Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ công an), cho biết các món thịt ướp nhiều đường, mật ong rồi nướng hoặc chiên ở nhiệt độ cao dễ tạo ra HCA (Heterocyclic Amines) và PAH (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons). Đây là các hợp chất có liên quan đến tăng nguy cơ ung thư nếu tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài.
Theo Viện Ung thư Quốc gia Mỹ, HCA hình thành khi protein động vật (thịt bò, thịt gà, thịt lợn…) nướng trực tiếp trên ngọn lửa ở nhiệt độ cao. Quá trình này xảy ra rõ khi thịt bị cháy xém. Các thí nghiệm trên động vật cho thấy hấp thụ lượng lớn HCAs có thể làm thay đổi ADN trong cơ thể, dẫn đến ung thư gan, dạ dày, đại trực tràng, phổi…
Trong khi đó, PAH là chất gây ung thư theo phân loại của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), có liên quan đến bệnh ung thư phổi. Hợp chất này cũng có thể làm giảm chức năng phổi, trầm trọng thêm bệnh hen suyễn, tăng tỷ lệ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. PAH được sinh ra khi mỡ từ thịt nhỏ giọt xuống bếp than, tạo ra khói độc. Khói này bám lên bề mặt thịt, nhất là các phần cháy xém. Nếu thường xuyên ăn thịt nướng cháy, cơ thể hấp thụ đồng thời cả HCA và PAH, tăng nguy cơ mắc ung thư.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết trong khói nướng còn chứa bụi mịn, khí độc và nhiều hợp chất có khả năng gây hại. “Nguy cơ tăng khi mỡ nhỏ xuống than hoặc bề mặt nóng, mỡ cháy tạo ra khói đậm đặc, bám ngược lại vào miếng thịt, đồng thời lan ra môi trường xung quanh”, bác sĩ nói.
Trong đó, bụi mịn PM2.5 là tác nhân nguy hiểm, đường kính không quá 2,5 micromet. Kích thước này nhỏ hơn nhiều so với sợi tóc người. Vì vậy, chúng có thể vượt qua lớp lọc tự nhiên ở mũi và họng, đi sâu xuống phế nang, gây hại sức khỏe.
Nướng bằng than, đặc biệt trong không gian kín còn làm tăng nguy cơ ngộ độc carbon monoxide. Khí này không màu, không mùi, nhưng rất nguy hiểm. Người tiếp xúc có thể đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, ngất, thậm chí tử vong nếu nồng độ cao và kéo dài.
Theo bác sĩ, phổi là cơ quan chịu tác động đầu tiên. Khi hít khói nướng, niêm mạc đường hô hấp bị kích thích. Người khỏe mạnh có thể ho, cay mắt, rát họng, tức ngực. Người có viêm mũi dị ứng, hen suyễn hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính dễ bị nặng hơn.
Khói nướng gây hại hệ tim mạch, hệ thần kinh. Thận cũng là cơ quan dễ bị ảnh hưởng vì phải lọc máu liên tục. Các hạt bụi mịn và chất độc trong khói nướng có thể góp phần làm tổn thương mạch máu nhỏ ở thận. Người đứng gần bếp còn hít trực tiếp khói thường có nguy cơ cao hơn.
Theo bác sĩ, nhóm cần chú ý đầu tiên là nhân viên quán nướng, đầu bếp và người phục vụ trong nhà hàng lẩu nướng, phải tiếp xúc với khói nhiều giờ mỗi ngày. Nhóm này nguy cơ gặp kích ứng mắt, mũi, họng, viêm phế quản, đau đầu, mệt mỏi và stress nhiệt, mất nước.
Người có bệnh hô hấp, trẻ em bị hen, người lớn có viêm mũi dị ứng, người mắc COPD hoặc từng bị viêm phổi nặng nên hạn chế ngồi trong môi trường nhiều khói. Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, bệnh thận mạn, đái tháo đường hoặc người cao tuổi cũng nên cẩn thận.
Phụ nữ mang thai nên hạn chế ngồi trong môi trường nhiều khối bụi. Không chỉ vì nguy cơ từ thực phẩm chưa chín kỹ, mà còn vì khói, bụi mịn và khí CO có thể ảnh hưởng đến oxy cung cấp cho cơ thể. Nếu muốn ăn đồ nướng, nên chọn nơi thoáng, tránh ngồi gần bếp than và không ăn phần cháy.
