Anthropic cho rằng Claude có “linh hồn”

Năm 2016, bên rìa một ao nước ở vùng Chaiyaphum, miền bắc Thái Lan, người dân đã phát hiện những mẩu xương khổng lồ nằm rải rác. Ngay sau đó, nhiều xương hoá thạch tiếp tục được tìm thấy trong những đợt khảo sát thực địa tại đây.

Các nhà nghiên cứu đến từ Đại học College London, Cục Tài nguyên Khoáng sản Thái Lan, Đại học Mahasarakham và Đại học Công nghệ Suranaree đã quét 3D các phần xương được tìm thấy. Những hóa thạch này gồm xương chân, cột sống, xương sườn và xương chậu thuộc về khủng long.

Sau quá trình phân tích, họ xác định đây là một loài chưa từng được biết đến trước đó.

Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Scientific Reports ngày 14/5, loài khủng long này ước tính nặng 27 tấn (khoảng 60.000 pound), dài khoảng 27 mét. Nó được các nhà nghiên cứu tại Thái Lan và Anh đặt tên là Nagatitan chaiyaphumensis, hiện là loài khủng long lớn nhất từng được phát hiện ở Đông Nam Á.

Để dễ hình dung, một con khủng long bạo chúa Tyrannosaurus rex cỡ lớn thường nặng khoảng 9.000-15.000 pound và dài hơn 12m, tức khoảng 39 feet.

Nagatitan chaiyaphumensis thuộc nhóm khủng long sauropod (khủng long chân thằn lằn) - những loài động vật lớn nhất từng đi lại trên mặt đất. Đây là nhóm khủng long ăn thực vật, có cổ dài, chân to chắc, phần thân chứa hệ tiêu hóa khổng lồ. Xương cánh tay của loài khủng long được phát hiện dài đến 1,78 mét. Chúng gần như không lo bị săn mồi nhờ kích thước khổng lồ của mình.

Nhà cổ sinh vật học Thitiwoot Sethapanichsakul, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học College London, tác giả chính của nghiên cứu cho biết: “Ở Thái Lan, chúng tôi không có nhiều mẫu hoá thạch có kích thước lớn như vậy".

Ông nói thêm, loài khủng long này có kích thước lớn gấp khoảng hai lần một loài sauropod khác từng được biết đến ở Thái Lan.

Chữ “naga” trong tên Nagatitan chaiyaphumensis gợi đến tên một loài rắn thần trong văn hóa dân gian Nam Á và Đông Nam Á; “Titan” liên quan đến các vị khổng lồ trong thần thoại Hy Lạp, nhằm chỉ kích thước của loài vật này, còn “chaiyaphumensis” gợi đến tỉnh của Thái Lan nơi khủng long được phát hiện.

Theo nghiên cứu, Nagatitan có thể đã sống vào cuối giai đoạn Phấn trắng sớm. Chúng có thể đã lang thang khắp Đông Nam Á khoảng 120-100 triệu năm trước.

Khi đó, môi trường ở Thái Lan khi đó rất khác so với ngày nay. Thay vì mang khí hậu cận nhiệt đới và ẩm ướt, khu vực này khi ấy khô hạn hơn với các khu rừng xen lẫn môi trường giống thảo nguyên và vùng cây bụi.

Ông Sethapanichsakul cho rằng Thái Lan là một trong các quốc gia có mức độ đa dạng hóa thạch khủng long cao nhất ở châu Á, một phần nhờ nước này có lớp đá trầm tích rất dày từ Đại Trung sinh, kéo dài khoảng 252-66 triệu năm trước.

“Các lớp đá này ít bị mưa và thảm thực vật tác động hơn, những yếu tố có thể bào mòn hoặc phá hủy xương hóa thạch”, ông nói thêm.

Dù nghe có vẻ lạ khi một sinh vật lớn như vậy lại xuất hiện trong môi trường có mùa khô khắc nghiệt, các loài sauropod như Nagatitan thực tế lại phát triển mạnh trong những kiểu khí hậu này. Khi khí hậu Trái Đất trải qua một giai đoạn ấm lên tự nhiên, các nhà khoa học cho rằng sauropod đã sử dụng diện tích bề mặt rất lớn ở cổ và đuôi để điều hòa thân nhiệt.

Đồng tác giả nghiên cứu, Giáo sư Paul Upchurch thuộc Đại học College London cho rằng: “Trong khoảng từ 115 triệu đến 95 triệu năm trước, nồng độ CO2 tăng lên, kéo nhiệt độ toàn cầu tăng theo. Điều này dường như có liên quan đến sự gia tăng kích thước cơ thể của nhiều loài khủng long sauropod, giúp chúng trở thành một trong những nhóm loài thành công và phân bố rộng rãi nhất trong giai đoạn Phấn trắng sớm".

