Thực trạng này đang thúc đẩy nhiều quốc gia điều chỉnh cách tiếp cận trong chính sách y tế công cộng: không chỉ ngăn ngừa người mới hút thuốc đặc biệt là giới trẻ, mà còn tìm kiếm giải pháp phù hợp cho nhóm người đang hút thuốc, dựa trên bằng chứng khoa học và phân tầng mức độ rủi ro.
Dữ liệu thực tiễn tháo gỡ nỗi lo về nguy cơ giới trẻ tiếp cận thuốc lá mới
Trong hơn một thập kỷ, sự phát triển của các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới, đặc biệt là thuốc lá điện tử (TLĐT) gây lo ngại về nguy cơ thu hút giới trẻ. Do vậy, một số quốc gia đã áp dụng hướng tiếp cận cẩn trọng bằng các lệnh cấm toàn diện. Nhưng dữ liệu trong những năm gần đây cho thấy kết quả thực tế tích cực hơn so với những lo ngại ban đầu.
Dù đã được FDA cấp phép thương mại một số loại thuốc lá nung nóng từ năm 2019, chỉ 0,7% thanh thiếu niên Hoa Kỳ sử dụng sản phẩm này. Ảnh: CDC Hoa Kỳ
Kết quả Khảo sát Thuốc lá Thanh thiếu niên Quốc gia (NYTS) năm 2025 báo cáo tỷ lệ học sinh Hoa Kỳ sử dụng các sản phẩm thuốc lá và nicotine giảm còn 7,5%, trong khi thuốc lá nung nóng (TLNN) chỉ dừng ở mức 0,7%, dù một số sản phẩm TLNN đã được Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cấp phép lưu hành sau khi vượt qua quy trình thẩm định khoa học và tuân thủ các rào cản tiếp thị khắt khe.
Số liệu năm 2024 cũng đã đánh dấu một cột mốc lớn khi tổng số học sinh hút thuốc lá lao dốc xuống còn 2,25 triệu, chạm đáy kỷ lục trong vòng 25 năm qua.
Tại Vương quốc Anh, tỷ lệ sử dụng TLĐT trong nhóm 11–17 tuổi đã ổn định ở mức 7,2%, trong khi tỷ lệ từng thử giảm từ 20% xuống 18%. Song song đó, tỷ lệ hút thuốc lá điếu tiếp tục giảm.
New Zealand cũng ghi nhận kết quả tương tự khi tỷ lệ hút thuốc hàng ngày ở nhóm 15–24 tuổi chỉ còn 3,2% trong giai đoạn 2024–2025, giảm một nửa so với giai đoạn 2011–2012.
Những kết quả nêu trên không phải là sự ngẫu nhiên, mà phản ánh tác động của một cách tiếp cận chính sách ngày càng toàn diện và phù hợp với thực tiễn. Bên cạnh việc đáp ứng nhu cầu tiêu dùng thông qua nguồn cung hợp pháp được kiểm soát, nhiều quốc gia đã đồng thời triển khai các cơ chế giám sát thị trường chặt chẽ, kết hợp với hoạt động truyền thông và giáo dục cộng đồng nhằm định hình hành vi.
Thực tế, các nghiên cứu từ WHO, CDC Hoa Kỳ và nhiều cơ quan y tế cho thấy xu hướng giảm hút thuốc trong giới trẻ trên toàn cầu chủ yếu đến từ sự kết hợp của các biện pháp kiểm soát mạnh như cấm quảng cáo, nâng cao năng lực thực thi, tăng độ tuổi hút thuốc, tuyên truyền tác hại.
Không để ai bị bỏ lại phía sau trong các chính sách về thuốc lá
Trong bối cảnh có những thay đổi về khoa học, công nghệ, cách tiếp cận đối với kiểm soát thuốc lá hiện đang đi vào giai đoạn mang tính bước ngoặt. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là các biện pháp hạn chế và kiểm soát, thì ngày nay nhiều cuộc thảo luận chính sách đang mở rộng sang một câu hỏi lớn hơn: làm thế nào để vừa bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là thanh thiếu niên, vừa không bỏ qua thực tế vẫn còn hàng triệu người hút thuốc trưởng thành chưa thể từ bỏ thói quen này.
