“Bối cảnh già hóa dân số, đô thị hóa nhanh và thay đổi lối sống như hút thuốc, thừa cân béo phì, ít vận động được xem là những yếu tố góp phần làm tăng số ca mắc”, PGS.TS.BS. Bùi Diệu, Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam, nói tại Hội thảo khoa học về Ung thư (Oncology Summit) do AstraZeneca Việt Nam phối hợp Hội Ung Thư tổ chức, hôm 11/4.
Hiện, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 180.000 ca ung thư mới và hơn 120.000 ca tử vong do ung thư. Tỷ suất mắc – tử vong ở mức 150,8 và 99 trên 100.000 dân, phản ánh gánh nặng bệnh tật ngày càng gia tăng đối với hệ thống y tế cũng như toàn xã hội. Theo dự báo gánh nặng ung thư toàn cầu đăng trên tạp chí The Lancet, số ca ung thư tại Việt Nam có thể tăng 60-70% trong khoảng 25 năm tới.
Các loại ung thư phổ biến gồm vú, gan, phổi, đại trực tràng và dạ dày. Xu hướng trẻ hóa ở một số bệnh như ung thư vú và ung thư đại trực tràng, đặt ra thách thức mới về tầm soát sớm, chẩn đoán và điều trị.
Tỷ lệ tử vong do ung thư ở Việt Nam cao do bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn, dẫn đến hiệu quả điều trị hạn chế. Ngoài ra, những ung thư phổ biến nhất ở người Việt lại là loại có tiên lượng xấu như ung thư gan,phổi.
Dưới áp lực gánh nặng ung thư ngày càng gia tăng và xu hướng trẻ hóa bệnh nhân tại Việt Nam, PGS Diệu cho rằng ứng dụng các tiến bộ y học không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả điều trị.
“Thúc đẩy y học chính xác, với trọng tâm là cá thể hóa phác đồ điều trị, mở ra một kỷ nguyên chăm sóc y tế dựa trên bằng chứng và đặc điểm riêng của từng người bệnh”, PGS Diệu nói. Chìa khóa cho kỷ nguyên này nằm ở việc triển khai các kỹ thuật chẩn đoán tiên tiến. Ví dụ, sinh thiết lỏng trong xét nghiệm sinh học phân tử, kết hợp hạ tầng dữ liệu số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán, theo dõi.
Tại hội nghị, TS.BS Jomtana Siripaibun, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Chulabhorn (Thái Lan) cho hay thúc đẩy hội chẩn đa chuyên khoa (MDT) số hóa và sinh thiết lỏng là nền tảng cho cá thể hóa điều trị ung thư bằng y học chính xác. Các nghiên cứu quốc tế cho thấy bệnh nhân ung thư có thể cải thiện thời gian sống thêm hơn 15 tháng nếu áp dụng MDT vào chẩn đoán và điều trị so với không áp dụng.
Tuy nhiên, có nhiều nguyên nhân dẫn tới việc vận hành MDT chưa được thường quy, trong đó có thiếu hạ tầng số khiến dữ liệu bị phân tán. Giải pháp được các chuyên gia quốc tế chia sẻ nằm ở việc triển khai các nền tảng MDT số hóa, kết nối trực tiếp với hồ sơ bệnh án điện tử để theo dõi kết quả điều trị theo thời gian thực.
MDT là chiến lược sống còn trong điều trị ung thư, và chuyển đổi số là điều kiện bắt buộc để mô hình này vận hành bền vững. “Khi triển khai nền tảng MDT số hóa kết nối dữ liệu lâm sàng, chúng tôi ghi nhận quy trình chuẩn bị ca bệnh hiệu quả hơn và hồ sơ điều trị đầy đủ, nhất quán hơn”, bà nói. Điều quan trọng là bắt đầu từ một nhóm bệnh ưu tiên và một quy trình hội chẩn chuẩn, theo dõi đầy đủ, để từng bước xây dựng năng lực hệ thống cho chăm sóc ung thư hiện đại.
Còn TS.BS Chien-Feng Li, Trưởng khoa Giải phẫu bệnh lâm sàng và Xét nghiệm Trung tâm Y tế Chi Mei, Giáo sư Trường Y khoa, Đại học Quốc gia Sun Yat-sen, Đài Loan, đánh giá những tiến bộ trong sinh thiết lỏng và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo nên chuyển đổi mang tính bước ngoặt trong chẩn đoán và điều trị ung thư. Cách tiếp cận này giúp lựa chọn điều trị phù hợp hơn cho từng người bệnh và tối ưu hóa hiệu quả điều trị, chăm sóc.
Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ (National Kidney Foundation), mất nước là yếu tố làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận và ảnh hưởng chức năng thận. Vì vậy, chế độ ăn giàu nước và điện giải tự nhiên là ưu tiên hàng đầu trong mùa nóng.
Các loại trái cây như dưa hấu, cam, bưởi, dâu… chứa nhiều nước, vitamin và chất chống oxy hóa. Những dưỡng chất này giúp giảm stress oxy hóa - yếu tố liên quan đến tổn thương thận.
