Trước khi nhận học bổng toàn phần tiến sĩ, Trần Quốc Khánh đã đạt được những thành tựu: tốt nghiệp cử nhân Trường ĐH Công nghệ thông tin TP.HCM (UIT) và chuẩn bị hoàn thành chương trình thạc sĩ tại Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM (HCMUS), đồng thời làm việc nghiên cứu chuyên sâu tại AISIA Research Lab và trợ giảng ở UIT.
Quyết định ra quốc tế học tiếp không phải bước đi ngẫu nhiên. Khánh nhận thấy Việt Nam đang có bước tiến ấn tượng về trí tuệ nhân tạo (AI), nhưng phần lớn các công nghệ nền tảng vẫn được tối ưu cho tiếng Anh. Trong khi đó, việc xây dựng những mô hình có khả năng thấu hiểu tiếng Việt, tuân thủ luật pháp, văn hóa bản địa và đảm bảo an toàn vẫn là một bài toán cần sự đầu tư khổng lồ.
“Mình muốn đi để học hỏi cách quốc tế xây dựng nền tảng, với khát vọng sau này có thể mang những tư duy đó về, góp phần tự chủ công nghệ AI lõi cho nước nhà”, chàng trai 26 tuổi bày tỏ.
Quá trình ứng tuyển diễn ra trong nhiều tháng, với sự cạnh tranh rất lớn từ các ứng viên xuất sắc trên toàn thế giới. “Ban ngày, bước lên bục giảng hay đến lab, mình vẫn phải là một người hướng dẫn đầy năng lượng, là điểm tựa tinh thần vững chắc cho các bạn sinh viên, nhưng khi đối diện với dự án cá nhân, mình cũng không khỏi tự đấu tranh với sự hoài nghi về năng lực của chính mình”, Khánh tâm sự.
Nhớ lại khoảnh khắc biết tin đậu học bổng sau 5 tháng chờ đợi mòn mỏi, Khánh bộc bạch: “Thành thật mà nói, cảm xúc đầu tiên của mình là sự bình an và trút bỏ được một gánh nặng tâm lý rất lớn. Cơ hội này mang một ý nghĩa rất đặc biệt. Nó không chỉ ghi nhận nỗ lực của cá nhân mà mang theo niềm tin và hy vọng của rất nhiều người đã kiên nhẫn đồng hành cùng mình”.
Để chinh phục hội đồng giáo sư khắt khe của NUS, Trần Quốc Khánh cho rằng thành tích học tập, công bố quốc tế hay ngoại ngữ chỉ là những “điều kiện cần”: “Điều kiện đủ và mang tính quyết định nhất, theo mình, là sự kiên định và sự phù hợp về tầm nhìn. Sự đồng điệu về lý tưởng nghiên cứu với giáo sư hướng dẫn quan trọng và bền vững hơn bất kỳ một bảng điểm đẹp nào”.
Về điểm nhấn quan trọng trong hồ sơ, Khánh chia sẻ chính là dự án VietCheckMed, được thông qua tại Hội nghị Trí tuệ nhân tạo thế giới AAAI 2026.
Dự án xuất phát từ thực trạng tràn lan các quảng cáo y tế sai sự thật trên mạng xã hội, như “cam kết chữa bách bệnh” hay “thần dược gia truyền”, gây ra những hệ lụy khôn lường cho người bệnh. Với vai trò đồng tác giả, Khánh cùng nhóm nghiên cứu đã phát triển VietCheckMed thành một hệ thống tự động đối chiếu các lời quảng cáo y tế với kho dữ liệu luật pháp và các nghị định của Việt Nam.
Thử thách lớn nhất, theo Khánh, là khắc phục hiện tượng các mô hình AI hiện nay hay “tự bịa ra thông tin”. “Đóng góp cụ thể của mình nằm ở việc hỗ trợ thiết kế các giải pháp kỹ thuật, buộc AI phải suy luận dựa trên bằng chứng và logic pháp lý rõ ràng, xác thực”, Khánh nói.
Chính từ dự án này, Khánh xác định rõ hướng đi sắp tới là trustworthy AI (AI đáng tin cậy): “Mình muốn nghiên cứu cách để đảm bảo các hệ thống AI trong tương lai, đặc biệt là trong các lĩnh vực đòi hỏi sự tuyệt đối minh bạch như y tế, pháp luật, có khả năng giải thích và an toàn cho người sử dụng”.
