Mỗi năm, gần hai triệu lượt khách đổ về Công viên Lịch sử Quốc gia Độc lập ở thành phố Philadelphia, bang Pennsylvania, để ngắm nhìn chiếc chuông nứt lịch sử.
Chuông được một công ty đúc ở Anh vào năm 1752 và được đưa đến Mỹ để phục vụ Nghị trường bang Pennsylvania ở Philadelphia. Ngay khi được rung thử, nó đã bị nứt, có thể do hợp kim quá giòn, chuông bị hư hỏng trong quá trình vận chuyển hoặc vì người rung chuông thiếu kinh nghiệm đã thao tác sai.
Sau này, vào năm 1893, Tổng thống Benjamin Harrison từng nhắc đến sự việc một cách châm biếm: “Chiếc chuông cổ này vốn được đúc tại Anh, nhưng nó đã phải đúc lại trên đất Mỹ trước khi có thể vang lên tiếng gọi tuyên xưng quyền tự trị và quyền bình đẳng của con người”.
Để sửa chuông, hai thợ địa phương đã đập vỡ nó, đun chảy để đúc lại. Từ năm 1753, phiên bản mới được treo tại tháp chuông của Nghị trường. Mỗi khi vang lên, tiếng chuông triệu tập các nhà lập pháp và đại biểu Đại hội Lục địa (hội nghị của các đại biểu 13 thuộc địa Mỹ) đến họp. Những lúc khác, tiếng chuông tập hợp người dân địa phương để nghe thông báo tin tức công cộng.
Trước khi trở thành một quốc gia độc lập, nước Mỹ vốn là 13 thuộc địa nằm dưới sự cai trị của Đế quốc Anh ở bờ đông lục địa Bắc Mỹ. Do không chịu nổi các chính sách thuế bất công và sự áp bức từ Vua Anh, các thuộc địa này đã hợp lực đứng lên đấu tranh.
Trong thời kỳ biến động của Chiến tranh Cách mạng Mỹ, chuông được vận chuyển về phía bắc đến thành phố Allentown, bang Pennsylvania. Khi quân Anh chiếm đóng Philadelphia, nhiều người dân lo ngại họ sẽ nấu chảy chiếc chuông để đúc pháo. Chuông được giấu kín dưới sàn tầng hầm của một nhà thờ trước khi được đưa trở lại tòa nhà mà nay là Hội trường Độc lập vào tháng 6/1778.
Ngày 4/7/1776, các thuộc địa Mỹ tuyên bố độc lập khỏi Vương quốc Anh bằng một văn kiện do Thomas Jefferson viết ra và trở thành Hợp chúng quốc Hoa Kỳ.
Chiếc chuông đã gióng lên vào ngày 8/7/1776 để tụ họp người dân Philadelphia đến nghe đọc bản Tuyên ngôn Độc lập Mỹ. Philadelphia đã là thủ đô đầu tiên của nước Mỹ từ năm 1790 đến 1800.
“Chiếc chuông đóng vai trò như một lời nhắc nhở về cội nguồn của quốc gia từ cuộc Cách mạng Mỹ, trước khi trở thành tiếng gọi tự do vang lên trong phong trào bãi nô đầu thế kỷ XIX”, Karie Diethorn, trưởng bộ phận quản lý bảo tàng tại Công viên Lịch sử Quốc gia Độc lập, cho biết.
Chuông đã bắt đầu bị nứt khi rung lên vào năm 1835, sau khi Chánh án Tòa án Tối cao John Marshall qua đời. Đến năm 1846, vết nứt lớn và nổi tiếng xuất hiện khi nó được rung để kỷ niệm sinh nhật của Tổng thống George Washington.
Bãi nô
Vào thế kỷ 19, phong trào yêu cầu xóa bỏ chế độ nô lệ tại Mỹ đã lấy chiếc chuông làm biểu tượng. Cái tên Chuông Tự do bắt nguồn từ dòng chữ được khắc trên thân: một câu kinh thánh trong sách Levi viết rằng “Hãy công bố tự do trên khắp xứ cho toàn thể dân cư ở đó”.
