Thông báo được Tổng thống Donald Trump công bố trên mạng xã hội Truth Social hôm nay, trong đó viện dẫn quan hệ cá nhân của ông với Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki. Giới chức Mỹ chưa nói rõ lực lượng này có phải đơn vị hoãn triển khai trước đó hay không.
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tuần trước thông báo đình chỉ kế hoạch triển khai binh sĩ thuộc Lữ đoàn Tác chiến Thiết giáp số 2 đến Ba Lan. Quyết định đã gây bất ngờ cho giới chức quốc phòng Mỹ, cũng như một số quan chức Ba Lan và các nước châu Âu.
Lầu Năm Góc khẳng định quyết định hoãn triển khai đã được dự tính từ trước, song động thái vẫn vấp phải chỉ trích từ các nghị sĩ Cộng hòa theo đường lối cứng rắn tại Hạ viện Mỹ. Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mike Rogers cho biết cơ quan này “không hài lòng” khi không được tham vấn trước về quyết định.
Phó tổng thống JD Vance hôm 19/5 bảo vệ quyết định ngừng triển khai lực lượng, cho rằng đây chỉ là vấn đề nhỏ. Ông cũng chỉ trích truyền thông châu Âu đã phản ứng thái quá, đồng thời nhấn mạnh châu Âu nên gánh vác nhiều trách nhiệm bảo vệ an ninh lục địa hơn.
“Chúng tôi không cắt giảm 4.000 quân ở Ba Lan. Điều chúng tôi làm là trì hoãn một đợt triển khai tới Ba Lan. Đây không phải cắt giảm, chỉ là sự trì hoãn thông thường trong quá trình luân chuyển lực lượng, đôi khi vẫn xảy ra”, ông nói tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng.
Hiện có khoảng 10.000 binh sĩ Mỹ đồn trú tại Ba Lan, phần lớn theo hình thức luân chuyển trong các đợt kéo dài vài tháng. Quốc gia Đông Âu coi sự hiện diện quân sự của Mỹ là yếu tố quan trọng trong chiến lược răn đe an ninh nhắm vào Nga.
Elbridge Colby, quan chức cấp cao phụ trách chính sách tại Lầu Năm Góc, cho biết đã có “cuộc gặp hiệu quả” với Thứ trưởng Ngoại giao Ba Lan Pawel Zalewski, tái khẳng định thông điệp rằng Washington muốn châu Âu đóng góp nhiều hơn cho năng lực phòng thủ thông thường.
Ông Colby gọi Ba Lan là “đồng minh kiểu mẫu” và một trong những nước dẫn đầu liên minh. Ba Lan không chỉ trích chiến dịch của Mỹ nhằm vào Iran và hiện là nước chi tiêu quốc phòng cao nhất NATO tính theo tỷ lệ GDP, với mức 4,8% trong năm nay.
Trả lời phỏng vấn NBC ngày 14/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết, trong cuộc gặp sáng nay tại Bắc Kinh, Tổng thống Donald Trump đã thảo luận với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về cuộc chiến Iran và việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Ông khẳng định Washington không đề nghị Bắc Kinh giúp đỡ trong vấn đề Iran. Tuy nhiên, ông nói: “Phía Trung Quốc cho biết họ không ủng hộ việc quân sự hóa eo biển Hormuz, không ủng hộ một hệ thống thu phí, và đó cũng là lập trường của chúng tôi”.
Ông Trump từng được kỳ vọng sẽ tìm kiếm sự hỗ trợ của nhà lãnh đạo Trung Quốc trong việc chấm dứt cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran và giải quyết bế tắc tại eo biển Hormuz, một tuyến đường vận tải biển quan trọng đối với hoạt động trung chuyển năng lượng toàn cầu.
Iran trên thực tế đã đóng cửa eo biển Hormuz sau khi Mỹ và Israel phối hợp mở chiến dịch không kích Iran, làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu và khiến giá xăng dầu tăng vọt.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent hôm nay nhấn mạnh việc mở lại eo biển Hormuz cũng phục vụ lợi ích của Trung Quốc và ông tin rằng Bắc Kinh sẽ làm những gì có thể để mở lại tuyến đường thủy này.
