Cuộc sống ở Iran trước giờ G

Đài phát thanh Radio France International (RFI) ngày 2/7 dẫn tuyên bố của Văn phòng Công tố Monaco cho biết họ đã xác định được một nghi phạm trong vụ tấn công bằng chất nổ nhằm vào doanh nhân người Ukraine Vadym Yermolaiev, người bạn đời và con trai ông.

Vụ tấn công xảy ra vào khoảng 21h tối 29/6, khi một chiếc túi chứa thuốc nổ được kích hoạt tại tầng trệt tòa chung cư trên phố Révérend Père Louis Frolla ở Monaco, quốc gia nhỏ nổi tiếng an toàn và giàu có nằm ở phía nam nước Pháp.

Đây được xác định là âm mưu ám sát nhắm vào Ermolaev, người đi cùng bạn đời và con trai vào thời điểm xảy ra vụ nổ. Sau vụ tấn công, doanh nhân này và người phụ nữ đều được đưa đến bệnh viện trong tình trạng nguy kịch.

Văn phòng Công tố Monaco cho hay lệnh bắt đã được ban hành với nghi phạm và lệnh truy nã đỏ của Interpol sắp được công bố. Các cơ quan tư pháp hiện chưa cung cấp thêm chi tiết về danh tính cũng như nơi ẩn náu của nghi phạm.

Hiện chưa rõ động cơ của vụ ám sát hụt nhắm vào Yermolaiev, người được tạp chí Forbes xếp hạng là người giàu thứ 23 tại Ukraine và đang bị Kiev trừng phạt vì các hoạt động kinh doanh tại vùng Crimea.

Yermolaiev gây dựng sự nghiệp tại thành phố Dnipro ở phía đông nam Ukraine. Trước khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra, Dnipro nổi tiếng là nơi hào nhoáng, tập trung nhiều tài phiệt, doanh nhân thành đạt. Thành phố này cũng có cộng đồng người Do Thái phát triển thịnh vượng, trong đó Yermolaiev là thành viên nổi bật.

"Yermolaiev là tài phiệt nổi tiếng của những năm 1990. Ông ấy có lẽ nằm trong số 5 tài phiệt hàng đầu ở vùng Dnipro, một trong những khu vực giàu có nhất", Ryhor Nizhnikau, chuyên gia về Ukraine tại Viện Quan hệ Quốc tế Phần Lan, cho biết.

Năm 2006, Yermolaiev khánh thành Most-City, khu phức hợp mua sắm lớn nhất đất nước thời bấy giờ, tại thành phố Dnipro, khiến ông được gọi là "ông hoàng trung tâm thương mại".

Không chỉ xây dựng các trung tâm thương mại, ông còn đầu tư vào hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn tại Dnipro. Ông đã cải tạo cả một khu phố ở trung tâm thành phố, nhờ đó được truyền thông địa phương mô tả là "người làm thay đổi diện mạo Dnipro".

Sau đó, Yermolaiev tiếp tục mở rộng hoạt động sang nhiều lĩnh vực. Tập đoàn Alef, công ty mẹ trong đế chế kinh doanh của ông, từng sở hữu các doanh nghiệp hoạt động trong 19 ngành, theo tạp chí kinh doanh Ukraine UBR.

Yermolaiev từng bước xây dựng danh mục kinh doanh đồ sộ, tích lũy khối tài sản hơn 300 triệu USD vào giữa những năm 2010 và gia nhập nhóm 100 người giàu nhất Ukraine.

Tuy nhiên, đế chế kinh doanh của ông bắt đầu gặp biến cố từ năm 2014. Yermolaiev bị cáo buộc tiếp tục kiếm lời từ công việc kinh doanh rượu vang của mình ở Crimea sau khi bán đảo này bị Nga sáp nhập vào thời điểm đó.

Các công ty của ông hoạt động tại Crimea được cho là đã nộp thuế cho Nga, khiến tài phiệt này bị Kiev trừng phạt với cáo buộc đang trực tiếp tài trợ cho các nỗ lực chiến tranh của Moskva.

