“Bốn tháng neo đậu tại chỗ ư? Chừng đó thời gian là quá đủ để một đống thứ gớm ghiếc bám đầy dưới đáy tàu rồi”, Derek Hamm, nhân viên công ty cung cấp dịch vụ lặn biển Obsessive Compulsive Divers ở Marathon, bang Florida, nói về tình cảnh của những tàu dầu mắc kẹt bên trong eo biển Hormuz kể từ khi chiến sự Iran bùng phát hôm 28/2.
Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) từ tối 23/6 bắt đầu triển khai hoạt động sơ tán khoảng 11.000 thủy thủ bị mắc kẹt do eo biển Hormuz đóng cửa. Tuy nhiên, ngoài nguy cơ từ hoạt động quân sự của các bên, các con tàu này phải vượt qua chướng ngại đầu tiên để có thể ra khơi trở lại.
Khoảng 600 tàu dầu, tàu hàng khổng lồ phải thả neo trong vùng nước biển ấm tại vịnh Ba Tư trong suốt thời gian trên là môi trường lý tưởng để vô số hà, vẹm, tảo và các loài động thực vật biển khác sinh sôi.
Chủ tàu sẽ cần thuê những đội “thợ cạo đáy tàu” đông đảo thực hiện công việc đầy khó khăn, mất nhiều thời gian là dọn sạch hàng tấn hà bám chặt dưới đáy tàu. “Trong thế giới hàng hải, chuyện này không có gì lạ lẫm cả”, Hamm, thợ dọn đáy tàu chuyên nghiệp, cho hay.
Các siêu tàu chở dầu thường dài gần 305 m và rộng gần 46 m, đồng nghĩa chúng có gần 14.000 m2 đáy cần làm sạch. Các đội 5-6 thợ lặn sẽ phải mất khoảng 4-5 giờ dùng dụng cụ cạo bằng tay và máy phun xịt áp suất lớn để xử lý sạch lớp sinh vật bám ở vỏ tàu.
Với hàng trăm tàu dầu đang neo đậu chờ đi qua eo biển Hormuz, đây là khối lượng công việc khổng lồ và tốn rất nhiều thời gian.
“Công việc này không phức tạp, nhưng những con tàu đó quá lớn đối với các đội thợ lặn đơn lẻ”, Brian McCauley, chủ sở hữu công ty cung cấp dịch vụ dọn đáy tàu McCauley Mooring and Diving ở Long Island Sound, cho hay.
Thợ dọn đáy tàu thường sử dụng các thanh cạo dài để cạo sinh vật bám ra khỏi vỏ tàu. Khi gặp những loại bám chắc như hà, họ có thể dùng máy chà nhám hoặc máy phun rửa chạy bằng thủy lực.
Tuy nhiên, những người thợ dọn đáy tàu cũng phải cẩn trọng để không làm bong tróc lớp sơn và lớp phủ đặc biệt của tàu, vốn là thứ giúp ngăn ngừa sinh vật biển tích tụ. Lớp sơn phủ bị hư hại có thể gây nhiều vấn đề nghiêm trọng, khiến tàu vi phạm các quy định về môi trường và điều khoản kiểm soát sinh vật bám thân tàu của bên bảo hiểm.
Xử lý phần chân vịt có thể là công việc phiền toái nhất, vì các cánh quạt sau thời gian dài không hoạt động thường cần tháo rời, làm sạch rồi lắp lại, đòi hỏi rất nhiều công sức và sự tỉ mỉ.
Trước nhu cầu tăng cao về dịch vụ dọn đáy tàu sau khi eo biển Hormuz mở lại, các đội thợ đã tăng phí thêm vài nghìn USD. Hiện tại, mức phí ở mức hàng chục nghìn USD cho mỗi tàu, theo Aron Sorensen, giám đốc môi trường tại tổ chức quốc tế của các nhà vận hành tàu biển BIMCO.
Các chủ tàu buộc phải chấp nhận khoản phí này, bởi nếu không cạo lớp sinh vật bám dày dưới đáy, tàu sẽ gặp lực cản đáng kể khi di chuyển, làm giảm hiệu suất nhiên liệu và tăng chi phí vận hành, đặc biệt khi hành trình có thể dài đến hàng nghìn km từ Trung Đông tới châu Á hoặc Australia.