Để an toàn, bạn nên giảm tần suất ăn nướng. Nếu ăn ở nhà hàng, nên ưu tiên nơi có hệ thống hút khói tốt. Không nên nướng than trong phòng kín, ban công kín. Nên chọn nguyên liệu ít mỡ hơn, cắt bớt mỡ, bỏ da, chọn phần thịt nạc hơn hoặc xen kẽ cá, rau củ, nấm.
Nên ướp thực phẩm đúng cách. Các loại gia vị như tỏi, hương thảo, húng tây, tiêu, nghệ, gừng, chanh hoặc giấm có thể góp phần giảm phản ứng oxy hóa trong quá trình nướng. Nước ướp có tính axit nhẹ cũng giúp hạn chế cháy bề mặt. Tuy nhiên, không nên ướp quá nhiều đường vì đường dễ cháy và làm miếng thịt nhanh đen.
Nướng ở nhiệt vừa. Không đặt thịt sát ngọn lửa. Không để lửa táp trực tiếp vào thực phẩm. Nên lật thường xuyên để thịt chín đều, tránh một mặt bị cháy. Miếng thịt nhỏ và mỏng sẽ chín nhanh hơn, cần ít thời gian tiếp xúc với nhiệt cao hơn. Sử dụng giấy bạc, khay nướng, không ăn phần cháy đen. Khi nướng, chỉ cần tạo màu và mùi thơm vừa phải. Không nên lạm dụng nhiệt quá cao hoặc nướng quá lâu. Sau khi ăn hoặc đứng bếp nướng, bạn nên thay quần áo và tắm nếu bị ám khói nhiều.
Vụ việc xảy ra tại hầm biogas của Công ty TNHH DABACO, xã Thạch Quảng, tỉnh Thanh Hóa. Theo thông tin từ bệnh viện, trong số 13 người gặp nạn đã có 5 trường hợp tử vong tại hiện trường do hít phải khí độc nồng độ cao. Tám người còn lại, bao gồm cả những người tham gia cứu hộ, đã được chuyển khẩn cấp đến Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình.
Từ 0h đến trưa 19-7, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình tiếp nhận 8 bệnh nhân đều là nam giới từ 32 đến 46 tuổi, là nhân viên của một công ty chăn nuôi heo.
TS Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai - cho biết hiện trường là bể chứa nước phân khép kín, kích thước khoảng 2m x 2m x 3m, miệng bể rộng hơn 1m.
Ban đầu, một nam nhân viên bị sẩy chân rơi xuống bể và bất tỉnh. Các đồng nghiệp sau đó lần lượt lao xuống cứu hoặc thò đầu sâu vào miệng bể để kéo nạn nhân lên mà không có phương tiện bảo hộ. Hậu quả là chuỗi tai nạn dây chuyền xảy ra, các nạn nhân ngã gục ngay tại chỗ.
"Hai người xuống bể sau cùng được buộc dây vào người và tay xuống cứu, nhưng khi xuống tới nơi thì thấy khó chịu, nhanh chóng bất tỉnh. May mắn họ được kéo lên kịp thời và tỉnh lại sau vài phút. Sáu bệnh nhân còn lại là những người ở trên miệng bể tham gia kéo các nạn nhân lên", bác sĩ Nguyên nói.
Khi nhập viện, các bệnh nhân đều tỉnh, đau đầu; một số trường hợp có kích ứng và xung huyết kết mạc, nhiễm toan chuyển hóa lactic, tiêu cơ vân. Hiện các bệnh nhân đang được theo dõi sát tại Trung tâm Chống độc.
Theo bác sĩ Nguyên, H2S là loại khí cực độc, có cơ chế gây ngộ độc tương tự xyanua, ức chế hô hấp tế bào rất nhanh và mạnh. Khí này đặc biệt nguy hiểm trong không gian kín như hầm biogas, giếng khơi, bể chứa nước thải, cống rãnh hoặc khoang kín trên tàu.
Ở nồng độ thấp, H2S có mùi trứng thối đặc trưng. Tuy nhiên ở nồng độ cao, khí này có thể làm liệt dây thần kinh khứu giác, khiến nạn nhân không còn cảm nhận được mùi, dẫn đến nguy cơ hít phải khí độc mà không hề hay biết.
