Tại talkshow về vai trò của hướng dẫn viên trong khuôn khổ Ngày hội Du lịch TP.HCM 2026 diễn ra ngày 4.4, phần giao lưu với khán giả thu hút sự chú ý bởi hàng loạt câu hỏi hấp dẫn. Khi du lịch tự túc, AI, Google Maps… ngày càng phổ biến, nhiều bạn trẻ thẳng thắn đặt vấn đề nghề hướng dẫn viên liệu còn “đất sống” hay không.
Đặng Phạm Thị Trang, sinh viên Trường ĐH Văn Hiến (TP.HCM), cho biết hiện nay giới trẻ quen tự đặt vé, lên ChatGPT để lên lịch trình chuyến, chọn điểm đến qua review trên mạng, tự dò đường bằng Google Maps, nên băn khoăn vai trò của hướng dẫn viên sẽ thay đổi thế nào.
Cùng mối quan tâm đó, Lê Thị Xuân Quỳnh, sinh viên Trường ĐH Sài Gòn (TP.HCM), chia sẻ bản thân học ngành ngôn ngữ Anh và mong muốn trở thành hướng dẫn viên trong tương lai. Tuy vậy, cô bạn vẫn lo nghề này còn triển vọng hay không và người trẻ cần rèn luyện gì để đủ tự tin bước vào nghề.
Không chỉ sinh viên, một số người đã có chứng chỉ hành nghề cũng bối rối về cách bắt đầu. Chị Phan Hường (35 tuổi), ngụ P.An Khánh (TP.HCM), cho biết dù đã có thẻ hướng dẫn viên và bằng tiếng Nhật, chị vẫn loay hoay chưa biết tìm tour, tiếp cận doanh nghiệp hay bắt đầu từ đâu. Chị cũng băn khoăn khi tuổi không còn quá trẻ, liệu mình có còn cơ hội và được du khách đón nhận hay không.
Những băn khoăn ấy cho thấy sức hút của nghề vẫn còn, nhưng con đường bước vào nghề này không hề dễ dàng.
Trả lời những câu hỏi của bạn trẻ, anh Lê Hữu Phước (32 tuổi), làm việc tại Saigontourist, giải 3 Hội thi Hướng dẫn viên du lịch giỏi TP.HCM năm 2025, cho rằng AI hay công nghệ không thể thay thế hoàn toàn người hướng dẫn viên trong một chương trình tour.
Theo anh Phước, công nghệ có thể hỗ trợ du khách lên lịch trình, xác định điểm đến, tìm đường đi, nhưng mới chỉ dừng ở mức cung cấp thông tin. Còn hướng dẫn viên là người dẫn dắt cảm xúc cho cả hành trình.
Anh Phước nói giá trị của nghề không chỉ nằm ở việc đưa khách đến đúng nơi, mà còn ở cách kể chuyện, truyền tải thông tin, giúp du khách hiểu sâu hơn về vùng đất họ đi qua.
Anh Phước nhấn mạnh một chuyến đi trọn vẹn không đơn thuần là ghé đủ các điểm tham quan, mà còn là cảm giác được đồng hành, được lắng nghe, được kết nối với nơi mình đặt chân tới. Đó là phần việc công nghệ chưa thể làm thay.
Bên cạnh cảm xúc, anh Phước cho rằng trách nhiệm cũng là yếu tố rất khác biệt. AI có thể gợi ý đi đâu, ăn gì, nhưng không thể đứng ra chịu trách nhiệm cho sự an toàn của đoàn khách, không thể lo từng bữa ăn, giấc ngủ hay xử lý khi khách gặp vấn đề sốt, ho, đau bụng…
Trong thực tế, một chuyến đi luôn có thể phát sinh thay đổi vì thời tiết, lịch trình, phương tiện hoặc các sự cố bất ngờ. Anh Phước nói rằng lúc đó, sự linh hoạt, kinh nghiệm và khả năng ứng biến của hướng dẫn viên mới là điều quyết định.