TS. Tom Price, cựu Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ, nhận định rằng các chính sách y tế công cộng cần quan tâm nhiều hơn đến nhóm người trưởng thành chưa thể cai thuốc, đồng thời xem xét mức độ rủi ro khác nhau giữa các nhóm sản phẩm nicotine dựa trên bằng chứng khoa học. Theo ông, mục tiêu cuối cùng là giảm phơi nhiễm với các chất độc hại sinh ra từ quá trình đốt cháy – nguyên nhân chính gây ra nhiều bệnh liên quan đến hút thuốc.
TS. Tom Price, cựu Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ
Trên thực tế, từ dữ liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), có tới 67,7% người hút thuốc mong muốn bỏ thuốc và hơn một nửa cố gắng cai mỗi năm, nhưng tỷ lệ thành công chỉ khoảng 8,8%.
Dưới góc nhìn chính sách y tế công, ông Cliff Douglas, nguyên Phó Chủ tịch phụ trách kiểm soát thuốc lá của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, cho rằng mục tiêu bảo vệ thanh thiếu niên và hỗ trợ giảm thiểu tác hại cho người hút thuốc trưởng thành không nhất thiết phải đặt trong trạng thái “đánh đổi”. Theo ông, cả hai nhóm này đều cần được bảo vệ như nhau trong một hệ thống chính sách toàn diện, thay vì ưu tiên nhóm này mà bỏ qua nhóm kia.
Trong bối cảnh khoa học và bằng chứng ngày càng phát triển, yêu cầu đặt ra đối với nhà quản lý cũng cao hơn. Một chiến lược hiệu quả cần đồng thời hạn chế tối đa khả năng tiếp cận nicotine của giới trẻ, trong khi tạo điều kiện để người hút thuốc trưởng thành có thể tiếp cận các lựa chọn phù hợp hơn nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến sức khỏe.
Nếu được chuyển đổi sớm từ thuốc lá điếu sang các sản phẩm thay thế, mô hình dự báo của Trung tâm Nghiên cứu và Điều trị Ung thư Toàn diện Lombardi thuộc Đại học Georgetown (Hoa Kỳ) ước tính, hành động này có thể góp phần giảm từ 1,1 đến 6,6 triệu ca tử vong liên quan đến hút thuốc trong dài hạn.
Một dữ liệu khác do tổ chức We Are Innovation khảo sát tại nhiều nước như Mỹ, Anh, Canada, Pháp và Nhật Bản cũng ghi nhận những cải thiện về thể trạng và chất lượng cuộc sống ở nhiều người đang hút thuốc sau khi chuyển đổi.
Điều R.4228-19 trong Bộ luật Lao động Pháp cấm nhân viên dùng bữa ngay tại bàn. Pháp là một trong số ít quốc gia có quy định khắt khe về vấn đề này.
Theo nhà sử học ẩm thực Martin Bruegel, quy định xuất phát từ những năm 1890, khi môi trường làm việc có rủi ro sức khỏe. Quá trình đô thị hóa khiến công nhân đi làm xa, mang theo hộp cơm và ngồi ăn trực tiếp trên sàn nhà máy. Môi trường xưởng bấy giờ chứa vi khuẩn lao và khói phốt pho nên thói quen dùng tay bốc thức ăn tại chỗ mất vệ sinh.
Năm 2021, Bộ Lao động Pháp nới lỏng quy định do Covid-19, nhưng luật vẫn giữ mục tiêu bảo đảm quyền nghỉ ngơi cho người lao động.
Nhiều nghiên cứu chứng minh những khoảng nghỉ ngắn giúp duy trì năng suất hiệu quả hơn việc nhìn màn hình liên tục. Việc rời khỏi chỗ ngồi mang lại tác dụng thư giãn, đồng thời cải thiện trực tiếp tâm lý và dinh dưỡng.
