Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ công an), cho biết các món thịt ướp nhiều đường, mật ong rồi nướng hoặc chiên ở nhiệt độ cao dễ tạo ra HCA (Heterocyclic Amines) và PAH (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons). Đây là các hợp chất có liên quan đến tăng nguy cơ ung thư nếu tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài.
Theo Viện Ung thư Quốc gia Mỹ, HCA hình thành khi protein động vật (thịt bò, thịt gà, thịt lợn…) nướng trực tiếp trên ngọn lửa ở nhiệt độ cao. Quá trình này xảy ra rõ khi thịt bị cháy xém. Các thí nghiệm trên động vật cho thấy hấp thụ lượng lớn HCAs có thể làm thay đổi ADN trong cơ thể, dẫn đến ung thư gan, dạ dày, đại trực tràng, phổi…
Trong khi đó, PAH là chất gây ung thư theo phân loại của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), có liên quan đến bệnh ung thư phổi. Hợp chất này cũng có thể làm giảm chức năng phổi, trầm trọng thêm bệnh hen suyễn, tăng tỷ lệ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. PAH được sinh ra khi mỡ từ thịt nhỏ giọt xuống bếp than, tạo ra khói độc. Khói này bám lên bề mặt thịt, nhất là các phần cháy xém. Nếu thường xuyên ăn thịt nướng cháy, cơ thể hấp thụ đồng thời cả HCA và PAH, tăng nguy cơ mắc ung thư.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết trong khói nướng còn chứa bụi mịn, khí độc và nhiều hợp chất có khả năng gây hại. “Nguy cơ tăng khi mỡ nhỏ xuống than hoặc bề mặt nóng, mỡ cháy tạo ra khói đậm đặc, bám ngược lại vào miếng thịt, đồng thời lan ra môi trường xung quanh”, bác sĩ nói.
Trong đó, bụi mịn PM2.5 là tác nhân nguy hiểm, đường kính không quá 2,5 micromet. Kích thước này nhỏ hơn nhiều so với sợi tóc người. Vì vậy, chúng có thể vượt qua lớp lọc tự nhiên ở mũi và họng, đi sâu xuống phế nang, gây hại sức khỏe.
Nướng bằng than, đặc biệt trong không gian kín còn làm tăng nguy cơ ngộ độc carbon monoxide. Khí này không màu, không mùi, nhưng rất nguy hiểm. Người tiếp xúc có thể đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, ngất, thậm chí tử vong nếu nồng độ cao và kéo dài.
Theo bác sĩ, phổi là cơ quan chịu tác động đầu tiên. Khi hít khói nướng, niêm mạc đường hô hấp bị kích thích. Người khỏe mạnh có thể ho, cay mắt, rát họng, tức ngực. Người có viêm mũi dị ứng, hen suyễn hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính dễ bị nặng hơn.
Khói nướng gây hại hệ tim mạch, hệ thần kinh. Thận cũng là cơ quan dễ bị ảnh hưởng vì phải lọc máu liên tục. Các hạt bụi mịn và chất độc trong khói nướng có thể góp phần làm tổn thương mạch máu nhỏ ở thận. Người đứng gần bếp còn hít trực tiếp khói thường có nguy cơ cao hơn.
Theo bác sĩ, nhóm cần chú ý đầu tiên là nhân viên quán nướng, đầu bếp và người phục vụ trong nhà hàng lẩu nướng, phải tiếp xúc với khói nhiều giờ mỗi ngày. Nhóm này nguy cơ gặp kích ứng mắt, mũi, họng, viêm phế quản, đau đầu, mệt mỏi và stress nhiệt, mất nước.
Người có bệnh hô hấp, trẻ em bị hen, người lớn có viêm mũi dị ứng, người mắc COPD hoặc từng bị viêm phổi nặng nên hạn chế ngồi trong môi trường nhiều khói. Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, bệnh thận mạn, đái tháo đường hoặc người cao tuổi cũng nên cẩn thận.
Phụ nữ mang thai nên hạn chế ngồi trong môi trường nhiều khối bụi. Không chỉ vì nguy cơ từ thực phẩm chưa chín kỹ, mà còn vì khói, bụi mịn và khí CO có thể ảnh hưởng đến oxy cung cấp cho cơ thể. Nếu muốn ăn đồ nướng, nên chọn nơi thoáng, tránh ngồi gần bếp than và không ăn phần cháy.