Trong khi đó, rau củ giàu nước như dưa leo, cần tây, rau xanh không chỉ giúp bù nước mà còn hỗ trợ đào thải chất cặn qua nước tiểu, theo Cleveland Clinic.
Sữa chua không đường là lựa chọn phù hợp trong ngày hè. Bác sĩ Lisa Young, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học New York (Mỹ), cho biết hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh có thể giúp giảm viêm và hỗ trợ chuyển hóa, từ đó giảm gánh nặng cho thận.
Yến mạch, gạo lứt, các loại hạt cung cấp chất xơ và năng lượng bền vững. Các thực phẩm này giúp kiểm soát tốt đường huyết và huyết áp trong những ngày nắng nóng, từ đó hỗ trợ phòng ngừa bệnh thận mạn, theo Mayo Clinic.
Bác sĩ David Goldfarb, chuyên khoa thận tại Trung tâm y khoa NYU Langone Health (Mỹ), cho biết chế độ ăn giàu thực vật có thể giúp giảm nguy cơ sỏi thận và cải thiện sức khỏe thận lâu dài.
Một sai lầm phổ biến là ăn mặn hoặc dùng nhiều thực phẩm chế biến sẵn. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cảnh báo tiêu thụ nhiều muối làm tăng huyết áp - yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh thận.
Trong khi đó, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ cho biết đồ uống nhiều đường có thể khiến cơ thể mất nước nhanh hơn và làm tăng nguy cơ bệnh mạn tính.
Dù ăn uống thế nào, việc uống đủ nước vẫn quan trọng nhất. Các chuyên gia từ Quỹ Thận Quốc gia Mỹ khuyến nghị nên uống nước đều trong ngày, không đợi đến khi khát, đặc biệt khi hoạt động ngoài trời hoặc đổ nhiều mồ hôi.
Với những lựa chọn đơn giản như trái cây tươi, rau xanh, sữa chua và ngũ cốc nguyên hạt, bạn đã có thể hỗ trợ thận hoạt động tốt hơn trong mùa nắng nóng. Ăn đúng và uống đủ nước chính là cách bảo vệ thận hiệu quả, dễ thực hiện mỗi ngày.
Thạc sĩ - bác sĩ nội trú Nguyễn Văn Huy, Khoa Y học cổ truyền, Trường đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết khi cắt lá nha đam, có thể thấy 3 lớp chính: vỏ xanh bên ngoài, lớp nhựa vàng sát vỏ và phần gel trong suốt ở giữa.
Phần gel chứa hơn 98% là nước, cùng một lượng nhỏ vitamin, khoáng chất, axit amin, enzyme và polysaccharide, nổi bật là acemannan. Đây là thành phần tạo nên đặc tính thanh mát, giữ ẩm và tương đối dịu nhẹ của nha đam.
"Trong khi đó, lớp nhựa vàng lại chứa aloin - một hoạt chất thuộc nhóm anthraquinone có tác dụng nhuận tràng mạnh. Khi tự sơ chế nha đam tại nhà, phần nhựa này rất dễ lẫn vào gel, khiến người dùng vô tình hấp thu một chất xổ kích thích", bác sĩ Huy phân tích.
Theo Mayo Clinic hệ tiêu hóa của con người vốn đã có cơ chế tự nhiên để đào thải chất cặn bã và vi khuẩn. Việc áp dụng các biện pháp làm sạch đại tràng để thải độc là không cần thiết và không được khuyến cáo. Cơ thể chúng ta được trang bị một hệ thống thanh lọc hoàn hảo gồm gan và thận lọc máu, phổi đào thải khí, và da bài tiết qua mồ hôi.
Nhiều người tin rằng nha đam có thể "làm sạch ruột" nhờ các enzyme tự nhiên. Thực tế, phần gel nha đam có chứa một số enzyme tiêu hóa như amylase và lipase, vai trò của chúng dừng lại ở mức hỗ trợ tiêu hóa thức ăn, hoàn toàn không có khả năng nạo vét hay hút độc tố ra khỏi niêm mạc ruột.
"Cảm giác 'nhẹ bụng' sau khi uống nha đam nguyên chất (có lẫn nhựa vàng) thực chất là phản ứng co bóp, tiết nước của ruột để tống phân ra ngoài do tác dụng của aloin, chứ không phải do độc tố được thanh lọc", bác sĩ Huy cho hay.
Để sử dụng nha đam mang lại lợi ích giải nhiệt mà không gây hại, cần lưu ý các nguyên tắc sau:
Lựa chọn đúng phần ăn: Chỉ sử dụng phần gel trong suốt. Phải gọt bỏ hoàn toàn lớp vỏ xanh và đặc biệt là cạo sạch lớp nhựa vàng sát vỏ.
Khử sạch nhựa: Sau khi cắt nhỏ, cần ngâm và rửa phần gel nhiều lần với nước muối pha loãng cho đến khi hết hoàn toàn nhớt và vị đắng.