Yermolaiev đã rời khỏi đất nước, từ bỏ quốc tịch Ukraine vào năm 2019 để nhập tịch và trở thành công dân Cyprus.

Dù là công dân Cyprus, tài phiệt 58 tuổi này thường xuyên cư trú ở Monaco, nơi sinh sống của nhiều triệu phú và người nổi tiếng. Tại Monaco, tội phạm hầu như không tồn tại, quyền riêng tư được tôn trọng và chế độ thuế cực kỳ ưu đãi. Do đó, vụ ám sát hụt ngày 29/6 đã gây chấn động dư luận công quốc.

"Theo hiểu biết của tôi, đây là lần đầu tiên trong lịch sử một sự việc như vậy xảy ra tại công quốc này", công tố viên Monaco Stephane Thibault nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Ông Mohammad Mokhber, cố vấn của Lãnh tụ tối cao Iran, nhận định việc kiểm soát eo biển Hormuz mang giá trị chiến lược tương đương sở hữu "bom nguyên tử", trong bối cảnh căng thẳng tại tuyến hàng hải trọng yếu này tiếp tục leo thang.

"Eo biển Hormuz là một cơ hội quý giá chẳng khác nào bom nguyên tử", ông Mokhber phát biểu. "Việc nắm trong tay vị trí cho phép tác động đến nền kinh tế toàn cầu chỉ bằng một quyết định thực sự là một lợi thế rất lớn".

Ông cũng tuyên bố Iran sẽ không "đánh mất thành quả của cuộc chiến này", đồng thời cho biết Tehran sẽ "thay đổi chế độ pháp lý của eo biển" - thông qua luật pháp quốc tế nếu có thể, hoặc đơn phương hành động nếu cần thiết.

Tổng thống Trump ngày 8-5 cho biết Mỹ có thể khôi phục chiến dịch "Dự án Tự do" (Project Freedom) - hoạt động quân sự ngắn hạn nhằm hỗ trợ tự do hàng hải tại eo biển Hormuz - nếu các nỗ lực đàm phán với Iran không đạt kết quả.

Phát biểu trước khi rời Nhà Trắng, ông Trump nói Mỹ "có nhiều cách khác nhau" để xử lý tình hình và nếu nối lại chiến dịch, dự án sẽ là phiên bản rộng hơn kết hợp với các biện pháp khác.

"Dự án Tự do" được Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) công bố hôm 3-5, với mục tiêu khôi phục tự do hàng hải tại eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi xung đột khu vực. Một quan chức Mỹ khi đó cho biết đây không phải nhiệm vụ hộ tống tàu thuyền.

Tuy nhiên ông Trump đã tạm dừng chiến dịch hôm 5-5 sau khi tuyên bố có "tiến triển lớn" hướng tới một thỏa thuận chấm dứt chiến sự. Nhà lãnh đạo cho biết kỳ vọng sẽ nhận được phản hồi từ Iran vào tối 8-5 (sáng 9-5 theo giờ Việt Nam).

Tờ Wall Street Journal dẫn các nguồn thạo tin cho biết Mỹ và Iran có thể nối lại đàm phán sớm nhất vào tuần tới tại thủ đô Islamabad của Pakistan, trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột giữa hai bên.

Theo nguồn tin, Washington và Tehran đang làm việc với các bên trung gian để xây dựng một bản ghi nhớ gồm 14 điểm, đóng vai trò khuôn khổ cho một tháng thương lượng ban đầu.

Dự thảo được cho là bao gồm các nội dung liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, việc hạ nhiệt căng thẳng tại eo biển Hormuz và phương án xử lý kho uranium làm giàu cấp độ cao của Tehran, trong đó có khả năng chuyển số uranium này sang một quốc gia khác.

Tuy nhiên nhiều bất đồng quan trọng vẫn chưa được giải quyết, đặc biệt là vấn đề nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Iran. Đây được xem là một trong những trở ngại lớn có thể ảnh hưởng đến tiến trình đàm phán.