Để an toàn, bạn nên giảm tần suất ăn nướng. Nếu ăn ở nhà hàng, nên ưu tiên nơi có hệ thống hút khói tốt. Không nên nướng than trong phòng kín, ban công kín. Nên chọn nguyên liệu ít mỡ hơn, cắt bớt mỡ, bỏ da, chọn phần thịt nạc hơn hoặc xen kẽ cá, rau củ, nấm.
Nên ướp thực phẩm đúng cách. Các loại gia vị như tỏi, hương thảo, húng tây, tiêu, nghệ, gừng, chanh hoặc giấm có thể góp phần giảm phản ứng oxy hóa trong quá trình nướng. Nước ướp có tính axit nhẹ cũng giúp hạn chế cháy bề mặt. Tuy nhiên, không nên ướp quá nhiều đường vì đường dễ cháy và làm miếng thịt nhanh đen.
Nướng ở nhiệt vừa. Không đặt thịt sát ngọn lửa. Không để lửa táp trực tiếp vào thực phẩm. Nên lật thường xuyên để thịt chín đều, tránh một mặt bị cháy. Miếng thịt nhỏ và mỏng sẽ chín nhanh hơn, cần ít thời gian tiếp xúc với nhiệt cao hơn. Sử dụng giấy bạc, khay nướng, không ăn phần cháy đen. Khi nướng, chỉ cần tạo màu và mùi thơm vừa phải. Không nên lạm dụng nhiệt quá cao hoặc nướng quá lâu. Sau khi ăn hoặc đứng bếp nướng, bạn nên thay quần áo và tắm nếu bị ám khói nhiều.
Ngày 13/4, tạp chí Nature Microbiology công bố trường hợp y khoa mang tên "bệnh nhân Oslo". Người đàn ông đã duy trì trạng thái thuyên giảm HIV bền vững suốt 5 năm qua. Hiện tại, ông không cần dùng thuốc kháng virus (ARV) do hệ miễn dịch mới từ người hiến tặng đã thay thế hoàn toàn hệ thống máu cũ, quét sạch mọi dấu vết ADN virus hoạt động.
Bước ngoặt xuất hiện khi các bác sĩ Bệnh viện Đại học Oslo tiến hành ghép tủy nhằm điều trị hội chứng rối loạn sinh tủy (một dạng ung thư máu) cho bệnh nhân. Ban đầu, êkíp y tế thất bại trong việc tìm nguồn hiến sở hữu đột biến kháng HIV. Họ quyết định dùng tủy của người anh trai 60 tuổi với mục tiêu duy nhất là chữa ung thư.
Ngay trong ngày phẫu thuật, nhóm chuyên gia bất ngờ phát hiện người hiến tặng sở hữu cả hai bản sao đột biến CCR5 delta 32. Loại gene này tự động xóa bỏ thụ thể CCR5 trên bạch cầu, đóng chặt "cửa ngõ" xâm nhập của mầm bệnh, khiến virus hoàn toàn mất khả năng tấn công cơ thể.
Bác sĩ huyết học Anders Eivind Myhre đánh giá đây là kịch bản vô cùng hy hữu. Thực tế, tỷ lệ anh chị em ruột tương thích chỉ số sinh học đạt 25%, trong khi nhóm người mang đột biến kháng HIV chỉ chiếm khoảng 1%. Tiến sĩ truyền nhiễm Marius Trøseid ví von người bệnh như "trúng số hai lần" khi thoát khỏi cả ung thư tủy xương lẫn căn bệnh thế kỷ.
Trước đó, bệnh nhân Oslo phát hiện nhiễm HIV năm 2006 và uống thuốc kiểm soát mầm bệnh từ năm 2010. Đến năm 2018, ông mắc ung thư máu và không còn đáp ứng với các liệu pháp thông thường, buộc các bác sĩ phải tiến hành ghép tủy.
Hai năm sau ca phẫu thuật định mệnh, ông chính thức ngừng thuốc ARV. Các xét nghiệm chuyên sâu gần đây xác nhận mầm bệnh đã biến mất hoàn toàn khỏi hệ đường ruột, nơi virus thường ẩn náu kiên cố nhất. Kháng thể và tế bào phòng vệ của ông cũng không còn ghi nhận bất kỳ mối đe dọa nào từ HIV. Cơ thể ông dường như đã xóa sạch mọi ký ức về căn bệnh này.
