Ba năm qua, chàng biên kịch tự do 28 tuổi sống ở TP HCM chọn màn đêm làm giờ làm việc chính. Anh tin rằng khi “phố xá lặng yên, ý tưởng mới thực sự tuôn trào”. Lịch trình quen thuộc của Nam là đặt lưng xuống lúc 5h sáng, sau khi đã kịp ngắm bình minh, rồi ngủ đến khi mặt trời đứng bóng mới dậy.
Những tháng đầu, cơ thể Nam vẫn bắt kịp nhịp sống ngược đời này. Nhưng khi chàng trai chạm tuổi 28, mọi thứ bắt đầu rạn vỡ. Dù ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi ngày, Nam luôn tỉnh dậy với cái đầu nặng trịch. Anh so sánh cơ thể mình như một chiếc điện thoại chỉ sạc được 20% pin, cả ngày lơ lửng, đi mà chân không chạm đất thật.
Ngồi trước đồng nghiệp, Nam nghe rõ từng từ nhưng não bộ anh mất vài mươi giây mới xử lý xong thông tin. Anh bắt đầu quên chìa khóa xe, quên lịch hẹn, thậm chí quên cả những từ vựng đơn giản nhất khi gõ kịch bản.
Không phải ai cũng thức khuya vì cảm hứng sáng tạo như Nam. Với Ngọc Minh, nhân viên văn phòng 30 tuổi, đêm là thời gian cô “đánh cắp lại cho chính mình”. Sau 8 giờ làm việc và 4 giờ xoay quanh hai con nhỏ, đến 10h tối, Minh mới có không gian riêng để lướt mạng xã hội, xem phim, bù đắp cho một ngày quay cuồng. Nhưng thói quen này kéo giờ ngủ của cô trôi đến 2h sáng, trong khi báo thức vẫn đều đặn reo lúc 6h30. Nhiều tháng liền, Minh mang khoản nợ giấc ngủ 2-3 tiếng mỗi đêm.
Hiện, cơ thể cô uể oải, rệu rã suốt ngày, nhưng cứ đặt lưng xuống giường ban đêm là đầu óc lại tỉnh như sáo vì căng thẳng dồn nén. Sau thời gian dài sống ngược nhịp sinh học, Minh hụt hơi khi leo vài bậc thang, tim đập nhanh bất thường, da xuống sắc rõ rệt và kinh nguyệt rối loạn. Cô cũng dễ nổi giận với con cái hơn vì hệ thần kinh đã cạn sức chịu đựng.
Giới khoa học gọi nhóm người như Nam và Minh là cú đêm, ví thói quen sinh hoạt của họ với loài chim ăn đêm khi hăng hái lúc tối muộn nhưng rã rời khi bình minh lên. Gốc rễ của tình trạng này nằm ở việc ngủ ngày không thể thay thế chất lượng giấc ngủ đêm. Khi con người thức xuyên đêm, não bộ mất cơ hội dọn dẹp độc tố adenosine tích tụ suốt ngày dài, kéo theo suy giảm nhận thức và mệt mỏi kéo dài triền miên.
Hai trường hợp “cú đêm” kể trên không cá biệt. Một khảo sát năm 2023 trên hơn 2.000 học sinh, sinh viên tại 80 trường học ghi nhận 66% người trẻ đi ngủ sau 23h, 20% ngủ sau 0h và 16% sau 1h sáng. Guồng quay kinh tế đêm cũng phình to theo nhịp sống này. Viện Nghiên cứu Phát triển TP HCM (HIDS) khảo sát doanh nghiệp và phát hiện 40% đơn vị kinh doanh dịch vụ đêm (nhà hàng, quầy bar, phòng gym, cửa hàng tiện lợi 24h) thu về hơn nửa doanh thu ngày sau giờ mặt trời lặn. Gần 83% doanh nghiệp tham gia khảo sát khẳng định sẽ duy trì mô hình này trong ba năm tới.
PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn, nguyên Phó viện trưởng Phẫu thuật Tiêu hóa, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, giải thích ngủ muộn đảo lộn hormone, làm chậm quá trình trao đổi chất, kích thích cảm giác thèm ăn và tích mỡ, mở đường cho béo phì và tiểu đường type 2. Thiếu ngủ còn cắt giảm sản xuất collagen và hormone tăng trưởng, khiến da mất nước, xỉn màu, nổi mụn và lão hóa sớm. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rối loạn đồng hồ sinh học châm ngòi cho u sầu, lo âu, trầm cảm. Ngủ dưới 7 tiếng hoặc trên 9 tiếng mỗi ngày cũng làm tăng tần suất đột quỵ, đặc biệt dạng xuất huyết não.
