Ông Mohammad Mokhber, cố vấn của Lãnh tụ tối cao Iran, nhận định việc kiểm soát eo biển Hormuz mang giá trị chiến lược tương đương sở hữu “bom nguyên tử”, trong bối cảnh căng thẳng tại tuyến hàng hải trọng yếu này tiếp tục leo thang.
“Eo biển Hormuz là một cơ hội quý giá chẳng khác nào bom nguyên tử”, ông Mokhber phát biểu. “Việc nắm trong tay vị trí cho phép tác động đến nền kinh tế toàn cầu chỉ bằng một quyết định thực sự là một lợi thế rất lớn”.
Ông cũng tuyên bố Iran sẽ không “đánh mất thành quả của cuộc chiến này”, đồng thời cho biết Tehran sẽ “thay đổi chế độ pháp lý của eo biển” – thông qua luật pháp quốc tế nếu có thể, hoặc đơn phương hành động nếu cần thiết.
Tổng thống Trump ngày 8-5 cho biết Mỹ có thể khôi phục chiến dịch “Dự án Tự do” (Project Freedom) – hoạt động quân sự ngắn hạn nhằm hỗ trợ tự do hàng hải tại eo biển Hormuz – nếu các nỗ lực đàm phán với Iran không đạt kết quả.
Phát biểu trước khi rời Nhà Trắng, ông Trump nói Mỹ “có nhiều cách khác nhau” để xử lý tình hình và nếu nối lại chiến dịch, dự án sẽ là phiên bản rộng hơn kết hợp với các biện pháp khác.
“Dự án Tự do” được Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) công bố hôm 3-5, với mục tiêu khôi phục tự do hàng hải tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi xung đột khu vực. Một quan chức Mỹ khi đó cho biết đây không phải nhiệm vụ hộ tống tàu thuyền.
Tuy nhiên ông Trump đã tạm dừng chiến dịch hôm 5-5 sau khi tuyên bố có “tiến triển lớn” hướng tới một thỏa thuận chấm dứt chiến sự. Nhà lãnh đạo cho biết kỳ vọng sẽ nhận được phản hồi từ Iran vào tối 8-5 (sáng 9-5 theo giờ Việt Nam).
Tờ Wall Street Journal dẫn các nguồn thạo tin cho biết Mỹ và Iran có thể nối lại đàm phán sớm nhất vào tuần tới tại thủ đô Islamabad của Pakistan, trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột giữa hai bên.
Theo nguồn tin, Washington và Tehran đang làm việc với các bên trung gian để xây dựng một bản ghi nhớ gồm 14 điểm, đóng vai trò khuôn khổ cho một tháng thương lượng ban đầu.
Dự thảo được cho là bao gồm các nội dung liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, việc hạ nhiệt căng thẳng tại eo biển Hormuz và phương án xử lý kho uranium làm giàu cấp độ cao của Tehran, trong đó có khả năng chuyển số uranium này sang một quốc gia khác.
Tuy nhiên nhiều bất đồng quan trọng vẫn chưa được giải quyết, đặc biệt là vấn đề nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Iran. Đây được xem là một trong những trở ngại lớn có thể ảnh hưởng đến tiến trình đàm phán.
Theo Đài CNN, lực lượng Hezbollah ngày 8-5 tuyên bố đã tiến hành nhiều cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu quân sự của Israel, đánh dấu lần đầu tiên nhóm này công khai nhận trách nhiệm về một vụ tấn công xuyên biên giới kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon có hiệu lực hồi giữa tháng 4.
Trong thông báo, Hezbollah cho biết đã phóng “loạt tên lửa tiên tiến” vào một căn cứ quân sự phía nam thành phố Nahariya ở miền bắc Israel. Nhóm này sau đó tiếp tục tuyên bố tấn công căn cứ quân sự Meron và sử dụng máy bay không người lái nhằm vào các phương tiện quân sự Israel tại Tayr Harfa, miền nam Lebanon.
Quân đội Israel xác nhận đã phát hiện nhiều vụ phóng từ Lebanon và đánh chặn được một số đầu đạn, trong khi các quả đạn khác rơi xuống khu vực trống, không gây thương vong.
Sau vài ngày xem xét, Iran đã phản hồi đề xuất chấm dứt xung đột của Mỹ vào tối 10.5. Ngay lập tức, Tổng thống Mỹ Donald Trump phản ứng và phản đối quan điểm của phía Iran.
