Bộ trưởng Y tế chia sẻ như trên tại Hội nghị thường niên Y học Bào thai lần thứ 4, diễn ra trong 2 ngày 28-29/5 do Bệnh viện Phụ sản Trung ương tổ chức.
Bà cho biết, tỷ lệ tử vong mẹ tại Việt Nam đã giảm hơn 4 lần, từ mức 165 ca trên 100.000 trẻ sinh sống năm 2000 xuống còn khoảng 40 ca hiện nay. Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh cũng giảm mạnh, chỉ còn khoảng 10 ca trên 1.000 trẻ sinh sống. Việt Nam được cộng đồng quốc tế đánh giá là điểm sáng trong thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững liên quan đến y tế.
Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, những kết quả này có sự đóng góp quan trọng của ngành sản phụ khoa nói chung và lĩnh vực y học bào thai nói riêng.
Bộ trưởng đánh giá, thời gian qua, Việt Nam đã lần lượt đưa vào áp dụng các kỹ thuật chẩn đoán và can thiệp bào thai tiên tiến nhằm điều trị các bất thường của thai nhi ngay từ khi còn nằm trong bụng mẹ. Nhiều thai nhi đã được cứu sống nhờ kỹ thuật thông tim can thiệp bào thai.
Trong chiến lược phát triển ngành y tế Việt Nam giai đoạn mới, Bộ Y tế xác định y học bào thai là một trong những chuyên ngành mũi nhọn cần được ưu tiên phát triển, cùng với y học chính xác, y học di truyền và y học công nghệ cao.
“Mỗi trường hợp dị tật được phát hiện sớm, mỗi thai nhi được can thiệp kịp thời chính là thêm một cơ hội cho một em bé khỏe mạnh được chào đời, cho một gia đình được hạnh phúc và cho xã hội có thêm những công dân khỏe mạnh trong tương lai”, Bộ trưởng Đào Hồng Lan nói.
Tại sự kiện, TTND.GS.TS Nguyễn Duy Ánh, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương cho biết, Việt Nam đi sau thế giới khoảng 10-20 năm trong lĩnh vực y học bào thai, nhưng đến hiện nay, có những đơn vị đã thực hiện được những kỹ thuật khó nhất trong can thiệp bào thai như kỹ thuật điều trị thoát vị hoành, kỹ thuật thông tim.
“Đi sau thế giới hàng chục năm, nỗi đau tột cùng của người thầy thuốc là phải bất lực đứng nhìn những bệnh lý thai nhi nặng, phức tạp, có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hoặc tính mạng của thai nhi và trẻ sau sinh.
Chính khát vọng vượt qua giới hạn đó đòi hỏi các bệnh viện sản phụ khoa hàng đầu cả nước, từ Bệnh viện Phụ sản Trung ương, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội ở phía Bắc, đến Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Hùng Vương ở phía Nam và hệ thống các bệnh viện quốc tế phải cùng nhau thống nhất, hợp lực hành động để nâng cao chất lượng dân số Việt Nam”, GS Ánh nói.
Theo đó, Việt Nam đã từng bước làm chủ được nhiều kỹ thuật can thiệp bào thai tiên tiến, mang lại niềm hy vọng cho rất nhiều gia đình, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em.
Theo Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương, để phát triển y học bào thai Việt Nam ngang tầm quốc tế, cốt lõi là phải coi bào thai là một con người, một bệnh nhân thực thụ để chăm sóc, điều trị và cứu chữa.
Nhiều bệnh viện lớn ở chuyên ngành sản phụ khoa ở cả nước đã hết sức quan tâm đến lĩnh vực này và rất nhiều kỹ thuật mũi nhọn trong can thiệp bào thai của thế giới đã được triển khai thành công.
