Từ dịch lời nói trực tiếp trong các cuộc gọi video đến tính năng lồng tiếng tự động trên TikTok, AI đang xóa nhòa rào cản ngôn ngữ với tốc độ chưa từng có. Các công cụ của OpenAI, Meta, Google cùng nhiều hãng khác hiện có thể dịch gần như tức thì giữa hàng chục ngôn ngữ.
Vậy nếu máy móc làm điều này nhanh hơn và chính xác hơn con người, thì nhiều năm học ngoại ngữ còn có ý nghĩa gì? Câu trả lời không đơn giản như ta tưởng.
Từ trước đến nay, con người luôn chuyển giao một phần công việc nhận thức cho công cụ hỗ trợ: chữ viết giúp giảm gánh nặng ghi nhớ, máy tính bỏ túi thay thế tính nhẩm. AI cũng nằm trong dòng chảy phát triển ấy. Nhưng từ chỗ AI là công cụ hỗ trợ đến chỗ hoàn toàn phụ thuộc vào AI mà không học ngoại ngữ – đó là một sai lầm.
Trên trang The Conversation, tiến sĩ Olivia Maurice và phó giáo sư Mark Antoniou (cùng thuộc Đại học Tây Sydney) chỉ ra rằng chính nỗ lực mới là yếu tố then chốt trong quá trình học ngoại ngữ.
Khi người học vật lộn với ngữ pháp, tìm kiếm từ ngữ phù hợp hay xây dựng ý nghĩa giữa nhiều ngôn ngữ, các mạng lưới thần kinh liên quan đến trí nhớ, sự tập trung và nhận thức được kích hoạt. Theo thời gian, điều này giúp kiến thức được khắc sâu hơn nhiều so với việc tiếp xúc thụ động.
Các nhà tâm lý học gọi đây là “những khó khăn đáng mong muốn” – những thử thách tuy khiến việc học có vẻ kém hiệu quả trước mắt, nhưng lại củng cố trí nhớ dài hạn và tạo nền tảng hiểu biết vững chắc hơn.
Sự vận động trí óc bền bỉ đó còn góp phần tạo nên “khả năng phục hồi nhận thức” – năng lực giúp não bộ duy trì hoạt động khi con người già đi. Não bộ của người đa ngôn ngữ phải liên tục xử lý, theo dõi ngữ cảnh và thích nghi linh hoạt giữa các ngôn ngữ.
Các nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên hệ giữa việc sử dụng nhiều ngôn ngữ với thời điểm khởi phát bệnh Alzheimer muộn hơn và quá trình lão hóa tích cực hơn. Nhìn chung, sử dụng nhiều ngôn ngữ trong thời gian dài dường như là một dạng rèn luyện trí não mà tác động của nó được tích lũy suốt cả đời.
AI dịch thuật vượt trội ở tốc độ và khả năng tiếp cận, nhưng nó vận hành dựa trên nhận dạng khuôn mẫu, chứ không phải sự thấu hiểu được hình thành từ trải nghiệm sống. AI vẫn gặp khó khăn với ngữ cảnh văn hóa, sắc thái ngôn ngữ, sự hài hước hay những tầng ý nghĩa gắn với cảm xúc – đặc biệt với các ngôn ngữ ít dữ liệu huấn luyện.
Ở trạng thái tốt nhất, AI chỉ nắm bắt được lớp nghĩa “từ vựng” của ngôn ngữ, trong khi bỏ lỡ hoàn toàn khía cạnh xã hội.
Hãy nhớ lại cảnh phim trong bộ phim hài lãng mạn Love Actually: nhân vật Jamie (do diễn viên Colin Firth thủ vai) vụng về nhưng chân thành cầu hôn Aurelia bằng thứ tiếng Bồ Đào Nha ngập ngừng. Khoảnh khắc ấy xúc động chính bởi nỗ lực, sự dễ tổn thương và thành ý chứa trong những lời nói chưa hoàn hảo. Nếu thay bằng phần mềm dịch theo thời gian thực, thứ còn lại chỉ là thông tin chứ không còn là biểu đạt cảm xúc.