Dù ghi nhận kết quả đột phá, giới y khoa cảnh báo ngành y tế chưa thể áp dụng phương pháp ghép tế bào gốc đại trà cho người nhiễm HIV do tính rủi ro quá cao. Quá trình "tái khởi động" toàn bộ hệ miễn dịch khiến người bệnh dễ nhiễm trùng nghiêm trọng, đẩy tỷ lệ tử vong lên mức 10-20% trong năm đầu tiên. Các bác sĩ hiện chỉ thực hiện thủ thuật này như giải pháp cuối cùng nhằm cứu mạng bệnh nhân ung thư máu. Bản thân bệnh nhân Oslo cũng từng trải qua giai đoạn thải ghép "vô cùng khốc liệt" trước khi phục hồi sức khỏe thành công.
Bác sĩ Lê Nhất Duy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, giải thích thời tiết nắng nóng gay gắt khiến cơ thể mất nước nhanh chóng qua đường mồ hôi. Tình trạng này dẫn đến mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, thậm chí làm tăng nguy cơ sốc nhiệt nguy hiểm.
Nhiều người chỉ uống nước khi cảm thấy khát. Theo bác sĩ Duy, khảo sát thực tế cho thấy đây không phải là cách bổ sung nước hợp lý cho cơ thể.
Uống bao nhiêu nước mỗi ngày mùa nắng nóng?
Bác sĩ Duy nói tùy thuộc độ tuổi, thể trạng và mức độ vận động của từng cá nhân mà lượng nước cơ thể cần thiết có sự khác biệt.
Theo đó, khuyến nghị từ chuyên gia dinh dưỡng, trẻ em cần bổ sung một đến 1,5 lít nước mỗi ngày. Trong khi đó, một người trưởng thành trung bình cần khoảng 1,5 đến 2,5 lít nước/ngày để duy trì các hoạt động sinh lý bình thường. Người thường xuyên vận động hoặc phải làm việc trực tiếp ngoài trời dưới nền nhiệt cao, lượng nước cần bổ sung có thể lên tới 2,5 đến 3 lít mỗi ngày.
Nhu cầu nước của cơ thể còn phụ thuộc lớn vào môi trường xung quanh. Khi thời tiết quá nóng hoặc độ ẩm không khí cao, cơ thể sẽ tăng tiết mồ hôi để tự làm mát dẫn đến mất nước nhiều hơn. Như vậy, lúc này đòi hỏi chúng ta phải chủ động bổ sung nước thường xuyên hơn so với ngày mát trời.
Nguyên tắc uống nước đúng cách ngày nắng nóng
Bên cạnh uống đủ định lượng, cách uống nước cũng quan trọng không kém để cơ thể hấp thụ hiệu quả.
Uống từng ngụm nhỏ, chia đều trong ngày: Tránh uống quá nhiều nước cùng một lúc vì có thể gây quá tải cho hệ thống lọc của thận.
Lựa chọn nguồn nước: Nước lọc, nước ấm hoặc nước mát là ưu tiên hàng đầu.
Hạn chế nước đá quá lạnh: Uống nước đá quá lạnh và uống đột ngột có thể gây sốc nhiệt hoặc dẫn đến viêm họng.
Tận dụng nguồn cấp nước tự nhiên: Khuyến khích bổ sung nước qua thực phẩm hàng ngày. Tăng cường các loại trái cây như cam, dưa hấu, dứa và rau xanh như dưa leo, cần tây.
Tránh đồ uống có đường: Hạn chế nước ngọt có gas, nước có đường vì chúng là tác nhân khiến cơ thể mất nước nhiều hơn.
Nhận biết sớm dấu hiệu cơ thể "kêu cứu" vì thiếu nước
Khi không được cung cấp đủ lượng nước cần thiết, cơ thể sẽ phát ra các tín hiệu cảnh báo rõ rệt. Do đó bạn lưu ý các triệu chứng thường gặp sau:
Khi cơ thể rơi vào trạng thái thiếu nước nghiêm trọng, bạn có thể đối mặt với tình trạng rối loạn nhịp tim, hạ huyết áp, mất tập trung và suy nhược cơ thể diện rộng. Nếu xuất hiện các dấu hiệu này, cần lập tức uống nước và điều chỉnh ngay thói quen sinh hoạt để tránh các hệ lụy nguy hiểm cho sức khỏe.
