Anh Hà Mạnh Tuấn, 36 tuổi, ở Đống Đa (Hà Nội) vốn là hình mẫu của việc chăm sóc sức khỏe chủ động. Ở tuổi sung sức, anh ăn uống khoa học, tập HIIT, Tabata, thiền, khí công và từng chinh phục cột mốc 42 km marathon. Hai năm trước, sau những cơn khó thở tăng dần, anh đi khám và nhận chẩn đoán bị Lympho Hodgkin giai đoạn 4 với khối u dài 16 cm.
Lympho Hodgkin là một trong những bệnh ung thư đặc trưng bởi sự tăng sinh tế bào ác tính xảy ra trong một hoặc nhiều hạch bạch huyết. Điển hình là u xuất hiện ở một hạch bạch huyết rồi sau đó lan dần theo thứ tự đến các hạch khác, lách, gan và tủy xương. Bệnh có thể điều trị khỏi nếu được phát hiện sớm và người bệnh đáp ứng tốt với các phương pháp chữa bệnh như hóa trị, xạ trị.
“Tôi sốc nhưng chỉ trong 4-5 giây, rồi bình tĩnh lại ngay”, Tuấn nhớ lại. Anh tin rằng tinh thần chiếm 80% thành công nên chọn cách lạc quan. Tuy nhiên, khi bước vào hóa trị tại Bệnh viện K – Cơ sở Tân Triều, những tác dụng phụ như buồn nôn, tê bì, teo cơ, thối móng đã quật ngã “chiến binh” từng chống đẩy 300 cái mỗi ngày. Có lúc, Tuấn suy sụp, thu mình cô độc và sợ bị lãng quên.
Cùng cảnh ngộ, chị Thùy Linh, 34 tuổi, cũng ở Đống Đa, nhận tin mắc ung thư biểu mô nhú tuyến giáp di căn hạch vào ba năm trước, đúng ngày con trai tròn một tuổi. Đây là loại u ác tính phổ biến nhất của tuyến giáp, chiếm khoảng 80% trong tổng số các khối u ác tính của tuyến giáp.
Là người ăn xanh, tập luyện đều đặn, Linh không thể tin ung thư lại gõ cửa vì cho rằng đây là “bệnh người già”. Chị nhớ lại những ngày lang thang đi dưới mưa, “vỡ vụn khi nghĩ đến cảnh không thể đồng hành cùng con, đồng thời lo sợ bản thân trở thành gánh nặng tài chính cho bố mẹ già”.
Ung thư, căn bệnh vốn được mặc định cho người lớn tuổi, đang ngày càng xuất hiện ở những người trẻ. Các bệnh viện đang ghi nhận sự gia tăng đáng báo động các ca ung thư vú, dạ dày, đại tràng ở độ tuổi thanh niên, thậm chí là sinh viên, học sinh.
TS.BS Lê Tuấn Anh, Giám đốc Trung tâm Ung bướu Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết ung thư phổi tại các nước Âu Mỹ bệnh thường gặp ở nhóm 65-70 tuổi, còn nghiên cứu mới đây ở Việt Nam, con số này thấp hơn khoảng 10 năm. Những yếu tố nguy cơ hàng đầu gồm hút thuốc lá, hít khói thuốc thụ động, ô nhiễm không khí, tiền sử gia đình và tiếp xúc lâu dài với môi trường độc hại.
Tại Hội thảo hàng năm phòng chống ung thư TP HCM cuối năm 2023, các chuyên gia nhìn nhận khuynh hướng một số bệnh nhân ung thư như vú, đại tràng có độ tuổi trẻ hơn và một số loại ung thư có tỷ lệ mắc tăng như giáp, dạ dày, tiền liệt tuyến.
Trên toàn cầu, một nghiên cứu đăng trên tạp chí BMJ Oncology chỉ ra kể từ năm 1990, tỷ lệ mắc ung thư khởi phát sớm (chẩn đoán ở người dưới 50 tuổi) tăng gần 80% và dự kiến sẽ tăng thêm 31% vào năm 2030.
Các chuyên gia chỉ ra một mạng lưới phức tạp các yếu tố, từ di truyền, môi trường sống ô nhiễm, đến các lỗi ADN tự phát là nguyên nhân gây nên tình trạng ung thư trẻ hóa.
Tuy nhiên, PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, nhấn mạnh cơ chế phát triển ung thư ở mỗi người là khác nhau. Điều này giải thích vì sao có người hút thuốc không bị bệnh, trong khi người có lối sống lành mạnh vẫn có thể mắc ung thư. Ngay cả khi tự nấu ăn, việc kiểm soát hoàn toàn nguồn gốc thực phẩm hay các thói quen xấu như tích trữ đồ ăn sai cách cũng là một thách thức.
Theo bà Phương, con số người trẻ mắc ung thư tăng một phần đến từ sự phát triển của y học hiện đại và nhận thức của người dân về khám sức khỏe định kỳ được nâng cao, đặc biệt ở nhóm có tiền sử gia đình ung thư. Công nghệ nội soi và các phương pháp tầm soát không xâm lấn giúp phát hiện tổn thương tốt hơn, sớm hơn; các xét nghiệm như tìm hồng cầu ẩn trong phân giúp sàng lọc nhóm nguy cơ cao.