Tuy nhiên, GS Ánh nhấn mạnh, để phát triển đồng đều và phát triển sâu hơn trong lĩnh vực này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở sản khoa trên cả nước trong việc sàng lọc ban đầu, chẩn đoán sớm và chuyển tuyến kịp thời đến các trung tâm can thiệp chuyên sâu.
“Nhiều trường hợp cấp cứu chỉ có vài giờ vàng để can thiệp. Nếu chậm trễ, thai nhi có thể chuyển sang giai đoạn bệnh lý khác và mọi biện pháp điều trị sẽ không còn ý nghĩa. Vì thế, việc sàng lọc phát hiện sớm ban đầu và can thiệp kịp thời rất quan trọng”, GS Nguyễn Duy Ánh cho biết.
Để phát triển toàn diện và bền vững lĩnh vực y học bào thai trong thời gian tới, Bộ Y tế đang tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, xây dựng chính sách, ban hành quy trình chuyên môn và định mức kinh tế – kỹ thuật nhằm tạo điều kiện phổ cập dịch vụ sàng lọc trước sinh, phát hiện sớm bất thường thai nhi cũng như phát triển các kỹ thuật can thiệp chuyên sâu.
Hội nghị thường niên Y học Bào thai lần thứ 4 với sự tham dự của hơn 500 đại biểu là các chuyên gia, nhà khoa học, bác sĩ lâm sàng và các nhà quản lý y tế hàng đầu trong nước và quốc tế, là cơ hội để trao đổi kiến thức chuyên môn, cập nhật những tiến bộ mới nhất và tăng cường hợp tác nghề nghiệp, nhằm góp phần nâng cao vị thế của y học bào thai Việt Nam trên bản đồ khu vực và thế giới.
Các nội dung trọng tâm được thảo luận tại hội nghị bao gồm: song thai và biến chứng song thai, dị tật bẩm sinh, thoát vị hoành, rối loạn nhịp tim thai, kỹ thuật laser trong can thiệp bào thai và các kỹ thuật xâm lấn tối thiểu. Đây đều là những xu hướng phát triển nổi bật của y học bào thai hiện đại trên thế giới.
Theo thông tin từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Uganda cũng ghi nhận 2 ca mắc có nguồn gốc lây nhiễm từ Congo khi trở về Uganda. Đây là đợt dịch Ebola thứ 16 tại Congo kể từ năm 1976. WHO đã công bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu, tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là dịch đã lan rộng ra toàn cầu.
“Đây là bệnh rất nguy hiểm và chúng ta cần nâng cao cảnh giác, tăng cường giám sát, kiểm soát nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam”, ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế nói.
Theo ông, khả năng Ebola xâm nhập vào Việt Nam là rất thấp. Tuy nhiên, chúng ta không loại trừ khả năng này bởi Việt Nam là quốc gia có hoạt động du lịch, giao thương quốc tế khá lớn. Có thể có người đi từ Congo sang quốc gia khác rồi mới nhập cảnh vào Việt Nam. Do đó, vẫn có nguy cơ xuất hiện ca bệnh xâm nhập, dù khả năng này rất thấp.
Bệnh Ebola có dễ lây như Covid-19?
Việt Nam hiện tăng cường hai biện pháp giám sát chính. Thứ nhất là giám sát tại các khu vực cửa khẩu xuất nhập cảnh. Thứ hai là giám sát trong bệnh viện dựa trên các triệu chứng nghi ngờ.
Cục Phòng bệnh phối hợp với Bộ Ngoại giao, Bộ Công an và lực lượng quản lý xuất nhập cảnh để nắm bắt tình hình người nhập cảnh từ các quốc gia châu Phi, từ đó theo dõi sức khỏe và đưa ra các khuyến cáo phù hợp.
Bộ Y tế đặc biệt khuyến nghị những người đi và đến vùng có dịch cần thực hiện nghiêm các biện pháp phòng ngừa.
