Thủ khoa Phạm Thị Ngọc Ánh, Học viện Hàng không VN, cho biết chính những căng thẳng trong giai đoạn ôn thi khiến thí sinh dễ rơi vào vấn đề áp lực đồng trang lứa, vì thiếu tự tin vào khả năng của bản thân và chưa có định hướng rõ ràng nên dễ cảm thấy mình kém cỏi so với bạn bè, nhất là trong giai đoạn vô cùng áp lực của mùa thi.
“Chính những áp lực đồng trang lứa đó sẽ là “kẻ thù” âm thầm làm mất sự tập trung vào lộ trình của bản thân. Mỗi người có một lực học khác nhau, thế nhưng áp lực làm cho ta bỏ qua thiếu sót của bản thân để đi theo lộ trình của người khác. Chính sự chạy đua đó sẽ khiến hiệu quả của quá trình ôn thi giảm sút nghiêm trọng”, Ánh khẳng định.
“Có khi nào các bạn lướt TikTok, Facebook rồi cảm thấy áp lực vì bạn bè đồng trang lứa của mình có IELTS cao, có giải nọ, giải kia? Hoặc đơn giản là thấy bạn của mình đã bắt đầu giải tới đề thứ năm, thứ sáu, trong khi mình mới chỉ đang ôn lý thuyết; rồi bạn lao vào giải đề luôn, mặc dù lý thuyết bạn chưa nắm vững?”, Ngọc Ánh đặt câu hỏi.
Cô nàng thủ khoa hỏi vậy để khẳng định rằng đây không phải là trường hợp cá biệt, mà phần đông thí sinh đều dễ gặp phải và bản thân Ánh cũng từng như vậy. Ánh nhớ lại: “Có những đêm mình ôn thi tới 2 giờ sáng nhưng không dám ngủ chỉ vì thấy đứa bạn đang thức. Mình sợ ngủ là sẽ thua bạn, mặc dù bản thân quá buồn ngủ và có học thêm cũng không tiếp thu được, nhưng vẫn thức tới lúc bạn đi ngủ mới thôi, chỉ để thỏa mãn những áp lực của mình”.
Theo Ánh, những áp lực đồng trang lứa này đến từ sự so sánh khập khiễng. Bạn thường bỏ qua những thành tựu của bản thân để so sánh với kết quả rực rỡ của người khác. Một số bạn thường nói: “Ôi, mình chẳng có thành tựu gì cả; mình bình thường quá”, nhưng thành tựu theo Ánh lại là những điều đơn giản. Chẳng hạn hôm nay mình đã giải được hai đề, ôn được hết lý thuyết của học kỳ một… thì đó đều là những thành tựu bản thân đã đạt được.
Ánh khẳng định: “Phải có những thành tựu nhỏ như vậy, bạn mới đạt được thành tựu lớn như đỗ nguyện vọng một hay đỗ thủ khoa”. Tuy vậy, Ánh cũng cho rằng áp lực có mặt tích cực: “Sự áp lực một mặt nào đó chứng tỏ bạn có sự cầu tiến. Điều quan trọng là bạn biết biến áp lực đó thành động lực để có thể đi xa hơn nữa”.
Cũng từng trải qua áp lực đồng trang lứa, vậy Ánh đã vượt qua như thế nào? Cô nàng bắt đầu bằng một việc rất thực tế, rằng những ai, những điều gì gây cho bản thân sự áp lực và cảm thấy tự ti thì lập tức “block” (chặn) tạm thời trên mạng xã hội để có thể tập trung hơn vào lộ trình của cá nhân.
Cụ thể hơn, theo Ánh, mỗi thí sinh nên xây dựng một lộ trình cá nhân phù hợp với năng lực và mục tiêu bản thân. Đừng thấy bạn mình giải đề nhiều quá rồi mình cũng lao theo giải đề giống như vậy. Nên tập trung vào những kiến thức lý thuyết mà bản thân chưa vững trước, ôn hết lý thuyết mới bắt đầu giải đề để củng cố kiến thức cũng như luyện phản xạ khi đi thi.
Một cách khác giúp Ánh vượt qua áp lực đồng trang lứa là biến đối thủ thành đối tác. “Khi thấy bạn kia quá giỏi nhưng mình cứ ngồi yên như vậy rồi áp lực, tự ti, thì hãy thử chủ động hỏi bạn cách giải bài này, cách bạn học như thế nào để đạt kết quả tốt… Từ đó sẽ thu hẹp được khoảng cách giữa bạn và người bạn học giỏi đó, dần dần bạn cũng sẽ tiến gần đến thành công thôi”.