Nghiên cứu cho biết, vào một thời điểm nào đó sau khi loài động vật này còn sống, Thái Lan bị một vùng biển nông nhấn chìm, điều này có thể đã khiến phải khủng long rời khỏi khu vực.

Giáo sư Upchurch nói: “Dù những loài động vật như thế này vẫn tiếp tục sống ở những nơi khác trên thế giới, nhưng có thể phần lớn Đông Nam Á đã bị ngập do mực nước biển dâng, kéo theo việc những loài động vật này đã không thể tiếp tục sống tại đây lâu sau thời kỳ của Nagatitan”.

Một mô hình phục dựng kích thước thật của Nagatitan chaiyaphumensis đang được trưng bày tại Bảo tàng Thainosaur ở Bangkok.

Tin Gốc: Dân Trí

Thay đổi cách tiếp cận từ bài toán thực tiễn

Theo ông Lưu Quang Minh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ, Quyết định 21/2026/QĐ-TTg về danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm ưu tiên đã xác lập một khung pháp lý mới, thay thế Quyết định số 1131 trước đây.

Khung chính sách này đóng vai trò định hướng cho dòng vốn đầu tư, hoạt động nghiên cứu khoa học của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học.

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận lần này không bắt đầu từ việc chạy theo các xu hướng công nghệ thế giới một cách cảm tính. Danh mục ưu tiên được xây dựng từ các yêu cầu thực tế, các bài toán lớn của nền kinh tế trong từng ngành, từng lĩnh vực trọng điểm.

Cách làm này được kỳ vọng giúp hạn chế tình trạng đầu tư theo phong trào, phân bổ nguồn lực dàn trải nhưng không hình thành được năng lực thực chất hoặc sản phẩm thương mại hóa có giá trị.

Trong danh mục được phê duyệt, Chính phủ tập trung vào các lĩnh vực có khả năng tạo động lực phát triển mạnh như robot, công nghệ lượng tử, an ninh mạng, vi sinh tiên tiến, năng lượng mới, vật liệu mới, công nghệ hàng không vũ trụ và hệ thống giao thông đường sắt hiện đại.

Đây là những lĩnh vực có tính nền tảng, có thể giúp Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ, tự sản xuất sản phẩm trong nước, thay thế một phần hàng nhập khẩu và bảo đảm an ninh kinh tế quốc gia.

Từ danh mục ưu tiên đến chuỗi hành động cụ thể

Theo ông Minh, kinh nghiệm triển khai khoa học công nghệ nhiều năm qua cho thấy, nếu chỉ ban hành danh mục ưu tiên mà thiếu nhiệm vụ cụ thể, thiếu chủ thể thực hiện và thiếu cơ chế đánh giá đầu ra, chính sách rất dễ chậm đi vào cuộc sống.

Để giải quyết điểm nghẽn này, Quyết định số 808 được ban hành nhằm cụ thể hóa các mục tiêu định hướng.

Nếu Quyết định 21/2026 trả lời câu hỏi Việt Nam cần ưu tiên những công nghệ nào, thì Quyết định 808 làm rõ các ưu tiên đó sẽ được triển khai bằng nhiệm vụ gì, gắn với bài toán nào, do ai thực hiện và hướng tới kết quả đầu ra ra sao.

Mô hình triển khai theo chuỗi yêu cầu xác định rõ từ bài toán lớn của thực tiễn, sản phẩm mục tiêu, công nghệ lõi cần làm chủ, đơn vị thực hiện cho đến thị trường tiêu thụ. Đây là cách tiếp cận nhằm khắc phục tình trạng nghiên cứu khoa học tách rời nhu cầu đời sống và thị trường.

Để các kết quả nghiên cứu không bị “xếp ngăn kéo”, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao vai trò kiến tạo các hạ tầng nền tảng. Trong đó có hạ tầng tính toán dữ liệu lớn phục vụ trí tuệ nhân tạo, hệ thống phòng thí nghiệm, trung tâm thử nghiệm đạt chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy chuẩn và cơ chế bảo hộ sở hữu trí tuệ.

Những yếu tố này được xem là bệ đỡ quan trọng để sản phẩm công nghệ có thể đi từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm

Quy định mới cũng thể hiện rõ tư duy huy động sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội. Phát triển công nghệ chiến lược không phải nhiệm vụ riêng của ngành khoa học và công nghệ, mà cần sự tham gia của cả hệ thống.

