Mới đây, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cơ sở 3 thông tin, vừa qua nơi này đã tiếp nhận một trường hợp bệnh nhân mắc đồng thời 2 tình trạng da liễu hiếm gặp, được cho là chưa từng ghi nhận trong y văn thế giới.
Bỗng rụng sạch tóc, rụng lông mày
Bệnh nhân là chị T.N.T. (26 tuổi, ngụ TPHCM), có bệnh sử xuất hiện tình trạng rụng tóc khoảng 5 tháng trước, với biểu hiện ngứa da đầu kéo dài, sau đó tóc rụng tăng dần từ vùng sau gáy đến vùng trán, thái dương.
Một tháng gần đây, tình trạng trở nên nghiêm trọng khi mỗi ngày người phụ nữ có thể rụng hàng trăm sợi tóc, chỉ cần vuốt nhẹ hoặc gội đầu cũng rụng thành từng mảng.
Thậm chí, chị T. còn bị rụng lông mày tiến triển nhanh, da mặt và vùng sau gáy xuất hiện nhiều sẩn nhỏ quanh nang lông. Ngoài ra, bệnh nhân có một vùng da màu xanh ở đầu bẩm sinh, tóc mọc dày hơn những vùng khác, nhưng có nhiều sợi bạc trắng từ gốc.
Bệnh nhân từng điều trị tại một cơ sở y tế, nhưng tình trạng rụng tóc, rụng lông mày không cải thiện.
Trao đổi với phóng viên Dân trí ngày 22/6, bác sĩ Hoàng Văn Minh, Trung tâm U máu, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cơ sở 3, cho biết qua thăm khám, bệnh nhân được ghi nhận dấu hiệu điển hình của rụng tóc có sẹo (da đầu nhẵn bóng, mất hoàn toàn nang tóc), có tổn thương ở vùng trán, thái dương và vùng sau gáy.
Đồng thời, bệnh nhân có rụng lông mày hai bên, kèm các sẩn quanh nang lông, ngứa da đầu.
Trước dấu hiệu lâm sàng này, bác sĩ Minh quyết định cho bệnh nhân làm sinh thiết da đầu, phân tích mô bệnh học. Kết quả ghi nhận, tình trạng người phụ nữ gặp phải là sự kết hợp giữa nevus xanh khổng lồ (bớt xanh khổng lồ) ở da đầu và rụng tóc xơ hóa vùng trán.
Để khẳng định chính xác chẩn đoán, bác sĩ điều trị quyết định tiếp tục gửi mẫu sinh thiết sang Mỹ làm xét nghiệm và phân tích chuyên sâu. Kết quả cuối cùng trùng khớp với chẩn đoán ở Việt Nam.
Ca bệnh 40 năm làm nghề mới gặp
Theo bác sĩ Minh, rất hiếm trường hợp rụng tóc xơ hóa vùng trán đi kèm các tổn thương dạng bớt sắc tố, và chưa từng có báo cáo nào ghi nhận sự kết hợp với nevus xanh khổng lồ như trường hợp trên.
Bác sĩ phân tích, nevus xanh khổng lồ là một dạng bớt bẩm sinh có kích thước rất lớn và rất hiếm gặp. Trong khi đó, rụng tóc xơ hóa vùng trán được phát hiện từ năm 1994. Trước kia, tình trạng này thường gặp ở phụ nữ da trắng và da đen, nhưng gần đây ghi nhận một số báo cáo ở người da vàng.
Theo chuyên gia da liễu, hiện chưa xác định nguyên nhân cụ thể gây nên 2 tình trạng trên. Một số trường hợp nevus xanh khổng lồ được ghi nhận có yếu tố gia đình.
Còn với rụng tóc xơ hóa vùng trán, nhiều giả thuyết cho rằng liên quan đến vấn đề mãn kinh, thói quen xoắn tóc ở phụ nữ da đen hay do thuốc nhuộm tóc, kem chống nắng…
Về hậu quả, rụng tóc xơ hóa vùng trán là tình trạng rụng tóc có sẹo nên rất khó chữa trị. Còn với nevus xanh khổng lồ, nếu không xâm lấn xuống cơ, xương sọ thường không ảnh hưởng sức khỏe.
“Ở Việt Nam, từng có một báo cáo về ca rụng tóc xơ hóa vùng trán kết hợp với bớt sắc tố, nhưng không phải nevus xanh khổng lồ.