"Tôi nghĩ họ sẽ làm những gì có thể. Đối với Trung Quốc, việc mở lại eo biển Hormuz rất có lợi cho họ, và tôi nghĩ họ sẽ làm việc ở hậu trường trong phạm vi mà bất kỳ ai có tiếng nói đối với giới lãnh đạo Iran”, ông Bessent nói trong một cuộc phỏng vấn với CNBC.
Cuộc xung đột Iran đã bao trùm chuyến công du Trung Quốc của ông Trump, sau khi chuyến thăm bị hoãn lại 6 tuần. Trung Quốc, quốc gia có quan hệ chặt chẽ với Iran, đã chỉ trích các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, và kêu gọi một giải pháp ngoại giao cho cuộc chiến.
Ông Rubio cho biết ông Trump và ông Tập đã tìm thấy tiếng nói chung về vấn đề Iran, khi Trung Quốc nhắc lại sự phản đối đối với việc Tehran phát triển vũ khí hạt nhân.
Trong khi đó, một bản thông cáo của Trung Quốc về cuộc hội đàm giữa 2 nhà lãnh đạo không đề cập trực tiếp đến Iran, chỉ nói rằng họ “đã trao đổi quan điểm về các vấn đề quốc tế và khu vực lớn bao gồm tình hình Trung Đông”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đang có chuyến thăm 2 ngày đến Trung Quốc. Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của một tổng thống Mỹ kể từ năm 2017.
Trong ngày đầu tiên, 2 nhà lãnh đạo đã có cuộc hội đàm kín kéo dài khoảng 2 tiếng 15 phút, trao đổi về nhiều vấn đề khác nhau trong quan hệ song phương cũng như vấn đề quốc tế cùng quan tâm.
Sau các hoạt động vào buổi sáng, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã chủ trì quốc yến thết đãi Tổng thống Trump cùng phái đoàn vào buổi tối. Nhân dịp này, ông Trump đã mời nhà lãnh đạo Trung Quốc thăm Nhà Trắng vào ngày 24/9.
"Nền kinh tế của họ đang sụp đổ, lệnh phong tỏa đang mang đến hiệu quả đáng kinh ngạc", Tổng thống Donald Trump ngày 30/4 nói với các phóng viên tại Nhà Trắng. "Nền kinh tế của họ là một thảm họa, vì vậy chúng ta hãy chờ xem họ trụ được bao lâu".
Giá dầu đã ổn định trở lại sau khi tăng mạnh vào đầu ngày, trong bối cảnh có rất ít dấu hiệu cho thấy Washington và Tehran đang tiến gần đến một thỏa thuận.
Giá dầu Brent tương lai ban đầu tăng lên 126 USD một thùng, mức cao nhất kể từ khi xung đột bắt đầu, trước khi chốt phiên giao dịch ở mức gần 114 USD. Giá dầu đã tăng hơn 8% trong tuần qua.
Các nhà giao dịch đang lo ngại khả năng Mỹ - Iran nối lại hoạt động quân sự và eo biển Hormuz sẽ bị đóng cửa lâu dài. Đây là tuyến đường huyết mạch đối với dòng chảy dầu khí toàn cầu, nhưng đã bị phong tỏa kể từ khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2.
Giá xăng tại nhiều nơi trên khắp nước Mỹ cũng đang tăng mạnh, giá bán lẻ tại California tăng lên trên 6 USD mỗi gallon (khoảng 1,59 USD mỗi lít). Điều này đang trở thành mối lo ngại ngày càng lớn đối với đảng Cộng hòa trước bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.
"Giá xăng sẽ giảm thôi", ông Trump nói. "Ngay khi chiến sự kết thúc, giá sẽ lao dốc không phanh".
Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei ngày 30/4 ra tuyên bố cho rằng Mỹ đã phải chịu thất bại "đáng xấu hổ", đồng thời bác bỏ cảnh báo từ Tổng thống Trump rằng lệnh phong tỏa đường biển của Mỹ nhằm trừng phạt kinh tế nước này có thể kéo dài nhiều tháng.