Tấm vé vào trường top thế giới không chỉ là kết quả cá nhân mà là “trái ngọt” của hành trình nỗ lực mà Khánh đi cùng rất nhiều người luôn yêu thương và ủng hộ. Khánh dành sự tri ân sâu sắc đến những người thầy, cô tâm huyết: Tiến sĩ Nguyễn Văn Kiệt – người thầy phát hiện và hướng dẫn từ những ngày đầu chập chững bước vào con đường nghiên cứu, PGS.TS Nguyễn Thanh Bình – người giúp cậu tự tin bứt phá những giới hạn của bản thân, PGS.TS Nguyễn Lưu Thùy Ngân, người giúp Khánh học sự điềm tĩnh và sắc bén trong tư duy học thuật và thầy Tuấn Anh với những lời khuyên nền tảng quý giá.
Là người trực tiếp làm việc cùng Quốc Khánh tại AISIA Lab, viết thư giới thiệu cho Khánh ứng tuyển học bổng, đồng thời hướng dẫn cậu thực hiện luận văn thạc sĩ, PGS.TS Nguyễn Thanh Bình đánh giá: “Khánh có năng lực học thuật tốt, tinh thần cầu tiến và đặc biệt nghiêm túc với định hướng nghiên cứu khoa học. Điều tôi đánh giá cao ở Khánh không chỉ là khả năng tiếp thu kiến thức nhanh mà còn là sự kiên trì khi theo đuổi các bài toán khó và thái độ làm việc rất nghiêm túc trong nghiên cứu”.
Theo PGS.TS Bình, việc một bạn trẻ Việt Nam nhận được học bổng toàn phần tại NUS có ý nghĩa rất lớn. “Đây là sự ghi nhận cho năng lực học tập, nghiên cứu và khả năng cạnh tranh quốc tế của sinh viên Việt Nam trong các lĩnh vực công nghệ và khoa học dữ liệu. Đồng thời, điều này cũng góp phần khẳng định chất lượng đào tạo và nghiên cứu của các nhóm nghiên cứu, trường đại học tại Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế”, ông nói.
Về mục tiêu dài hạn, Trần Quốc Khánh kiên định: “Mình tâm niệm rằng, đích đến cuối cùng của việc đi học là để mang tri thức trở về và xây dựng cho đất nước mình”. Xa hơn nữa, cậu khao khát nối tiếp tinh thần kế thừa của các thầy cô, anh chị đi trước. “Bản thân mình cũng trở thành một nhịp cầu hỗ trợ các bạn trẻ Việt Nam tự tin hơn trên hành trình chinh phục tri thức thế giới”, Khánh tâm niệm.
Khi biết mình vào Top 5 và giành huy chương vàng tại Olympic vật lý Bắc Âu - Baltic 2026, Quang Trí cho biết rất vui và biết ơn thầy cô, gia đình đã luôn đồng hành trong suốt quá trình ôn luyện. "Trước khi thi, em chỉ đặt mục tiêu là có huy chương, chứ không quá đặt nặng thành tích phải đạt được. Với em, điều quan trọng hơn là tích lũy kinh nghiệm và kiến thức", Trí chia sẻ.
Theo nam sinh, đề thi năm nay có độ khó tương đương các năm trước, đòi hỏi khả năng mô hình hóa cao ở cả phần lý thuyết lẫn thực nghiệm. Trong suốt gần 2 tháng ôn luyện, lịch học diễn ra liên tục từ thứ hai đến thứ bảy, chia đều giữa lý thuyết và thực hành.
"Lớp thực nghiệm cho em cơ hội được tiếp xúc với nhiều bộ thí nghiệm của các kỳ thi trước, đó là trải nghiệm rất mới và quý giá", Trí nói.
Dù khối lượng học tập lớn, nam sinh cho biết mình không rơi vào trạng thái quá tải vì đã chuẩn bị tâm lý từ trước. Ngoài giờ học, Trí thường chơi thể thao hoặc nghe nhạc để cân bằng tinh thần. Những buổi tối cuối tuần, cậu gần như không học bài để tránh bị "burn out" (kiệt sức do căng thẳng và áp lực kéo dài).
Ít ai biết rằng trước khi theo đuổi môn vật lý, Quang Trí từng có năng khiếu toán nhiều hơn. Tuy nhiên, sau khi không đậu chuyên toán và chuyển sang học chuyên lý, nam sinh mới dần khám phá niềm yêu thích đặc biệt với môn học này.
"Em thích cách vật lý lý giải các hiện tượng xung quanh và dùng kiến thức để giải quyết những vấn đề thực tiễn", Trí chia sẻ. Nam sinh cho biết trong thời gian tới sẽ tiếp tục cố gắng học tập và chưa dám đặt ra những mục tiêu quá xa cho bản thân.
Nhận xét về học trò của mình, thầy Phạm Vũ Kim Hoàng, Tổ phó Tổ vật lý, phụ trách đội tuyển học sinh giỏi vật lý của Trường Phổ thông Năng khiếu (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết Quang Trí là học sinh khiêm tốn, tự tin và có tư duy độc lập.