Theo ông Sơn, đây là bệnh lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ người mắc bệnh, cần có tiếp xúc gần mới có nguy cơ lây nhiễm. Vì vậy, nếu thực hiện tốt các biện pháp bảo hộ thì nguy cơ lây truyền là không cao.
Bộ Y tế cũng đã chỉ đạo Viện Pasteur TPHCM và Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương sẵn sàng đáp ứng nhu cầu xét nghiệm để trong trường hợp xuất hiện ca bệnh có thể nhanh chóng xét nghiệm, chẩn đoán và phát hiện kịp thời.
“Người dân không hoang mang nhưng cũng tuyệt đối không chủ quan trước đợt dịch này.
Điều quan trọng là người dân cần hiểu rằng Ebola rất nguy hiểm nhưng không lây lan dễ dàng như Covid-19. Đây là hai cơ chế lây truyền hoàn toàn khác nhau. Vì vậy, nếu thực hiện tốt các biện pháp phòng chống thì hoàn toàn có thể kiểm soát nguy cơ dịch bệnh”, ông Sơn nhấn mạnh.
Tại Congo có những tập quán văn hóa đặc thù, như việc chạm tay vào người đã tử vong để tiễn biệt. Trong khi đó, virus Ebola có thể lây qua tiếp xúc với dịch tiết của người mắc bệnh hoặc người đã tử vong. Vì vậy, nguy cơ lây truyền trong các trường hợp tiếp xúc trực tiếp là rất cao.
Bộ Y tế đã yêu cầu tăng cường các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn trong bệnh viện để sẵn sàng ứng phó nếu có ca bệnh xâm nhập. Về cơ bản, người dân cần thực hiện các biện pháp phòng bệnh thông thường như đeo khẩu trang, giữ vệ sinh cá nhân, ăn uống sạch sẽ và rửa tay thường xuyên, đặc biệt trước khi ăn và sau khi trở về từ nơi công cộng.
Những người có tiếp xúc gần hoặc trực tiếp với người nghi mắc bệnh cần sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân theo hướng dẫn y tế.
Ngoài ra, nếu sau khi trở về từ vùng dịch mà có các triệu chứng như sốt, mệt mỏi hoặc dấu hiệu bất thường về sức khỏe thì cần đến ngay cơ sở y tế và khai báo rõ tiền sử đi lại để được theo dõi, xử lý kịp thời.
Ngày 17/5, Tổng Giám đốc WHO đã tuyên bố tình trạng y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế đối với đợt bùng phát bệnh do virus Bundibugyo (BVD) tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda. Điều này phản ánh mức độ nguy cơ nghiêm trọng và cần có sự phối hợp ứng phó quốc tế.
Đây là một chủng virus Ebola hiếm gặp, hiện chưa có vaccine hoặc thuốc, phương pháp điều trị được cấp phép, khiến việc kiểm soát khó khăn hơn so với các đợt bùng phát do chủng Zaire trước đây.
Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam, cho rằng, quy mô thực sự của đợt bùng phát dịch tại Congo và Uganda nhiều khả năng lớn hơn do việc phát hiện chậm trễ và các hoạt động điều tra dịch vẫn đang được tiến hành.
Hiện tại, WHO đánh giá nguy cơ lây lan của dịch ở mức độ rất cao ở cấp quốc gia (tại Congo và Uganda), ở mức cao ở khu vực châu Phi (do đã có các ca bệnh tại đô thị, mức độ di biến động dân cư, tình hình bất ổn và những hạn chế của hệ thống y tế) và ở mức thấp đối với toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam và dịch bệnh không phải là một tình trạng khẩn cấp đại dịch.
Ung thư phổi từ lâu được xem là bệnh liên quan chặt chẽ đến thuốc lá, song nhiều trường hợp xảy ra cả ở người chưa từng hút thuốc. Ô nhiễm không khí, khói thuốc thụ động, hóa chất nơi làm việc hay yếu tố di truyền đều có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Song, nhiều triệu chứng ban đầu khá mơ hồ nên dễ bị bỏ qua.