Vào giữa những năm 1830, những người theo phong trào bãi nô phái Phúc âm đã dùng dòng chữ này làm khẩu hiệu để ủng hộ tư tưởng “tự do cho tất cả mọi người”, theo Manisha Sinha, học giả về lịch sử Mỹ tại Đại học Connecticut cho hay.
Khi bản tuyên ngôn độc lập của Mỹ được soạn thảo, cụm từ “mọi người sinh ra đều bình đẳng” vốn chỉ áp dụng cho người da trắng. Những người bãi nô muốn mượn dòng chữ khắc trên chuông để thúc đẩy sự nghiệp chống nô lệ của mình.
Tên gọi “Chuông Tự do” xuất hiện lần đầu trên Ấn phẩm Chống Nô lệ vào năm 1835 và nhanh chóng được dùng rộng rãi trên các tờ báo bãi nô. Tại Boston, một tạp chí chống nô lệ mang tên Chuông Tự do được xuất bản để bán lấy tiền quyên góp cho phong trào bãi nô.
“Đến cuối những năm 1830 và 1840, việc sử dụng tên gọi ‘Chuông Tự do’ đã trở nên rất phổ biến trong phong trào bãi nô, rồi từ đó lan rộng ra”, bà Sinha cho biết. “Ngày nay, tên gọi của chiếc chuông đã trở nên quen thuộc với tất cả mọi người, nhưng ít ai biết rằng nó vốn được đặt ra bởi những nhà đấu tranh xóa bỏ chế độ nô lệ”.
Năm 1839, ấn phẩm chống nô lệ mang tên Người Giải phóng của nhà bãi nô William Lloyd Garrison đã đăng một bài thơ với tựa đề “Chuông Tự do”. Sinha cho rằng đây có thể là nền tảng giúp tên gọi này được định hình vững chắc.
Các nhà bãi nô hy vọng chiếc chuông, với vai trò là một công cụ thông báo và thu hút chú ý quen thuộc, sẽ giúp dư luận tập trung vào cuộc đấu tranh của họ. Họ đưa ra những tuyên bố và thảo luận về tự do ngay dưới bóng chiếc Chuông Tự do tại các sự kiện diễn ra ở Hội trường Độc lập ở Pennsylvania.
Sau cuộc Nội chiến 1861-1865, mối liên kết giữa những người bãi nô và Chuông Tự do bắt đầu mờ phai trong ký ức công chúng. Điều này phần nào nằm trong ý đồ của giới lãnh đạo.
Giới lãnh đạo hiểu rằng nếu tiếp tục nhấn mạnh vai trò chống nô lệ của chiếc chuông, người dân miền Nam (bên đã ủng hộ chế độ nô lệ và thua trận trong Nội chiến) sẽ nhìn nó với sự thù ghét và coi đó là biểu tượng của phe chiến thắng. Vì vậy, thay vì một biểu tượng gây chia rẽ, họ đã định hình lại Chuông Tự do thành một kỷ vật của cuộc Cách mạng năm 1776 – thời kỳ mà cả hai miền chung một chiến tuyến chống lại quân Anh.
“Chuông Tự Do, hình ảnh mang lại cảm giác gần gũi và dễ dàng nhận ra ngay nhờ hình dáng cùng vết nứt đặc trưng, bắt đầu được đưa đi diễu hành tại các sự kiện kỷ niệm trên khắp đất nước”, Diethorn cho biết.
Trong khoảng 4 thập kỷ, chiếc chuông đã vượt hàng nghìn km qua khắp đất nước trong 7 chuyến quảng bá.