Sử dụng với lượng vừa phải: Nha đam tươi nên được xem là món ăn hỗ trợ giải nhiệt, không nên dùng thay thế nước uống hàng ngày với mục đích thải độc kéo dài.
Những đối tượng cần thận trọng gồm phụ nữ mang thai và cho con bú, trẻ nhỏ (đặc biệt dưới 12 tuổi); người có bệnh lý đường ruột như viêm loét đại tràng, bệnh Crohn, trĩ, tắc ruột, tiêu chảy; người mắc bệnh lý thận hoặc tim mạch; người thường xuyên lạnh bụng, tiêu hóa kém.
"Nha đam không phải là 'thần dược' thải độc, tuy nhiên vẫn có nhiều lợi ích nếu sử dụng đúng cách. Phần gel trong suốt là nguồn cung cấp độ ẩm và giải nhiệt an toàn nếu được sơ chế kỹ. Ngược lại, lớp nhựa vàng là một dược chất có dược tính mạnh, cần được sử dụng đúng liều lượng, đúng chỉ định và tốt nhất là dưới sự hướng dẫn của người có chuyên môn", bác sĩ khuyến cáo.
Liên quan vụ hàng trăm người nhập viện sau khi ăn bánh mì Hồng Ngọc ở Đồng Tháp, chiều 18/6, Cục An toàn thực phẩm đã có văn bản đề nghị Sở Y tế tỉnh Đồng Tháp chỉ đạo các đơn vị chức năng triển khai gấp một số nội dung.
Cơ quan này khẳng định, đây là vụ việc nghi ngộ độc thực phẩm thứ hai liên quan đến cơ sở sản xuất bánh mì Hồng Ngọc trong thời gian gần đây, tiềm ẩn nguy cơ tiếp tục ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng và gây bức xúc trong dư luận xã hội.
Theo đó, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) chỉ đạo Sở Y tế đề nghị các cơ sở khám chữa bệnh có bệnh nhân đang điều trị, tập trung nguồn lực tích cực điều trị cho bệnh nhân ngộ độc thực phẩm không để ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng.
Tỉnh cần tổ chức điều tra, truy xuất nguồn gốc thực phẩm để xác định rõ nguồn cung cấp nguyên liệu, thực phẩm nghi ngờ gây ngộ độc; lấy mẫu thực phẩm, bệnh phẩm để xét nghiệm tìm nguyên nhân; khẩn trương làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan.
Đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, chế biến thực phẩm nhỏ lẻ, các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố; rà soát, đánh giá việc duy trì các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với các cơ sở đã từng xảy ra sự cố hoặc vi phạm về an toàn thực phẩm.
Cơ quan này đề nghị ngành chức năng tỉnh Đồng Tháp theo dõi sát diễn biến tình hình ngộ độc, thực hiện báo cáo nhanh theo hướng dẫn, chủ động thông tin vụ việc và sớm công khai kết quả để cảnh báo đến cộng đồng và báo cáo kết quả về Cục An toàn thực phẩm theo quy định.
Như Dân trí đã đưa tin, trước đó, vào ngày 16/6, UBND phường Đạo Thạnh đã nhận được thông tin từ Trung tâm Y tế khu vực Mỹ Tho về các trường hợp nghi ngộ độc sau khi ăn bánh mì tại cơ sở Hồng Ngọc 37, địa chỉ 64-66 Bis-62 Lý Thường Kiệt, phường Đạo Thạnh.
Các bệnh nhân nhập viện với các triệu chứng như sốt, đau bụng, nôn ói và tiêu chảy, hiện đang được điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang, Bệnh viện Quân y 120 và Trung tâm Y tế khu vực Mỹ Tho.
Ban đầu, vào 19h ngày 16/6, ngành chức năng ghi nhận 22 ca bệnh. Sức khỏe các bệnh nhân được đánh giá là ổn định và đang được theo dõi. Đến 17h ngày 17/6, số ca nhập viện tăng thêm 71 trường hợp, nâng tổng số lên 93 người. Con số này tiếp tục tăng lên 218 ca tính đến thời điểm hiện tại.
Trước tình hình trên, UBND phường Đạo Thạnh đã ban hành quyết định kiểm tra liên ngành đột xuất về an toàn vệ sinh thực phẩm đối với cơ sở bánh mì Hồng Ngọc. Đồng thời, cơ sở này đã bị yêu cầu tạm ngừng sản xuất và kinh doanh từ 19h ngày 16/6, chờ kết quả điều tra chính thức.
Trong quá trình kiểm tra, UBND phường và Trung tâm Y tế khu vực Mỹ Tho đã tiến hành kiểm tra nhanh 3 mẫu thực phẩm gồm chả lụa, jambon và xúc xích tỏi thịt tại cơ sở, đều cho kết quả âm tính.
Để phục vụ công tác kiểm tra, Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang đã lấy 25 mẫu phân và 9 mẫu phết trực tràng, trong khi Trung tâm Y tế khu vực Mỹ Tho lấy 2 mẫu phân gửi xét nghiệm theo quy định.