Ông dự báo về một tương lai tươi sáng cho vùng Vịnh khi không có Mỹ, khẳng định bất kỳ nước nào can thiệp vào khu vực từ bên ngoài đều sẽ "không có chỗ đứng tại đây, ngoại trừ dưới đáy biển".
Trước đó, ông cũng bày tỏ nghi ngờ về khả năng đạt được thỏa thuận với Mỹ trong một tuyên bố hiếm hoi khẳng định sẽ không từ bỏ chương trình hạt nhân hay tên lửa của đất nước. Ông ra tín hiệu rằng Iran sẽ duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng ra tuyên bố cho rằng mọi nỗ lực áp đặt phong tỏa hoặc hạn chế hàng hải đều trái với luật pháp quốc tế và "chắc chắn sẽ thất bại. Ông cảnh báo những biện pháp phong tỏa như vậy không giúp cải thiện an ninh khu vực, mà thực tế còn là "nguồn cơn gây căng thẳng và làm gián đoạn sự ổn định lâu dài tại vịnh Ba Tư".
Iran cho hay họ sẽ không mở cửa trở lại eo biển Hormuz cho tàu thương mại nếu Mỹ chưa dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng biển của nước này. Hiện chưa rõ Iran còn trụ được bao lâu trước khi hết chỗ chứa dầu và buộc phải cắt giảm sản lượng.
Những dấu hiệu căng thẳng đối với nền kinh tế Iran đã xuất hiện trong những ngày gần đây, khi đồng nội tệ mất giá kỷ lục. Đồng rial của Iran bắt đầu trượt giá hồi đầu tuần và rơi xuống mức thấp mới vào ngày 29/4 với 1,8 triệu rial đổi 1 USD.
"Tin rất tốt đây! Tôi vừa nhận được thông báo rằng 8 phụ nữ dự kiến bị tử hình tại Iran tối nay sẽ không bị xử tử nữa. 4 người sẽ được thả ngay lập tức, 4 người còn lại bị kết án một tháng tù. Tôi đánh giá cao Iran và các lãnh đạo của họ vì tôn trọng đề nghị của Tổng thống Mỹ và hủy kế hoạch thi hành án", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 22/4.
Trả lời trên Fox News sau đó, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cũng nói rằng ông Trump đã "nhận được thông tin trực tiếp từ chính quyền Iran rằng những phụ nữ này sẽ được tha mạng".
Tổng thống Mỹ hôm 21/4 dẫn lại bài viết của một nhà hoạt động ủng hộ Israel, trong đó cho biết 8 phụ nữ tại Iran sắp bị treo cổ. Ông kêu gọi lãnh đạo Iran trả tự do cho những phụ nữ này để tạo "khởi đầu tuyệt vời" cho đàm phán.
Tuy nhiên, giới chức Iran khẳng định không có kế hoạch nào như vậy. Trang Mizan Online của cơ quan tư pháp Iran cho rằng Tổng thống Trump "một lần nữa bị tin giả đánh lừa". "Trong số những phụ nữ được cho là sắp bị tử hình, một số người đã được thả, số khác đối diện với những cáo buộc có mức án tối đa là tù giam", trang này cho hay.
Tổng thống Mỹ từng nhiều lần đưa ra thông tin về án tử hình tại Iran, nhưng thường gây tranh cãi hoặc không được xác thực.
Ông Trump hôm 21/4 gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran, nhưng vẫn yêu cầu quân đội Mỹ phong tỏa các cảng biển nước này, gây sức ép buộc Tehran đưa ra đề xuất thống nhất nhằm nối lại đàm phán. Theo CNN, tính đến tối 21/4, chính quyền Mỹ gần như không nhận được phản hồi đáng kể nào từ Iran.
Iran ngày 22/4 tuyên bố sẽ không mở lại eo biển Hormuz chừng nào lệnh phong tỏa của Mỹ vẫn còn hiệu lực. Giá dầu, vốn đã tăng vọt kể từ khi Mỹ - Israel tấn công Iran ngày 28/2, tiếp tục tăng nhẹ do sự mơ hồ về khả năng chiến sự tiếp diễn.