Với câu hỏi làm sao để bắt đầu và đi đường dài với nghề, anh Nguyễn Minh Thắng (32 tuổi), làm việc tại Saigontourist, giải nhất Hội thi Hướng dẫn viên du lịch giỏi TP.HCM năm 2025, cho rằng người mới vào nghề cần chủ động tiếp cận doanh nghiệp qua mạng xã hội, fanpage công ty lữ hành, tham gia câu lạc bộ du lịch hoặc sự kiện chuyên ngành như ngày hội du lịch. Với hướng dẫn viên freelance, nếu làm tốt ở những tour đầu tiên và tạo được ấn tượng đẹp với doanh nghiệp và khách, cơ hội đi tiếp sẽ mở ra.
Theo anh Thắng, nghề hướng dẫn viên không chỉ có những hình dung đẹp như được đi nhiều nơi, ở resort sang trọng hay được ăn nhiều món ngon; người làm nghề còn phải đối diện với áp lực kiến thức, khả năng thuyết trình, kỹ năng xử lý tình huống, cường độ làm việc cao… “Người mới thường lo không biết kiến thức của mình đã đủ chưa, có đủ tự tin hay không, nhưng chính quá trình làm nghề sẽ rèn cho họ sự bản lĩnh”, anh nói.
Đúc kết từ trải nghiệm thực tế, anh Thắng cho rằng để trở thành một hướng dẫn viên giỏi cần có 3 yếu tố là niềm tin, bản lĩnh và tình yêu nghề.
Theo anh Thắng, niềm tin sẽ giúp người trẻ dám bước vào nghề, còn bản lĩnh giúp họ đi qua những áp lực và thử thách. Cuối cùng, tình yêu nghề là điều giữ họ ở lại, kể cả khi phải dậy từ 2 – 3 giờ sáng để đi tour, về nhà rất khuya hoặc làm việc với cường độ dày đặc mà vẫn giữ năng lượng tích cực.
Còn chị Trần Thị Thu Hiền (30 tuổi), làm việc tại Vietravel, giải nhì Hội thi Hướng dẫn viên du lịch giỏi TP.HCM năm 2025, cho rằng sức hút của hướng dẫn viên không nằm hoàn toàn ở ngoại hình mà ở cái duyên riêng của mỗi người. Đó có thể là nụ cười, lối nói chuyện duyên dáng, sự hài hước, tử tế hay điềm tĩnh. Vì vậy, người làm nghề không nên tự ti về ngoại hình hay quá lo tuổi tác sẽ trở thành rào cản.
Theo 3 diễn giả, trong bối cảnh khách thích đi tự túc hơn, AI lên ngôi, hướng dẫn viên không mất đi vai trò vốn có, mà họ đang buộc phải chuyên nghiệp, giàu cảm xúc và tạo nhiều giá trị hơn cho du khách bằng chính trải nghiệm, sự tử tế và trách nhiệm của mình.
Tại giải đua ô tô Gymkhana vô địch miền Nam PVOIL CUP năm 2026 do OTV Media, diễn đàn OtoFun, Liên đoàn ô tô thể thao Việt Nam tổ chức tại TP.HCM vào cuối tháng 4, Khúc Cao Diệu Anh là nữ tay đua duy nhất trong 10 vận động viên tranh tài ở nội dung hạng cầu sau/hai cầu (RWD/AWD).
Đây là thể thức đua xe ô tô kỹ thuật cao, yêu cầu người lái không chỉ có tốc độ mà còn phải xử lý chính xác qua các chướng ngại vật hẹp, cua gắt trong thời gian ngắn nhất.
Dù không phải là vận động viên chuyên nghiệp, Diệu Anh đã đạt thành tích TOP 4 để giành vé vào chung kết giải đua ô tô Gymkhana vô địch quốc gia năm 2026 tổ chức tại tỉnh Thanh Hóa vào tháng 8. Đây là lần thứ hai liên tiếp, Diệu Anh vào chung kết giải đua ô tô Gymkhana vô địch quốc gia.
Diệu Anh đến với bộ môn đua xe ô tô Gymkhana từ sự hâm mộ kỹ năng drift của bố mình là anh Khúc Cao Thế (49 tuổi, ngụ tổ 9, P.Long Biên, TP.Hà Nội), thầy dạy lái xe và cũng là vận động viên chuyên nghiệp (đã có giấy phép đua xe chuyên nghiệp được cấp bởi VMA LLC - cơ quan đại diện của Liên đoàn ô tô quốc tế tại Việt Nam).