Hệ lụy của việc ăn tại bàn
Khi làm việc từ xa hoặc ở văn phòng, nhiều người giữ thói quen giải quyết công việc ngay trong lúc ăn. Nhà tâm lý học lâm sàng Sam Von Reiche cho biết, nhiều người làm việc ở nhà tận dụng thời gian nấu nướng và bỏ được thói quen ăn tại bàn. Tuy nhiên, khoảng cách gần nhà bếp lại dễ dẫn đến tình trạng "ăn vô thức".
Bà Leanne Redman, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Y sinh Pennington (Mỹ), cho biết "ăn vô thức" xảy ra khi một người liên tục nạp thức ăn và phớt lờ tín hiệu no. Bác sĩ dinh dưỡng lâm sàng Brooke Scheller bổ sung, việc tiếp cận đồ ăn vặt tiện lợi ngay tại bàn khiến lượng calo nạp vào tăng cao.
Lợi ích của việc rời chỗ ngồi
Bác sĩ Scheller nói việc nghỉ ngơi 30-60 phút giúp ngăn ngừa kiệt sức và tăng năng suất. Quá trình này cắt đứt nguyên nhân gây căng thẳng do tiếp xúc với ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử.
Bà Von Reiche cho biết việc nạp năng lượng giúp não bộ khởi động, tăng sự tập trung và sáng tạo. Giờ nghỉ trưa cũng giải quyết nhu cầu giao tiếp xã hội. Bà nói việc lướt mạng xã hội trong lúc ăn không thể thay thế tương tác trực tiếp. Người lao động có thể ra không gian chung hoặc công viên dùng bữa và hít thở không khí.
Giải pháp thay đổi thói quen
Để cải thiện sức khỏe, nhân viên cần đưa giờ nghỉ trưa vào lịch trình cố định. Bà Redman nói thói quen này giúp tạo ra những lựa chọn ăn uống có ý thức. Các chuyên gia gợi ý một số biện pháp:
Thay đổi không gian: Di chuyển đến bàn ăn hoặc khu vực khác, tạo môi trường tách biệt với góc làm việc.
Loại bỏ cám dỗ: Cất đồ ăn vặt khỏi tầm mắt để hạn chế nhấm nháp.
Mô phỏng ngày đi làm: Nếu làm việc tại nhà, hãy đóng gói bữa trưa và tuân thủ giờ giải lao như thời điểm làm việc tại văn phòng.
Cách phân bổ thời gian nghỉ trưa tác động đến chất lượng sống. Bà Von Reiche cho biết giới văn phòng Mỹ cần học cách nghỉ ngơi của châu Âu, từ bỏ thói quen làm việc liên tục tại bàn để tăng mức độ hài lòng với cuộc sống.
Lâu nay hôn nhân vốn được xem là điểm tựa quan trọng trong đời sống mỗi con người, nơi hai người cùng nhau xây dựng tương lai hạnh phúc trên nền tảng tin tưởng, trách nhiệm và sẻ chia . Tuy nhiên, thực tế không phải cuộc hôn nhân nào cũng đi theo hướng êm đềm như kỳ vọng, và đôi khi những bi kịch lại đến từ chính người từng được xem là chỗ dựa lớn nhất.
Đặc biệt phía sau những kỳ vọng về một mái ấm bền vững, không ít cuộc hôn nhân lại rẽ sang hướng đầy bất ngờ và đau lòng. Câu chuyện của cô Triệu ở Trung Quốc là một ví dụ điển hình, phản ánh rõ những hệ lụy có thể xảy ra khi niềm tin và lựa chọn ban đầu không đi cùng thực tế.
Cặp đôi cô Triệu và anh Lương đến với nhau qua sự giới thiệu của người mai mối và quyết định kết hôn sau thời gian tìm hiểu không quá dài. Trong giai đoạn đầu, anh Lương được đánh giá là người đàn ông hiền lành, chịu khó, có trách nhiệm và thường xuyên bày tỏ mong muốn xây dựng một cuộc sống gia đình ổn định. Những ấn tượng ban đầu đó đã khiến cô Triệu đặt niềm tin và lựa chọn tiến tới hôn nhân.
