Bộ trưởng Y tế chia sẻ như trên tại Hội nghị thường niên Y học Bào thai lần thứ 4, diễn ra trong 2 ngày 28-29/5 do Bệnh viện Phụ sản Trung ương tổ chức.
Bà cho biết, tỷ lệ tử vong mẹ tại Việt Nam đã giảm hơn 4 lần, từ mức 165 ca trên 100.000 trẻ sinh sống năm 2000 xuống còn khoảng 40 ca hiện nay. Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh cũng giảm mạnh, chỉ còn khoảng 10 ca trên 1.000 trẻ sinh sống. Việt Nam được cộng đồng quốc tế đánh giá là điểm sáng trong thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững liên quan đến y tế.
Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, những kết quả này có sự đóng góp quan trọng của ngành sản phụ khoa nói chung và lĩnh vực y học bào thai nói riêng.
Bộ trưởng đánh giá, thời gian qua, Việt Nam đã lần lượt đưa vào áp dụng các kỹ thuật chẩn đoán và can thiệp bào thai tiên tiến nhằm điều trị các bất thường của thai nhi ngay từ khi còn nằm trong bụng mẹ. Nhiều thai nhi đã được cứu sống nhờ kỹ thuật thông tim can thiệp bào thai.
Trong chiến lược phát triển ngành y tế Việt Nam giai đoạn mới, Bộ Y tế xác định y học bào thai là một trong những chuyên ngành mũi nhọn cần được ưu tiên phát triển, cùng với y học chính xác, y học di truyền và y học công nghệ cao.
“Mỗi trường hợp dị tật được phát hiện sớm, mỗi thai nhi được can thiệp kịp thời chính là thêm một cơ hội cho một em bé khỏe mạnh được chào đời, cho một gia đình được hạnh phúc và cho xã hội có thêm những công dân khỏe mạnh trong tương lai”, Bộ trưởng Đào Hồng Lan nói.
Tại sự kiện, TTND.GS.TS Nguyễn Duy Ánh, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương cho biết, Việt Nam đi sau thế giới khoảng 10-20 năm trong lĩnh vực y học bào thai, nhưng đến hiện nay, có những đơn vị đã thực hiện được những kỹ thuật khó nhất trong can thiệp bào thai như kỹ thuật điều trị thoát vị hoành, kỹ thuật thông tim.
“Đi sau thế giới hàng chục năm, nỗi đau tột cùng của người thầy thuốc là phải bất lực đứng nhìn những bệnh lý thai nhi nặng, phức tạp, có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hoặc tính mạng của thai nhi và trẻ sau sinh.
Chính khát vọng vượt qua giới hạn đó đòi hỏi các bệnh viện sản phụ khoa hàng đầu cả nước, từ Bệnh viện Phụ sản Trung ương, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội ở phía Bắc, đến Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Hùng Vương ở phía Nam và hệ thống các bệnh viện quốc tế phải cùng nhau thống nhất, hợp lực hành động để nâng cao chất lượng dân số Việt Nam”, GS Ánh nói.
Theo đó, Việt Nam đã từng bước làm chủ được nhiều kỹ thuật can thiệp bào thai tiên tiến, mang lại niềm hy vọng cho rất nhiều gia đình, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em.
Theo Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương, để phát triển y học bào thai Việt Nam ngang tầm quốc tế, cốt lõi là phải coi bào thai là một con người, một bệnh nhân thực thụ để chăm sóc, điều trị và cứu chữa.
Nhiều bệnh viện lớn ở chuyên ngành sản phụ khoa ở cả nước đã hết sức quan tâm đến lĩnh vực này và rất nhiều kỹ thuật mũi nhọn trong can thiệp bào thai của thế giới đã được triển khai thành công.
Tuy nhiên, GS Ánh nhấn mạnh, để phát triển đồng đều và phát triển sâu hơn trong lĩnh vực này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở sản khoa trên cả nước trong việc sàng lọc ban đầu, chẩn đoán sớm và chuyển tuyến kịp thời đến các trung tâm can thiệp chuyên sâu.