Nhận chẩn đoán ung thư là một cú sốc làm đảo lộn cuộc sống, nhưng với người trẻ, tác động tâm lý còn nặng nề hơn. Các chuyên gia cho biết họ thường không có sự chuẩn bị vì luôn nghĩ “ung thư là chuyện của người già”. Việc học hành, sự nghiệp bị gián đoạn, gánh nặng tài chính đè lên gia đình, cùng với những thay đổi về ngoại hình do hóa trị, tất cả tạo nên một cuộc khủng hoảng toàn diện, gây ra cảm giác tội lỗi và tự ti sâu sắc.
Tuy nhiên, các bác sĩ khẳng định một số loại ung thư, tỷ lệ khỏi bệnh trên 5 năm vượt 90% nếu phát hiện ở giai đoạn sớm và điều trị kịp thời, như ung thư vú, tuyến giáp, tiền liệt tuyến, đại tràng… Nhiều bệnh nhân chữa trị ổn định 10 năm, 20 năm, 30 năm. Do đó, việc tầm soát sức khỏe định kỳ, ngay cả khi cơ thể không có triệu chứng bất thường đóng vai trò rất quan trọng.
Bên cạnh đó, người trẻ vẫn cần ăn uống lành mạnh, tránh “độc tố” hàng ngày bằng cách hạn chế đồ chiên rán, nướng khét, thịt chế biến sẵn; giảm đường, nước ngọt, rượu bia; uống đủ nước, tăng cường rau xanh. Tập thể dục đều đặn, ngủ đủ và đặc biệt là giảm stress bằng cách tránh thức khuya, làm việc quá sức, tắt các thiết bị trước khi ngủ. Để dù có không may mắc ung thư, cơ thể vẫn đủ sức chiến đấu với bệnh.
Sau 7 tháng kiên trì, Mạnh Tuấn đã nhận kết quả kỳ tích: khối u biến mất, chỉ còn lại khối xơ không còn tế bào ác tính. Anh chính thức đạt trạng thái “lui bệnh hoàn toàn” và trở lại cuộc sống để truyền cảm hứng cho cộng đồng. Chị Linh cũng được tiếp thêm hy vọng khi biết rằng phát hiện sớm giúp việc điều trị đạt hiệu quả cao, thậm chí có thể khỏi hoàn toàn.
Phần lớn các ca bệnh đều có thể phòng ngừa được nếu cha mẹ để ý từ những điều rất nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày.
Trẻ thường sốt, đau họng, biếng ăn. Nguyên nhân chủ yếu vẫn là siêu vi nhưng thời tiết nắng nóng tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh xuất hiện nhiều hơn.
Khi trời quá nóng, nhiều gia đình cho trẻ ở phòng máy lạnh nhiệt độ thấp, uống nước đá hoặc ăn đồ lạnh để giải nhiệt nhanh.
Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa bên ngoài và trong phòng lạnh làm niêm mạc họng bị khô, giảm sức đề kháng tại chỗ, từ đó siêu vi dễ xâm nhập. Ngoài ra, việc để quạt thổi trực tiếp vào mặt trẻ khi đang ra mồ hôi cũng khiến đường hô hấp dễ bị kích thích.
Gần đây có nhiều ca ngộ độc thực phẩm. Không chỉ bệnh hô hấp, tiêu chảy cấp cũng tăng trong mùa nắng. Nhiệt độ cao làm thức ăn nhanh hư nếu bảo quản không đúng cách. Trẻ ăn phải thức ăn nhiễm khuẩn hoặc uống nước không sạch rất dễ bị tiêu chảy.
Với trẻ nhỏ, tình trạng mất nước do tiêu chảy lại cộng thêm việc ra mồ hôi nhiều khiến bệnh có thể nặng lên nhanh chóng.
Đây là bệnh do vi rút đường ruột, lây qua tiếp xúc và đường tiêu hóa. Mùa hè trẻ thường chơi chung, nếu không rửa tay sạch thì vi rút rất dễ lây lan.
Để giúp trẻ hạn chế mắc bệnh, cha mẹ chỉ cần chú ý những điều đơn giản. Giữ nhiệt độ phòng khoảng 26-27oC, tránh chênh lệch quá lớn. Khi trẻ đi nắng về nên lau mồ hôi, cho nghỉ rồi mới tắm.
Trong ăn uống cần đảm bảo ăn chín, uống sôi, hạn chế thức ăn để lâu và không lạm dụng nước đá, đồ lạnh. Quan trọng nữa là nhắc trẻ uống nước đều trong ngày và rửa tay bằng xà phòng đúng cách. Khi trẻ có dấu hiệu bất thường cần đưa đi khám sớm.