Riêng về trường hợp riêng lẻ nevus xanh khổng lồ trên da đầu, tôi mới chỉ gặp đúng hai ca trong suốt 40 năm làm nghề”, bác sĩ Hoàng Văn Minh nói.
Vì là ca bệnh cực hiếm, chị T. được điều trị theo phác đồ nội khoa mới. Sau hơn 2 tuần điều trị, bệnh nhân có dấu hiệu đáp ứng tốt, tóc bắt đầu mọc trở lại.
Bác sĩ Hoàng Văn Minh khuyến cáo, người dân nếu xuất hiện tình trạng ngứa da đầu kéo dài, rụng tóc bất thường, đường chân tóc trán lùi dần hoặc rụng lông mày không rõ nguyên nhân nên đi khám ngay.
Việc chẩn đoán sớm bệnh có ý nghĩa quan trọng trong việc điều trị ngăn chặn phá hủy nang tóc và hạn chế nguy cơ mất tóc vĩnh viễn.
Theo Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF), có bằng chứng mạnh mẽ cho thấy chế độ ăn giàu chất xơ giúp giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng - một trong những loại ung thư phổ biến nhất hiện nay. Ngược lại, khẩu phần nghèo chất xơ lại làm tăng nguy cơ theo thời gian.
Một phân tích tổng hợp đăng trên tạp chí BMJ cho thấy: Cứ mỗi 10 g chất xơ bổ sung mỗi ngày, nguy cơ ung thư đại trực tràng có thể giảm khoảng 10%. Những người tiêu thụ nhiều ngũ cốc nguyên hạt - nguồn chất xơ quan trọng - có nguy cơ mắc bệnh thấp hơn rõ rệt so với nhóm ăn ít.
Vấn đề nằm ở cơ chế sinh học. Chất xơ không chỉ giúp “dễ đi tiêu” như nhiều người nghĩ. Khi vào ruột, chất xơ đóng vai trò như một “lá chắn” tự nhiên:
Hệ vi sinh đường ruột đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa miễn dịch và viêm. Khi thiếu chất xơ, hệ vi sinh dễ mất cân bằng, tạo môi trường thuận lợi cho viêm mạn tính - một yếu tố nền của nhiều bệnh ung thư, theo Trường Y tế Công cộng T.H. Chan, Đại học Harvard.
Điều đáng nói là thói quen này rất dễ bị bỏ qua. Một bữa ăn “đủ no” với cơm trắng, thịt và ít rau vẫn phổ biến, nhưng lại không cung cấp đủ lượng chất xơ cần thiết (thường khoảng 25 - 30 g/ngày cho người trưởng thành). Việc thiếu hụt kéo dài không gây triệu chứng rõ ràng ngay lập tức, nhưng nguy cơ sẽ tích lũy theo năm tháng.
Không phải cứ tránh thực phẩm có hại là đủ. Đôi khi, chính việc thiếu những thứ cơ thể cần - như chất xơ - mới là nguy cơ lớn. Bổ sung rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt mỗi ngày là thay đổi đơn giản, nhưng có thể tạo khác biệt lâu dài trong phòng ngừa ung thư.
Ăn đồ ngọt không trực tiếp gây suy thận ngay lập tức như chất độc, nhưng nó là "kẻ giết người thầm lặng" thông qua việc gây ra bệnh tiểu đường và cao huyết áp. Khi ăn quá nhiều đường, nồng độ glucose trong máu tăng cao, buộc thận phải làm việc quá tải, tăng nguy cơ suy thận. Tiêu thụ nhiều glucose làm tăng hấp thu natri tại ruột non khiến lượng muối trong cơ thể tích tụ, buộc thận buộc phải làm việc nhiều hơn để đào thải muối dư thừa.
Lạm dụng đường có thể thúc đẩy các rối loạn chuyển hóa, gây béo phì – yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến tiểu đường type 2. Tiểu đường và rối loạn chuyển hóa còn là nguyên nhân phổ biến gây tổn thương mạch máu, gồm cả hệ thống mạch máu nuôi thận, làm tăng nguy cơ suy thận mạn tính.
Đường ức chế cơ thể sản xuất oxit nitric (NO), một hợp chất kích thích thành mạch co giãn. Ăn nhiều đường kích thích sự thu hẹp của mạch máu, gây tăng huyết áp, gây bệnh thận và thúc đẩy suy thận mạn tính tiến triển nhanh hơn.