Dù vậy, thành công của phong trào bãi nô đã tiếp thêm động lực để các hội nhóm khác chọn Chuông Tự do làm biểu tượng trong những cuộc đấu tranh giành quyền lợi sau này, Diethorn giải thích. Cuối cùng, chiếc chuông đã trở thành biểu tượng quốc gia cho những nỗ lực cá nhân và tập thể nhằm hiện thực hóa lời hứa tự do cho mọi người dân Mỹ.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 26-6 (giờ địa phương), Chủ tịch Quốc hội Venezuela Jorge Rodríguez xác nhận trong họp báo truyền hình rằng ít nhất 920 người đã chết và hơn 3.300 người bị thương do thảm họa động đất kép ở nước này hôm 24-6.
Con số này tăng gần gấp đôi so với mức 589 người chết được quyền Tổng thống Delcy Rodríguez công bố rạng sáng cùng ngày. Ngoài ra, vẫn còn 172 người mắc kẹt và 3.360 người bị thương.
Liên hợp quốc ước tính thiệt hại trực tiếp từ thảm họa có thể lên đến khoảng 6,7 tỉ USD, với gần 7 triệu người có thể bị ảnh hưởng.
Hai ngày sau khi thảm họa xảy ra, các lực lượng cứu trợ quốc tế đã bắt đầu đến hiện trường. Đội cứu hộ đầu tiên của Mỹ, bao gồm 80 người thuộc lực lượng Virginia Task Force 1, đã tới Venezuela ngày 26-6. Washington cũng đã điều động thêm một đội từ hạt Miami-Dade.
Ngoài ra, Thụy Sĩ cử 80 chuyên gia cùng 8 chó nghiệp vụ. Các đội cứu hộ từ Chile, Mexico, El Salvador và Cộng hòa Dominica đã có mặt, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ, Qatar, Brazil, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Canada cũng đã cam kết gửi hỗ trợ.
Song song với các hoạt động tìm kiếm cứu nạn, Bộ trưởng Dầu mỏ Venezuela Paula Henao khẳng định động đất không làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất dầu mỏ của nước này. Ông cho biết sản lượng dầu vẫn duy trì 1,2 triệu thùng/ngày.
Ngày 26-6, thống đốc thành phố Sevastopol - thành phố lớn nhất bán đảo Crimea - do Nga bổ nhiệm, ông Mikhail Razvozhayev, thông báo lực lượng khẩn cấp đã khắc phục phần lớn tình trạng mất điện ở đô thị này.
Tuy nhiên, ông Razvozhayev vẫn kêu gọi người dân hết sức tiết kiệm điện để tránh quá tải hệ thống, trong bối cảnh bán đảo này đang vật lộn với thiếu nhiên liệu và điện.
"Tôi mong mọi người hãy cẩn trọng. Đừng bật tất cả thiết bị công suất lớn cùng lúc. Hãy tăng tải dần dần để hệ thống ổn định. Đội ngũ năng lượng đã làm việc suốt ngày đêm trong điều kiện hết sức khó khăn", ông Razvozhayev viết trên Telegram.
Ông cũng cho biết các khu vực chưa khôi phục được hạ tầng điện đang tạm thời được chuyển sang nguồn điện dự phòng.
Trong những ngày qua, Crimea phải chật vật đối phó với tình trạng thiếu nhiên liệu, một phần liên quan đến các cuộc tấn công của Ukraine vào hạ tầng năng lượng Nga.
Tình trạng trầm trọng đến mức bán đảo này đã phải ban hành lệnh ngừng bán nhiên liệu cho xe cá nhân. Riêng Sevastopol siết giờ hoạt động của phương tiện công cộng, cửa hàng, quán xá và đèn đường.
Ngày 26-6, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) đã nâng mức ứng phó với đợt bùng phát Ebola ở Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) lên cấp 1. Đây là cấp cao nhất, chỉ dành cho những khủng hoảng y tế nghiêm trọng nhất.