Diệu Anh chia sẻ: "Khi thấy bố là biểu diễn kỹ thuật lái xe đỉnh cao thì rất thích, lại phù hợp với cá tính của mình nên muốn học theo. Ban đầu, bố mẹ cũng lo lắng, không muốn em học vì bộ môn này đòi kỹ thuật cao, lại nguy hiểm, trong khi bản thân lại là nữ".
Diệu Anh cho biết thêm phải nài nỉ xin bố đồng ý. Khi học, mới thấy Gymkhana không hề dễ, đòi hỏi phải thành thạo nhiều kỹ năng như: đánh lái, đạp chân ga, chân phanh và phanh tay. Chưa kể, người học phải quan sát tốt, phán đoán và xử lý tình huống nhanh chóng để bảo đảm an toàn.
"Dù bố có nghiêm khắc trong lúc huấn luyện nhưng lại rất ấm áp, động viên em những lúc khó khăn", Diệu Anh bộc bạch.
Cũng theo Diệu Anh, sau một thời gian luyện tập, bố đã cho tham gia giải đua ô tô Gymkhana năm 2025 ở nội dung hạng cầu sau/hai cầu. Lần đầu tham gia, cũng không đặt nặng thành tích nhưng cũng vượt qua vòng loại vào chung kết cùng năm.
"Năm đó, hai bố con cùng tham gia giải chung kết, em không có giải nhưng bố được giải á quân. Dù vậy, em rất vui vì đã có dịp thể hiện những kỹ năng lái ô tô học được từ bố và có thêm nhiều kinh nghiệm bổ ích từ những vẫn động viên kỳ cựu. Nhờ đó, tại giải đua ô tô GymKhana vô địch miền Nam PVOIL CUP năm 2026, thành tích của em có cải thiện hơn để tiếp tục giành vé vào chung kết", Diệu Anh cho biết.
Sắp tới, Diệu Anh sẽ tiếp tục tập luyện chăm chỉ với mục tiêu có giải tại vòng chung kết tổ chức vào tháng 8.
Trên hành trình Diệu Anh đoạt vé dự vòng chung kết GymKhana vô địch quốc gia năm 2026 phải kể đến công sức của người thầy đặc biệt Khúc Cao Thế.
Với kinh nghiệm đạt nhiều thành tích cao tại các giải đua xe ô tô, ông Thế vừa cha vừa là người thầy huấn luyện Diệu Anh nhận xét: "Công tâm mà nói, kỹ năng lái xe ô tô của Diệu Anh không có gì nổi trội, cũng như bao người khác. Nhưng Diệu Anh lại có tinh thần học hỏi cao và chăm chỉ tập luyện nên cơ bản nắm bắt được kỹ năng kỹ tuật lái xe đỉnh cao trong bộ môn Gymkhana", ông Thế nói.
Cũng theo ông Thế, d8ể thành thạo kỹ năng này, Diệu Anh phải học hàng chục bài huấn luyện trong sa huỳnh và rèn khả năng phản xạ, xử lý tình huống giả định khi điều khiển xe ở tốc độ cao. Riêng năm nay, thành tích của Diệu Anh có tiến bộ hơn nhưng cần phải tập luyện thêm rất nhiều để có cơ hội cạnh tranh với những vận động viên chuyên nghiệp tại vòng chung kết sắp tới.
Hơn một thập kỷ đồng hành cùng chương trình Tiếp sức mùa thi, chị Nguyễn Thị Thanh Xuân (cựu sinh viên Trường ĐH Văn hóa TP.HCM) xem đây là một phần thanh xuân không thể tách rời. Từ năm 2005 đến 2018, chị đi qua nhiều vai trò, từ tình nguyện viên đến đội phó rồi đội trưởng đội hình tại bến xe Chợ Lớn (TP.HCM).
