Bảo Lộc: ‘Ốc đảo’ sương giăng giữa mùa nắng gắt

Một đợt bùng phát hantavirus (bệnh cấp tính với hội chứng suy thận cấp, hoặc suy hô hấp nặng…) trên du thuyền MV Hondius của Oceanwide Expeditions đã thu hút sự chú ý trên toàn thế giới vào tuần trước, cùng thời điểm với một trường hợp khác - đợt bùng phát norovirus (virus gây tiêu chảy, buồn nôn) trên du thuyền Caribbean Princess của hãng Princess Cruises.

Trường hợp sau đánh dấu đợt bùng phát bệnh đường tiêu hóa thứ tư trên các tàu du lịch đạt ngưỡng thông báo công khai của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) vào năm 2026.

Những sự cố này khiến nhiều du khách đặt câu hỏi, liệu du thuyền có phải là nơi sinh sôi nảy nở của bệnh tật và mầm bệnh hay không?

Câu trả lời khá phức tạp. Không giống như các khách sạn trên đất liền, nơi khách ra vào suốt cả ngày, du thuyền là một "môi trường khép kín", theo TS Ian Lipkin, giáo sư dịch tễ học, Giám đốc Trung tâm Nhiễm trùng và Miễn dịch tại Trường Y tế Công cộng Mailman thuộc Đại học Columbia, Mỹ.

"Nếu ai đó bị ốm, cho dù là thành viên phi hành đoàn, nhân viên hay hành khách, thì khả năng họ tiếp xúc và lây bệnh cho người khác sẽ cao hơn nhiều so với việc chỉ là sự tiếp xúc ngẫu nhiên giữa các cá nhân này", ông nói với USA Today. Tuy nhiên, trong khi du thuyền có thể tạo điều kiện thuận lợi cho sự lây lan bệnh tật, các chuyên gia y tế cho rằng điều quan trọng là phải xem xét những sự việc này trong bối cảnh: Các đợt bùng phát norovirus trên du thuyền chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số các trường hợp được báo cáo, và sự kiện hantavirus gây chết người dường như là trường hợp ngoại lệ bất thường hơn là dấu hiệu của những rủi ro rộng hơn mà khách du thuyền phải đối mặt.

Các chuyên gia y tế cho biết thêm, những sự kiện này không nhất thiết phải khiến hành khách từ bỏ ý định đi du lịch.

Vụ bùng phát dịch trên tàu MV Hondius, dẫn đến phản ứng phối hợp từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các cơ quan quốc tế khác, gợi nhớ đến những giai đoạn đầu của đại dịch Covid-19. Năm 2020, các du thuyền trở thành những địa điểm đầu tiên của những đợt bùng phát dịch bệnh nổi tiếng, bao gồm cả trên tàu Diamond Princess của hãng Princess Cruises.

Ngoài việc dành thời gian dài với nhiều người khác "đến từ những nơi khác nhau với những nguy cơ phơi nhiễm khác nhau", các cơ sở này thường kín hơn, TS Emily Abdoler, chuyên gia về bệnh truyền nhiễm và Phó giáo sư lâm sàng y học tại Trường Y Đại học Michigan, cho biết thêm. Khoảng cách càng gần, du khách càng có nhiều khả năng lây lan bệnh tật cho nhau qua các giọt bắn đường hô hấp hoặc bề mặt.

"Nếu mọi người đi máy bay cả tuần, tôi nghĩ chúng ta cũng sẽ nói về điều tương tự", bà nhấn mạnh.

Hiệp hội Du thuyền Quốc tế (CLIA) cho rằng các hãng thành viên của họ "hoạt động theo những yêu cầu nghiêm ngặt bao gồm các quy trình làm sạch và khử trùng tiên tiến, giám sát liên tục bệnh tật và biện pháp ứng phó nhanh chóng khi có vấn đề về sức khỏe phát sinh. Các quy trình này dựa trên hướng dẫn y tế công cộng quốc tế và được xem xét và cập nhật thường xuyên".

Các du thuyền cũng phải chịu sự giám sát và kiểm tra của các cơ quan y tế công cộng tại các khu vực pháp lý quan trọng, và những hãng thành viên của CLIA được yêu cầu phải hoạt động với các cơ sở y tế trên tàu và đội ngũ nhân viên được đào tạo để xử lý nhiều tình huống sức khỏe khác nhau.

Mặc dù các vụ bùng phát bệnh đường tiêu hóa trên biển không phải là điều mới lạ - đã có 23 vụ vào năm 2025 - nhưng đây là vụ bùng phát hantavirus đầu tiên được ghi nhận có liên quan đến một du thuyền.

Hantavirus chủ yếu lây lan qua tiếp xúc với nước tiểu, phân hoặc nước bọt của các loài gặm nhấm bị nhiễm bệnh. Và trong khi các quan chức cho biết các trường hợp được xác nhận trên tàu MV Hondius là virus Andes, có thể lây truyền từ người sang người, họ vẫn đang nỗ lực xác định nguồn gốc.