“Nhiều trường hợp cấp cứu chỉ có vài giờ vàng để can thiệp. Nếu chậm trễ, thai nhi có thể chuyển sang giai đoạn bệnh lý khác và mọi biện pháp điều trị sẽ không còn ý nghĩa. Vì thế, việc sàng lọc phát hiện sớm ban đầu và can thiệp kịp thời rất quan trọng”, GS Nguyễn Duy Ánh cho biết.
Để phát triển toàn diện và bền vững lĩnh vực y học bào thai trong thời gian tới, Bộ Y tế đang tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, xây dựng chính sách, ban hành quy trình chuyên môn và định mức kinh tế – kỹ thuật nhằm tạo điều kiện phổ cập dịch vụ sàng lọc trước sinh, phát hiện sớm bất thường thai nhi cũng như phát triển các kỹ thuật can thiệp chuyên sâu.
Hội nghị thường niên Y học Bào thai lần thứ 4 với sự tham dự của hơn 500 đại biểu là các chuyên gia, nhà khoa học, bác sĩ lâm sàng và các nhà quản lý y tế hàng đầu trong nước và quốc tế, là cơ hội để trao đổi kiến thức chuyên môn, cập nhật những tiến bộ mới nhất và tăng cường hợp tác nghề nghiệp, nhằm góp phần nâng cao vị thế của y học bào thai Việt Nam trên bản đồ khu vực và thế giới.
Các nội dung trọng tâm được thảo luận tại hội nghị bao gồm: song thai và biến chứng song thai, dị tật bẩm sinh, thoát vị hoành, rối loạn nhịp tim thai, kỹ thuật laser trong can thiệp bào thai và các kỹ thuật xâm lấn tối thiểu. Đây đều là những xu hướng phát triển nổi bật của y học bào thai hiện đại trên thế giới.
"Bối cảnh già hóa dân số, đô thị hóa nhanh và thay đổi lối sống như hút thuốc, thừa cân béo phì, ít vận động được xem là những yếu tố góp phần làm tăng số ca mắc", PGS.TS.BS. Bùi Diệu, Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam, nói tại Hội thảo khoa học về Ung thư (Oncology Summit) do AstraZeneca Việt Nam phối hợp Hội Ung Thư tổ chức, hôm 11/4.
Hiện, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 180.000 ca ung thư mới và hơn 120.000 ca tử vong do ung thư. Tỷ suất mắc - tử vong ở mức 150,8 và 99 trên 100.000 dân, phản ánh gánh nặng bệnh tật ngày càng gia tăng đối với hệ thống y tế cũng như toàn xã hội. Theo dự báo gánh nặng ung thư toàn cầu đăng trên tạp chí The Lancet, số ca ung thư tại Việt Nam có thể tăng 60-70% trong khoảng 25 năm tới.
Các loại ung thư phổ biến gồm vú, gan, phổi, đại trực tràng và dạ dày. Xu hướng trẻ hóa ở một số bệnh như ung thư vú và ung thư đại trực tràng, đặt ra thách thức mới về tầm soát sớm, chẩn đoán và điều trị.
Tỷ lệ tử vong do ung thư ở Việt Nam cao do bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn, dẫn đến hiệu quả điều trị hạn chế. Ngoài ra, những ung thư phổ biến nhất ở người Việt lại là loại có tiên lượng xấu như ung thư gan,phổi.
Dưới áp lực gánh nặng ung thư ngày càng gia tăng và xu hướng trẻ hóa bệnh nhân tại Việt Nam, PGS Diệu cho rằng ứng dụng các tiến bộ y học không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả điều trị.
"Thúc đẩy y học chính xác, với trọng tâm là cá thể hóa phác đồ điều trị, mở ra một kỷ nguyên chăm sóc y tế dựa trên bằng chứng và đặc điểm riêng của từng người bệnh", PGS Diệu nói. Chìa khóa cho kỷ nguyên này nằm ở việc triển khai các kỹ thuật chẩn đoán tiên tiến. Ví dụ, sinh thiết lỏng trong xét nghiệm sinh học phân tử, kết hợp hạ tầng dữ liệu số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán, theo dõi.