Đến với chương trình từ năm nhất đại học, khi ấy lý do đơn giản chỉ vì yêu thích hoạt động xã hội, tình nguyện. Nhưng càng tham gia, sự gắn bó càng sâu đậm. Chị Xuân cho biết là người con của tỉnh Bình Định cũ, chị từng khăn gói vào TP.HCM dự thi nên hiểu rõ những bỡ ngỡ, lo lắng của thí sinh tỉnh lẻ. Sự đồng cảm ấy trở thành động lực để chị ở lại với chương trình lâu dài.
Chị Xuân kể những năm đầu, đội hình chị tham gia chỉ khoảng hơn 40 người, hoạt động tại bến xe Chợ Lớn, nơi đón nhiều thí sinh đổ về mỗi mùa thi. Công việc cụ thể là hướng dẫn đường đi, chỉ tuyến xe buýt đến nhà trọ, điểm thi cho thí sinh…
“Nhìn bạn nào vừa bước xuống xe trông giống thí sinh là chúng tôi tiếp cận và hỗ trợ ngay để tránh bị chèo kéo”, chị kể và cho biết vào những ngày cao điểm, khi thí sinh từ các tỉnh đổ về TP.HCM ôn và dự thi đông, các đội hình gần như hoạt động liên tục.
“Chúng tôi túc trực tại bến xe từ sáng đến chiều, ngày cao điểm thì đi sớm và về muộn hơn. Ai rảnh giờ nào thì đăng ký ca trực giờ đó. Có lúc vừa học, vừa thi và đi hỗ trợ thí sinh, cảm giác như ‘chạy show’ vậy. Việc dang nắng, dầm mưa cũng là điều hết sức bình thường. Dù vất vả, nhưng không khí lúc đó rất sôi nổi”, chị kể.
Trong ký ức của chị Xuân, mỗi mùa thi là một câu chuyện riêng, nhưng đều đọng lại cảm xúc rất thật. Một trong những kỷ niệm khiến chị nhớ mãi là lần hỗ trợ một thí sinh bị thất lạc giấy tờ.
“Hôm đó bạn ấy đi làm thủ tục dự thi bằng xe buýt, xuống xe mới phát hiện bỏ quên giấy tờ nhưng không nhớ xe nào. Bạn hoảng loạn rồi bật khóc. Tụi mình vừa trấn an, vừa chia nhau đi tìm. Có nhóm liên hệ ban tổ chức, có nhóm ra khu điều hành bến xe nhờ hỗ trợ, có người đứng ở điểm đậu xe để hỏi các bác tài. May mắn cuối cùng cũng kịp tìm lại được giấy tờ cho bạn”, chị kể.
Không chỉ là công việc hỗ trợ thí sinh, với chị Xuân, Tiếp sức mùa thi còn là nơi gắn kết những con người xa lạ thành một tập thể thân thiết. “Ban đầu là người lạ, nhưng khi vào đội thì như một gia đình. Hầu như 2/3 thành viên năm trước sẽ tiếp tục tham gia ở năm sau. Chúng tôi có nhiều năm gắn bó với nhau nên đến bây giờ vẫn còn giữ liên lạc và gặp gỡ”, chị nói.
Tham gia chương trình ở những năm đầu tiên, chị Xuân cho biết thời điểm ấy điều kiện còn nhiều thiếu thốn. “Hồi đó chưa có hỗ trợ cơm cho tình nguyện viên nên chúng tôi mang theo nồi cơm điện ra bến xe nấu, ai ở gần thì nấu thêm đồ ăn, rồi trưa quây quần lại ăn với nhau. Những bữa cơm giản dị ấy lại trở thành ký ức ấm áp, gắn kết cả đội", chị Xuân chia sẻ.
Việc hỗ trợ thí sinh cũng không dễ dàng như hiện nay. Theo chị Xuân, thời đó không có điện thoại thông minh hay internet phổ biến, các tình nguyện viên phải tự học thuộc lịch trình các tuyến xe buýt để hướng dẫn thí sinh chính xác. “Chỉ cần thí sinh hỏi là trả lời ngay, nhanh nhưng vẫn phải chính xác. Sau này khi làm đội trưởng, tôi còn in lịch trình ra cho các bạn học, lâu lâu ‘dò bài’, hỏi lại xem nhớ chưa, vì chỉ sai một chút là ảnh hưởng đến thí sinh”, chị Xuân kể.