Trong đó, Bộ Khoa học và Công nghệ giữ vai trò điều phối, hướng dẫn, kết nối và hoàn thiện cơ chế. Các bộ, ngành, địa phương là chủ thể đặt hàng những bài toán lớn trong phạm vi quản lý, đồng thời mở rộng không gian thử nghiệm chính sách cho các sản phẩm mới.

Đáng chú ý, doanh nghiệp được xác định là trung tâm của quá trình triển khai. Doanh nghiệp không chỉ đầu tư nguồn lực, mà còn chủ trì phát triển, thương mại hóa sản phẩm và mở rộng thị trường.

Ở chiều ngược lại, các viện nghiên cứu và trường đại học cung cấp nền tảng tri thức, kết quả nghiên cứu nguồn và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Sự phối hợp này được kỳ vọng tạo ra sự dịch chuyển từ nghiên cứu phân tán sang triển khai có trọng tâm, từ hỗ trợ riêng lẻ sang hỗ trợ đồng bộ theo chuỗi giá trị.

Về lâu dài, đây là tiền đề để Việt Nam hình thành năng lực công nghệ nội sinh, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giảm phụ thuộc vào nước ngoài và thúc đẩy các ngành công nghiệp mới phát triển dựa trên tri thức, dữ liệu và đổi mới sáng tạo.

Tin Gốc: Dân Trí

Theo các nhân viên kiểm lâm làm việc tại Khu bảo tồn hổ Bandhavgarh (bang Madhya Pradesh), họ đã nghe thấy tiếng gầm rú từ một trận chiến giữa những con hổ trưởng thành vào rạng sáng thứ hai (11/5).

Một đội tuần tra đã được cử đi để kiểm tra kỹ lưỡng khu vực và phát hiện xác chết của một con hổ trong rừng, trên cơ thể có nhiều vết thương nghiêm trọng, trong khi các bộ phận trên cơ thể vẫn còn nguyên vẹn.

Lực lượng kiểm lâm tiến hành điều tra nguyên nhân cái chết của con hổ và loại trừ khả năng con hổ bị bọn săn trộm bắn chết. Điều tra thêm cho thấy con hổ đã bị thiệt mạng sau một trận chiến tranh giành lãnh thổ với một con hổ đực khác.

Anupam Sahay, Giám đốc Khu bảo tồn hổ Bandhavgarh, cho biết con hổ bị chết là Pujari, một con hổ đực nổi tiếng to lớn và dũng mãnh trong khu vực. Con hổ này được 9 năm tuổi, độ tuổi sung mãn và mạnh mẽ nhất của loài hổ Bengal.

“Rõ ràng cái chết của Pujari bắt nguồn từ một trận chiến tranh giành lãnh thổ. Trên cơ thể của con vật có nhiều vết cắn, xương cổ bị gãy… cho thấy đây là một trận chiến khốc liệt”, Anupam Sahay bình luận.

Khi còn sống, Pujari đã thống trị một phạm vi rộng lớn trong khu bảo tồn Bandhavgarh. Con hổ này đã trải qua nhiều cuộc chiến mãnh liệt để bảo vệ lãnh thổ cũng như đàn con non của mình và chưa từng thất bại cho đến khi bị mất mạng.

Các nhân viên kiểm lâm nhận định thủ phạm giết chết Pujari là con hổ đực có tên D1, một trong những con hổ đực lớn nhất trong khu bảo tồn, đồng thời là đối thủ tranh giành lãnh thổ với Pujari trong suốt một năm qua.

D1 mới chỉ khoảng 7 năm tuổi nên trẻ và khỏe hơn so với Pujari, sở hữu ngoại hình to lớn không thua kém gì đối thủ.

Việc một con hổ lao vào cuộc chiến sống còn với đối thủ có kích thước và sức mạnh tương đương là điều không thường xuyên xảy ra, bởi lẽ hổ là loài sống và săn mồi đơn độc, do vậy nếu bị thương sau cuộc chiến, hổ sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc đi săn.

Hiện các nhân viên kiểm lâm vẫn chưa rõ D1 đang ở đâu nên dự đoán con hổ này cũng đang phải chịu vết thương nghiêm trọng sau trận chiến. Có thể D1 đã phải rút sâu vào rừng để dưỡng thương, thậm chí không loại trừ khả năng con vật đã thiệt mạng sau cuộc chiến với đối thủ nặng ký.

Theo số liệu thống kê mới nhất của Ủy ban Bảo tồn Động vật hoang dã Ấn Độ, hiện tại có hơn 130 cá thể hổ đang sống tại Khu bảo tồn Bandhavgarh. Cái chết của “hổ vương” Pujari được xem là một sự mất mát lớn của Khu bảo tồn này và khiến nhiều người yêu thích động vật hoang dã cảm thấy tiếc nuối.

Tin Gốc: Dân Trí