Những ngày cuối tháng 3, PV Thanh Niên có mặt tại khu vực ven sông Thu Bồn đoạn qua thôn Trung An (xã Nông Sơn, TP.Đà Nẵng), dễ dàng nhận thấy dấu vết của hoạt động khai thác cát trái phép.
Người dân cho hay ban ngày bãi sông yên ắng, nhưng khi màn đêm buông xuống, nơi đây lại trở nên nhộn nhịp với tiếng máy nổ, ghe thuyền hoạt động liên tục.
Khu vực khai thác cát trái phép chỉ nằm cách tuyến đường bê tông vài trăm mét. Hiện trường cho thấy lòng sông bị đào xới để lấy cát với diện tích rộng lớn. Những hố cát sâu, rộng kéo dài hàng chục mét. Trên các lối dẫn từ bãi sông lên khu dân cư thấy dày đặc vết bánh xe tải hằn sâu…
Theo phản ánh của Người dân địa phương, hoạt động khai thác cát thường bắt đầu từ khoảng 22 giờ hôm trước đến rạng sáng hôm sau. Các đối tượng trộm cát sử dụng nhiều phương thức khai thác khác nhau, từ ghe máy hút cát giữa lòng sông kết hợp với việc xúc cát thủ công sát bờ.
“Gần như đêm nào tôi cũng nghe tiếng máy nổ từ các ghe hút cát. Tầm tối là ghe bắt đầu chạy ra giữa sông. Đến khuya thì có thêm nhóm khác xuống bãi xúc cát thủ công nhưng với quy mô lớn. Họ làm liên tục đến gần sáng mới nghỉ”, ông H., một người dân sống gần bờ sông, nói.
Theo một người dân khác, hoạt động khai thác cát diễn ra khá bài bản. Ghe hút cát thường neo ở khu vực giáp ranh địa bàn để tránh kiểm tra, trong khi nhóm khai thác thủ công dùng xe lôi xuống tận lòng sông, xúc cát rồi vận chuyển lên xe tải. Mỗi nhóm từ 6 – 7 người, có thể thu gom nhiều khối cát chỉ trong vài giờ; nếu hoạt động xuyên đêm mà không bị ngăn cản, lượng cát đưa đi tiêu thụ sẽ rất lớn.
Không chỉ gây mất trật tự, tình trạng khai thác cát trái phép còn khiến người dân thôn Trung An luôn sống trong tâm trạng lo lắng. Nhiều người cho rằng việc khai thác cát kéo dài đang tiềm ẩn nguy cơ sạt lở bờ sông, ảnh hưởng trực tiếp đến nhà cửa, tài sản và an toàn của người dân sống ven sông.
“Mỗi đêm, nghe tiếng máy nổ ầm ầm, tôi không ngủ được. Lo nhất là họ hút, trộm cát nhiều quá sẽ làm thay đổi dòng chảy, khoét sâu chân bờ, từ đó dẫn đến nguy cơ sạt lở bất cứ lúc nào”, bà T. (một người dân địa phương) bức xúc.
Thực trạng này đã được người dân nhiều lần phản ánh, từ các cuộc họp dân đến tiếp xúc cử tri, nhưng đến nay vẫn chưa có chuyển biến rõ rệt. Giải pháp từng được người dân đề xuất, như lắp đặt camera giám sát, vẫn chưa được triển khai. “Phản ánh nhiều rồi mà vẫn vậy, nên nhiều người dân tỏ ra nghi ngờ. Nếu làm quyết liệt thì khó có chuyện kéo dài nhiều năm như thế”, một người dân địa phương nói.
Tại khu vực phía sau dinh Bà Thu Bồn xuất hiện các bãi tập kết cát tạm thời. Cát được đổ thành từng đống lớn, chờ vận chuyển đi tiêu thụ. Người dân địa phương nghi ngờ bãi cát này được khai thác từ sông Thu Bồn, mang lên đây tập kết, chỉ tồn tại trong thời gian ngắn…
PV Thanh Niên nhiều lần thâm nhập vào ban đêm để điều tra về tình trạng khai thác trộm cát trên sông Thu Bồn đoạn qua thôn Trung An, nhưng vấp phải sự “cảnh giới” nên gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận.
Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Lý Xuân Phong, Chủ tịch UBND xã Nông Sơn, cho biết tình trạng các đối tượng lợi dụng ban đêm để khai thác cát tại sông Thu Bồn đã tồn tại từ nhiều năm trước, kéo dài từ thời điểm địa phương còn thuộc đơn vị hành chính huyện cũ.
Các đối tượng trộm cát thường cho ghe neo ở khu vực giáp ranh với xã Thu Bồn hoặc cho xe chuyên dụng xuống sông xúc rồi chở lên. Khi lực lượng địa phương phát hiện và tiếp cận, ghe đã nhanh chóng rời khỏi địa phận quản lý, gây khó khăn trong công tác xử lý.