Dù vậy, CDC vẫn nhấn mạnh nguy cơ dịch lan tới Mỹ vẫn ở mức thấp.
Trước đây, CDC Mỹ mới chỉ tuyên bố mức ứng phó cấp 1 với các thảm họa lịch sử như bão Katrina (2005), đại dịch cúm lợn (2009 - 2010) hay dịch Ebola Tây Phi (2014 - 2016).
Đến nay CDC Mỹ đã cử 19 nhân viên ra nước ngoài hỗ trợ công tác phòng chống Ebola và công bố khoản ngân sách khẩn cấp 107 triệu USD để tăng cường ứng phó với bệnh này.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), chủng Ebola Bundibugyo đã khiến hơn 1.200 người mắc và 321 người tử vong tại Congo, cùng 20 ca ở nước láng giềng Uganda. Đây là mức lây nhiễm cao kỷ lục trong tháng đầu so với mọi đợt dịch trước đây.
Ngày 26-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đe dọa áp thuế 100% lên toàn bộ hàng hóa từ bất kỳ quốc gia nào đánh thuế dịch vụ số nhắm vào các công ty Mỹ.
"Nhiều nước châu Âu đang bàn việc sớm áp thuế dịch vụ số nhắm vào các công ty Mỹ. Một số nước gần như sắp làm điều này. Hãy xem tuyên bố này là lời cảnh báo: bất kỳ quốc gia nào áp loại thuế đó sẽ lập tức bị đánh thuế 100% lên mọi hàng hóa xuất sang Mỹ", ông Trump tuyên bố.
Ông đồng thời nhấn mạnh mức thuế mới sẽ thay thế mọi thỏa thuận thương mại với Mỹ, "dù đã ký, đã thực thi hay chưa".
Lập tức, Ủy ban châu Âu (EC) phản pháo rằng EU và các nước thành viên có "quyền chủ quyền" trong điều tiết kinh tế, đồng thời nhấn mạnh các loại thuế này "không mang tính phân biệt đối xử" vì áp dụng như nhau với mọi tập đoàn lớn.
Trước đó, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng đã tuyên bố Paris sẽ không nhượng bộ việc đánh thuế dịch vụ số.
Ngày 26-6, Chính phủ Mỹ đã cho phép Công ty Anthropic cung cấp mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) Claude Mythos 5 cho một số "đối tác tin cậy".
Theo bức thư của Bộ Thương mại Mỹ gửi Anthropic mà Hãng tin Reuters tiếp cận được, hơn 100 công ty và tổ chức, bao gồm cơ quan liên bang, đã được quyền tiếp cận Mythos 5.
"Tôi xác định rằng đã có các biện pháp bảo vệ phù hợp để cho phép một số đối tác tin cậy tiếp cận mô hình Claude Mythos 5", Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick viết trong thư gửi giám đốc điện toán của Anthropic, ông Tom Brown.
Ông Lutnick đồng thời nhắc đến "tiến triển đáng kể" trong các cuộc đàm phán diễn ra hằng ngày giữa hai bên.
Động thái đánh dấu bước hạ nhiệt lớn sau khi chính quyền ông Trump áp đặt kiểm soát xuất khẩu với Mythos hai tuần trước đó, khiến mô hình này cùng phiên bản "chị em" là Fable 5 bị ngừng cung cấp.
Theo thỏa thuận mới, việc xuất khẩu, tái xuất hay chuyển giao Mythos 5 cho các thực thể nêu trong Phụ lục A của bức thư sẽ không còn cần giấy phép.
Đám đông biểu tình hôm 21/5 mang theo cờ đỏ trắng của Greenland, hô vang khẩu hiệu và giơ cao những tấm áp phích có nội dung như "Mỹ hãy về nước đi!", "Hãy đuổi Mỹ đi!", "Chúng tôi không phải để bán".
Người biểu tình sau đó quay lưng lại với tòa nhà lãnh sự quán Mỹ mới tại thủ phủ Nuuk, chọn cách im lặng tuyệt đối trong hai phút để bày tỏ sự phản đối.