Tưởng chừng khi kết hôn họ có cuộc sống hạnh phúc nhưng thực tế lại hoàn toàn trái ngược. Người chồng từng được kỳ vọng trở thành trụ cột gia đình lại dần bộc lộ sự thiếu ổn định trong công việc, liên tục nghỉ việc với nhiều lý do khác nhau như thu nhập thấp hay áp lực công việc. Không chỉ không đóng góp kinh tế, anh còn có thói quen chi tiêu thiếu kiểm soát, khiến gánh nặng tài chính của gia đình ngày càng đè nặng lên vai người vợ.
Điều đáng nói không còn nhiều lựa chọn để dựa vào, cô Triệu đành trở thành trụ cột kinh tế trong gia đình và chủ động tìm việc để trang trải cuộc sống. Cô làm kỹ thuật viên tại một cơ sở mát-xa chân hợp pháp, công việc mang lại thu nhập ổn định nhưng cũng khiến cô phải đối mặt với không ít ánh nhìn định kiến từ xã hội. Dù vậy, cô vẫn lặng lẽ chấp nhận để lo cho gia đình.
Biến cố thực sự ập đến vào một ngày tưởng chừng như bình thường như bao ngày khác. Trong lúc đang làm việc, cô Triệu bất ngờ phát hiện vị khách bước vào cơ sở chính là chồng mình.
Sự thật bất ngờ khiến cô rơi vào trạng thái chết lặng ngay tại chỗ. Không chỉ là cảm giác bàng hoàng, đó còn là cú sốc tinh thần nặng nề khi cô nhận ra trong lúc bản thân đang nỗ lực kiếm tiền duy trì cuộc sống gia đình, thì chồng lại sử dụng chính số tiền đó cho những mục đích cá nhân. Cảm xúc dồn nén bấy lâu bùng phát, khiến cô không thể kiềm chế nước mắt.
Nỗi đau mà cô Triệu phải chịu đựng không chỉ nằm ở sự tổn thương tinh thần, mà còn là cảm giác bị phủ nhận toàn bộ những hy sinh âm thầm suốt thời gian dài. Người từng hứa sẽ cùng mình xây dựng tương lai giờ lại trở thành nguyên nhân khiến cuộc hôn nhân rơi vào khủng hoảng.
Sự việc nhanh chóng thu hút sự chú ý và tạo ra nhiều tranh luận, không chỉ xoay quanh vấn đề đạo đức trong hôn nhân mà còn liên quan đến quyền lợi tài sản giữa vợ chồng. Theo quy định pháp luật dân sự Trung Quốc, thu nhập trong thời kỳ hôn nhân được xem là tài sản chung, và việc một bên tự ý sử dụng thiếu minh bạch có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của người còn lại.
Trong những trường hợp tương tự, người bị thiệt hại có thể yêu cầu phân chia lại tài sản chung hoặc đề nghị tòa án xem xét quyền lợi hợp pháp khi ly hôn. Đây được xem là cơ sở pháp lý nhằm đảm bảo sự công bằng trong quan hệ hôn nhân.
Câu chuyện của cô Triệu không chỉ dừng lại ở một bi kịch cá nhân, mà còn là lời cảnh báo về việc lựa chọn bạn đời và trách nhiệm trong hôn nhân. Khi niềm tin bị đặt sai chỗ, hậu quả không chỉ là đổ vỡ tình cảm mà còn kéo theo những tổn thương kéo dài cả về tinh thần lẫn cuộc sống.
Ngày 20-5, tại Hội trường Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hải Phòng đã diễn ra Đại hội đại biểu Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam thành phố Hải Phòng lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2029.
Đại hội vinh dự được đón anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam, cùng hơn 220 đại biểu là cán bộ Hội, hội viên, thanh niên tiêu biểu trên các lĩnh vực, đại diện cho hơn 900.000 thanh niên và hơn 600.000 hội viên thành phố.
Theo chị Nguyễn Thị Thủy - Bí thư Thành Đoàn Hải Phòng, nhiệm kỳ vừa qua, công tác Hội và phong trào thanh niên thành phố tiếp tục đạt nhiều kết quả nổi bật trên các lĩnh vực. Phong trào "Tôi yêu Tổ quốc tôi" được triển khai sâu rộng với nhiều hoạt động thiết thực, hiệu quả, tạo môi trường để thanh niên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành.