Quan chức WHO Maria Van Kerkhove trước đó cho biết tổ chức này tin rằng vị khách đầu tiên có triệu chứng và vợ ông - cả hai đều qua đời - đã bị nhiễm bệnh trên đất liền, nhưng cũng có thể đã có sự lây truyền từ người sang người giữa những người tiếp xúc "thực sự" gần gũi. Các quan chức nhấn mạnh rằng nguy cơ đối với công chúng nói chung là thấp.

Một số loại virus, như norovirus, rất "bền" và chỉ cần một lượng rất nhỏ cũng có thể khiến người ta bị bệnh, theo Lipkin.

"Nhưng trường hợp của hantavirus thì không như vậy", ông nói thêm: "Mọi người có thể đã hít phải một liều lượng lớn gây ra bệnh này. Còn norovirus, chỉ cần một lượng nhỏ cũng đủ gây bệnh".

Các chuyên gia cùng quan điểm khi cho rằng "đợt bùng phát virus này thực sự là một trường hợp ngoại lệ" và không nên cho rằng tình huống cụ thể này nên làm thay đổi tính toán của bất kỳ ai trong việc đi du lịch.

Tin Gốc: Thanh Niên

Cá nóc từ lâu được coi là nguyên liệu nguy hiểm bậc nhất thế giới. Loài cá này chứa tetrodotoxin - loại độc tố thần kinh mạnh gấp 1.200 lần xyanua và một lượng rất nhỏ cũng đủ gây tử vong. Sự nguy hiểm này từng được đưa vào văn hóa đại chúng, điển hình như trong một tập phim "The Simpsons" (năm 1991), khi nhân vật Homer nghĩ mình sắp chết vì trót ăn món fugu (cá nóc) tại một nhà hàng Nhật Bản.

Tuy nhiên, tại Busan - thành phố lớn thứ hai và là điểm đến ven biển nổi tiếng của Hàn Quốc, các nhà hàng cá nóc lại mọc lên như nấm. Khu phố Mipo ven biển thậm chí được người dân địa phương mệnh danh là "làng Cá Nóc". Một số nhà hàng tại đây từng xuất hiện trong Cẩm nang ẩm thực Michelin 2024.

Để biến loài cá "tử thần" thành món ăn an toàn, các đầu bếp phải trải qua quá trình đào tạo đặc biệt và được chính phủ cấp giấy phép hành nghề sau khi vượt qua kỳ thi khắt khe. Chứng chỉ này luôn được treo trang trọng trên tường nhà hàng để trấn an thực khách.

Một trong những địa chỉ nổi tiếng nhất tại Busan là Chowon Bokguk (trong tiếng Hàn, "bokguk" có nghĩa là súp cá nóc). Chủ quán, ông Kim Dong Sik, là đầu bếp cá nóc đầu tiên ở thành phố được cấp phép.

Vào giờ ăn trưa, thực khách có thể gọi thực đơn cố định gồm súp cá nóc, cá nóc chiên giòn ăn kèm banchan (các món dưa muối) và cơm, với giá từ 18.000 won (khoảng 12 USD). Bát súp có nước dùng đậm đà, được nấu cùng các loại rau như giá đỗ, củ cải trắng và rau muống.

Một trong những bộ phận độc hại nhất của cá nóc là mắt. Các chuyên gia sẽ loại bỏ phần này, cùng với xương và hầu hết nội tạng trước khi nấu. Vì máu cá cũng chứa lượng nhỏ chất độc, chúng phải được rửa sạch cẩn thận. Phần da cá ăn được, giàu collagen và được coi là phần ngon nhất.

Cá nóc từng được coi là đặc sản trong triều đại Joseon (thế kỷ XIV - đầu thế kỷ XX). Mặc dù có ý kiến cho rằng món cá nóc du nhập vào Hàn Quốc thông qua các đầu bếp Nhật Bản, nhà sử học ẩm thực Park Sung Bae không đồng tình.

Theo ông Park, ẩm thực là sự giao thoa văn hóa. Nhật Bản có xu hướng chuẩn hóa và hệ thống hóa các quy tắc ẩm thực, đòi hỏi sự tuân thủ chính xác. Trong khi đó, Hàn Quốc ít cứng nhắc hơn, hướng tới việc thể hiện triết lý trong sự không hoàn hảo để tạo ra nét đẹp không khuôn mẫu.

Giáo sư Park cho biết, người Hàn thường dùng súp cá nóc nấu cùng giá đỗ tạo vị tươi mát để giải rượu. Ngoài ra, thịt cá nóc săn chắc nên rất lý tưởng để làm bulgogi (món nướng đặc trưng).

Sự phổ biến của đặc sản này cùng rủi ro thường trực đã thúc đẩy sự ra đời của các trang trại nuôi cá nóc chuyên dụng tại Hàn Quốc. Độ độc của cá phụ thuộc vào chế độ ăn. Bằng cách kiểm soát nguồn thức ăn không chứa tetrodotoxin, khả năng cá nhiễm độc gần như bằng không. Hiện nay, hầu hết cá nóc trong thực đơn tại Busan đều có nguồn gốc từ trang trại.

