Những ngày cuối tháng 3, PV Thanh Niên có mặt tại khu vực ven sông Thu Bồn đoạn qua thôn Trung An (xã Nông Sơn, TP.Đà Nẵng), dễ dàng nhận thấy dấu vết của hoạt động khai thác cát trái phép.
Người dân cho hay ban ngày bãi sông yên ắng, nhưng khi màn đêm buông xuống, nơi đây lại trở nên nhộn nhịp với tiếng máy nổ, ghe thuyền hoạt động liên tục.
Khu vực khai thác cát trái phép chỉ nằm cách tuyến đường bê tông vài trăm mét. Hiện trường cho thấy lòng sông bị đào xới để lấy cát với diện tích rộng lớn. Những hố cát sâu, rộng kéo dài hàng chục mét. Trên các lối dẫn từ bãi sông lên khu dân cư thấy dày đặc vết bánh xe tải hằn sâu…
Theo phản ánh của Người dân địa phương, hoạt động khai thác cát thường bắt đầu từ khoảng 22 giờ hôm trước đến rạng sáng hôm sau. Các đối tượng trộm cát sử dụng nhiều phương thức khai thác khác nhau, từ ghe máy hút cát giữa lòng sông kết hợp với việc xúc cát thủ công sát bờ.
“Gần như đêm nào tôi cũng nghe tiếng máy nổ từ các ghe hút cát. Tầm tối là ghe bắt đầu chạy ra giữa sông. Đến khuya thì có thêm nhóm khác xuống bãi xúc cát thủ công nhưng với quy mô lớn. Họ làm liên tục đến gần sáng mới nghỉ”, ông H., một người dân sống gần bờ sông, nói.
Theo một người dân khác, hoạt động khai thác cát diễn ra khá bài bản. Ghe hút cát thường neo ở khu vực giáp ranh địa bàn để tránh kiểm tra, trong khi nhóm khai thác thủ công dùng xe lôi xuống tận lòng sông, xúc cát rồi vận chuyển lên xe tải. Mỗi nhóm từ 6 – 7 người, có thể thu gom nhiều khối cát chỉ trong vài giờ; nếu hoạt động xuyên đêm mà không bị ngăn cản, lượng cát đưa đi tiêu thụ sẽ rất lớn.
Không chỉ gây mất trật tự, tình trạng khai thác cát trái phép còn khiến người dân thôn Trung An luôn sống trong tâm trạng lo lắng. Nhiều người cho rằng việc khai thác cát kéo dài đang tiềm ẩn nguy cơ sạt lở bờ sông, ảnh hưởng trực tiếp đến nhà cửa, tài sản và an toàn của người dân sống ven sông.
“Mỗi đêm, nghe tiếng máy nổ ầm ầm, tôi không ngủ được. Lo nhất là họ hút, trộm cát nhiều quá sẽ làm thay đổi dòng chảy, khoét sâu chân bờ, từ đó dẫn đến nguy cơ sạt lở bất cứ lúc nào”, bà T. (một người dân địa phương) bức xúc.
Thực trạng này đã được người dân nhiều lần phản ánh, từ các cuộc họp dân đến tiếp xúc cử tri, nhưng đến nay vẫn chưa có chuyển biến rõ rệt. Giải pháp từng được người dân đề xuất, như lắp đặt camera giám sát, vẫn chưa được triển khai. “Phản ánh nhiều rồi mà vẫn vậy, nên nhiều người dân tỏ ra nghi ngờ. Nếu làm quyết liệt thì khó có chuyện kéo dài nhiều năm như thế”, một người dân địa phương nói.
Tại khu vực phía sau dinh Bà Thu Bồn xuất hiện các bãi tập kết cát tạm thời. Cát được đổ thành từng đống lớn, chờ vận chuyển đi tiêu thụ. Người dân địa phương nghi ngờ bãi cát này được khai thác từ sông Thu Bồn, mang lên đây tập kết, chỉ tồn tại trong thời gian ngắn…
PV Thanh Niên nhiều lần thâm nhập vào ban đêm để điều tra về tình trạng khai thác trộm cát trên sông Thu Bồn đoạn qua thôn Trung An, nhưng vấp phải sự “cảnh giới” nên gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận.
Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Lý Xuân Phong, Chủ tịch UBND xã Nông Sơn, cho biết tình trạng các đối tượng lợi dụng ban đêm để khai thác cát tại sông Thu Bồn đã tồn tại từ nhiều năm trước, kéo dài từ thời điểm địa phương còn thuộc đơn vị hành chính huyện cũ.
Các đối tượng trộm cát thường cho ghe neo ở khu vực giáp ranh với xã Thu Bồn hoặc cho xe chuyên dụng xuống sông xúc rồi chở lên. Khi lực lượng địa phương phát hiện và tiếp cận, ghe đã nhanh chóng rời khỏi địa phận quản lý, gây khó khăn trong công tác xử lý.
Chủ tịch UBND xã Nông Sơn cho hay một trong những trở ngại lớn là thẩm quyền của lực lượng công an cấp xã còn hạn chế. Trên đường thủy nội địa, công an xã không có quyền kiểm tra, xử lý mà phải phối hợp với lực lượng CSGT đường thủy. Trên đường bộ, việc dừng xe cũng thuộc thẩm quyền của lực lượng CSGT. “Việc quản lý gặp khó khăn do địa bàn giáp ranh, các đối tượng dễ dàng di chuyển qua lại giữa các khu vực để né tránh lực lượng chức năng”, ông Phong nói.
Ông Phong cũng cho biết chính quyền địa phương thường xuyên tiếp nhận phản ánh của người dân về tình trạng này, cả qua điện thoại lẫn tại các buổi tiếp xúc cử tri. Trước những ý kiến nghi vấn về việc “bật đèn xanh” cho các đối tượng khai thác cát lậu, ông khẳng định không có chuyện bao che hay tiếp tay.
“Hiện nay, do thẩm quyền của cấp xã còn hạn chế nên chủ yếu chỉ có thể tổ chức xua đuổi, ngăn chặn ban đầu. Tôi thường xuyên nhận được phản ánh của người dân và cũng rất trăn trở. Nhưng để xử lý triệt để cần sự phối hợp của nhiều lực lượng, đặc biệt là lực lượng CSGT đường thủy”, ông nói.
Liên quan đến thông tin về bãi tập kết cát phía sau khu vực dinh Bà Thu Bồn, ông Phong cho biết hiện chưa có đủ cơ sở xác định nguồn gốc cát. Có khả năng đây là vật liệu phục vụ một công trình giao thông kết nối giữa xã Nông Sơn và xã Thu Bồn, song UBND xã sẽ kiểm tra làm rõ. Đối với việc lắp đặt hệ thống camera giám sát, địa phương cũng đang nghiên cứu phương án lắp đặt tại các tuyến đường từ bãi sông lên khu dân cư nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn hoạt động vận chuyển cát trái phép.
Về giải pháp lâu dài, UBND xã đã đề xuất quy hoạch 3 khu vực có thể khai thác cát hợp pháp, gồm khu vực cầu Nông Sơn, bãi Bình và khu vực gần cầu Khe Le (gần dinh Bà Thu Bồn). Nếu được cấp phép và tổ chức đấu giá khai thác theo quy định, hoạt động khai thác cát sẽ đi vào nề nếp, vừa đảm bảo nguồn cung cho xây dựng, vừa giúp quản lý tài nguyên hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo địa phương, việc triển khai cũng gặp nhiều khó khăn do đặc thù khu vực thượng nguồn, nơi dòng chảy biến động mạnh theo mùa. Đặc biệt sau các đợt mưa lũ, địa hình đáy sông có thể thay đổi hoàn toàn, khiến trữ lượng cát có thể biến động lớn dẫn đến việc đánh giá trữ lượng cát không chính xác, gây khó khăn cho công việc đấu giá quyền khai thác. “Quan điểm của địa phương là nếu được cấp phép khai thác hợp pháp thì vừa quản lý được tài nguyên, vừa tạo nguồn thu ngân sách”, ông Phong nói.