Các cấp bộ Hội đã đẩy mạnh công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh niên. Hoạt động giáo dục truyền thống, đền ơn đáp nghĩa, uống nước nhớ nguồn, chuyển đổi số trong quảng bá di tích lịch sử, địa chỉ đỏ được đẩy mạnh.
Thành phố duy trì hơn 600 đội hình thanh niên tình nguyện với trên 16.000 lượt đoàn viên, hội viên, thanh niên tham gia hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai và triển khai hơn 115 đội hình "Bình dân học vụ số", hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và chuyển đổi số cộng đồng.
Các chương trình "Mùa hè xanh", "Kỳ nghỉ hồng", "Hoa phượng đỏ", "Hành quân xanh", "Xuân tình nguyện", "Tình nguyện mùa đông" tiếp tục được triển khai hiệu quả, thu hút đông đảo thanh niên tham gia.
Nhiều diễn đàn, hội thảo, ngày hội việc làm, chương trình hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo được triển khai, thu hút đông đảo thanh niên tham gia, thực hiện. Trong đó đề án "Chương trình tín dụng ưu đãi hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp giai đoạn 2021 - 2025" với tổng nguồn vốn 40 tỉ đồng đã mang lại hiệu quả, tạo công ăn việc làm cho nhiều thanh niên trên địa bàn.
Cũng theo chị Nguyễn Thị Thủy, Đại hội đại biểu Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam thành phố Hải Phòng lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2029 với mục tiêu xây dựng lớp thanh niên Hải Phòng thời kỳ mới có bản lĩnh chính trị vững vàng, giàu lòng yêu nước, có đạo đức, tri thức, kỹ năng, khát vọng cống hiến.
Đồng thời phát huy vai trò xung kích, sáng tạo của thanh niên trong xây dựng thành phố Hải Phòng xanh, văn minh, hiện đại.
Phát biểu tại đại hội, anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam, nhấn mạnh giai đoạn 2024 - 2026, công tác Hội và phong trào thanh niên thành phố Hải Phòng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, toàn diện và có nhiều điểm sáng nổi bật.
Các cấp bộ Hội đã giữ được tinh thần đoàn kết, chủ động thích ứng rất nhanh với bối cảnh mới, từng bước hình thành tư duy hoạt động theo hướng hiện đại hơn, thực chất hơn và gắn chặt hơn với yêu cầu phát triển của thành phố.
Hải Phòng đang bước vào giai đoạn tăng tốc với những mục tiêu rất lớn như duy trì tốc độ tăng trưởng ở mức hai con số, phát triển mạnh kinh tế số, xây dựng trung tâm logistics và kinh tế biển hiện đại, phát triển công nghiệp công nghệ cao và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm khu vực.
Những mục tiêu này đồng thời đặt ra yêu cầu tổ chức Hội phải tiếp tục đổi mới, tạo điều kiện để thanh niên làm chủ tri thức, kỹ năng và công nghệ mới. Đồng thời khơi dậy khát vọng lập nghiệp, khởi nghiệp, phát huy tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, qua đó xây dựng lớp thanh niên Hải Phòng trở thành nguồn lực quan trọng của thành phố.
Do vậy tổ chức Hội phải đổi mới triệt để phương thức hoạt động trên tinh thần "3 DỄ - 3 RÕ - 3 ĐO", đó là: Mọi chủ trương phải Dễ hiểu - Dễ nhớ - Dễ làm, khi triển khai phải Rõ mục tiêu - Rõ trách nhiệm - Rõ thời hạn và khi đánh giá phải Đo đầu vào - Đo đầu ra - Đo tác động.
Ngoài ra phải tập trung nâng cao năng lực số, sử dụng thành thạo AI và chủ động hơn nữa trong việc đưa công nghệ và chuyển đổi số vào toàn bộ hoạt động của mình, đạt kết quả công tác tốt nhất.