"Theo tôi, điểm nổi bật của Trí là khả năng tự học và tự đọc rất tốt. Ngay từ lớp 10, em đã đoạt huy chương vàng Olympic miền Nam và giải nhất môn vật lý khu vực phía nam", thầy Hoàng nói.
Trong quá trình đồng hành cùng học trò, điều khiến thầy nhớ nhất là tinh thần cầu tiến của Trí. Có thời điểm làm thực nghiệm chưa tốt, nam sinh bị thầy cô nhắc nhở khá nhiều. Tuy nhiên, thay vì chán nản, Trí xem đó là động lực để cố gắng hơn. "Mình đã đồng hành cùng Quang Trí suốt 55 ngày với 55 chuyên đề luyện tập để hỗ trợ chuyên môn và tinh thần cho em trong thời gian ôn luyện", thầy Hoàng chia sẻ.
Không chỉ học tốt, Quang Trí còn được bạn bè nhận xét là hòa đồng, sẵn sàng hỗ trợ mọi người giải bài tập và tranh luận học thuật. Ngoài giờ học, nam sinh giải trí bằng cách chơi piano và rubik. Theo Trí, điều quan trọng nhất để học tốt các môn tự nhiên là đam mê. "Có đam mê thì sẽ không dễ chán nản hay muốn bỏ cuộc. Đó là điều xuất phát từ bản thân chứ không phải do người khác áp đặt", nam sinh nói.
Quang Trí cũng cho rằng thay vì học quá nhiều, các bạn học sinh nên tập trung tìm ra phần còn yếu để cải thiện, đồng thời chú trọng vào quá trình học hơn là áp lực thành tích. Theo thầy cô, đây cũng là một trong những yếu tố giúp nam sinh giữ được tinh thần ổn định trong suốt quá trình ôn luyện và thi đấu quốc tế.
Chị Quỳnh bắt đầu hành trình trồng cây từ mùa xuân năm 2025. Chị kể: “Tôi vốn yêu thích trồng cây từ nhỏ. Lớn lên, khi không còn không gian vườn rộng và bắt đầu đi làm, niềm đam mê ấy tạm gác lại”.
Tuy nhiên, sau này, khi tình cờ thấy một người trồng dưa lưới và rau trên sân thượng rất đẹp, chị Quỳnh lại được truyền cảm hứng và thử trồng ở ban công. Tuy nhiên, do diện tích nhỏ và thiếu ánh nắng, cây phát triển không như kỳ vọng. Vì vậy, chị quyết định cải tạo toàn bộ sân thượng để có không gian trồng trọt phù hợp hơn.
Hiện khu vườn của chị Quỳnh trồng chủ yếu các loại dưa, ngoài ra, chị còn trồng thêm một số loại rau theo mùa, phù hợp khẩu vị gia đình.
“Vì tôi thích ăn dưa nên trồng nhiều loại. Dưa không chỉ ngon mà còn đẹp, nhìn rất thích mắt. Còn rau thì chỉ trồng những loại theo mùa và gia đình ăn được”, chị chia sẻ.
Sau nhiều tháng chăm sóc, vườn dưa trên sân thượng của chị Quỳnh đang bước vào giai đoạn “đơm trái”. Theo chị Quỳnh, chỉ còn khoảng hơn 20 ngày nữa là có thể thu hoạch, với sản lượng dự kiến lên đến khoảng 100 quả. Những trái lớn nhất hiện đã đạt trọng lượng hơn 3 kg.
Để có được khu vườn xanh tốt như hiện tại, chị Quỳnh cho biết yếu tố quan trọng nhất là ánh nắng. Sân thượng cần đảm bảo đón nắng gần như cả ngày để cây quang hợp tốt. Bên cạnh đó, việc lựa chọn chậu trồng đủ lớn giúp bộ rễ phát triển, cùng với nguồn giống chất lượng và chế độ dinh dưỡng phù hợp theo từng giai đoạn.
Chị Quỳnh cho biết khu vườn có khoảng 100 quả dưa sắp được thu hoạch
“Mỗi giai đoạn cây cần một loại dinh dưỡng khác nhau. Bón đúng và đủ thì cây mới phát triển khỏe, cho quả đẹp”, chị nói.
Theo chị Quỳnh, chi phí đầu tư cho khu vườn không hề nhỏ, dao động từ vài triệu đến vài chục triệu đồng tùy quy mô. Riêng hệ thống khung giàn của gia đình chị đã tốn khoảng 10 triệu đồng. Tuy nhiên, chị không làm một lần mà chia nhỏ từng giai đoạn để giảm áp lực tài chính. Tổng thời gian hoàn thiện khu vườn kéo dài vài tháng, từ khâu dựng giàn, vận chuyển đất, chậu đến phân bón.