Ánh luôn tâm niệm rằng kỳ thi tốt nghiệp THPT không đánh giá dựa trên việc bạn đi nhanh bao nhiêu mà là bạn đã kiên trì bao lâu. “Thủ khoa không phải người đi nhanh nhất mà là người bám trụ lâu nhất, kiên trì nhất với mục tiêu của mình. Do đó, hãy cứ cố gắng nhất có thể, biến những áp lực bây giờ trở thành động lực để mình có thể tiến gần tới thành công hơn”, Ánh nhắn gửi.
Những ngày gần đây, nhiều bạn trẻ rủ nhau đến địa điểm trưng bày này để chiêm ngưỡng các món đồ chơi nghệ thuật. Bên trong triển lãm, đông đảo bạn trẻ thích thú khi khám phá thế giới đồ chơi được chế tác thủ công đầy màu sắc và sáng tạo với nhiều thiết kế ấn tượng.
Nguyễn Hạ Thiên Bảo (23 tuổi), đang làm việc tại Trung tâm dạy toán và tiếng Anh ở P.Xuân Hòa, TP.HCM, cho biết thông qua mạng xã hội đã biết đến triển lãm này, chính vì thế ngày cuối tuần đã dành thời gian để ghé thăm. "Hôm nay được nghỉ nên mình đến tham quan và chiêm ngưỡng các món đồ chơi nghệ thuật. Mình thấy những nét vẽ thủ công trên từng sản phẩm tạo nên sự đặc sắc hơn nhiều so với các mẫu tượng thông thường", Bảo chia sẻ.
Theo Bảo, điều khiến anh ấn tượng nhất là sự tỉ mỉ của nghệ nhân trong từng công đoạn chế tác. "Lối thiết kế thủ công rất công phu khiến mỗi tác phẩm đều có dấu ấn riêng và rất cuốn hút", Bảo nói.
Mang đến triển lãm một tác phẩm nghệ thuật do chính bản thân sáng tác mang tên T-up, Nguyễn Hoàng Hiệp (31 tuổi), nghệ danh Ties, hiện hoạt động trong lĩnh vực graffiti và art toys, cho biết nhân vật được lấy cảm hứng từ phong cách throw-up trong nghệ thuật graffiti đường phố.
Theo Hiệp, chữ T trong T-up được lấy từ nghệ danh của bản thân là Ties. "Trong graffiti có rất nhiều phong cách khác nhau, nhưng phong cách gần gũi với mọi người nhất là vẽ nhanh dựa trên những đường nét tròn, tạo cảm giác dễ chịu", Hiệp nói.
Cũng theo anh Hiệp, nhân vật T-up được xây dựng với hình dáng gợi liên tưởng đến Godzilla (quái vật khổng lồ nổi tiếng) được tạo nên bởi những tác động của ô nhiễm phóng xạ sâu trong lòng đất. Từ ý tưởng đó, phát triển T-up như một phiên bản của graffiti đường phố, đại diện cho những nét vẽ tự do.
Ở phiên bản mới nhất, anh Hiệp kết hợp với kỹ thuật sơn mài truyền thống của Việt Nam. "Mình sử dụng chất liệu graffiti phun trực tiếp lên tác phẩm điêu khắc rồi thực hiện công đoạn mài để tạo hiệu ứng thị giác theo mong muốn. Ngoài ra, mình từng thực hành điêu khắc bằng đất sét, nhưng ở dự án lần này chuyển sang sử dụng công nghệ in 3D", anh Hiệp nói.
Anh Hiệp cho biết thêm toàn bộ ý tưởng sáng tạo, hình dáng và màu sắc cho nhân vật đều do anh quyết định. Riêng phần hỗ trợ sản xuất thiết kế phục vụ in 3D được thực hiện với sự hỗ trợ của một người bạn có chuyên môn trong lĩnh vực này.
Là một du học sinh trở về từ Canada, Nguyễn Uyên Thanh cho biết đã đăng ký vé trực tuyến trước khi đến để tiết kiệm thời gian chờ đợi. "Mỗi lượt tham quan kéo dài khoảng 40 phút. Sau khi kết thúc lượt, khách vẫn có thể đăng ký tiếp để tham quan thêm. Sau khi tham quan một vòng tại triển lãm, mình ấn tượng với mô hình bạch tuộc nướng vì được tạo ra rất công phu và bắt mắt", Thanh nói.
Theo Thanh, nơi đây trưng bày nhiều sản phẩm như sofubi, đây là dòng đồ chơi làm từ nhựa vinyl mềm, được sản xuất thủ công.