Tại hội nghị, TS.BS Jomtana Siripaibun, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Chulabhorn (Thái Lan) cho hay thúc đẩy hội chẩn đa chuyên khoa (MDT) số hóa và sinh thiết lỏng là nền tảng cho cá thể hóa điều trị ung thư bằng y học chính xác. Các nghiên cứu quốc tế cho thấy bệnh nhân ung thư có thể cải thiện thời gian sống thêm hơn 15 tháng nếu áp dụng MDT vào chẩn đoán và điều trị so với không áp dụng.
Tuy nhiên, có nhiều nguyên nhân dẫn tới việc vận hành MDT chưa được thường quy, trong đó có thiếu hạ tầng số khiến dữ liệu bị phân tán. Giải pháp được các chuyên gia quốc tế chia sẻ nằm ở việc triển khai các nền tảng MDT số hóa, kết nối trực tiếp với hồ sơ bệnh án điện tử để theo dõi kết quả điều trị theo thời gian thực.
MDT là chiến lược sống còn trong điều trị ung thư, và chuyển đổi số là điều kiện bắt buộc để mô hình này vận hành bền vững. "Khi triển khai nền tảng MDT số hóa kết nối dữ liệu lâm sàng, chúng tôi ghi nhận quy trình chuẩn bị ca bệnh hiệu quả hơn và hồ sơ điều trị đầy đủ, nhất quán hơn", bà nói. Điều quan trọng là bắt đầu từ một nhóm bệnh ưu tiên và một quy trình hội chẩn chuẩn, theo dõi đầy đủ, để từng bước xây dựng năng lực hệ thống cho chăm sóc ung thư hiện đại.
Còn TS.BS Chien-Feng Li, Trưởng khoa Giải phẫu bệnh lâm sàng và Xét nghiệm Trung tâm Y tế Chi Mei, Giáo sư Trường Y khoa, Đại học Quốc gia Sun Yat-sen, Đài Loan, đánh giá những tiến bộ trong sinh thiết lỏng và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo nên chuyển đổi mang tính bước ngoặt trong chẩn đoán và điều trị ung thư. Cách tiếp cận này giúp lựa chọn điều trị phù hợp hơn cho từng người bệnh và tối ưu hóa hiệu quả điều trị, chăm sóc.
Vậy hỗn hợp dầu ô liu và nước cốt chanh có thực sự mang tác dụng tuyệt vời cho sức khỏe khi kết hợp với nhau?
Trên mạng xã hội, nhiều video ghi lại quá trình thực hiện thử thách này thu hút lượng tương tác lớn. Một tài khoản H. ở nước ngoài đăng tải video uống dầu ô liu và nước cốt chanh liên tục trong 7 ngày, thu hút hơn 8 triệu lượt xem, hàng ngàn bình luận.
Tại Việt Nam, không ít người dùng mạng xã hội, trong đó có cả người nổi tiếng và người mẫu cũng hưởng ứng trào lưu uống dầu ô liu pha nước cốt chanh vào buổi sáng và chia sẻ những trải nghiệm cá nhân sau một thời gian áp dụng.
Một tài khoản người nổi tiếng cho biết đã duy trì thói quen uống hỗn hợp dầu ô liu, nước cốt chanh trong hơn 30 ngày và đã cảm nhận sức khỏe "có thay đổi tích cực", dù hỗn hợp rất khó uống, đặc biệt là những ngày đầu chưa quen.
Trao đổi vớiTuổi Trẻ Online, BSCKII Trần Ngọc Lưu Phương, chuyên khoa tiêu hóa - gan mật Bệnh viện Nguyễn Tri Phương (TP.HCM), dầu ô liu và nước cốt chanh đều là những thực phẩm phổ biến được dùng trong bữa ăn hằng ngày.
Hỗn hợp dầu ô liu và nước cốt chanh uống mỗi sáng được hay không còn phụ thuộc vào khả năng dung nạp của từng người. Có người cảm thấy bình thường nhưng cũng có người buồn nôn, khó chịu.