Trên báo The Guardian, ông Diego Marani – tiểu thuyết gia người Ý, nguyên phiên dịch viên tại Ủy ban châu Âu – nhấn mạnh rằng dù các hệ thống AI được cung cấp đầy đủ thông tin về một quốc gia và nền văn hóa của nước đó, chúng vẫn luôn thiếu khả năng đánh giá hoàn cảnh thực tế. Không có gì bảo đảm AI sẽ không mắc sai sót.
Năm 2019, nhân viên tại một trung tâm giam giữ của Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan Mỹ (ICE) đã sử dụng AI để xử lý hồ sơ xin tị nạn. Nhưng công cụ dịch giọng nói này không thể hiểu được giọng địa phương của người nộp đơn, khiến đương sự bị giam giữ suốt sáu tháng trong tình trạng gần như không thể giao tiếp hay được thấu hiểu bởi bất kỳ ai.
Học một ngôn ngữ không chỉ là biết dịch – mà là hiểu cách người khác suy nghĩ, hệ giá trị của họ, ý nghĩa được hình thành từ bối cảnh và lịch sử. Sự hiểu biết văn hóa ấy chỉ có thể phát triển qua tương tác và trải nghiệm trực tiếp, và đó là điều con người không thể giao phó cho máy móc.
AI chắc chắn sẽ tiếp tục thay đổi cách học ngôn ngữ: cá nhân hóa việc giảng dạy, giảm rào cản, cung cấp phản hồi trên quy mô lớn. Nhưng quá trình nhận thức và trải nghiệm văn hóa đến từ việc tự mình học một ngôn ngữ – đó là điều AI không thể thay thế.
ĐH Kinh tế TP.HCM (UEH) đã công bố lịch nghỉ lễ các dịp Giỗ tổ Hùng Vương, 30.4 và 1.5. Theo đó, các ngày nghỉ chính thức là 26-27.4, 30.4 và 1.5.
Tuy nhiên, UEH triển khai hình thức giảng dạy và học tập trực tuyến vào các ngày 25.4, 28-29.4 và 2-3.5, đồng thời không tổ chức thi trong thời gian này, vì thế sinh viên có thể chủ động sắp xếp kế hoạch học tập, di chuyển và nghỉ lễ trong khoảng thời gian 9 ngày mà không ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng học tập.
Trường ĐH Ngoại thương cũng cho sinh viên nghỉ lễ và kết hợp học trực tuyến 2 ngày 28-29.4 nên tính cả các ngày cuối tuần (nếu thứ bảy không phải đi học), sinh viên được nghỉ liên tục 9 ngày, từ 25.4 đến hết ngày 3.5.
Sinh viên Trường ĐH Quốc tế Sài Gòn cũng được nghỉ liên tục 9 ngày, từ 25.4 và 4.5 đi học trở lại. Các trường ĐH Văn hóa Hà Nội, Thương mại, Học viện Ngân hàng cũng tổ chức học trực tuyến 2 ngày 28-29.4 để sinh viên không phải đến trường 9 ngày liên tục.
Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM) có kế hoạch chuyển hình thức học hoặc dạy bù giờ đối với các học phần giảng dạy trong 3 ngày 28-29.4 và 2.5 với các phương án dạy trực tuyến hoặc tăng cường tiết giảng hàng tuần lên 1 tiết/tuần cho đến khi đủ khối lượng giờ giảng của môn học, hoặc dạy bù trong tuần lễ dự trữ từ 22-26.6. Như vậy, nếu ngày cuối tuần không phải học, sinh viên sẽ không đến trường trong suốt 9 ngày, từ 25.4 đến hết 3.5.
Sinh viên Trường ĐH Công nghệ TP.HCM sẽ có đợt nghỉ lễ kéo dài liên tục 8 ngày, từ 26.4 đến hết 3.5. Các hoạt động học tập và nghiên cứu sẽ trở lại bình thường từ thứ hai ngày 4.5.
Thạc sĩ Nguyễn Thị Xuân Dung, Giám đốc Trung tâm Truyền thông Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, cho biết trường bố trí lịch nghỉ như trên để sinh viên có khoảng thời gian thư giãn, nghỉ ngơi, cân bằng lại nhịp sinh hoạt, chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần tốt hơn sau nhiều ngày học tập.