"Tôi vừa đọc câu trả lời từ những người gọi là 'đại diện' của Iran. Tôi không thích phản hồi đó, hoàn toàn không thể chấp nhận", Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Hôm 8.5, ông Trump nói có thể nhận được phản hồi của Iran "trong đêm nay" nhưng theo CNN, đến sáng 10.5 Iran mới gửi ý kiến của nước này cho các nhà đàm phán Pakistan.
Trong bài đăng trước tuyên bố phản đối, ông Trump cáo buộc Iran đã giở trò trì hoãn với Mỹ và thế giới trong nhiều chục năm. Nhà lãnh đạo chỉ trích người tiền nhiệm Barack Obama vì đã tử tế với Iran trong khi bỏ rơi Israel và các đồng minh khác. "Họ sẽ không cười được nữa đâu", ông Trump cảnh báo. Ông Obama chưa bình luận về tuyên bố này.
Chưa rõ Iran đã đưa ra quan điểm thế nào trong câu trả lời gửi cho Mỹ. Đài IRIB của Iran tiết lộ phản hồi tập trung vào việc chấm dứt chiến sự trên toàn bộ mặt trận, đặc biệt là Lebanon, nơi Israel đang chống lực lượng Hezbollah, cũng như đảm bảo an ninh hàng hải.
Trong khi đó, đề xuất của Mỹ được cho là tập trung vào việc gia hạn ngừng bắn tại vùng Vịnh để tạo điều kiện cho đàm phán về thỏa thuận chấm dứt xung đột và về chương trình hạt nhân của Iran.
Đại sứ Mỹ tại Liên Hiệp Quốc Mike Waltz nói rằng Washington đã vạch ra lằn ranh đỏ rất rõ ràng trong đề xuất của mình, đó chính là Tehran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân và không thể bắt các nền kinh tế thế giới làm con tin, theo Fox News.
Vế sau của tuyên bố này ám chỉ việc Iran đang đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng cho việc cung cấp năng lượng cho thế giới.
Trong diễn biến liên quan, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố chiến sự với Tehran chưa thể được coi là kết thúc nếu kho uranium được làm giàu của Iran chưa được lấy đi khỏi nước này.
"Vẫn còn những cơ sở làm giàu cần phải được dỡ bỏ. Bạn vào đó và bạn lấy chúng (vật liệu hạt nhân) đi. Tôi sẽ không nói về biện pháp quân sự nhưng Tổng thống Trump đã nói với tôi rằng 'Tôi muốn vào đó'", ông Netanyahu nói trong cuộc phỏng vấn với CBS News được đăng ngày 11.5.
Theo tờ The Hill ngày 30-4, trong phiên điều trần trước Ủy ban Quân vụ Hạ viện, Bộ trưởng Bộ Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Pete Hegseth xác nhận số tiền này nằm trong gói tăng cường năng lực cho châu Âu và "đã được giải ngân từ ngày hôm trước".
Tuy nhiên, các quan chức Lầu Năm Góc cho biết khoản tiền hiện chưa được ràng buộc trong các hợp đồng cụ thể.
Theo ông Jules Hurst III, Giám đốc tài chính Bộ Chiến tranh, khoản hỗ trợ đã được "giải ngân để tiến hành ký kết hợp đồng", nhưng chưa thực sự được triển khai dưới dạng mua sắm hay chuyển giao trang thiết bị. Điều này đồng nghĩa với việc thời điểm Ukraine có thể sử dụng nguồn tiền trên thực địa vẫn chưa rõ ràng.
"Việc này phụ thuộc vào những gì họ sẽ mua bằng số tiền đó", ông Hurst nói, cho biết Lầu Năm Góc sẽ tham khảo ý kiến các chỉ huy thuộc Bộ Tư lệnh châu Âu (USEUCOM) của quân đội Mỹ để đảm bảo nguồn quỹ được sử dụng hiệu quả nhất.
Trong phiên điều trần, hạ nghị sĩ Sarah Elfreth nhiều lần nhắc lại sự bức xúc của thượng nghị sĩ Mitch McConnell - cựu lãnh đạo phe Cộng hòa tại Thượng viện, về việc ngân sách lưỡng đảng không được giải ngân sớm hơn.
Bà cũng nhấn mạnh vai trò của Ukraine trong việc hỗ trợ lợi ích an ninh của Mỹ, đặc biệt tại Trung Đông.
"Bất chấp những lời hạ thấp công khai, Ukraine đã đóng góp có lẽ nhiều hơn bất kỳ đồng minh nào khác của chúng ta trong khu vực này", bà Elfreth nói.