Điều quan trọng là không nên cố ép bản thân uống chỉ vì kỳ vọng vào những công dụng của hỗn hợp này đang được lan truyền trên mạng xã hội như làm đẹp da, giảm cân, thải độc cơ thể hay cải thiện sức khỏe tiêu hóa.
"Uống thì có thể uống được, nhưng uống với hy vọng đạt được những tác dụng như đẹp da, giảm cân, cải thiện tiêu hóa… thì tôi không thấy có cơ sở thuyết phục. Nếu uống vào thấy khó chịu, buồn nôn thì nên ngừng, không có lý do gì phải cố uống bằng mọi giá", BS Lưu Phương nhấn mạnh.
BSCKII Châu Thị Anh (khoa dinh dưỡng Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á TP.HCM) cho hay không có bằng chứng khoa học nào chứng minh việc uống dầu ô liu cùng với nước cốt chanh vào buổi sáng mang lại lợi ích sức khỏe như: giảm cân, thải độc gan…
Hầu hết các lợi ích thường được đề cập đến từ đặc tính riêng lẻ của từng thành phần trong hai thực phẩm này, chứ không phải từ sự tương tác của chúng.
Nếu phải cố uống hỗn hợp này đến mức buồn nôn, nôn ói, đau bụng, đầy hơi, tiêu chảy, nóng rát dạ dày, thì đó là dấu hiệu cơ thể đang không dung nạp tốt, chứ không phải “đang đào thải độc tố”.
"Quan niệm “khó chịu vài ngày đầu là cơ thể thích nghi” không có cơ sở mạnh trong trường hợp này. Đặc biệt khi xuất hiện các triệu chứng nôn ói lặp lại, đau bụng vùng trên bên phải, tiêu chảy kéo dài, đau quặn bụng, nên dừng và đánh giá lại, nhất là nếu có bệnh nền tiêu hóa", BS Anh lưu ý.
Trước những công dụng như giảm cân, thải độc gan, làm sạch đường ruột hay cải thiện tiêu hóa được lan truyền trên mạng xã hội, cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy (khoa dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á TP.HCM) cho rằng phần lớn các lợi ích này chưa có đủ bằng chứng khoa học để khẳng định.
Theo đó, tác dụng giảm cân của hỗn hợp dầu ô liu và nước cốt chanh hiện vẫn có bằng chứng hạn chế. Nếu không kết hợp với chế độ ăn uống hợp lý và kiểm soát tổng năng lượng nạp vào, việc bổ sung dầu ô liu có thể làm tăng lượng calo tiêu thụ, từ đó dẫn đến tăng cân thay vì giảm cân.
Đối với quan niệm "thải độc gan", chuyên gia nhận định gần như không có cơ sở khoa học. Theo y học hiện đại, gan và thận vốn đảm nhiệm chức năng đào thải các chất chuyển hóa của cơ thể, không cần đến các phương pháp "detox" bằng thực phẩm hay nước ép.
Tương tự, tác dụng "làm sạch đường ruột" cũng chưa có cơ chế sinh học đáng tin cậy để chứng minh. Một số người có thể đi ngoài nhiều hơn sau khi uống hỗn hợp này do dầu kích thích nhu động ruột, tính axit của chanh hoặc phản ứng của cơ thể với lượng chất béo được đưa vào khi bụng đói.
Riêng khả năng hỗ trợ tiêu hóa, bà Thùy cho biết bằng chứng hiện có chỉ ở mức trung bình và hiệu quả có thể khác nhau tùy từng người.
Đáng lưu ý, những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm hoặc đang mắc các bệnh lý như trào ngược dạ dày - thực quản, viêm dạ dày, viêm loét dạ dày - tá tràng hay viêm tụy cấp cần đặc biệt thận trọng vì hỗn hợp này có thể khiến các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn.