"Rất nhiều người lầm tưởng các vụ ngạt trong hầm biogas là do khí metan. Nhưng thực tế, thủ phạm gây tử vong nhanh chóng trong nhiều trường hợp chính là khí H2S", bác sĩ Nguyên nhấn mạnh.
Ông cho biết thêm, trong y văn, ngộ độc H2S nồng độ cao trong không gian kín còn được gọi là "hội chứng búa tạ ở lò mổ", bởi nạn nhân có thể bất tỉnh gần như ngay lập tức sau khi hít phải khí độc.
Trung tâm Chống độc khuyến cáo người dân tuyệt đối không tự ý xuống các không gian khép kín như hầm biogas, bể chứa, giếng sâu, cống rãnh khi chưa có biện pháp thông khí và bảo hộ phù hợp.
Khi phát hiện người bị ngạt trong hầm kín, không nên lao xuống cứu theo phản xạ tự nhiên. Người cứu hộ phải có mặt nạ phòng độc kèm bình dưỡng khí hoặc được buộc dây bảo hiểm chắc chắn, có người ở trên sẵn sàng kéo lên khi xảy ra sự cố.
Nếu nghi ngờ có khí độc, cần mở thông thoáng khu vực, dùng quạt hoặc bơm khí sạch vào hầm trước khi tiếp cận. Trong các tình huống cấp cứu ngộ độc khí, thời gian tiếp cận y tế trong "giờ vàng" có ý nghĩa quyết định đối với khả năng cứu sống nạn nhân.
Hội đồng Dinh dưỡng khoa học ứng dụng được thành lập quy tụ đội ngũ gần 20 chuyên gia là các phó giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ uy tín trong lĩnh vực dinh dưỡng, giàu kinh nghiệm công tác tại các bệnh viện và cơ sở y tế lớn trên cả nước.
"Siêu Hội đồng" gồm PGS-TS Nguyễn Lân Hiếu, PGS-TS-BS Lê Thị Minh Hương; TS-BS Lưu Thị Mỹ Thục; ThS-BS CKII Phạm Công Luận; TTƯT- BS Trương Hữu Khanh; TTƯT- BS Đặng Thị Kim Huyên, sẽ sử dụng nền tảng y học chứng cứ để thẩm định các xu hướng dinh dưỡng, giúp cộng đồng phân biệt rõ ràng giữa kiến thức khoa học và các tin đồn thiếu căn cứ.
Phát biểu tại sự kiện ra mắt, BS CKI Trần Thị Minh Nguyệt, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Dinh dưỡng TP.HCM nêu thực trạng: Chúng ta đang sống trong một thời đại mà việc tiếp cận thông tin sức khỏe trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Người dân thì đang đối mặt với nhiều kinh nghiệm truyền miệng chưa được kiểm chứng hay những trào lưu dinh dưỡng phản khoa học trên mạng xã hội. Mỗi ngày, có rất nhiều video clip của rất nhiều bác sĩ - chưa được xác thực có phải bác sĩ không - mà người dân không có cái gì để kiểm chứng.
Theo BS Trần Thị Minh Nguyệt, việc tiếp cận được nhiều thông tin, đó là một thuận lợi. Song, không đồng nghĩa chúng ta sẽ hiểu đúng các thông tin đó. Do đó, điều cấp thiết hiện nay là chúng ta xây dựng một "màng lọc" khoa học, một nguồn tham chiếu tin cậy để cộng đồng có thể hiểu đúng và áp dụng đúng.
Xuất phát từ thực tế đó, Viện Nghiên cứu Dinh dưỡng TP.HCM kết hợp cùng các chuyên gia, các bác sĩ tâm huyết thành lập Hội đồng Dinh dưỡng khoa học ứng dụng với mong muốn xây dựng một diễn đàn khoa học chính thống, khách quan, sử dụng nền tảng y học chứng cứ để thẩm định các xu hướng dinh dưỡng, giúp cộng đồng phân biệt được rõ ràng giữa kiến thức khoa học và các tin đồn thiếu căn cứ.
"Một nghiên cứu năm 2026 trên hơn 3.500 người Việt có trình độ đại học trở lên cho kết quả 85,5% có thể tìm kiếm thông tin sức khỏe trực tuyến, nhưng 67,3% chưa đủ năng lực đánh giá và áp dụng chính xác vào thực tế", BS Nguyệt dẫn chứng.