Ngoài dưa, chị Quỳnh còn trồng thêm một số loại rau củ theo mùa
“Do nhà không có thang máy, việc vận chuyển vật liệu lên sân thượng hoàn toàn thủ công, đòi hỏi nhiều công sức. Bên cạnh đó, trồng cây trên cao cũng đối mặt với không ít thách thức như gió mạnh, mưa bão hay sâu bệnh. Có những lần cây bị nấm bệnh hoặc phát triển không như mong muốn. Nhưng từ những lần thất bại đó, mình rút ra kinh nghiệm để làm tốt hơn ở vụ sau”, chị Quỳnh chia sẻ.
Để tích lũy kiến thức, chị chủ yếu học hỏi từ các hội nhóm làm vườn, video trên mạng xã hội, cũng như kinh nghiệm của những người trồng lâu năm và kỹ sư nông nghiệp. Tuy nhiên, theo chị, điều quan trọng nhất vẫn là tự trải nghiệm để tìm ra cách phù hợp với điều kiện của mình.
Với chị Quỳnh, mỗi ngày lên sân thượng chăm cây là một khoảng thời gian thư giãn. “Chỉ cần đi một vòng ngắm cây thôi là đã thấy thoải mái. Nhìn những mầm non lớn lên từng ngày rất phấn khích”, chị nói.
Sau vụ dưa hiện tại, chị dự định sẽ cho đất nghỉ vào giữa hè để chuẩn bị cho vụ thu đông. Đồng thời, chị cũng lên kế hoạch trồng thêm hoa, hướng đến việc trang trí khu vườn rực rỡ dịp tết.
Hành trình về nguồn đặc biệt này do Hội Sinh viên TP.HCM tổ chức với nhiều hoạt động ý nghĩa tại 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh từ ngày 2 - 5.4 vừa qua.
Trên fanpage của Hội Sinh viên TP.HCM ghi lại những dòng chia sẻ đầy cảm xúc của sinh viên thành phố mang tên Bác trong hành trình về nguồn đặc biệt này: "Nam Đàn ơi, chúng con đã về! Hành trình chạm vào ký ức thời niên thiếu của Người. Đoàn hành trình đã chính thức đặt chân đến mảnh đất Kim Liên, Nghệ An - nơi lưu giữ những nhịp thở đầu tiên của một nhân cách vĩ đại. Dưới cái nắng miền Trung sắt son, màu áo trắng của chúng con hòa cùng sắc sen ngát hương, tạo nên một khung cảnh thật xúc động và tự hào... Tại Làng Sen - quê nội trang nghiêm, trong không khí thành kính, toàn đoàn đã thực hiện nghi thức dâng hoa, dâng hương Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đứng trước ngôi nhà lá năm gian mộc mạc, mỗi sinh viên thành phố Bác đều lặng mình suy ngẫm".
Hành trình cũng đưa các bạn đến với những cuộc gặp đầy xúc động với các mẹ Việt Nam anh hùng tại Nghệ An, Hà Tĩnh; về với quê hương của người đoàn viên Cộng sản đầu tiên Lý Tự Trọng; đến với khu di tích quốc gia đặc biệt Ngã ba Đồng Lộc gắn liền với 10 nữ thanh niên xung phong hy sinh anh dũng…
Trong khuôn khổ chương trình, đoàn hành trình đã trao học bổng cho học sinh nghèo hiếu học tại 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh. Bên cạnh đó, đoàn cũng tặng các bộ đèn năng lượng mặt trời tại Khu di tích lịch sử quốc gia Truông Bồn, tỉnh Nghệ An, thể hiện tinh thần trách nhiệm của sinh viên TP.HCM trong việc đền ơn đáp nghĩa, hỗ trợ cải thiện cơ sở vật chất tại các khu di tích lịch sử, nơi ghi nhớ công ơn to lớn của các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì sự độc lập, tự do của dân tộc.
Sau hành trình, Võ Nguyễn Hoàng Đa, nguyên Chủ tịch Hội Sinh viên Trường ĐH Sư phạm thể dục thể thao TP.HCM, bày tỏ: "Đặt chân đến các khu di tích lịch sử, mỗi bước đi không còn đơn thuần là tham quan, mà là hành trình trở về với cội nguồn. Những câu chuyện được kể lại - về chiến tranh, về sự hy sinh, về lòng yêu nước - không còn là những dòng chữ trong sách, mà trở nên sống động, chân thực đến nghẹn lòng. Có những khoảnh khắc, chúng tôi lặng đi không phải vì không hiểu, mà vì cảm xúc dâng trào đến mức chỉ có thể trả lời bằng những giọt nước mắt".
"Đây không chỉ là một chuyến đi, mà là một bài học lớn về lịch sử, về lòng biết ơn và về lý tưởng sống. Một hành trình để hiểu, để cảm và để trưởng thành", Hoàng Đa khẳng định.