Đang đứng chiêm ngưỡng mô hình đồ chơi, Trần Anh Huy, sinh viên Trường ĐH Kiến trúc TP.HCM, chia sẻ: "Mình ấn tượng với các mẫu art toy vì màu sắc được phối rất đẹp, từng chi tiết cũng được chăm chút kỹ lưỡng. So với những món đồ chơi thông thường, art toy mang tính nghệ thuật và có cá tính riêng hơn nên mình muốn đến tìm hiểu", Huy nói.
Trần Ngọc Minh Thanh, thủ khoa Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM năm 2025, cho rằng vấn đề dễ xảy ra trong quá trình ôn thi tốt nghiệp THPT chính là việc quá tải kiến thức, nhất là giai đoạn cuối.
Theo thủ khoa Minh Thanh, quá tải kiến thức có thể là do học nhồi nhét quá nhiều dẫn đến não bộ không thể tiếp thu và xử lý hết được. Hoặc bạn thúc ép bản thân mình quá đà khiến cơ thể bắt đầu có những biểu hiện như mệt mỏi, chán nản trước ngày thi, từ đó rất dễ bị "burnout" (kiệt sức trong học tập hoặc nghề nghiệp).
Chia sẻ một số lời khuyên để thí sinh không bị quá tải kiến thức, Minh Thanh nói: "Trước hết các bạn nên dành một chút thời gian để bản thân được nghỉ ngơi. Trong quá trình ôn luyện, mình sử dụng phương pháp học Pomodoro, tức chia nhỏ thời gian học và xen kẽ những khoảng nghỉ ngắn. Thường mình sẽ học 50 phút và nghỉ 10 phút".
Thanh cũng lưu ý trong quá trình nghỉ 10 phút sẽ không lướt điện thoại, xem mạng xã hội. Thay vào đó, dù giải bài tập chưa xong, Thanh vẫn đặt bút xuống và hít thở thật sâu, rồi ngồi nghỉ ngơi thư giãn, hết 10 phút sẽ quay lại với bài học.
"Các bạn không nên nhồi ép bản thân học quá nhiều mà hãy để cơ thể được thư giãn một chút sau những giờ căng thẳng. Cũng không nên học nhiều giờ liên tục khiến bản thân dễ rơi vào tình trạng suy kiệt, dẫn đến bị "burnout" sớm", Minh Thanh nhắn gửi.
Ngoài ra, thủ khoa cho rằng thí sinh đừng nên giải đề quá nhanh. "Đúng là việc giải đề sẽ giúp ích rất nhiều cho các bạn. Tuy nhiên mình đề cao việc giải đề khoa học hơn. Tức các bạn nên giải đề một cách chậm chậm, từ từ và hiểu sâu về một đề, hơn là giải nhiều, giải nhanh nhưng không hiệu quả", Minh Thanh nói.
Thủ khoa cũng cho biết thêm khi giải quá nhiều đề, não bộ sẽ tiếp nhận quá nhiều kiến thức vừa mới vừa khó, khiến bản thân không xử lý hết được. Từ đó dẫn đến những suy nghĩ tiêu cực về bản thân rồi tự chất vấn rằng: "Cái bài này mà không giải được thì đi thi sẽ như thế nào?". Theo Minh Thanh, chưa đi thi mà đã có những dấu hiệu suy nghĩ tiêu cực sẽ dẫn đến rất nhiều hậu quả sau này.
Minh Thanh nói: "Khi quá tiêu cực sẽ dẫn đến dễ burnout, dễ nản trước khi thi. Mình mong các bạn sẽ luôn có những phút giây giải đề hiệu quả nhất và phải luôn tích cực trong mọi hoàn cảnh. Mỗi bài tập khó chính là một cánh cửa mới, một cơ hội mới cho các bạn tiếp thu kiến thức. Hãy hết sức bình tĩnh và làm những điều mình có thể".
Với những gì chia sẻ trong video Thủ khoa tiếp sức gen Z mùa thi hôm nay, Minh Thanh mong có thể giúp thí sinh tránh gặp phải sai lầm mà bản thân đã từng vấp phải, cũng như thí sinh sẽ không mất quá nhiều thời gian để sửa chữa những lỗi lầm ấy. "Việc chia sẻ kinh nghiệm ôn thi với mong muốn giúp các bạn có thể đạt đến những ước mơ của mình và mình mong đó cũng là động lực học tập cho các bạn", Minh Thanh gửi gắm.
Theo các thủ khoa, dù kiến thức ôn đủ nhiều, nhưng tâm lý không vững thì vào phòng thi tốt nghiệp THPT cũng không thể làm bài hiệu quả. Điều này đồng nghĩa chúng ta sẽ dễ thất bại trong kỳ thi.