Neil Roberts, trưởng bộ phận hàng hải và hàng không tại Hiệp hội Thị trường Lloyd’s (LMA), cho hay nhiên liệu chiếm khoảng 50% chi phí vận hành của tàu.
Theo Carolyn Shearlock, chủ trang web dành cho người yêu tàu thuyền The Boat Galley, sinh vật bám dày đặc trên chân vịt có thể khiến bộ phận này dần mất hoàn toàn khả năng hoạt động. Tuy nhiên, tình trạng nghiêm trọng như vậy thường chỉ xảy ra với những con tàu neo đậu suốt nhiều năm.
Hamm lưu ý thêm các sinh vật nhỏ cũng rất thích làm tổ bên trong các van hút nước, làm hỏng hệ thống làm mát của tàu.
Quy định hàng hải yêu cầu tàu thuyền phải làm sạch hà và các sinh vật bám khác trước khi cập cảng. Ẩn bên trong các lớp hà biển có thể là nhiều loài ngoại lai xâm hại, gây tổn hại nghiêm trọng cho hệ sinh thái biển.
Các công ty bảo hiểm cũng đưa điều khoản về xử lý, bảo dưỡng phần đáy tàu nhằm bảo đảm tàu được bảo hiểm tuân thủ quy định và vận hành hiệu quả nhất có thể.
Một số con tàu nóng lòng muốn thoát khỏi vùng nguy hiểm có thể thuê tàu kéo lai dắt ra khỏi eo biển trước khi tiến hành làm sạch. Nhưng dù ở trong hay ngoài eo biển, việc loại bỏ sinh vật bám vẫn phải được thực hiện trước khi tàu tiếp tục hành trình.
Dọn sạch đáy tàu chỉ là một vấn đề trong nhiều thách thức mà các tàu phải đối mặt trước khi bắt đầu vận chuyển hàng trăm triệu thùng dầu đến đích. Iran tuần trước thông báo nước này đang yêu cầu các công ty phải đăng ký để được đi qua eo biển.
Ngoài ra, các tàu rà phá thủy lôi cần phải rà quét eo biển hẹp này để loại bỏ nguy cơ với tàu bè khi ra vào.
David Goldman, nhà bình luận của CNN, nhận định đó là những lý do khiến thị trường dầu mỏ khó có thể cải thiện nhanh chóng dù eo biển Hormuz đã mở cửa trở lại. “Sự chậm trễ bắt đầu từ những loài giáp xác, nhưng nó không dừng lại ở đó”, Goldman viết.
Đây không phải chuyến đi ngoại giao thông thường, mà là hội nghị thượng đỉnh doanh nhân quy mô lớn nhất lịch sử.
Chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên sau chín năm vắng bóng của ông Trump mang một diện mạo hoàn toàn khác biệt.
Cùng lên chuyên cơ với ông là CEO Tim Cook của Apple, CEO Elon Musk của Tesla và CEO Jensen Huang của Nvidia - ba người đang nắm những đòn bẩy định hình nền kinh tế số toàn cầu - cùng 14 lãnh đạo tập đoàn hàng đầu khác.
Thông điệp từ danh sách tháp tùng ấy đã rõ trước khi máy bay hạ cánh: đây là chuyến đi của một doanh nhân ngồi vào ghế tổng thống, người tin rằng mọi vấn đề của thế giới, suy cho cùng, đều có thể quy về một bảng cân đối kế toán.
Trong giới ngoại giao, người ta hay dùng ẩn dụ bàn cờ để mô tả các cuộc gặp thượng đỉnh. Nhưng ông Trump mang đến Bắc Kinh một từ vựng khác: không phải một mà ba chữ B cùng lúc - Boeing, Beans (đậu tương) và Beef (thịt bò).
Nghe có vẻ đơn giản, nhưng đây chính xác là những gì ông muốn đặt lên bàn đàm phán. Trung Quốc mua máy bay Boeing để giải cứu ngành hàng không Mỹ đang chật vật cạnh tranh với Airbus; Trung Quốc mở cửa thị trường cho đậu tương và thịt bò Mỹ để xoa dịu nông dân vùng phía Tây - cử tri cốt lõi của ông.