Bác sĩ Lê Nhất Duy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM – Cơ sở 3, cảnh báo thức khuya sau 23h phá hủy chức năng thận trong im lặng. Thận lọc máu suốt 24 giờ, nhưng khoảng 23h đến 3h sáng mới là thời gian vàng để tế bào thận tái tạo mạnh nhất. Thức khuya cắt ngang tiến trình này, gây protein niệu và đẩy nguy cơ suy thận mạn tính lên cao. Một nghiên cứu trên tạp chí y khoa Mỹ ghi nhận người ngủ dưới 6 tiếng mỗi ngày có tốc độ suy giảm chức năng lọc cầu thận nhanh hơn rõ rệt so với người ngủ đủ.
PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, Chủ tịch Hội Đột quỵ TP HCM, bổ sung thức khuya xáo trộn nhịp sinh học, tăng tiết dịch vị và đẩy huyết áp lên cao, gián tiếp nâng nguy cơ đột quỵ ở người mang bệnh nền như cao huyết áp hay tim mạch. Với nhóm này, ông nhấn mạnh việc giữ nhịp sinh học ổn định, uống thuốc đúng giờ và kiểm soát huyết áp chặt chẽ mang tính sống còn. Riêng người khỏe mạnh buộc phải làm việc đêm như tiểu thương, cơ thể vẫn có khả năng thích nghi nhưng cần chủ động ngủ bù hôm sau, tập thể dục đều và ăn uống lành mạnh để bù đắp.
Các chuyên gia khuyên người trẻ cân bằng thời gian làm việc và nghỉ ngơi, cố định giờ ngủ – giờ thức mỗi ngày. Không gian ngủ cần thoáng đãng, yên tĩnh, và nên tắt thiết bị điện tử ít nhất 30 phút trước khi lên giường để tránh căng thẳng thần kinh. Bữa tối nên nhẹ nhàng, tránh chất kích thích, đồng thời duy trì vận động thể chất thường xuyên. Người gặp rối loạn giấc ngủ kéo dài nên đi khám chuyên khoa để tìm ra gốc rễ, tuyệt đối không tự mua thuốc ngủ vì rủi ro lệ thuộc và biến chứng luôn rình rập.
Mục tiêu chính của việc đánh răng là loại bỏ vi khuẩn trong khoang miệng. Jennifer Cullen, giảng viên lâm sàng tại Trường Nha khoa Đại học Michigan (Mỹ), cho biết việc giảm lượng vi khuẩn trong miệng là yếu tố then chốt để phòng ngừa các bệnh lý răng miệng như sâu răng và viêm nướu, theo Forbes (Mỹ).
Theo tiến sĩ Mark S. Wolff, chuyên gia nha khoa tại Đại học Pennsylvania (Mỹ), một trong những lý do quan trọng của mốc thời gian 2 phút là giúp bàn chải có đủ thời gian tiếp cận mọi bề mặt răng trong khoang miệng.
Chuyên gia Cullen cũng giải thích rằng do mảng bám trên răng tồn tại thành nhiều lớp, việc chải răng càng kỹ và đủ lâu càng giúp loại bỏ được những lớp mảng bám bám chặt ở sâu bên dưới.
Một lý do khác khiến các chuyên gia khuyến nghị đánh răng đủ 2 phút là để fluoride trong kem đánh răng có thời gian phát huy tác dụng bảo vệ răng. Về cách đánh răng, nên đánh đầy đủ mặt ngoài, mặt trong, mặt nhai của răng, cả phía gần má và phía lưỡi.
Tiến sĩ Wolff khuyên thêm rằng mọi người nên đặt lông bàn chải nhẹ nhàng sát viền nướu khi bắt đầu chải. Để tránh bỏ sót vị trí, nên chải răng theo trình tự thay vì chải ngẫu nhiên. Có thể chia miệng thành 4 vùng và dành khoảng 30 giây cho mỗi vùng.
Các chuyên gia khuyến nghị đánh răng ít nhất 2 lần mỗi ngày. Một số người có thể cần đánh răng thường xuyên hơn do bệnh lý, niềng răng hoặc các tình trạng đặc biệt khác.
Tuy nhiên, tiến sĩ Wolff lưu ý rằng đánh răng nhiều lần nhưng sai cách không giúp giảm nguy cơ sâu răng hay bệnh nướu. Điều quan trọng vẫn là kỹ thuật đúng và chải răng nhẹ nhàng.
Nếu không thể đánh răng sau bữa ăn, các chuyên gia khuyên nên súc miệng bằng nước để giảm độ axit trong khoang miệng và hỗ trợ làm sạch thức ăn còn sót lại.