Theo Đài CNN, lực lượng Hezbollah ngày 8-5 tuyên bố đã tiến hành nhiều cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu quân sự của Israel, đánh dấu lần đầu tiên nhóm này công khai nhận trách nhiệm về một vụ tấn công xuyên biên giới kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon có hiệu lực hồi giữa tháng 4.

Trong thông báo, Hezbollah cho biết đã phóng "loạt tên lửa tiên tiến" vào một căn cứ quân sự phía nam thành phố Nahariya ở miền bắc Israel. Nhóm này sau đó tiếp tục tuyên bố tấn công căn cứ quân sự Meron và sử dụng máy bay không người lái nhằm vào các phương tiện quân sự Israel tại Tayr Harfa, miền nam Lebanon.

Quân đội Israel xác nhận đã phát hiện nhiều vụ phóng từ Lebanon và đánh chặn được một số đầu đạn, trong khi các quả đạn khác rơi xuống khu vực trống, không gây thương vong.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Dù đã mua điều hòa, Luca Funaro, 32 tuổi, vẫn phải vật lộn để vượt qua đợt nắng nóng kỷ lục hồi tháng 6 trong căn hộ ở thủ đô Paris, Pháp. Nguyên nhân là hàng xóm không chấp thuận cho anh lắp dàn nóng tại sân trong của tòa nhà vì thiết bị sẽ gây ồn.

Funaro, người phải sử dụng xe lăn và thiết bị hỗ trợ hô hấp vì mắc một căn bệnh di truyền hiếm gặp, đã khởi kiện hàng xóm ra tòa. Gia đình anh đã chi hàng nghìn USD cho vụ kiện kéo dài suốt hai năm và vẫn chưa có hồi kết.

"Nếu thời tiết quá nóng, người khuyết tật sẽ bị mất nước và gặp nhiều khó khăn trong việc hô hấp", Funaro nói.

Câu chuyện của Funaro phản ánh thực tế khác biệt ở châu Âu. Trong khi điều hòa đã phổ biến tại Mỹ hay nhiều nước châu Á, phần lớn người châu Âu vẫn cự tuyệt loại thiết bị làm mát này, dù các đợt nắng nóng cực đoan xuất hiện ngày càng nhiều, ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống.

Theo Wall Street Journal, một trong những lý do người châu Âu nói không với điều hòa là thiết bị này từ lâu bị xem như biểu tượng của lối sống tiêu thụ nhiều năng lượng. Trong khi đó, châu Âu đang theo đuổi các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, khuyến khích tiết kiệm điện và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong mọi lĩnh vực.

Trong bối cảnh đó, nhiều người lo ngại việc sử dụng quá phổ biến điều hòa sẽ làm suy yếu nỗ lực đưa châu Âu trở thành khu vực đi đầu trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Một cuộc khảo sát gần đây tại Pháp cho thấy cứ 6 người thì có một người sẵn sàng chấp nhận chịu nóng để giảm tác động đến môi trường.

Quan điểm này cũng được phản ánh trong chính sách của nhiều thành phố. Giới chức London, Anh yêu cầu các dự án mới phải ưu tiên những giải pháp như thông gió tự nhiên, che nắng và tăng khả năng cách nhiệt trước khi cân nhắc lắp điều hòa.

Tại Geneva, Thụy Sĩ, việc lắp đặt điều hòa còn phải đáp ứng các quy định nghiêm ngặt về sử dụng năng lượng.

Điều hòa còn bị cho là tạo ra những tác động tiêu cực trong môi trường đô thị. Dàn nóng liên tục xả nhiệt ra bên ngoài, góp phần làm nhiệt độ đường phố tăng cao trong các đợt sóng nhiệt. Với những thành phố có mật độ xây dựng dày đặc như Paris, Lyon hay Barcelona, hiệu ứng này càng được chú ý.

Tiếng ồn cũng là nguyên nhân gây tranh cãi. Tại nhiều khu dân cư ở Pháp, các quy định về tiếng ồn rất nghiêm ngặt. Nếu quạt gió điều hòa tạo tiếng ồn quá ngưỡng cho phép, cư dân xung quanh có thể yêu cầu chủ nhà tắt hệ thống hoặc phản đối việc lắp đặt ngay từ đầu.