"Greenland thuộc về chúng tôi. Đó là quê nhà của chúng tôi", bà Grethe Kramer Berthelsen, 68 tuổi, người Greenland, nói.
Trụ sở mới của lãnh sự quán Mỹ, nằm ở trung tâm thủ phủ Nuuk, được khánh thành trước đó không lâu với sự hiện diện của Đại sứ Mỹ tại Đan Mạch Kenneth Howery.
Theo đài truyền hình KNR của Greenland, ông Howery phát biểu tại lễ khánh thành rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump đã loại trừ việc sử dụng vũ lực để kiểm soát Greenland và người dân hòn đảo sẽ tự quyết định tương lai của họ.
Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen từ chối lời mời tham dự lễ khánh thành.
Jeff Landry, đặc phái viên của Tổng thống Trump về Greenland, nói ngày 20/5 trong chuyến thăm hòn đảo rằng Mỹ cần tái lập hiện diện tại đây. Ông Landry còn đề cập viễn cảnh Greenland hướng tới độc lập kinh tế, cho rằng có những cơ hội giúp người dân hòn đảo thoát khỏi tình trạng phụ thuộc vào Đan Mạch.
Tổng thống Trump nhiều lần lập luận rằng Mỹ cần kiểm soát Greenland để đảm bảo an ninh quốc gia, cảnh báo hòn đảo có thể rơi vào ảnh hưởng của những cường quốc như Trung Quốc hoặc Nga nếu Washington không nhanh chóng hành động.
Greenland, hòn đảo có dân số 57.000 người, nằm trên tuyến đường ngắn nhất cho tên lửa giữa Nga và Mỹ, đồng thời được cho là sở hữu trữ lượng khoáng sản đất hiếm chưa được khai thác. Khu vực này cũng có thể trở nên quan trọng hơn khi băng ở vùng cực tan, mở ra các tuyến hàng hải mới.
Kể từ khi World Cup bắt đầu, thầy giáo tiểu học Ole Froystad, 39 tuổi, quê ở Leinoy, miền trung Na Uy, đã có thêm hơn 50.000 người theo dõi mới trên Instagram, nơi anh tự gọi mình là Quý ông Chèo thuyền.
Froystad có ngoại hình nổi bật với mái tóc dài màu vàng ngang vai, mặc áo đấu của đội tuyển Na Uy và thường đội chiếc mũ sừng Viking. Anh là người đã sáng tạo ra điệu chèo thuyền Viking đang thu hút sự chú ý của đông đảo công chúng tại kỳ World Cup lần này.
"Tôi muốn làm điều gì đó để giúp họ thi đấu tốt trên sân", Froystad nói với ABC ngày 6/7, khi được hỏi về động lực sáng tạo ra điệu cổ vũ. "Điều đó cực kỳ quan trọng đối với tôi, và đó là lý do tại sao tôi luôn có mặt ở sân vận động để hò hét, reo hò và cố gắng tiếp sức cho họ".
Tương tự tiếng vỗ tay Viking của Iceland từng nổi tiếng tại Euro 2016, người Na Uy đã mượn chất liệu từ lịch sử thời trung cổ để tạo nên một điệu cổ động có sức lan tỏa mạnh mẽ.
Điệu cổ động bắt đầu bằng việc mọi người cùng ngồi xuống như đang ở trên một chiếc thuyền Viking, hai tiếng trống vang lên, rồi tất cả cùng thực hiện động tác kéo một mái chèo vô hình và hét lớn "ro" (tiếng Na Uy có nghĩa là "chèo"). Nhịp chèo nhanh dần, dồn dập liên hồi rồi vỡ òa trong tiếng reo hò chiến thắng.
Froystad cho biết ý tưởng về bài cổ động này đã đến với anh từ nhiều năm trước, khi đang xem đội bóng Na Uy Rosenborg thi đấu và chứng kiến màn cổ vũ của các cổ động viên.