Chuyên gia Cullen nhấn mạnh thêm rằng, đánh răng 2 lần mỗi ngày tuy là một hành động nhỏ, nhưng có thể tạo ra tác động lớn đối với sức khỏe tổng thể. Do đó, mọi người nên bắt đầu sớm và duy trì thói quen này.
Trong chương trình podcast Good Hang của Amy Poehler phát sóng trên YouTube hôm 20/5, ngôi sao tỷ phú Kim Kardashian chia sẻ về một trong những phương pháp chăm sóc sức khỏe mà cô đặc biệt tin tưởng, đó là chế độ uống thực phẩm chức năng hàng ngày. Cô cho biết uống khoảng 35 viên thực phẩm chức năng mỗi ngày và thường chia đều làm 3 lần uống để giảm bớt cảm giác "sợ nuốt thuốc" (pill fatigue).
Tiết lộ của Kim khiến ngay cả người dẫn chương trình Poehler kinh ngạc, dù những liệu trình chăm sóc sức khỏe xa xỉ của giới sao không còn là điều mới mẻ. Điều này cũng phản ánh một xu hướng đang định hình trong văn hóa chăm sóc sức khỏe hiện đại, nơi người ta thường cho rằng càng dùng nhiều thì càng tối ưu hóa được sức khỏe.
Thuật ngữ "sợ nuốt thuốc" vốn thường được dùng để chỉ sự kiệt sức cả về thể chất lẫn tinh thần khi phải quản lý các phác đồ điều trị bằng thuốc phức tạp và lâu dài ở những người phục hồi sau phẫu thuật hoặc sống chung với bệnh mạn tính. Dù Kardashian chỉ sử dụng cụm từ này một cách tình cờ, nó lại làm nổi bật thực trạng các chế độ bổ sung vi chất và chăm sóc sức khỏe cường độ cao đang dần trở nên bình thường hóa.
Ngành công nghiệp thực phẩm chức năng có quy mô khổng lồ và đang tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, phần lớn được thúc đẩy bởi nhu cầu tăng cường dinh dưỡng tổng thể, kéo dài tuổi thọ và bảo vệ sức khỏe lâu dài. Tuy nhiên, bất chấp mức độ phổ biến đó, thực phẩm chức năng tại Mỹ được quản lý theo quy chế hoàn toàn khác với thuốc kê đơn khi không cần phải chứng minh tính an toàn hay hiệu quả trước khi tung ra thị trường. Bà Jessica Ball, chuyên gia dinh dưỡng kiêm Biên tập viên cao cấp mục dinh dưỡng của tạp chí EatingWell, cho biết: "Các công ty thực phẩm chức năng có thể chủ động tìm kiếm sự kiểm định độc lập để chứng minh tính chính xác và an toàn cho sản phẩm của mình nhưng quy trình này hoàn toàn mang tính tự nguyện chứ không bắt buộc".
Thực phẩm chức năng thường được tiếp thị là có nguồn gốc tự nhiên hoặc an toàn nói chung, khiến nhiều người lầm tưởng rằng việc sử dụng nhiều sản phẩm cùng lúc hầu như không có rủi ro. Thực tế, việc lạm dụng hoặc kết hợp sai các loại thực phẩm chức năng có thể dẫn đến những tác dụng phụ rất nghiêm trọng gồm tổn thương gan, thận, rối loạn tiêu hóa và thay đổi tâm trạng.
Các chuyên gia cho hay hầu hết mọi người không cần phải uống nhiều thực phẩm chức năng để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng hoặc mục tiêu kéo dài tuổi thọ. Thông thường, một chế độ ăn uống cân bằng đã có thể cung cấp đầy đủ vi chất dinh dưỡng cho những người trưởng thành khỏe mạnh không trong giai đoạn mang thai, cho con bú, không có nguy cơ thiếu hụt vi chất hoặc không phải quản lý bệnh mạn tính.
"Là một chuyên gia dinh dưỡng, tôi luôn khuyến khích mọi người áp dụng phương pháp ưu tiên thực phẩm tự nhiên để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể. Thực phẩm chức năng chỉ có nhiệm vụ lấp đầy những khoảng trống trong chế độ ăn uống và việc uống tới 35 viên mỗi ngày rõ ràng là quá mức cần thiết", bà Ball giải thích.
Theo chuyên gia, việc tiêu thụ đa dạng các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng sẽ giúp đảm bảo nhu cầu vi chất cho cơ thể. Nếu muốn xác định chính xác tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng tiềm ẩn, người dân nên tham khảo ý kiến bác sĩ và xét nghiệm máu, từ đó đưa ra quyết định sáng suốt về việc có cần bổ sung hay không và sản phẩm nào phù hợp nhất với nhu cầu cụ thể của bản thân.