Trả lời cho câu hỏi của phần đông thí sinh: "Những ngày sắp thi tốt nghiệp THPT thì nên làm gì?", Trần Quang Tiến, thủ khoa Trường ĐH Công nghệ TP.HCM năm 2024, nói: "Nên ngủ đủ giấc, không học nhồi nhét và chỉ nên ôn lại kiến thức một cách nhẹ nhàng".
Tiến cho rằng càng gần đến ngày thi thì thí sinh càng dễ bị rối, dễ rơi vào tâm trạng lo âu vì đây là kỳ thi rất quan trọng. Với Tiến, trong cả đời học sinh thì tốt nghiệp THPT là kỳ thi quan trọng nhất. Chính vì thế, thí sinh phải có tâm trạng thật ổn định và vững vàng tâm lý để làm sao khi vào phòng thi không vì áp lực, lo lắng mà ảnh hưởng đến kết quả 12 năm "dùi mài kinh sử".
Theo Tiến, giai đoạn gần đến ngày thi, việc ngủ đủ giấc sẽ giúp chúng ta có tinh thần thoải mái. Việc không học nhồi nhét sẽ giúp kiến thức đã ôn trước đó không bị rối loạn. Thời điểm này, hãy ôn tập nhẹ nhàng và chỉ ôn các chủ đề kiến thức. Những chủ đề này, trong quá trình ôn luyện trước đó chúng ta đã phân loại và giờ chỉ cần xem lại. Đừng cố nhồi nhét thêm kiến thức mới, không những không giúp thí sinh làm bài tốt hơn mà còn khiến công sức trong cả thời gian dài ôn tập "đổ sông đổ biển".
Đặc biệt, chàng thủ khoa lưu ý thí sinh: "Cũng đừng nghe ai đồn là đề thi sẽ ra cái này, cái kia, toán hay tiếng Anh năm nay sẽ khó lắm, lịch sử và địa lý cũng sẽ khó nhằn… mà làm mình rối thêm, nhất là giai đoạn cuối. Mình mong các bạn lúc nào cũng tin vào bản thân, bởi vì chúng ta đã có cả một quá trình ôn luyện rất dài. Đến thời điểm hiện tại, phải luôn khẳng định lại với bản thân rằng mình đã nắm vững kiến thức, chắc chắn sẽ làm được".
Khi vào phòng thi, Tiến khuyên thí sinh nên hạn chế để ý những người xung quanh mà hãy tập trung vào bài làm của mình. Theo chàng thủ khoa, nếu để ý người xung quanh sẽ làm mất nhịp độ của bản thân. "Khi viết văn mà chúng ta cứ nhìn người xung quanh, thấy họ sang trang rồi mình thì chưa, lúc đó lại áp lực và mất đi nhịp độ vốn đang tốt của bản thân. Nên giữ bình tĩnh đọc kỹ đề bài rồi hẵng làm; đọc thật kỹ nhưng không hoảng trước câu hỏi khó. Gặp câu hỏi khó thì để lại làm sau. Nên làm hết những phần dễ trước, những câu nào bạn chắc chắn làm được thì làm thật nhanh để nhanh chóng hoàn thành phần dễ, xong rồi sẽ đến với phần khó. Và phần này hãy dành nhiều thời gian hơn một chút để đảm bảo chúng ta sẽ đạt được điểm số cao nhất có thể", Tiến đặc biệt lưu ý.
Đồng thời, cậu bạn nhắc thí sinh nên mang theo đồng hồ, đây cũng là cách giữ tinh thần vững vàng hơn. Chỉ mang đồng hồ có chức năng xem giờ, đừng mang loại thông minh vì sẽ bị giám thị tịch thu. Theo Tiến, nên mang đồng hồ để canh giờ, cũng như biết được mình có đang quá mất nhiều thời gian vào một câu nào đó hay không, từ đó điều chỉnh cho phù hợp.
Ở giai đoạn mà phần nhiều thí sinh đang khá căng thẳng và lo âu, Tiến mong mọi người chỉ cần tin vào bản thân thì mọi chuyện phía trước sẽ tốt đẹp hơn. "Các bạn nên thật sự tin vào chính mình. Mình tin bản thân làm được thì lúc thi mới có thể làm được. Nếu bạn không tin vào bản thân thì sẽ không ai tin mình cả. Bởi vì chỉ có bạn mới giúp được bản thân hiệu quả nhất thôi. Chính vì thế, phải tin vào bản thân mình, các bạn nhé. Chúc các bạn có một kỳ thi tốt nghiệp THPT thật thành công và đậu được vào nguyện vọng mà mình mong muốn", Tiến chia sẻ.