Tại Trường ĐH Công thương TP.HCM, tính ngày lễ chính thức, ngày cuối tuần nếu không phải học, cùng với 2 ngày 28-29.4 trường bố trí nghỉ và được học bù vào 9.5 và 16.5, tổng cộng sinh viên được nghỉ 8 ngày.
Trường ĐH Nguyễn Tất Thành cũng cho sinh viên nghỉ 3 dịp lễ liên tục từ ngày 27.4 đến hết ngày 1.5, thêm ngày cuối tuần là sinh viên được nghỉ tổng cộng 8 ngày.
Sinh viên ĐH Công nghiệp Hà Nội, ĐH Kinh tế Quốc dân, các trường ĐH Gia Định, Thủy lợi, Thăng Long, Kinh doanh và công nghệ Hà Nội... cũng có thời gian nghỉ tương tự, từ 8-9 ngày.
Theo điều động của Quân khu 5, trên 250 bộ đội dân quân, lực lượng chính quy thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng đã lên đường, dựng lán trại để hỗ trợ xây dựng các trường biên giới.
Đến ngày 28-5, thêm 50 cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 143 (Sư đoàn 315) tiếp tục được lệnh đến xã Đắc Pring, TP Đà Nẵng để đẩy nhanh tiến độ các công trình kịp đón học sinh trước thềm năm học mới.
Ngay sau khi đến các địa điểm được phân công, bộ đội được ổn định nơi ăn ở, sinh hoạt, quán triệt nhiệm vụ, phổ biến các biện pháp bảo đảm an toàn và triển khai lực lượng tham gia thi công công trình.
Dưới thời tiết nắng nóng gay gắt ở các xã biên giới nhưng hàng trăm cán bộ, chiến sĩ vẫn duy trì tinh thần hăng hái, tích cực lao động, phối hợp cùng địa phương đẩy nhanh tiến độ xây dựng trường học.
Như Tuổi Trẻ Online thông tin, thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị về đầu tư xây dựng trường học tại các xã biên giới, TP Đà Nẵng có 6 trường nội trú được xây lần này.
Cụ thể gồm Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học - THCS A Vương (tổng mức đầu tư hơn 344 tỉ đồng); Tây Giang (hơn 285 tỉ đồng); Hùng Sơn (hơn 316 tỉ đồng); Đắc Pring (289 tỉ đồng); La Êê (hơn 270 tỉ đồng) và La Dêê (hơn 291,5 tỉ đồng).
Do yêu cầu bàn giao trước năm học 2026-2027, các nhà thầu phải tìm mọi cách khắc phục khó khăn để hoàn thành tiến độ.
Bộ đội từ các đơn vị được tăng cường lên hỗ trợ. Liên tục các đoàn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Thành ủy, UBND TP Đà Nẵng tới kiểm tra và yêu cầu thi công khẩn trương để kịp chào đón năm học mới.
10 chuyên đề ôn tập môn tiếng Anh thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Trương Thị Cẩm Hân, Trường quốc tế Á Châu (Asian School), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=LDtwe9Aj7CI
Trong chuyên đề 4 - Câu hỏi tìm chi tiết trong bài đọc (Reading - Detail Questions) - giáo viên hướng dẫn học sinh dạng bài kiểm tra kỹ năng định vị và xác thực các thông tin cụ thể, sự thật hoặc dữ liệu được nêu trực tiếp trong văn bản. Thí sinh được trang bị quy trình 4 bước gồm gạch chân từ khóa, quét thông tin (scan) và đối chiếu ngữ cảnh để loại bỏ các phương án bẫy gây nhiễu.
Trước đó, vào ngày 27.4, Báo Thanh Niên đã phát sóng chuyên đề 3 - Đảo ngữ câu điều kiện - Inverted Conditionals, giáo viên hướng dẫn giới thiệu các cấu trúc đảo ngữ bằng cách đưa các trợ động từ "Should", "Were" hoặc "Had" lên đầu câu nhằm tăng tính trang trọng cho văn phong. Quy trình làm bài đòi hỏi việc đối chiếu sự hòa hợp về thì giữa vế giả định và vế chính để xác định loại câu điều kiện phù hợp.
Bắt đầu từ ngày 20.4, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) từ thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, Quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 27.4 đến 2.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