Chủ tịch UBND xã Nông Sơn cho hay một trong những trở ngại lớn là thẩm quyền của lực lượng công an cấp xã còn hạn chế. Trên đường thủy nội địa, công an xã không có quyền kiểm tra, xử lý mà phải phối hợp với lực lượng CSGT đường thủy. Trên đường bộ, việc dừng xe cũng thuộc thẩm quyền của lực lượng CSGT. “Việc quản lý gặp khó khăn do địa bàn giáp ranh, các đối tượng dễ dàng di chuyển qua lại giữa các khu vực để né tránh lực lượng chức năng”, ông Phong nói.
Ông Phong cũng cho biết chính quyền địa phương thường xuyên tiếp nhận phản ánh của người dân về tình trạng này, cả qua điện thoại lẫn tại các buổi tiếp xúc cử tri. Trước những ý kiến nghi vấn về việc “bật đèn xanh” cho các đối tượng khai thác cát lậu, ông khẳng định không có chuyện bao che hay tiếp tay.
“Hiện nay, do thẩm quyền của cấp xã còn hạn chế nên chủ yếu chỉ có thể tổ chức xua đuổi, ngăn chặn ban đầu. Tôi thường xuyên nhận được phản ánh của người dân và cũng rất trăn trở. Nhưng để xử lý triệt để cần sự phối hợp của nhiều lực lượng, đặc biệt là lực lượng CSGT đường thủy”, ông nói.
Liên quan đến thông tin về bãi tập kết cát phía sau khu vực dinh Bà Thu Bồn, ông Phong cho biết hiện chưa có đủ cơ sở xác định nguồn gốc cát. Có khả năng đây là vật liệu phục vụ một công trình giao thông kết nối giữa xã Nông Sơn và xã Thu Bồn, song UBND xã sẽ kiểm tra làm rõ. Đối với việc lắp đặt hệ thống camera giám sát, địa phương cũng đang nghiên cứu phương án lắp đặt tại các tuyến đường từ bãi sông lên khu dân cư nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn hoạt động vận chuyển cát trái phép.
Về giải pháp lâu dài, UBND xã đã đề xuất quy hoạch 3 khu vực có thể khai thác cát hợp pháp, gồm khu vực cầu Nông Sơn, bãi Bình và khu vực gần cầu Khe Le (gần dinh Bà Thu Bồn). Nếu được cấp phép và tổ chức đấu giá khai thác theo quy định, hoạt động khai thác cát sẽ đi vào nề nếp, vừa đảm bảo nguồn cung cho xây dựng, vừa giúp quản lý tài nguyên hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo địa phương, việc triển khai cũng gặp nhiều khó khăn do đặc thù khu vực thượng nguồn, nơi dòng chảy biến động mạnh theo mùa. Đặc biệt sau các đợt mưa lũ, địa hình đáy sông có thể thay đổi hoàn toàn, khiến trữ lượng cát có thể biến động lớn dẫn đến việc đánh giá trữ lượng cát không chính xác, gây khó khăn cho công việc đấu giá quyền khai thác. “Quan điểm của địa phương là nếu được cấp phép khai thác hợp pháp thì vừa quản lý được tài nguyên, vừa tạo nguồn thu ngân sách”, ông Phong nói.
Khoảng 17h, sau khi hoàn thành kiểm tra cuối học kỳ 2, em Nguyễn Hoàng Trọng Hiếu, học sinh lớp 6 trường THCS Nguyễn Văn Trỗi cùng hai bạn đến sân trước trụ sở tổ dân phố 4, phường Đô Vinh, gần trường để đá bóng.
Ít phút sau, quả bóng bay lên mái nhà cao hơn 2 m của khu vực tổ dân phố. Trong lúc trèo lên mái lấy bóng, Hiếu va vào dây điện và bị điện giật. Người dân phát hiện, hô hoán tìm cách ứng cứu nhưng không thể tiếp cận do điện chưa được cắt.
Nhân viên, giáo viên cùng người dân sau đó liên hệ ngành điện để ngắt nguồn. Hơn 10 phút sau, nạn nhân được đưa xuống bằng thang và chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Ninh Thuận cấp cứu, song em đã tử vong.
Hiếu sống với ông nội tại thôn Hiếu Lễ, phường Đô Vinh, trong khi bố mẹ đi làm xa.
Xã Long Thành có diện tích 130,12 km2, dân số 93.000 người. Hình thành từ việc sáp nhập 4 xã Bình Sơn, Lộc An, Long An, và thị trấn Long Thành (thuộc huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai cũ).
Ngoài việc có một đô thị (thị trấn Long Thành), xã Long Thành còn sở hữu sân bay Long Thành, một sân bay đẳng cấp quốc tế, là hạt nhân phát triển.
Với tiềm năm và lợi thế trên, xã Long Thành là một trong những xã đầu tiên được tỉnh Đồng Nai đưa vào danh sách để thành lập phường vào cuối tháng 3.2026.
Và tất nhiên đó chưa phải là đích đến cuối cùng, vì trong quy hoạch tỉnh Đồng Nai thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, tỉnh Đồng Nai đã lấy 2 khu vực làm động lực phát triển mới là đô thị sân bay Long Thành và khu vực hành lang sông Đồng Nai.