Ba chữ B tuy thô mộc nhưng lại chính là ngôn ngữ mà ông Trump nói thành thạo nhất: ngôn ngữ của giao dịch, của trao đổi, của cân bằng ngay tức khắc trên sổ cái thương mại.
Ông không đến Bắc Kinh để bàn về giá trị phổ quát hay trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Ông đến để yêu cầu Trung Quốc mở cửa thị trường, mua hàng Mỹ và chia sẻ gánh nặng thâm hụt thương mại đang đè lên vai người lao động Mỹ.
Nhưng bên dưới ba chữ B giản dị đó là một tầng cấu trúc phức tạp hơn nhiều - và CEO Jensen Huang chính là người mang tầng đó lên máy bay vào phút chót.
Không có gì tình cờ trong chính trị. Việc ông Jensen Huang - CEO của Nvidia, kiến trúc sư của hạ tầng AI toàn cầu - được bổ sung vào danh sách hành khách của "Không lực Một" ngay sát giờ khởi hành là một tín hiệu có tính toán chi li.
Nvidia đang ở tâm điểm của cuộc xung đột công nghệ lớn nhất thế kỷ này. Chính quyền Biden trước đó đã ban hành lệnh kiểm soát xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc - đòn hạn chế mà Bắc Kinh coi là vũ khí kinh tế, còn Washington gọi là biện pháp an ninh quốc gia. Nvidia mất đi một thị trường khổng lồ; Trung Quốc mất nguồn chip để nuôi tham vọng AI. Cả hai đều đang chịu tổn thất.
Ông Trump không tin vào những lệnh cấm vận dài hơi. Ông tin vào những thỏa thuận cụ thể. Sự hiện diện của ông Jensen Huang gửi đi một thông điệp rõ ràng: vấn đề chip sẽ nằm trên bàn đàm phán ở Bắc Kinh.
Câu hỏi không phải là Mỹ có bán chip AI cho Trung Quốc hay không, mà là bán cái gì, bán như thế nào và đổi lấy điều gì. Đây không còn là ngoại giao công nghệ - đây là mặc cả công nghệ, và ông Trump là người có thiên bẩm về mặc cả.
Trọng lực thực sự đang kéo "Không lực Một" về phía Bắc Kinh không chỉ là chip, không chỉ là đậu tương hay những chiếc Boeing chờ giao hàng.
Apple muốn ổn định chuỗi cung ứng đang bị kéo căng giữa áp lực đa dạng hóa sang Ấn Độ, Đông Nam Á và thực tế rằng không nhà máy nào trên thế giới có thể thay thế hệ sinh thái sản xuất tích hợp mà Trung Quốc đã mất mấy thập kỷ xây dựng.
Tesla muốn bảo vệ thị phần xe điện tại thị trường tiêu dùng lớn nhất hành tinh trước sức ép ngày càng mạnh từ các đối thủ như BYD. Còn Nvidia muốn biết liệu cánh cửa thị trường AI Trung Quốc - trị giá ước tính hàng chục tỉ USD - có được hé mở trở lại hay không.
Ba kỳ vọng lớn - khôi phục chuỗi cung ứng, mở cửa thị trường AI, duy trì đầu tư tại Trung Quốc - mới là trọng lực thực sự của chuyến đi này.
Và ông Trump, người hiểu ngôn ngữ của khu vực tư nhân hơn bất kỳ tổng thống nào trước ông, đã biến một chuyến thăm ngoại giao thành hội nghị thượng đỉnh doanh nhân quy mô lớn nhất lịch sử.
Cảnh sát Cộng hòa Ireland cho biết một người đàn ông đã bị bắt giữ sau khi đột nhập trái phép vào khu vực sân bay Shannon ở hạt Clare vào ngày 11.4 và trèo lên máy bay quân sự Mỹ, theo tờ The Guardian. Nghi phạm khoảng 40 tuổi đã bị bắt vì tội gây thiệt hại tài sản và vẫn đang bị giam giữ.