"Sức khỏe là một quá trình chăm sóc lâu dài và toàn diện, không thể dựa vào một phương pháp đơn lẻ được thổi phồng chưa rõ căn cứ trên mạng xã hội. Thay vì chạy theo những trào lưu thiếu căn cứ khoa học, mỗi người nên trang bị cho mình kiến thức y tế đúng đắn và tham khảo ý kiến của các chuyên gia y tế", bà Thùy nhấn mạnh.
Các bác sĩ Bệnh viện E chia sẻ thông tin trên ngày 3/7, đánh giá đây là trường hợp "hiếm gặp và vô cùng kịch tính". Ngay sau khi vượt qua cơn nguy kịch lần thứ hai nhờ can thiệp mạch máu, sức khỏe bệnh nhân hiện đã ổn định.
Trước đó, lúc 22h20 ngày 2/7, khi đang nằm theo dõi tại phòng hồi sức sau cơn đột quỵ đầu tiên, người bệnh bất ngờ rơi vào trạng thái lơ mơ, nói ngọng và liệt hoàn toàn nửa người bên trái. Chỉ số đánh giá mức độ đột quỵ (NIHSS) vọt từ 1 lên 14 điểm, báo động tình trạng tổn thương não nghiêm trọng.
Sự cố này xảy ra chỉ cách cơn đột quỵ thứ nhất gần một ngày. Cụ bà nhập viện vào lúc 1h sáng cùng ngày trong tình trạng yếu nửa người bên phải. Do chưa tắc mạch máu lớn, bác sĩ chỉ định dùng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch. Sau điều trị, bệnh nhân đáp ứng tốt, các triệu chứng lâm sàng biến mất và gần như hồi phục hoàn toàn trước khi cơn đột quỵ thứ hai bất ngờ ập đến.
Bác sĩ Nguyễn Minh Châu, Trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh, phân tích bệnh nhân sở hữu nền bệnh lý phức tạp gồm tiền sử rung nhĩ, tăng huyết áp và từng thay van tim sinh học. Những yếu tố này tạo ra nguy cơ hình thành cục máu đông rất cao.
Ở lần khởi phát thứ hai, một cục huyết khối khác từ tim tiếp tục bong ra, di chuyển sang bán cầu não đối diện và gây tắc hoàn toàn động mạch não giữa bên phải. Tình huống "lật ngược thế cờ" này buộc êkíp y tế phải chạy đua với thời gian để tái thông mạch máu, ngăn chặn nguy cơ tàn phế vĩnh viễn hoặc tử vong.
Hiện tại, sau nỗ lực can thiệp lấy huyết khối, các bác sĩ đã giải cứu thành công vùng não đang nguy kịch của bệnh nhân. Trường hợp này là lời cảnh báo về mức độ nguy hiểm của các bệnh lý tim mạch đối với nguy cơ đột quỵ tái phát tức thì.
Đột quỵ não gồm hai dạng là nhồi máu và xuất huyết. Trong đó, nhồi máu não chiếm tỷ lệ 85%. Xuất huyết não 15% nhưng biến chứng nặng hơn, số tử vong cao. Bệnh nhân đột quỵ nhồi máu não nếu không được can thiệp kịp thời sẽ hôn mê, ngừng thở nhanh chóng.
Để nhận biết các dấu hiệu tai biến mạch máu não, cần nhớ từ FAST (nhanh):
- Face (mặt): yêu cầu bệnh nhân cười hoặc nhe răng, một bên không cử động.
- Arm (tay): cánh tay một bên yếu hơn bên kia khi bệnh nhân giơ hai tay lên.
- Speech (lời nói): nói đớ líu lưỡi, dùng từ không thích hợp hoặc câm lặng.
- Time (thời gian): nếu nghi ngờ có một trong các triệu chứng trên, nên gọi cấp cứu 115 ngay và ghi nhớ thời gian triệu chứng bắt đầu xuất hiện.
Bác sĩ khuyên người mắc bệnh lý về tim mạch (rối loạn nhịp tim, bệnh mạch vành, bệnh rung nhĩ) có nguy cơ đột quỵ cao nên chủ động tầm soát đột quỵ định kỳ để tránh trường hợp bị đột quỵ bất ngờ gây ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng.