Đô thị sân bay được quy hoạch với diện tích lên đến 43.000 ha, với mục tiêu kết nối toàn cầu đưa khu vực Long Thành trở thành trung tâm hàng không - logistics quốc tế hàng đầu Đông Nam Á.
Và toàn diện tích xã Long Thành không những nằm gọn và còn nằm ở vị trí trung tâm của đô thị sân bay. Với vị trí chiến lược như vậy, xã Long Thành được xem là hạt nhân của đô thị sân bay tương lai.
Theo Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Kim Long, trong đô thị sân bay có hệ sinh thái gồm khu thương mại tự do, khu công nghiệp công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu đổi mới sáng tạo, khu giáo dục đào tạo đại học chất lượng cao, khu logistics hàng không, trung tâm dịch vụ hàng không.
Khu thương mại tự do Đồng Nai được thành lập tại khu vực đô thị sân bay Long Thành, với mục tiêu thu hút các nhà đầu tư hàng đầu trong các lĩnh vực ưu tiên, khu thương mại tự do sẽ triển khai các chính sách hiệu quả để huy động nguồn lực đầu tư vào hạ tầng chiến lược.
Từ đó xây dựng một địa bàn hấp dẫn cho các hoạt động sản xuất công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ tài chính, sàn giao dịch vàng, logistics số, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và thương mại.
Từ những kết quả và định hướng trên, có thể thấy đô thị sân bay Long Thành và khu thương mại tự do không chỉ là các dự án đơn lẻ mà chính là những "cực tăng trưởng" mới. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để Đồng Nai bứt phá, vươn lên thành cực tăng trưởng năng động của vùng Đông Nam bộ.
Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Lê Hoàng Sơn, Chủ tịch UBND xã Long Thành tự tin nói, với định hướng phát triển đã được xác lập, Long Thành không chỉ là trung tâm phát triển của tỉnh Đồng Nai mà còn là cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đông Nam bộ, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của quốc gia.
"Chúng tôi tin tưởng rằng, với sự quan tâm của Trung ương, sự chỉ đạo của tỉnh và sự đồng thuận của người dân, Long Thành sẽ tận dụng tốt thời cơ này để phát triển nhanh, bền vững và khẳng định vị thế trong giai đoạn mới", Chủ tịch UBND xã Long Thành nói.
Trước đó, vào cuối 2024, Đồng Nai đã tổ chức cuộc thi "Ý tưởng quy hoạch chung đô thị sân bay Long Thành và vùng phụ cận", với mục đích nhận được những ý tưởng quy hoạch tốt, đột phá đối với đồ án quy hoạch chung đô thị sân bay Long Thành và vùng phụ cận.
Cuộc thi đã thu hút nhiều đơn vị có tên tuổi tham gia. Kết quả, liên danh Viện Kiến trúc quốc gia - Công ty Nihon Sekkei (Nhật Bản) - Công ty CP công nghệ, thiết bị và kiểm định xây dựng Coninco đoạt giải nhất với trị giá 2 tỉ đồng.
Liên danh này lấy ý tưởng chủ đạo là mô hình thành phố song sinh, cụ thể TP.HCM và Long Thành sẽ kết nối tạo nên khu vực cạnh tranh toàn cầu, trong đó lấy sân bay Long Thành làm trung tâm.
Chiều 22.5, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM phối hợp Ban Tuyên giáo Thành ủy, Hội Nhà báo TP.HCM tổ chức lễ trao hỗ trợ tác phẩm báo chí hay, xuất sắc viết về TP.HCM quý 1/2026.
Ông Trần Minh Khiêm, Trưởng phòng Báo chí - Xuất bản, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, cho biết quý 1/2026 có 232 tác phẩm của 26 cơ quan báo chí tham gia. Ban tổ chức chọn 70 tác phẩm để khen thưởng, trong đó Báo Thanh Niên có 5 tác phẩm.
Ông Khiêm cho biết các tác phẩm tiếp tục có sự đầu tư công phu cả về nội dung lẫn hình thức thể hiện, bám sát các vấn đề thời sự, kinh tế, văn hóa, xã hội và các hoạt động trọng tâm của thành phố.
Nhiều cơ quan báo chí duy trì sự tham gia tích cực, gửi bài đầy đủ ở cả 6 nhóm thể loại, tiêu biểu như: Báo Sài Gòn Giải Phóng, Báo Thanh Niên, Báo Người Lao Động, Báo Tuổi Trẻ, Báo Phụ Nữ TP.HCM, Báo Pháp Luật TP.HCM…
Phát biểu tại lễ trao hỗ trợ, ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, đề nghị các cơ quan báo chí tập trung triển khai bài viết có chủ đề phù hợp với đợt tuyên truyền kỷ niệm 50 năm Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2.7.1976 - 2.7.2026).
Các bài viết về chủ đề này sẽ được ban tổ chức ưu tiên xem xét khen thưởng, hỗ trợ trong quý 2/2026. Bên cạnh đó, ban tổ chức cũng sẽ kéo dài thời gian xét chọn đến hết ngày 5.7 để các cơ quan báo chí triển khai thêm các tuyến bài theo chủ đề 50 năm thành phố mang tên Bác.