"Trong bài cổ động đó, họ chia tên đội thành ba phần; một nhóm hét 'ro', nhóm khác hét 'sen' và nhóm thứ ba hét 'borg'", anh nói. "Tôi thì luôn yêu thích âm thanh của từ 'ro', thích cái cách nó tạo ra tác động và uy lực khổng lồ trên sân vận động. Vì vậy, trong nhiều năm, tôi thực sự thích thú và suy nghĩ về nó".
Khi Na Uy đứng trước ngưỡng cửa vòng loại World Cup năm nay, kỳ World Cup đầu tiên kể từ năm 1998, Froystad bắt đầu nghĩ về một bài cổ động để mang tới giải đấu.
"Tôi nghĩ chúng tôi cần thứ gì đó mang tính văn hóa, giới thiệu được quê hương của chúng tôi", anh nói. "Tôi muốn một cái gì đó mang chất Viking, một cái gì đó mạnh mẽ".
"Thế là một ý tưởng lóe lên trong đầu. Tôi nhận ra 'ro' có nghĩa là chèo thuyền. Nó lại có một chuyển động rất ngầu. Lúc đó cảm giác của tôi là: 'Trời đất ơi, đây chính là bài cổ động mình cần'".
Anh đã tìm đến nhóm cổ động viên Oljeberget của Na Uy và họ đã cùng nhau làm việc để hoàn thiện phần động tác cũng như kết hợp tiếng trống vào bài.
"Tôi đã có một đốm lửa ý tưởng. Tôi đã có một ý tưởng rất hay, và bài cổ động này sống động được như ngày hôm nay là nhờ nhóm cổ động viên này đã chịu đón nhận và sử dụng nó", anh nói. "Bài cổ động này sẽ chẳng là gì nếu không có sự ủng hộ của nhóm và các cổ động viên Na Uy".
Nhóm cổ động viên này đã tổ chức các màn chèo thuyền được dàn dựng công phu tại những địa điểm mang tính biểu tượng khắp nước Mỹ, đặc biệt là Quảng trường Thời đại ở thành phố New York. Những màn biểu diễn ngẫu hứng cũng xuất hiện trên thang cuốn tàu điện ngầm ở Boston, trên sàn tàu điện ngầm New York và thậm chí trên cả các chuyến bay.
Chính người hâm mộ bóng đá Na Uy cũng không ngờ có ngày họ lại rũ bỏ vẻ trầm lặng thường ngày để khuấy đảo giải đấu.
"Chúng tôi đang cực kỳ phấn khích vì đã quá lâu rồi kể từ lần cuối cùng Na Uy góp mặt tại một kỳ World Cup, vì vậy tôi cảm thấy như chúng tôi đang nhìn thấy một khía cạnh mới của chính mình", một cổ động viên cho biết trước trận đấu của đội nhà.
"Chúng tôi thường khá trầm tính nên tôi cũng không rõ chuyện gì đã xảy ra nữa, chúng tôi chỉ đang cực kỳ hào hứng thôi", một người khác chia sẻ.
Các cầu thủ cũng tham gia vào hoạt động này. Họ cùng chèo thuyền với người hâm mộ sau các chiến thắng. Tiền đạo ngôi sao Erling Haaland thậm chí còn nhận xét hiện tượng này "lớn lao hơn cả bóng đá".
Điều đó có ý nghĩa rất lớn đối với Froystad, người luôn muốn thấy đội tuyển cống hiến hết sức mình.
"Chúng tôi muốn họ vô địch kỳ World Cup này, chúng tôi đang làm mọi thứ có thể trong khả năng của mình để ủng hộ họ", anh nói. "Bất kể họ thắng hay thua, chúng tôi vẫn ở đó. Chúng tôi sẽ luôn sát cánh sau lưng họ".