Mặc dù thực phẩm chức năng đóng một vai trò quan trọng trong y học, việc học theo chế độ của Kardashian hoàn toàn không được khuyến khích. Những thói quen đã được chứng minh qua thời gian như chế độ ăn uống cân bằng, hoạt động thể chất đều đặn, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng sẽ mang lại hiệu quả cao hơn nhiều cho sức khỏe tổng thể và tuổi thọ so với việc uống hàng tá viên nang mỗi ngày.
Những liệu trình chăm sóc sức khỏe của người nổi tiếng có thể rất hấp dẫn nhưng chúng thường khó duy trì, tốn kém và không phải lúc nào cũng được kiểm chứng bởi các bằng chứng khoa học vững chắc. Y học thực tế chứng minh rằng việc chăm sóc sức khỏe không cần phải quá phức tạp hay cực đoan để đạt được hiệu quả. Sự kiên trì với các thói quen sức khỏe nền tảng mới là yếu tố cốt lõi và an toàn hơn nhiều so với một chế độ thực phẩm chức năng cầu kỳ để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Kim Kardashian sinh năm 1980, là người đã làm nên thương hiệu cho đại gia đình Kardashian. Cô nổi tiếng với thân hình đồng hồ cát cùng siêu vòng ba. Kim kiếm tiền từ các dòng sản phẩm trang điểm, nước hoa, quần áo và tham gia show truyền hình thực tế Keeping With Up The Kardashian. Ngôi sao truyền hình đang là người giàu nhất gia tộc Kardashian với khối tài sản tỷ đô. Cô hiện hẹn hò tay đua Lewis Hamilton, sau khi ly hôn rapper Kanye West.
Cơ quan Quản lý dược phẩm Úc (TGA) vừa phát cảnh báo thu hồi khẩn cấp hai sản phẩm thực phẩm chức năng thuộc thương hiệu Nature's Own do nguy cơ xuất hiện mảnh kính trong chai đựng sản phẩm.
Hai sản phẩm bị ảnh hưởng gồm Nature's Own Glucosamine Sulfate with Chondroitin (lọ 320 viên, số lô 1662937, hạn dùng tháng 4-2028) và Nature's Own Magnesium Glycinate 1150mg (lọ 300 viên, số lô 1665576, hạn dùng tháng 4-2028).
TGA cho biết mảnh kính (nếu có), không nằm trong viên uống mà có thể xuất hiện trong chai đựng, làm tăng nguy cơ gây thương tích khi người dùng mở hoặc sử dụng sản phẩm. Trong trường hợp vô tình nuốt phải, mảnh kính có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe.
Hai sản phẩm do Sanofi Consumer Healthcare phân phối và được bán rộng rãi tại Úc từ ngày 7-5-2026 thông qua các chuỗi nhà thuốc, cửa hàng thực phẩm chức năng, siêu thị và kênh bán lẻ trực tuyến.
TGA khuyến cáo người tiêu dùng ngừng sử dụng ngay các sản phẩm thuộc lô bị ảnh hưởng, kiểm tra số lô trên bao bì và mang trả lại nơi mua để được hoàn tiền.
Cùng thời điểm, Cơ quan Tiêu chuẩn thực phẩm Úc - New Zealand (FSANZ) cũng thông báo thu hồi sản phẩm kẹo Allen's iNSiDE OUTS 130g có hạn sử dụng ngày 30-6-2027 thuộc một số lô hàng nhất định do phát hiện các mảnh nhựa lẫn trong sản phẩm.
Sản phẩm này được phân phối rộng rãi tại các hệ thống bán lẻ lớn như Coles, Woolworths, IGA cùng nhiều cửa hàng tiện lợi và trạm xăng trên toàn Úc.
FSANZ cảnh báo việc sử dụng sản phẩm có chứa dị vật có thể gây tổn thương cho người tiêu dùng. Người đã mua sản phẩm thuộc diện thu hồi được khuyến cáo không sử dụng, trả lại nơi bán để nhận hoàn tiền và liên hệ cơ sở y tế nếu có dấu hiệu bất thường.
Theo Nestlé - đơn vị sở hữu thương hiệu Allen's - sự cố xuất phát từ lỗi thiết bị tại một cơ sở sản xuất gia công khiến một số mảnh nhựa nhỏ có thể bong ra trong quá trình sản xuất. Doanh nghiệp cho biết số lượng sản phẩm bị ảnh hưởng không nhiều nhưng vẫn chủ động thu hồi trên diện rộng nhằm bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng.