"Khi nhìn thấy thùng đạn, cụ Tuất bật khóc, tay run run nâng niu từng kỷ vật của mình sau hơn 50 năm thất lạc", thượng tá Nguyễn Cảnh Minh, Giám đốc Bảo tàng Binh đoàn Tây Nguyên, kể khi ra miền Bắc gặp chủ nhân thùng đạn.
Kỷ vật được Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 tìm thấy trong hang đá núi Chư Pa, xã Ia Ly, vào tháng 3/2025, trong quá trình quy tập mộ liệt sĩ. Khu vực này cũng là nơi phát hiện 64 hài cốt liệt sĩ, từ thông tin của anh A Hải, người làng Doch 1, trong lúc chăn bò dưới chân núi.
Bên trong thùng có một bộ quần áo, hai võng dù còn mới và hàng chục giấy khen, bằng khen do Thủ trưởng Quân giải phóng miền Nam Việt Nam cấp cho ông Nguyễn Viết Tuất vì thành tích trong các trận đánh từ năm 1968 đến 1970. Nhiều tài liệu ghi lại quá trình chiến đấu của chiến sĩ Tuất, cùng quyết định bổ nhiệm, giấy chứng nhận chiến sĩ thi đua và ba lá thư chưa kịp gửi cho người thân.
Đáng chú ý, trong thùng đạn còn có những cuốn sổ tay ghi chi tiết khẩu phần lương thực của đơn vị trong thời gian trú ẩn ở hang đá. Từ các giấy tờ còn lưu lại, lực lượng chức năng xác định thùng đạn được cất giấu vào khoảng cuối năm 1971 đến đầu 1972.
Sau một tháng tìm kiếm, Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 phối hợp với Bảo tàng Binh đoàn Tây Nguyên xác minh được ông Tuất, sinh năm 1935, chủ nhân thùng đạn, còn sống tại xã Trọng Quan, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình (nay thuộc Hưng Yên).
Tháng 4/2025, thượng tá Nguyễn Cảnh Minh cùng đoàn công tác vượt hơn 1.500 km từ Tây Nguyên ra miền Bắc trao lại hiện vật cho người lính năm xưa. Ông Tuất nay đã ngoài 90 tuổi, sức khỏe yếu nhưng vẫn minh mẫn. Vừa nhìn thấy chiếc thùng sắt cũ từng gắn bó hơn nửa thế kỷ trước, cụ lặng người rồi bật khóc.
Ông nhớ mình nhập ngũ năm 1966, từng cùng đồng đội chiến đấu tại vùng núi hiểm trở ở Tây Nguyên. Thời gian đó, ông là Trung đội phó Đại đội trợ chiến thuộc Tỉnh đội Gia Lai.
Những hang đá sâu khi ấy là nơi ông và đồng đội trú quân, cứu chữa thương binh và cất giấu tài liệu. Trong một lần rời hang đi hành quân, ông đặt thùng đạn vào hốc đá để tránh bị phát hiện. Sau đó, đơn vị liên tiếp nhận lệnh chiến đấu nên ông không còn cơ hội quay lại.
Năm 1976, ông Tuất xuất ngũ trở về quê, tham gia công tác địa phương qua nhiều vị trí ở thôn xóm. Hiện ông sống một mình cách nhà con cháu khoảng 50 m, hàng ngày được người thân thay nhau chăm nom.
Hơn nửa thế kỷ, gặp lại những kỷ vật thất lạc, người cựu binh quyết định trao toàn bộ hiện vật cho Bảo tàng Binh đoàn Tây Nguyên lưu giữ. Phía bảo tàng sau đó phục chế một bộ để gia đình làm kỷ niệm.
Đảng ủy UBND TP.Hà Nội vừa có báo cáo gửi Thường trực Thành ủy về tiến độ triển khai dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục, trong đó nêu ra một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.