Tình trạng này đặc biệt rõ ở nhóm phụ huynh - những người có nhu cầu tìm hiểu dinh dưỡng cao. Khảo sát Vietnam Digital Mom 2025, có đến 64% bà mẹ thường xuyên đọc blog, website nuôi con, 68% tin vào “review online” và 47% tham khảo các hội nhóm mạng xã hội. Điều này phản ánh sức mạnh truyền thông số, song cũng là khởi đầu của nhiều trào lưu dinh dưỡng phi khoa học hoặc chưa kiểm chứng, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.
Cũng theo BS Trần Thị Minh Nguyệt, kiến thức khoa học chỉ thực sự có giá trị khi được truyền tải theo cách mà cộng đồng có thể hiểu, tiếp cận, thực hành và áp dụng vào đời sống hằng ngày.
Chính vì vậy, Hội đồng sẽ vận hành theo công thức hai tầng chuyên môn. Nhóm thứ nhất là nhóm cố vấn chuyên môn gồm các bác sĩ đầu ngành, chịu trách nhiệm đảm bảo tính chính xác của thông tin. Nhóm thứ hai là nhóm các bác sĩ đồng hành, đảm nhiệm việc chuyển hóa các nội dung khoa học thành những thông tin gần gũi, kiến thức phổ cập để người dân rất dễ hiểu và chia sẻ cộng đồng.
Để bảo vệ tính toàn vẹn của khoa học thì Hội đồng Dinh dưỡng khoa học ứng dụng sẽ vận hành dựa trên 3 nguyên tắc nghiêm ngặt: Khách quan - Phi thương mại - Trách nhiệm xã hội.
Mọi nội dung sẽ được thẩm định và công bố đều dựa trên các dữ liệu khoa học, các nghiên cứu lâm sàng và các khuyến nghị từ các tổ chức y khoa uy tín. Đồng thời, Hội đồng cam kết duy trì tính khách quan, trung lập và độc lập trong mọi hoạt động chuyên môn với mục tiêu cao nhất là bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Sau khi ra mắt, hàng chục bà mẹ tại sự kiện đã có ngay cơ hội để trao đổi, giao lưu với Hội đồng về những chủ đề "nóng" nhất đang gây nhiều tranh cãi hiện nay.
Cụ thể, các mẹ đang bị bao vây bởi vô số sản phẩm được gắn mác tăng đề kháng cấp tốc như sữa non, kẽm, thực phẩm chức năng. Thông tin trên mạng làm mẹ tin rằng chỉ cần uống bổ sung là con không bao giờ ốm, dẫn đến lơ là việc xây dựng hệ miễn dịch tự nhiên qua dinh dưỡng toàn diện và vận động.
Tại đây, các bác sĩ đã giải thích rất rõ cơ chế miễn dịch (IgG, HMO, lợi khuẩn...) một cách khoa học, giúp phụ huynh hiểu rằng miễn dịch là một hệ thống bền bỉ, cần sự phối hợp của nhiều nhóm chất chứ không có một "thần dược" đơn lẻ.
Bằng những câu chuyện thực chiến và chia sẻ tâm huyết, các bác sĩ đã giúp mẹ hiểu rõ bé phát triển tốt các chỉ số, không chỉ cần quan tâm đến lượng thức ăn đưa vào, mà quan trọng hơn là khả năng xử lý của hệ tiêu hóa thông qua việc bổ sung các lợi khuẩn , chất xơ... Hệ tiêu hóa khỏe mạnh chính là "đòn bẩy" để bé chạm tới những cột mốc phát triển tối ưu trong tương lai.
Hay với băn khoăn vì sau mẹ đã bổ sung đủ thứ mà trẻ vẫn ốm, các chuyên gia dinh dưỡng đã lý giải sự thật về tăng đề kháng mà mẹ chưa hiểu rõ. Đồng thời, chỉ rõ những sai lầm của cha mẹ về những giải pháp tăng đề kháng cấp bách cho bé, về nhìn nhận chưa phù hợp với thể trạng sức khỏe của từng bé...
Tại phiên thảo luận chủ đề về tiêu hóa, các bà mẹ cũng được cung cấp góc nhìn khoa học về vai trò nền tảng của hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch trong những năm đầu đời của trẻ.