Ho kéo dài không dứt
Ho là triệu chứng phổ biến nhất của các bệnh hô hấp. Nếu ho kéo dài hơn vài tuần, tái đi tái lại hoặc thay đổi tính chất, người bệnh nên đi kiểm tra.
Ho kéo dài, khàn tiếng, nhiều đờm hoặc kèm máu đều cần được chú ý. Ho ra máu, dù chỉ một lượng nhỏ, không phải dấu hiệu bình thường và cần được khám sớm.
Hụt hơi khi vận động nhẹ
Khó thở hoặc nhanh hụt hơi khi thực hiện các hoạt động vốn trước đây vẫn làm bình thường có thể là tín hiệu cảnh báo. Theo các chuyên gia, khối u ở phổi có thể làm hẹp đường thở hoặc gây tích tụ dịch quanh phổi, khiến hô hấp khó khăn hơn. Một số người nhận thấy họ mệt rõ khi leo cầu thang, đi bộ quãng ngắn hoặc vận động nhẹ. Ngoài khó thở, tiếng thở khò khè hoặc cảm giác tức ngực kéo dài cũng không nên bỏ qua.
Đau ngực, vai hoặc lưng âm ỉ
Ung thư phổi đôi khi gây đau ở ngực, vai hoặc lưng do khối u chèn ép dây thần kinh hoặc lan tới các mô xung quanh. Cơn đau có thể âm ỉ, kéo dài hoặc tăng lên khi ho, hít sâu hay cười lớn. Nhiều người nhầm lẫn triệu chứng này với đau cơ do làm việc quá sức hoặc ngồi sai tư thế. Nếu đau kéo dài không rõ nguyên nhân hoặc kèm khó thở, ho dai dẳng, người bệnh nên đi khám.
Giọng nói thay đổi kéo dài
Khàn tiếng thường liên quan cảm lạnh hoặc viêm họng, song nếu tình trạng này kéo dài nhiều tuần, nguyên nhân có thể nghiêm trọng hơn. Khối u ở phổi đôi khi ảnh hưởng đến dây thần kinh kiểm soát thanh quản, làm giọng nói trở nên khàn, rè hoặc trầm hơn bình thường.
Mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân
Sụt cân, chán ăn, mệt mỏi kéo dài hoặc sốt nhẹ dai dẳng là những dấu hiệu có thể xuất hiện ở nhiều loại ung thư, trong đó có ung thư phổi. Một số người cho rằng đây chỉ là hệ quả của stress, làm việc quá sức hoặc thời tiết thay đổi nên trì hoãn đi khám. Tuy nhiên, nếu cơ thể giảm cân dù không ăn kiêng hay tập luyện, cảm giác kiệt sức kéo dài hoặc đổ mồ hôi đêm thường xuyên, cần được kiểm tra sức khỏe.
Ung thư phổi thường khó phát hiện ở giai đoạn đầu vì triệu chứng dễ nhầm với các bệnh hô hấp thông thường. Nhiều trường hợp chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã tiến triển. Các bác sĩ khuyến cáo nên đi khám nếu các triệu chứng hô hấp kéo dài hơn hai tuần, đặc biệt ở người trên 40 tuổi, người hút thuốc hoặc từng hút thuốc.
Những người có nguy cơ cao có thể được chỉ định chụp CT liều thấp để tầm soát sớm ung thư phổi. Đây là phương pháp giúp tăng khả năng phát hiện bệnh ở giai đoạn còn điều trị hiệu quả.
Hôm 25/5, cơ quan này nhấn mạnh các quốc gia láng giềng của Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) cũng đối mặt với nguy cơ lây nhiễm rất cao.