Theo bà, Ukraine đang sử dụng những kinh nghiệm từ cuộc chiến với Nga để đánh chặn các máy bay không người lái của Iran vốn đang đe dọa lực lượng Mỹ và các đối tác trong khu vực.
Trước đó, thượng nghị sĩ McConnell đã quy trách nhiệm cho ông Elbridge Colby - Thứ trưởng Quốc phòng phụ trách chính sách - vì trì hoãn và không hợp tác với các nghị sĩ khi bị chất vấn về tiến độ giải ngân.
Ông McConnell cáo buộc ông Colby đã né tránh trả lời các nhà lập pháp về tiến độ giải ngân, sau khi có thông tin ông từng đình chỉ các chuyến hàng vũ khí tới Ukraine vào năm ngoái.
Trong một bài bình luận, ông McConnell cũng lưu ý rằng đây không phải lần đầu xảy ra sự việc như vậy.
Cựu lãnh đạo phe Cộng hòa tại Thượng viện chỉ trích việc ông Colby từng đánh giá các khoản hỗ trợ an ninh cho Ukraine và các đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở khu vực Baltic là "lãng phí", đồng thời loại bỏ các chương trình này khỏi đề xuất ngân sách năm tài khóa 2026.
Vào cuối năm ngoái, Quốc hội Mỹ đã thông qua Đạo luật Ủy quyền quốc phòng trị giá 900 tỉ USD cho năm tài khóa 2026, trong đó bao gồm 400 triệu USD hỗ trợ Ukraine trong năm 2026 và thêm 400 triệu USD cho năm 2027, thông qua Sáng kiến Hỗ trợ an ninh Ukraine (USAI).
Theo Hãng tin Tasnim, ngày 3-6, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã dùng tên lửa và máy bay không người lái (drone) tập kích sở chỉ huy Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ tại Bahrain, cùng một căn cứ không quân và đơn vị trực thăng của Mỹ đóng tại "một quốc gia trong khu vực".
IRGC khẳng định đây là động thái đáp trả việc quân đội Mỹ "đêm hôm trước" bắn trúng phòng máy một tàu chở dầu Iran gần eo biển Hormuz, sau đó tiếp tục nhắm vào một tháp viễn thông của IRGC ở phía nam đảo Qeshm.
Các cơ quan báo chí, truyền thông nhà nước và thân Tehran cùng mô tả trên Telegram một loạt diễn biến dồn dập.
Bahrain ghi nhận tiếng nổ lớn tại căn cứ Hạm đội 5 và căn cứ Al-Juffair ở Bahrain. Còi báo động vang lên nhiều lần ở Kuwait khi các căn cứ Ali Al-Salem, Arifjan - nơi có lính Mỹ đồn trú - bị nhắm tới.
Ngoài ra còi báo động cũng được kích hoạt ở miền đông Saudi Arabia và Dubai.
Cũng theo các nguồn này, hoạt động hàng không và toàn bộ chuyến bay tại Bahrain, Kuwait và Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) đã bị tạm dừng do các vụ không kích, trong khi mọi chuyến bay tới sân bay Dubai bị hủy.
Ngay lập tức, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã khẳng định mọi đòn tấn công đều bị đánh chặn hoặc rơi trượt mục tiêu, không gây thương vong cho binh sĩ Mỹ.
Thông báo trên X, CENTCOM cho biết lực lượng Mỹ đã vô hiệu hóa nhiều tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái của Iran trên khắp Trung Đông.
Theo đó, hai tên lửa Iran bắn vào Kuwait đã rơi trượt hoặc vỡ giữa chừng, ba tên lửa nhắm vào Bahrain bị phòng không Mỹ và Bahrain đánh chặn ngay lập tức.
CENTCOM nói thêm rằng lực lượng Mỹ đã bắn hạ ba drone được Iran phóng về phía các tàu dân sự, đồng thời tiến hành đòn "tự vệ" nhằm vào một trạm điều khiển mặt đất của quân đội Iran trên đảo Qeshm.
CENTCOM khẳng định các đợt tấn công của Iran đều thất bại và lực lượng Mỹ vẫn "cảnh giác" trong bối cảnh lệnh ngừng bắn đang diễn ra.
Cùng lúc, quân đội Kuwait thông báo hệ thống phòng không nước này đang đánh chặn các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái "thù địch".
"Mọi tiếng nổ nghe thấy đều là kết quả của việc hệ thống phòng không đánh chặn những đợt tấn công này", quân đội Kuwait viết trên mạng xã hội X, song không nêu rõ nguồn gốc các đợt tấn công.