Việc liên lạc khi ấy cũng hạn chế, theo chị Xuân nhiều thành viên chỉ dùng điện thoại “cục gạch”, thậm chí không có điện thoại nên thường có thông báo gì sẽ nhắn qua Yahoo. Việc di chuyển thì chủ yếu bằng xe buýt. “Hồi đó tôi ở trọ bên Q.2 cũ, sáng nào cũng dậy sớm đi bộ ra trạm xe buýt đến bến xe Chợ Lớn đi trực. Cực nhưng vui, lúc nào cũng háo hức”, chị nhớ lại.
Giờ đây, khi không còn trực tiếp tham gia, chị Xuân và một số thành viên khi ấy vẫn đều đặn có mặt trong các buổi lễ ra quân của chương trình Tiếp sức mùa thi. Mỗi lần như vậy, những ký ức cũ lại ùa về, nguyên vẹn và sống động.
Nhìn lại hành trình 25 năm của Tiếp sức mùa thi, chị không giấu được niềm tự hào. Theo chị, chương trình đã phát triển mạnh mẽ hơn, được xã hội biết đến rộng rãi, nhận được nhiều nguồn lực hỗ trợ. Công nghệ cũng giúp việc kết nối, tư vấn, hỗ trợ thí sinh thuận tiện hơn rất nhiều. “Bây giờ các bạn có điều kiện tốt hơn chúng tôi ngày xưa, đỡ tốn công sức, thời gian hơn”, chị nói.
Với chị Xuân, Tiếp sức mùa thi không chỉ là một hoạt động tình nguyện, mà là một phần ký ức thanh xuân tươi đẹp, nơi những ngày vất vả lại trở thành những ngày đáng nhớ nhất và những con người xa lạ trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc đời.
Từ áo chống nắng, quạt mini, khẩu trang đến những ly cà phê trong phòng máy lạnh, người trẻ đang phải chi thêm từng khoản nhỏ để chống chọi thời tiết nắng nóng. Theo họ, những khoản chi tiêu này đang dần trở thành gánh nặng khó né tránh.
Với những người mưu sinh ngoài đường, việc chống nóng gần như là yêu cầu bắt buộc nếu không muốn đổ bệnh.
Gặp Bùi Hoàng (30 tuổi), quê Đồng Nai, đang trú nắng ở khu vực P.Sài Gòn (TP.HCM). Anh Hoàng cho biết là tài xế xe ôm công nghệ, mùa nắng khiến anh phải "đắp" thêm nhiều lớp đồ bảo hộ mỗi khi ra đường.
Theo Hoàng, nếu mặc đồ bình thường rồi ngồi xe máy hàng giờ dưới nắng gắt, cơ thể rất dễ bị bỏng rát, mất nước và kiệt sức. Vì vậy, ngoài quần áo thường ngày, anh còn mặc thêm áo khoác, áo trùm tay, bao tay, quần dài phía trong để tránh hở da khi chạy xe. Chưa kể, anh còn chuẩn bị mũ bảo hiểm kín mặt, mặt nạ trùm kín và kính râm.
"Nếu chỉ mặc bộ đồ đơn giản thì nóng lắm. Mình biết mặc nhiều lớp cũng bí bách, nhưng như vậy vẫn đỡ hơn là để nắng phả trực tiếp vào người. Đi ngoài đường kiểu gì cũng nóng, nên cách tốt nhất là che chắn kỹ rồi uống nhiều nước hơn", Hoàng nói.
Với Hoàng, cái khó không chỉ nằm ở cảm giác oi bức kéo dài, mà còn ở thực tế công việc không cho phép anh chọn thời điểm dễ chịu hơn để làm. "Nhu cầu đặt xe vẫn tăng vào khung giờ trưa, chiều mà lúc này trời nóng quá rồi. Muốn có thu nhập, mình buộc phải tiếp tục bám trụ ngoài đường", anh chia sẻ.
"Khó khăn thì có, nhưng công việc của mình mà, phải làm thôi. Mình làm tài xế thì phải chấp nhận những chuyện đó", Hoàng chia sẻ.