Cơ thể mất nước gây cảm giác khó chịu nhất thời, tiềm ẩn nhiều nguy cơ bệnh lý nghiêm trọng, đặc biệt là trong bối cảnh thời tiết nắng nóng gay gắt như hiện nay. Để bảo vệ sức khỏe, bác sĩ khuyến cáo nên uống nước thường xuyên, chủ động bổ sung các loại rau quả giàu nước, nói "không" với đồ uống không lành mạnh, đồng thời luôn lắng nghe các dấu hiệu thay đổi của cơ thể để điều chỉnh kịp thời.
Ngày 26/5, đại diện Bệnh viện K cho biết đơn vị đang tiếp nhận hơn 2.000 lượt người đến khám và điều trị nội trú mỗi ngày. Để hỗ trợ người dân giữa thời tiết khắc nghiệt, cơ sở Tân Triều mở cửa đón khách từ 5h, bắt đầu khám lúc 6h. Hai cơ sở Quán Sứ và Tam Hiệp phục vụ từ 6h sáng. Cơ sở chính bố trí 33 bàn khám, trong khi hai cơ sở còn lại vận hành 18 bàn nhằm đẩy nhanh tốc độ chẩn đoán. Trước đây, bệnh viện thường khám lúc 7h.
Bên cạnh đó, cơ sở Quán Sứ còn cho người dân đặt lịch hẹn qua tổng đài và đến thẳng phòng khám theo giờ mà không cần làm thủ tục đăng ký. Hai cơ sở còn lại ưu tiên những trường hợp đã đặt lịch trước. Bệnh viện yêu cầu các bác sĩ chủ động hẹn giờ thăm khám để tạo điều kiện tối đa cho bệnh nhân ngoại tỉnh.
Bệnh viện K cũng lắp đặt thêm điều hòa và bật liên tục 24/24 tại tất cả buồng bệnh lẫn khu vực khám. Cơ sở này bổ sung quạt công suất lớn, bố trí hệ thống lọc nước uống miễn phí và tăng cường ghế ngồi ở sảnh chờ để mang lại sự thoải mái cho người dân.
Trong khi đó, Bệnh viện Bạch Mai luôn đối mặt tình trạng đông đúc, tiềm ẩn nguy cơ gia tăng bệnh nhân đột quỵ, nhồi máu cơ tim và tăng huyết áp khi nhiệt độ lên cao. Nhằm ứng phó, bệnh viện đã trang bị máy điều hòa cho hầu hết phòng bệnh, đồng thời vận hành hệ thống phun sương và cung cấp nước uống miễn phí ở khu vực cấp cứu.
Tương tự, Bệnh viện Nhi Trung ương, Việt Đức đồng loạt triển khai phương tiện chống nóng như quạt, bạt che và nước sinh hoạt nhằm xoa dịu sự ngột ngạt cho người nhà cũng như bệnh nhân.
Các cơ sở y tế điều động thêm nhân sự hướng dẫn tại phòng khám, khu chẩn đoán hình ảnh, nội soi và xét nghiệm để rút ngắn thời gian chờ. Hệ thống máy bấm số tự động, thanh toán không dùng tiền mặt và quét mã QR trả kết quả giúp quy trình diễn ra trơn tru.
Ngoài ra, ban quản lý các bệnh viện trồng thêm nhiều cây xanh quanh khuôn viên, đặc biệt tại khoa khám và phòng điều trị, nhằm thanh lọc không khí và làm dịu bức xạ nhiệt.
Đợt nắng nóng thứ hai trong tháng 5/2026 đang bao trùm Bắc Bộ và Trung Bộ. Cơ quan khí tượng đánh giá cường độ đợt này gay gắt hơn đợt giữa tháng, lọt nhóm ba đợt nóng nhất tháng 5 kể từ năm 2021, đồng thời cảnh báo tình trạng thời tiết cực đoan này chưa có dấu hiệu suy giảm vàtiếp tục kéo dài trong những ngày tới.
Nắng nóng gay gắt kéo dài khiến số ca nhập viện tại nhiều cơ sở y tế cả nước tăng 20-30%, chủ yếu do sốc nhiệt, đột quỵ, rối loạn tâm thần và suy giảm sức khỏe vì bệnh nền. Bộ Y tế vừa khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài từ 10h đến 16h trong những ngày nắng nóng gay gắt, đồng thời uống đủ nước, tránh làm việc quá lâu dưới trời nắng để phòng say nắng, đột quỵ nhiệt và các bệnh do thời tiết cực đoan.