"Hàng xóm nghĩ tôi sẽ bật điều hòa suốt ngày đêm", Funaro nói về việc không được lắp điều hòa. "Điều đó không đúng. Tôi chỉ muốn bật một lúc để hạ nhiệt".

Christophe Sanson, luật sư chuyên xử lý các tranh chấp về tiếng ồn tại Pháp, cho biết văn phòng của ông đang xử lý hơn 100 vụ kiện liên quan đến điều hòa, tăng mạnh so với vài năm trước.

Theo luật Pháp, ban quản lý tòa nhà có thể cấm cư dân lắp điều hòa nếu thiết bị phát ra tiếng ồn vượt quá 5 dB vào ban ngày hoặc 3 dB vào ban đêm, tương đương âm thanh của một làn gió nhẹ.

"Đó là loại âm thanh có thể xuyên qua bê tông, nên gây khó chịu với nhiều người", ông Sanson nói. "Chúng ta cần tìm ra một giải pháp dung hòa".

Bên cạnh tiếng ồn, nhiều người châu Âu còn lo ngại điều hòa sẽ làm thay đổi diện mạo của các khu phố lịch sử.

Tại Paris, nhiều tòa nhà mang phong cách Haussmann với mặt tiền đá vôi đã tồn tại hơn một thế kỷ. Nếu dàn nóng được lắp ở mặt tiền, chính quyền địa phương có thể từ chối cấp phép vì cho rằng thiết bị làm ảnh hưởng đến giá trị kiến trúc. Ở nhiều khu chung cư, cư dân cũng phải nhận được sự đồng thuận của các hộ dân khác trước khi lắp đặt.

Điều đó khiến việc sở hữu điều hòa không đơn thuần là quyết định cá nhân, mà còn liên quan đến lợi ích của cả cộng đồng.

Tuy nhiên, những đợt nắng nóng liên tiếp trong vài năm gần đây đang buộc châu Âu phải dần thay đổi quan điểm về điều hòa, khi sóng nhiệt khiến cuộc sống thường ngày đảo lộn. Nhiều trường học ở Tây Âu phải đóng cửa vì nhiệt độ quá cao. Bệnh viện và viện dưỡng lão, vốn hiếm khi được trang bị điều hòa, trở nên ngột ngạt, một số tuyến đường sắt hoạt động hạn chế.

Theo Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu, điều hòa là một trong những biện pháp thích ứng hiệu quả nhất trước các đợt nắng nóng cực đoan. Thông gió cơ học chỉ đạt hiệu quả trung bình, còn cây xanh đô thị có vai trò quan trọng nhưng khó thay thế điều hòa khi nhiệt độ ban đêm vẫn duy trì ở mức rất cao.

Radhika Khosla, nhà khoa học về khí hậu tại Đại học Oxford, cho rằng các quốc gia nên kết hợp thiết kế công trình hiệu quả hơn với việc sử dụng điều hòa để hạn chế mức tiêu thụ năng lượng của thiết bị.

"Điều hòa nên được sử dụng khi thực sự cần thiết, thay vì trở thành giải pháp mặc định cho mọi trường hợp", bà Khosla nói.

Ine Vandecasteele, chuyên gia thích ứng đô thị tại Cơ quan Môi trường châu Âu, cũng cho rằng điều hòa không nên trở thành giải pháp mặc định để ứng phó biến đổi khí hậu.

"Đây có thể là biện pháp tức thời để hỗ trợ những người dễ bị tổn thương hoặc sử dụng trong ngắn hạn. Nhưng về lâu dài, việc lắp đặt ngày càng nhiều điều hòa sẽ thải thêm nhiệt ra môi trường và làm quá trình nóng lên diễn ra nhanh hơn", Vandecasteele nói với CBS News, thêm rằng bà không bất ngờ trước kết quả khảo sát ở Pháp.

"Chúng tôi không làm vì mình. Chúng tôi làm vì các thế hệ tương lai", bà Vandecasteele nói.

Tin Gốc: Vnexpress