Dù vậy, với giáo sư Park, sức hấp dẫn của bokguk không chỉ nằm ở huyền thoại văn hóa hay sự nguy hiểm kịch tính. Khi được hỏi lý do dành hơn hai thập kỷ nghiên cứu món ăn này, ông nhún vai đáp: "Nó rất ngon".

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 19/5, nội các Thái Lan phê duyệt việc rà soát quy định nhập cảnh, chính thức chấm dứt chương trình miễn thị thực kéo dài 60 ngày dành cho công dân 93 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Ông Mungkorn Pratoomkaew, Tổng cục trưởng Cục Lãnh sự thuộc Bộ Ngoại giao Thái Lan, cho biết các quy định thắt chặt sẽ có hiệu lực sau 15 ngày kể từ khi được đăng trên công báo chính thức của nước này.

Theo quy định mới, khách du lịch Việt Nam sẽ chịu sự điều chỉnh chung và quay trở lại mức miễn thị thực 30 ngày.

Du khách Việt có kế hoạch tới Thái Lan trong vài tuần tới được khuyến cáo theo dõi sát các thông báo mới từ Bộ Ngoại giao, Bộ Nội vụ, Bộ Du lịch và Thể thao cùng Cục Di trú Thái Lan.

Khi chính sách mới có hiệu lực, những người đã nhập cảnh theo diện miễn thị thực hiện hành vẫn được phép lưu trú tới hết thời hạn đã được cấp khi nhập cảnh.

Ngoại trưởng Sihasak Phuangketkeow cho biết việc thời gian lưu trú trong chính sách miễn visa là một phần của chiến dịch trấn áp tội phạm xuyên quốc gia. Ông nói Thái Lan không nhắm vào bất kỳ quốc gia cụ thể nào, mà tập trung vào những cá nhân lợi dụng chính sách miễn thị thực này để phạm pháp.

Bộ trưởng Du lịch và Thể thao Thái Lan Surasak Phancharoenworakul khẳng định chính phủ muốn tập trung thu hút du khách chất lượng thay vì chạy theo số lượng, bởi thống kê thực tế cho thấy thời gian lưu trú trung bình của khách nước ngoài tại đây chỉ khoảng 9 ngày.

Ông Mungkorn cho biết thêm các thay đổi về chính sách miễn thị thực nhằm xử lý vấn đề liên quan đến nguyên tắc có đi có lại trong ngoại giao và khắc phục sự chồng chéo khi có quá nhiều chương trình miễn thị thực cùng tồn tại, gây nhầm lẫn cho du khách.

Cơ cấu mới sẽ giảm số quốc gia đủ điều kiện miễn thị thực 30 ngày từ 57 xuống 54. Chính phủ không công bố cụ thể ba quốc gia bị loại khỏi danh sách, nhưng quy định một số nước sẽ chỉ được phép lưu trú 15 ngày. Khách du lịch có nhu cầu ở lại lâu hơn có thể xin gia hạn tại cơ quan xuất nhập cảnh.

Hồi cuối tháng 4, ông Sisdivachr Cheewarattanaporn, Chủ tịch danh dự kiêm cố vấn cao cấp của Hiệp hội Đại lý Du lịch Thái Lan (ATTA), nhận định việc điều chỉnh thời gian lưu trú và xem xét lại các điều kiện đối với từng quốc gia là một bước đi tích cực.

"Ít nhất, việc này giúp sàng lọc khách nước ngoài và bảo vệ an ninh quốc gia", ông nói.

Ông cảnh báo một bộ phận khách quốc tế đến Thái Lan với ý định định cư, không phải du lịch đơn thuần. Tại một số khu vực, các cộng đồng người nước ngoài quy mô lớn đã hình thành với hàng nghìn người sinh sống cùng nhau, làm dấy lên lo ngại về quyền sở hữu đất đai và việc sử dụng người Thái Lan đứng tên hộ để nắm giữ bất động sản.

Do đó, ATTA ủng hộ kế hoạch của chính phủ trong việc sửa đổi quy định miễn thị thực, nhấn mạnh việc người nước ngoài lưu trú quá lâu không mang lại lợi ích cho Thái Lan. Theo đại diện đơn vị, khách du lịch thực sự thường chỉ ở lại vài ngày. Việc cho phép lưu trú từ hai đến ba tháng là quá mức và không đem lại lợi ích.

Dữ liệu từ ngành du lịch cũng củng cố quan điểm này. Khách đường dài từ châu Âu có xu hướng lưu trú ít hơn một tháng mỗi chuyến đi, trong khi khách từ các thị trường gần thường ở lại Thái Lan từ 5 đến 12 ngày.

Thái Lan triển khai chính sách miễn thị thực 60 ngày vào năm 2024 nhằm thúc đẩy du lịch và hỗ trợ nền kinh tế chật vật phục hồi sau đại dịch.

Dù từng đón gần 40 triệu lượt khách quốc tế vào năm 2019, lượng khách đến nước này từ ngày 1/1 đến 17/5 năm nay giảm 3,31% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 12,9 triệu lượt. Thái Lan dự báo đón khoảng 32 triệu lượt khách quốc tế trong năm nay, giảm một triệu lượt so với năm ngoái.

Tin Gốc: Vnexpress