"Chúng tôi đang khẩn trương mở rộng quy mô các hoạt động ứng phó nhưng hiện tại dịch bệnh đang lan nhanh hơn tốc độ của chúng tôi", Tổng giám đốc WHO, tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, phát biểu tại phiên họp báo cáo cấp Bộ trưởng trực tuyến về Đợt bùng phát dịch Ebola chủng Bundibugyo, hối thúc các nước láng giềng lập tức hành động.
Cùng ngày, Bộ Y tế Uganda xác nhận thêm hai nhân viên y tế tại thủ đô Kampala nhiễm bệnh, nâng tổng số ca mắc của nước này lên 7 người. Tại tâm dịch DRC, giới chức y tế ghi nhận hơn 900 trường hợp nghi nhiễm và 220 người tử vong.
Tuy nhiên, người đứng đầu WHO nhận định quy mô thực tế lớn hơn rất nhiều. Hồi đầu tháng, cơ quan này ban bố tình trạng khẩn cấp y tế công cộng toàn cầu, đồng thời nâng mức đánh giá rủi ro lên rất cao ở quy mô quốc gia.
Các vụ người dân địa phương tấn công cơ sở y tế tại tỉnh Ituri đang cản trở nghiêm trọng công tác phòng chống dịch. Ngày 23/5, 18 bệnh nhân tháo chạy khỏi Bệnh viện Đa khoa Tuyến trên Mongbwalu khi một nhóm người lạ mặt phóng hỏa khu lều cách ly của tổ chức Bác sĩ không biên giới.
Hai ngày trước đó, một đám đông thiêu rụi trung tâm điều trị ở Rwampara do chính quyền từ chối giao thi thể nạn nhân cho gia đình. Tập tục tự tắm rửa và chạm vào người chết trong tang lễ truyền thống đóng vai trò nguyên nhân cốt lõi khiến virus phát tán mạnh mẽ. Nhằm kiểm soát nguồn lây nhiễm đặc biệt nguy hiểm này, chính quyền phải trực tiếp đảm nhận việc chôn cất các nạn nhân.
Theo WHO, chủng virus Ebola Bundibugyo hiếm gặp gây ra đợt bùng phát hiện nay. Y học thế giới chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu hay vaccine phòng ngừa loại virus này. Cuộc khủng hoảng hiện tập trung tại Rwampara, Mongbwalu, Nyankunde và Bunia thuộc tỉnh Ituri. Vùng đất giàu vàng hứng chịu tổn thất nặng nề từ các cuộc xung đột vũ trang giành quyền kiểm soát giữa hai sắc tộc Hema và Lendu khiến hơn 50.000 người chết từ năm 1999. Lực lượng y tế cũng phát hiện nhiều ca bệnh tại các khu vực phiến quân chiếm đóng thuộc tỉnh Bắc Kivu và Nam Kivu. Tiến sĩ Tedros đánh giá tình trạng bất ổn an ninh cùng sự thiếu hụt vaccine đang khiến nỗ lực khống chế bạo bệnh ngày càng phức tạp.
Virus Ebola được cho là lây từ vật chủ tự nhiên là dơi ăn quả sang người. Sau thời gian ủ bệnh 2-21 ngày, bệnh nhân sẽ khởi phát đột ngột các triệu chứng sốt, uể oải, đau cơ, tiến triển nhanh thành nôn mửa, tiêu chảy, suy gan, suy thận. Virus lây lan mạnh trong cộng đồng qua tiếp xúc trực tiếp (da trầy xước, niêm mạc) với máu và dịch cơ thể người bệnh, hoặc thông qua các nghi lễ mai táng tiếp xúc trực tiếp với thi thể.
Bộ Y tế Việt Nam hôm 22/5 cảnh báo chuẩn bị ứng phó dịch Ebola trong bối cảnh số ca thực tế tại Congo và Uganda cao hơn báo cáo. Trước đó, cơ quan này cũng khuyến cáo người dân không hoang mang nhưng cần tự theo dõi sức khỏe 21 ngày nếu trở về từ vùng dịch.