Bác sĩ Tân cho biết, để giảm cân hiệu quả, bên cạnh khẩu phần ăn, bạn nên sắp xếp lên đĩa thực đơn giảm cân, bao gồm:
- Rau củ: Chiếm ½ đĩa, tối thiểu 1.5 khẩu phần, tối ưu 2.5 khẩu phần. Trong đó, 1 khẩu phần rau củ = 1 bát canh đầy rau
- Chất bột đường "tốt": Chiếm ¼ đĩa. Ưu tiên tinh bột nguyên cám như gạo lứt, yến mạch, các loại đậu, khoai lang.
- Protein: Chiếm ¼ đĩa, ưu tiên nguồn thực vật như cá, trứng, thịt gia cầm. Thịt đỏ nên ăn tối đa 100g/ngày, không quá 2 lần/tuần, hạn chế tối đa thịt chế biến sẵn.
Theo bác sĩ Tân, nếu bạn rơi vào tình huống bất khả kháng, không thể chuẩn bị một thực đơn giảm cân chuẩn, nên áp dụng ăn uống chánh niệm. Đây là một trong những kỹ thuật giảm cân giúp bạn có thể giảm cân mọi lúc mọi nơi. Khởi đầu đơn giản: Nhai kỹ ít nhất 20 lần, bữa ăn kéo dài ít nhất 25 phút và đặc biệt là ăn uống tập trung, không vừa ăn vừa làm việc, dùng điện thoại. Nhờ vậy, bạn sẽ cảm nhận được ngưỡng no 8 phần để ngừng lại.
Ngày 26/5, nguồn tin của phóng viên Dân trí cho biết, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TPHCM) những ngày qua tiếp nhận điều trị một trường hợp bị bỏng điện thương tâm.
Bệnh nhi là bé G.K. (15 tuổi, ngụ tỉnh Tây Ninh). Theo thông tin ban đầu, trước đó vì thấy con diều của em nhỏ chơi bị vướng đường dây điện, bé K. trèo lên mái nhà để tìm cách gỡ. Thấy có một thanh kim loại dài, bé cầm lấy để khều con diều thì bất ngờ xảy ra sự cố khiến đường dây điện phát nổ.
"Lúc đó, tôi đang ở ruộng phun thuốc thì nghe tiếng động lớn nên vội chạy về nhà. Nghe em gái nói con bị điện giật, tôi vào tắt cầu dao điện rồi nhờ người thân trèo lên cứu con.
Nhưng lúc này cháu đã nằm bất động, quần áo bị lửa cháy đen, bỏng khắp người. Gia đình đưa cháu vào bệnh viện tỉnh cấp cứu, nhưng họ chuyển bé đi ngay vì tình trạng nặng quá", chị T., mẹ bệnh nhi kể.
Tại khoa Phỏng và Phẫu thuật tạo hình, Bệnh viện Nhi đồng 1, bé được xác định bỏng điện hơn 50%, rải rác khắp nơi trên cơ thể như mặt, ngực, tứ chi...
Quá trình điều trị, các bác sĩ đã tiến hành thay băng, chăm sóc tích cực. Bệnh nhi đã trải qua 2 lần cắt lọc vết thương và một lần ghép da tự thân.
Dự kiến vài ngày tới, bé sẽ tiếp tục được mổ ghép da. Đến nay, quá trình điều trị đã kéo dài hơn 1 tháng, diện tích bỏng đã giảm còn hơn 20%, nhưng chưa biết khi nào sẽ được xuất viện.
Theo bác sĩ, tai nạn liên quan đến vật dụng điện, ổ điện hoặc đường dây điện không hiếm gặp với trẻ em và người dân nói chung. Trên thực tế, có hai cơ chế gây bỏng điện.
Một là bỏng do tia lửa điện, thường nhẹ và thời gian điều trị ngắn. Thứ 2 là bỏng do luồng điện đi qua cơ thể, tỏa nhiệt và cháy từ bên trong nên gây vết thương nặng và rất sâu.
Khi luồng điện tiếp xúc cơ thể trên đường truyền trực tiếp, chỗ nào điện trở cao (như cổ tay, khuỷu tay, nách, vùng gân cơ nhiều) thì tỏa nhiệt nhiều. Tổn thương tại những vị trí này thường rất nặng, nhiều trường hợp phải cắt cụt chi. Đó là chưa kể các biến chứng như rung tim, rung thất do điện gây ra, làm bệnh nhân ngưng tim tử vong tại chỗ...
Để phòng tránh những tai nạn đáng tiếc xảy ra với trẻ nhỏ liên quan đến điện, các bác sĩ khuyên cha mẹ cần chú ý che chắn, bảo vệ ổ cắm trong nhà; các thiết bị điện cần tìm cách để xa tầm tay trẻ. Ngoài ra, phụ huynh cần trông coi, theo dõi thật cẩn thận con em, nhất là trong thời điểm mùa hè trẻ được nghỉ học.
Bên cạnh đó, người xây dựng, quản lý đường điện cần tuân thủ khoảng cách an toàn, trang bị bảo hộ đầy đủ cho người lao động. Người dân - nhất là công nhân - hãy chú ý bảo đảm an toàn cho bản thân khi làm việc gần đường điện.