BS.CKI Trần Thị Minh Nguyệt nhấn mạnh: Hội thảo "Tiêu hóa và Miễn dịch" hôm nay chỉ là bước khởi đầu trong hành trình. Thời gian tới thì chuỗi hội thảo sẽ tiếp tục khai thác các chủ đề dinh dưỡng được quan tâm, hoặc là phòng bệnh từ trong ruột, nhằm từng bước chuẩn hóa nhận thức và hành vi chăm sóc sức khỏe. Đây sẽ là một hành trình lâu dài, cần sự đồng hành của giới chuyên môn, truyền thông và toàn xã hội để tạo nên một biểu tượng khoa học đáng tin cậy cho cộng đồng.
Các chuyên gia cho rằng việc ngủ riêng không đồng nghĩa tình cảm rạn nứt mà có thể mang lại lợi ích hoặc bất lợi, tùy vào nguyên nhân và cách vợ chồng duy trì sự gắn kết.
Ngủ ngon hơn nhờ giảm gián đoạn giấc ngủ
Ngủ đủ giấc giúp giảm căng thẳng, cải thiện khả năng tập trung và giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính liên quan đến thiếu ngủ. Một trong những lý do phổ biến khiến các cặp đôi ngủ riêng là bạn đời làm gián đoạn giấc ngủ. Tiếng ngáy, trở mình liên tục, thức dậy nhiều lần, lịch sinh hoạt khác nhau, chênh lệch nhiệt độ phòng mong muốn hoặc phải chăm con nhỏ đều có thể khiến người còn lại ngủ không sâu giấc.
Khi những yếu tố này được loại bỏ, nhiều người ngủ ngon hơn, ít thức giấc giữa đêm và cảm thấy tỉnh táo hơn vào ngày hôm sau. Với những cặp đôi có giờ giấc sinh hoạt khác nhau hoặc một người ngáy lớn, ngủ riêng có thể giúp ngủ ngon hơn.
Giúp giảm căng thẳng và hạn chế xung đột do thiếu ngủ
Thiếu ngủ kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà đôi khi còn tác động đến mối quan hệ vợ chồng. Khi mệt mỏi, một người có xu hướng dễ cáu gắt, thiếu kiên nhẫn và khó kiểm soát cảm xúc hơn.
Ngược lại, khi cả hai đều được nghỉ ngơi đầy đủ, việc giao tiếp, giải quyết mâu thuẫn và đồng cảm với bạn đời cũng trở nên dễ dàng hơn. Vì vậy, với một số cặp đôi, ngủ riêng không làm giảm chất lượng hôn nhân mà còn hạn chế những xung đột bắt nguồn từ việc thiếu ngủ.
Có khả năng làm giảm sự gần gũi
Mặc dù có một số lợi ích, ngủ riêng không phải lựa chọn phù hợp với mọi cặp đôi. Thói quen ngủ riêng có thể khiến hai người ít trò chuyện, âu yếm hoặc ít có những cử chỉ thân mật vốn góp phần duy trì sự gắn kết. Nếu không chủ động dành thời gian cho nhau, một số cặp vợ chồng có thể cảm thấy xa cách hoặc cô đơn hơn.
Nếu quyết định ngủ riêng, hai vợ chồng vẫn nên duy trì những khoảng thời gian trò chuyện hoặc gần gũi trước khi về phòng ngủ riêng để tránh ảnh hưởng đến đời sống tình cảm.
Ngủ riêng có thể là giải pháp đáng cân nhắc nếu một trong hai người thường xuyên ngáy lớn, mắc chứng ngưng thở khi ngủ, trở mình nhiều, làm việc theo ca hoặc có lịch sinh hoạt quá khác biệt khiến người còn lại liên tục mất ngủ. Tuy nhiên, không phải ai cũng ngủ ngon hơn khi ở một mình.
Một số nghiên cứu cho thấy ngủ cùng bạn đời có thể mang lại cảm giác an toàn, thoải mái và hỗ trợ sức khỏe tinh thần. Với nhiều người, sự hiện diện của người bạn đời giúp họ thư giãn và dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Các chuyên gia cho rằng không có mô hình ngủ nào phù hợp với tất cả các cặp đôi. Điều quan trọng nhất là cả hai đều có giấc ngủ chất lượng và cảm thấy thoải mái với lựa chọn của mình.