Theo đó, dự án đầu tư xây dựng đường sắt đô thị (metro) số 5, đoạn Văn Cao - Ngọc Khánh - Láng - Hòa Lạc xảy ra xung đột, trùng nhiều hạng mục công trình (theo bản vẽ thiết kế đã được duyệt) khi giao cắt với dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục, tại nút giao Nguyễn Chí Thanh.
Sự xung đột giao cắt giữa 2 dự án sẽ làm ảnh hưởng đến tiến độ dự án Vành đai 1 tại nút giao Nguyễn Chí Thanh. Theo đó, phạm vi, khối lượng của dự án Vành đai 1 bị thay đổi vì giảm bớt phần hoàn thiện nút giao này.
Cạnh đó, thời gian thực hiện dự án Vành đai 1 có thể bị kéo dài vì phụ thuộc vào thời gian thi công ga S3 (thuộc metro số 5) và việc phân chia phạm vi giữa 2 dự án. Đồng thời, thiết kế của dự án Vành đai 1 có thể phải điều chỉnh.
Báo cáo với đoàn công tác của Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng vào chiều 19.4, Phó chủ tịch UBND TP.Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, dự án Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục đã cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng hồi tháng 12.2025. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, UBND thành phố nhận thấy phần đầu tư xây dựng sau giải phóng mặt bằng của dự án "hơi chậm".
Nêu quan điểm về hướng xử lý khó khăn, vướng mắc tại nút giao Nguyễn Chí Thanh, ông Dương Đức Tuấn cho rằng có thể phải xác lập giải pháp về kỹ thuật, công nghệ để đáp ứng tiến độ dự án Vành đai 1, khép kín hoàn chỉnh nút giao Nguyễn Chí Thanh trước; đồng thời phải có giao diện xử lý kỹ thuật liên quan ga S3 ngay tại thời điểm này.
UBND thành phố, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp thành phố cùng chủ đầu tư tuyến metro số 5 sẽ phải họp bàn kỹ triển khai nội dung này.
Dự án đường Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục, là dự án nhóm A, tổng mức đầu tư hơn 7.210 tỉ đồng, khởi công tháng 6.2020 và sau nhiều lần điều chỉnh, thời gian thực hiện kéo dài đến năm 2026.
Đến nay, công tác giải phóng mặt bằng với tổng diện tích 153.341m², liên quan 1.983 hộ dân tại các phường Ô Chợ Dừa, Láng, Giảng Võ đã hoàn thành, toàn bộ mặt bằng được bàn giao cho Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp thành phố để tổ chức thi công.
Gói thầu thi công tuyến đường và 2 cầu vượt tại nút Láng Hạ - Giảng Võ được khởi công ngày 9.1 vừa qua. Hiện nay, tiến độ thi công tuyến đường đạt khoảng 50% khối lượng, trong đó tiến độ cầu vượt nút giao Láng Hạ - Giảng Võ đạt 50% khối lượng, cầu vượt nút giao Nguyễn Chí Thanh đã thi công được 20% khối lượng.
Trước đó, hồi cuối tháng 12.2025, Hà Nội chính thức động thổ dự án tuyến metro số 5, đoạn Văn Cao - Ngọc Khánh - Láng - Hòa Lạc, với tổng mức đầu tư hơn 72.000 tỉ đồng. Tuyến có chiều dài gần 40 km, dài 39,585 km, gồm các đoạn ngầm, trên cao và đi trên mặt đất, với 21 nhà ga và 2 depot.
Các dự án được kiểm tra gồm: dự án xây dựng đường vành đai 1 (đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục); tuyến thoát nước từ đường DT4, khu đô thị Tây Hồ Tây đến đường Hoàng Quốc Việt; hồ điều hòa Yên Nghĩa 1 và dự án cải thiện hệ thống tiêu nước khu vực phía Tây TP.
Tại hiện trường dự án đường vành đai 1 (đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục), Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng đánh giá đây là tuyến giao thông trục xương sống của TP.