WHO khuyến cáo mỗi người nên ăn dưới 25 g đường một ngày (kể cả uống), bằng một nửa so với mức trung bình một người Việt ăn hiện nay. Người lớn và trẻ em nên giảm lượng đường tự do xuống dưới 10% tổng năng lượng nạp vào cơ thể hàng ngày. Tỷ lệ này nếu dưới 5%, tương đương 25 g hoặc 5 muỗng cà phê, sẽ có lợi hơn cho sức khỏe.
Đường không chỉ có trong kẹo, mà còn nằm rất nhiều trong nước tương, tương ớt, bánh mì, và đặc biệt là nước ngọt đóng chai. Thay vì bánh kẹo, hãy ăn trái cây tươi, uống đủ nước giúp thận thải lọc độc tố tốt hơn.
Nhiều bệnh ung thư không có triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu, thường bắt đầu bằng những thay đổi rất nhẹ, dễ nhầm với mệt mỏi hay rối loạn sinh hoạt. Chủ quan, không đi khám kịp thời có thể khiến người bệnh bỏ lỡ cơ hội phát hiện sớm. Dưới đây là một số dấu hiệu cần lưu ý.
Mệt mỏi không cải thiện dù đã nghỉ ngơi
Mệt mỏi là triệu chứng dễ bị bỏ qua nhất. Khác với mệt thông thường, mệt do ung thư kéo dài, không đỡ khi ngủ, nghỉ ngơi và ảnh hưởng sinh hoạt. Tình trạng này có thể liên quan đến ung thư máu hoặc ung thư đại tràng giai đoạn sớm.
Giảm cân không chủ ý thường khiến nhiều người chủ quan. Tuy nhiên, nếu không ăn kiêng hay tập luyện mà vẫn sụt cân thì đó có thể là dấu hiệu bệnh lý. Đây có nguy cơ là dấu hiệu sớm của các ung thư như ung thư tuyến tụy, ung thư dạ dày, ung thư phổi. Nếu giảm hơn 5-10% cân nặng trong vài tháng, bạn nên đi khám sức khỏe tổng quát.
Cơn đau âm ỉ kéo dài
Nhiều người cho rằng đau mức nghiêm trọng mới đáng lo nhưng ở giai đoạn sớm, ung thư thường gây đau nhẹ, âm ỉ, tái diễn. Điều đáng lưu ý không ở mức độ đau mà là sự kéo dài. Những cơn đau nhức bất thường, không rõ nguyên nhân nên được kiểm tra sớm.
Ho hoặc khàn giọng
Ho kéo dài có thể là dấu hiệu của ung thư thanh quản, phổi, tuyến giáp hoặc u lympho. Ho dai dẳng, khàn giọng... đều dễ bị bỏ qua song nếu kéo dài nhiều tuần, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư.
Cảm giác vướng ở cổ họng
Cảm giác như có cục u trong cổ họng có thể là dấu hiệu của khối u ở gốc lưỡi hoặc amidan. Những khối u này có thể do nhiễm virus u nhú ở người (HPV), thường lây truyền qua quan hệ tình dục bằng miệng. HPV có thể tồn tại ở trạng thái ngủ đông trong cơ thể nhiều năm trước khi gây ra triệu chứng. Người bệnh thậm chí không biết mình có nguy cơ mắc ung thư miệng, đầu và cổ.
Xuất hiện khối u không gây đau
Nhiều người nghĩ không đau nghĩa là không sao, nhưng thực tế khối u không đau (đặc biệt ở vú hoặc hạch) vẫn có thể là dấu hiệu ung thư. Chảy máu bất thường (trong phân, nước tiểu...) cũng không nên chủ quan. Bất kỳ triệu chứng nào kéo dài trên 2-3 tuần mà không rõ nguyên nhân đều cần đi khám sớm.
Đau tai
Nhiều bệnh lý có thể gây đau tai kiểu lan từ vùng đầu hoặc cổ sang tai do liên quan đến các dây thần kinh. Đây cũng có thể là dấu hiệu của ung thư miệng giai đoạn muộn đang lan sâu và bắt đầu ảnh hưởng đến các dây thần kinh đó.
Không phải mọi triệu chứng mới xuất hiện đều là ung thư nhưng mỗi người nên theo dõi những thay đổi bất thường của cơ thể. Nếu nhận thấy dấu hiệu lạ, kể cả cơn đau kéo dài, hãy đi khám. Bác sĩ sẽ xem xét tiền sử bệnh, khám tổng quát và có thể chỉ định thêm xét nghiệm khi cần để xác định nguyên nhân. Tầm soát định kỳ cũng giúp phát hiện sớm nhiều bệnh ung thư trước khi tiến triển và lan rộng.