Đoạn video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy một người đang trèo lên một máy bay vận tải C-130 Hercules của Không quân Mỹ đang đậu tại sân bay.
Một người phát ngôn của cơ quan cảnh sát cho biết người đàn ông đã xâm nhập trái phép vào khu vực sân bay Shannon vào sáng 11.4 và đã bị bắt giữ vì tội gây thiệt hại tài sản. Chưa rõ động cơ của nghi phạm và cuộc điều tra đang được tiến hành.
Ngoài lực lượng cảnh sát Ireland, các sĩ quan cảnh sát sân bay, lực lượng cứu hỏa và cứu hộ sân bay Shannon cùng các thành viên lực lượng quốc phòng đang làm nhiệm vụ tại sân bay cũng đã tham gia xử lý vụ việc.
Hoạt động của sân bay đã tạm thời bị gián đoạn sau sự cố. Hai chuyến bay khởi hành bị hoãn trong khi một máy bay đến từ Lourdes (Pháp) phải bay vòng trên trời để chờ.
Một phát ngôn viên của đơn vị quản lý sân bay Shannon cho biết hoạt động đã được nối lại ngay sau sự cố. "Sân bay đã tạm ngừng hoạt động vào khoảng 9 giờ 50 phút sáng và nối lại hoạt động lúc 10 giờ 15 phút sáng", theo thông báo.
Thông báo được Tổng thống Donald Trump công bố trên mạng xã hội Truth Social hôm nay, trong đó viện dẫn quan hệ cá nhân của ông với Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki. Giới chức Mỹ chưa nói rõ lực lượng này có phải đơn vị hoãn triển khai trước đó hay không.
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tuần trước thông báo đình chỉ kế hoạch triển khai binh sĩ thuộc Lữ đoàn Tác chiến Thiết giáp số 2 đến Ba Lan. Quyết định đã gây bất ngờ cho giới chức quốc phòng Mỹ, cũng như một số quan chức Ba Lan và các nước châu Âu.
Lầu Năm Góc khẳng định quyết định hoãn triển khai đã được dự tính từ trước, song động thái vẫn vấp phải chỉ trích từ các nghị sĩ Cộng hòa theo đường lối cứng rắn tại Hạ viện Mỹ. Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mike Rogers cho biết cơ quan này "không hài lòng" khi không được tham vấn trước về quyết định.
Phó tổng thống JD Vance hôm 19/5 bảo vệ quyết định ngừng triển khai lực lượng, cho rằng đây chỉ là vấn đề nhỏ. Ông cũng chỉ trích truyền thông châu Âu đã phản ứng thái quá, đồng thời nhấn mạnh châu Âu nên gánh vác nhiều trách nhiệm bảo vệ an ninh lục địa hơn.
"Chúng tôi không cắt giảm 4.000 quân ở Ba Lan. Điều chúng tôi làm là trì hoãn một đợt triển khai tới Ba Lan. Đây không phải cắt giảm, chỉ là sự trì hoãn thông thường trong quá trình luân chuyển lực lượng, đôi khi vẫn xảy ra", ông nói tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng.
Hiện có khoảng 10.000 binh sĩ Mỹ đồn trú tại Ba Lan, phần lớn theo hình thức luân chuyển trong các đợt kéo dài vài tháng. Quốc gia Đông Âu coi sự hiện diện quân sự của Mỹ là yếu tố quan trọng trong chiến lược răn đe an ninh nhắm vào Nga.
Elbridge Colby, quan chức cấp cao phụ trách chính sách tại Lầu Năm Góc, cho biết đã có "cuộc gặp hiệu quả" với Thứ trưởng Ngoại giao Ba Lan Pawel Zalewski, tái khẳng định thông điệp rằng Washington muốn châu Âu đóng góp nhiều hơn cho năng lực phòng thủ thông thường.
Ông Colby gọi Ba Lan là "đồng minh kiểu mẫu" và một trong những nước dẫn đầu liên minh. Ba Lan không chỉ trích chiến dịch của Mỹ nhằm vào Iran và hiện là nước chi tiêu quốc phòng cao nhất NATO tính theo tỷ lệ GDP, với mức 4,8% trong năm nay.