Vì vậy ông cho rằng mỗi ngày chậm tiến độ đồng nghĩa với việc người dân tiếp tục phải đối mặt với tình trạng ùn tắc, ô nhiễm, thời gian đi lại kéo dài và chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng.
Trước thực tế trên, Bí thư Hà Nội yêu cầu các đơn vị liên quan phải tập trung tối đa, rà soát lại toàn bộ các khâu tổ chức thi công, chỉ rõ từng điểm nghẽn, từng vị trí vướng mắc, đề ra giải pháp cụ thể và thời hạn xử lý dứt điểm.
Theo đó, ông Thắng yêu cầu trước ngày 2-9-2026 hoàn thành toàn bộ nền đường; hoàn thành thi công 2 cầu vượt trên tuyến trước ngày 31-12-2026.
Liên quan tới quá trình thi công dự án, người đứng đầu Thành ủy Hà Nội cho biết TP cũng sẽ tăng cường kiểm tra, nếu đơn vị nào không đáp ứng yêu cầu, năng lực yếu, thi công cầm chừng sẽ kiên quyết xem xét điều chuyển.
Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng yêu cầu không để công trình chậm trễ vì bất kỳ lý do nào, tránh ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sinh hoạt cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân sinh sống hai bên tuyến đường.
Tại công trình hạng mục xây dựng tuyến thoát nước từ đường DT4 khu đô thị Tây Hồ Tây đến đường Hoàng Quốc Việt, Bí thư Hà Nội đánh giá đây là tuyến thoát nước có ý nghĩa rất quan trọng đối với khu vực Tây Hồ Tây và lân cận.
Trước thực tế trên, ông yêu cầu các đơn vị liên quan phải coi việc hoàn thành tuyến thoát nước trên là nhiệm vụ cấp bách, gắn trực tiếp với bảo đảm an sinh xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân.
Theo đó, phải hoàn thành hạng mục kênh dẫn thoát nước trước ngày 30-4-2026 và hoàn thiện vỉa hè khang trang, sạch đẹp trước ngày 15-5-2026.
Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng yêu cầu chủ đầu tư và các đơn vị thi công rà soát toàn bộ biện pháp tổ chức thi công.
Trong đó, mục tiêu là không để kéo dài tình trạng rào chắn, mặt đường lồi lõm, bụi bẩn, gây mất an toàn và bức xúc trong nhân dân.
Tại dự án hồ điều hòa Yên Nghĩa 1, Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng yêu cầu đến ngày 30-4-2026 hoàn thành thi công phần hồ để vận hành khai thác chứa nước. Đến trước ngày 30-6-2026 phải hoàn thành cảnh quan xung quanh hồ để phục vụ người dân.
Tại công trình xây dựng dự án kênh La Khê, Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng cho biết việc cải tạo, chỉnh trang kênh La Khê không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật, mà còn là nhiệm vụ chính trị, liên quan đến niềm tin của người dân đối với chính quyền địa phương.
Trước thực tế trên, ông Thắng yêu cầu phường Hà Đông cùng ban quản lý dự án báo cáo rõ hiện trạng ô nhiễm, các điểm xả thải trực tiếp vào kênh, các trường hợp lấn chiếm hành lang, xây dựng trái phép, để từ đó xây dựng kế hoạch xử lý triệt để, có lộ trình, bước đi cụ thể.
Các trường hợp vi phạm phải được kiểm tra, lập hồ sơ và xử lý nghiêm, không nể nang, không để tình trạng "nhờn luật", gây bức xúc trong nhân dân.
Về tiến độ thi công kênh La Khê, đối với các gói thầu thi công kênh dẫn nước, ông yêu Thắng yêu cầu phải hoàn thành trước ngày 30-4-2026 để bảo đảm việc tiêu thoát nước ổn định đến trạm bơm tiêu Yên Nghĩa.
Đồng thời, đến trước ngày 30-6-2026 phải hoàn thành phần hạng mục cảnh quan.