Cùng là tài xế công nghệ, Nguyễn Huy Tuấn (27 tuổi), ngụ tại 1001 Lê Đức Thọ P.An Hội Đông, (TP.HCM), cho biết mùa nắng năm nay khiến anh phải mua thêm nhiều vật dụng để che chắn. Ngoài áo khoác chống nắng, Tuấn còn chuẩn bị thêm khẩu trang, găng tay và các phụ kiện bịt kín cơ thể khi chạy xe ngoài trời.
Tuấn nói trước đây anh không quá cầu kỳ chuyện che nắng, nhưng thời tiết ngày càng gay gắt khiến việc ra đường mà không trang bị kỹ trở thành một rủi ro. Thế nhưng, điều anh lo không phải là sạm da, mà là nguy cơ đổ bệnh khi cơ thể liên tục phơi dưới nắng nóng trong thời gian dài.
"Trời nắng nóng như này mà không trùm kín là dễ bị bệnh. Là con trai, mình không sợ đen mà thay vào đó mình sợ bệnh nhiều hơn", Tuấn nói.
Với một số người trẻ làm việc tự do, cái nóng còn kéo theo một khoản chi khác. Đó là tiền để tìm không gian có máy lạnh.
Nguyễn Thị Ngọc Vân (25 tuổi), ngụ tại 939 Nguyễn Kiệm, P.Hạnh Thông (TP.HCM), cho biết thời gian gần đây cô chi thêm khoảng 50.000 đồng mỗi ngày để vào quán cà phê ngồi làm việc.
Vân nói bản thân làm nghề tự do, bình thường có thể làm việc tại nhà. Tuy nhiên, trong căn phòng trọ không có máy lạnh, vào những ngày nắng gắt, việc ngồi lâu trước máy tính trở nên vô cùng ngột ngạt. Cảm giác nóng bức khiến Vân khó tập trung. Theo cô gái, từ đó, hiệu suất công việc giảm rõ rệt.
"Bây giờ ra cà phê không phải để thư giãn nữa, mà để làm việc cho đàng hoàng. Ở nhà nóng quá, mình không tập trung nổi. Mỗi ngày 50.000 đồng nghe không nhiều, nhưng cộng lại cả tháng cũng là một khoản kha khá", Vân nói.
Vân cho biết nếu trước đây, cà phê máy lạnh có thể được xem là một lựa chọn mang tính hưởng thụ, thì với không ít người trẻ hiện nay, đó lại là chi phí phát sinh để duy trì nhịp sống và công việc trong điều kiện thời tiết nắng nóng khắc nghiệt. Cái nóng vì thế không chỉ bào mòn sức lực, mà còn rút bớt từng phần thu nhập của người trẻ.
Trần Như Ý, sinh viên Trường ĐH Tôn Đức Thắng (TP.HCM), cho biết cô phải chi thêm tiền để mua kem chống nắng, BB cream có chỉ số SPF (đơn vị đo lường khả năng bảo vệ da khỏi tia UVB của kem chống nắng) và một số sản phẩm hỗ trợ trong mùa nắng.
Ý cho biết việc chi tiền cho mỹ phẩm trong thời điểm này không đơn thuần là làm đẹp, mà đó là cách bảo vệ da khi di chuyển dưới nắng gắt. Ngoài mỹ phẩm, Ý còn đầu tư thêm cho trái cây và nước uống để cơ thể dễ chịu hơn trong mùa nóng.
"Đi ra đường lúc này mà không có kem chống nắng là thấy không yên tâm. Nắng rất gắt, da dễ bị rát", Ý nói.
Nguyễn Thị Yến Nhi, sinh viên Trường ĐH Bách khoa, ĐH Quốc gia TP.HCM, cho biết đang tính hùn tiền với bạn bè để gắn thêm máy lạnh vì thời tiết quá oi bức. Với Nhi, đây là khoản chi không nhỏ, nhất là khi còn kéo theo tiền điện mỗi tháng, nhưng nếu tiếp tục chịu cảnh nóng hầm hập thì việc sinh hoạt và nghỉ ngơi đều bị ảnh hưởng. "Chưa bao giờ mình mong trời có mưa nhiều đến vậy", Nhi nói.
