TTƯT.PGS.TS.BS Trần Quang Bính, Giám đốc chuyên môn Hệ thống BVĐK Tâm Anh TP.HCM, cho biết nhu cầu tiếp cận phẫu thuật robot của người dân ngày càng lớn nhờ ưu điểm ít xâm lấn, độ chính xác cao và nhanh hồi phục.
Từ nền tảng đó, bệnh viện định hướng phát triển “Trung tâm robot” phẫu thuật đa chuyên khoa với nhiều hệ thống robot hiện đại tích hợp AI, dữ liệu số và chẩn đoán hình ảnh tiên tiến nhằm tối ưu chẩn đoán và điều trị các ca bệnh khó, ung thư phức tạp.
Nổi bật trong số đó là Robot Da Vinci Xi (Mỹ), hiện đại hàng đầu Đông Nam Á, hỗ trợ hơn 120 loại phẫu thuật ung thư và các bệnh phức tạp, được chính thức triển khai tại BVĐK Tâm Anh TP.HCM vào đầu tháng 5-2025.
Với camera 3D phóng đại hình ảnh lên đến 10-15 lần cùng các cánh tay xoay linh hoạt 540 độ, robot hỗ trợ phẫu thuật chính xác tại các vùng hẹp và sâu, góp phần giảm chảy máu, giảm đau và rút ngắn thời gian hồi phục.
Sau một năm triển khai, Bệnh viện Tâm Anh đã thực hiện thành công hơn 340 ca phẫu thuật bằng Robot Da Vinci Xi ở các chuyên khoa tiết niệu – thận học – nam khoa, lồng ngực – mạch máu, tiêu hóa, sản phụ khoa… Ảnh: BVCC
Song song là Robot AI Modus V Synaptive phẫu thuật não, cột sống và tủy sống giúp bác sĩ mổ mô phỏng “thực tế ảo” và giám sát, dẫn đường thông minh trong phẫu thuật u não, cấp cứu đột quỵ, mổ cột sống cho người bệnh. BVĐK Tâm Anh đã xác lập kỷ lục châu Á với 208 ca phẫu thuật não, cột sống và tủy sống bằng Robot AI Modus V Synaptive thành công trong giai đoạn 2023-2025.
BVĐK Tâm Anh TP.HCM ứng dụng Robot AI Modus V Synaptive phẫu thuật các bệnh thần kinh – sọ não – tủy sống. Ảnh: Trung Vũ
Mô phỏng toàn bộ ca mổ trên không gian ảo
Trong lĩnh vực chấn thương chỉnh hình, BVĐK Tâm Anh TP.HCM triển khai ứng dụng Robot AI CUVIS-Joint phẫu thuật thay khớp gối chủ động đầu tiên tại Việt Nam.
Được tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và khả năng xử lý hình ảnh 3D chuyên sâu, Robot này cho phép các chuyên gia mô phỏng toàn bộ ca mổ trên không gian ảo trước khi tiến hành thực tế.
Robot AI CUVIS-Joint được xem là “cánh tay nối dài” hoàn hảo, giúp bác sĩ thay khớp nhân tạo cho người bệnh. Ảnh: BVĐK Tâm Anh
Bên cạnh đó, bệnh viện còn trang bị hệ thống chụp CT, MRI, C-arm và phòng mổ Hybrid hiện đại, đặc biệt kết hợp sinh thiết lạnh ngay trong cuộc mổ. Mô hình này cho phép bác sĩ vừa thực hiện can thiệp vừa kiểm tra hình ảnh ngay trong quá trình phẫu thuật, từ đó giảm thiểu sai số và hạn chế các can thiệp bổ sung sau mổ.
Hệ thống chụp và can thiệp mạch số hóa xóa nền (DSA) cánh tay robot Philips Azurion Robotic Ceiling FlexArm ứng dụng trong lĩnh vực can thiệp tim mạch. Ảnh: BVĐK Tâm Anh
Theo TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Hệ thống BVĐK Tâm Anh TP.HCM, phẫu thuật robot còn đòi hỏi khả năng phối hợp giữa công nghệ với con người.
Chính vì vậy, bệnh viện cũng tập trung phát triển đội ngũ bác sĩ có khả năng làm chủ kỹ thuật cao. Nhiều chuyên gia đầu ngành đã trực tiếp tham gia các chương trình đào tạo, chuyển giao kỹ thuật quốc tế trong lĩnh vực phẫu thuật robot.
Mỗi năm, “Trung tâm robot” phẫu thuật Hệ thống BVĐK Tâm Anh điều trị thành công cho hàng chục ngàn người bệnh ung thư và các bệnh lý phức tạp. Ảnh: BVCC
PGS Trần Quang Bính cho biết, bệnh viện tiếp tục đầu tư hướng đến xây dựng “Trung tâm robot” phẫu thuật hàng đầu khu vực, bao gồm cả điều trị và đào tạo trong nước, để người bệnh tiếp cận kỹ thuật hiện đại điều trị bệnh khó ngay tại Việt Nam, giúp giảm chi phí và hạn chế dòng ngoại tệ ra nước ngoài.
10 ngày trước nhập viện, người bệnh xuất hiện đi ngoài phân đen và điều trị tại tuyến cơ sở. Sau đó, bệnh diễn biến nhanh với sốt cao liên tục 38-39 độ C, nước tiểu đỏ thẫm, mệt nhiều. Khi chuyển đến Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, bệnh nhân thở nhanh, tụt huyết áp, suy thận cấp, rối loạn ý thức và nhanh chóng rơi vào sốc.
Các bác sĩ phải khẩn trương đặt ống nội khí quản, cho thở máy, lọc máu và hồi sức tích cực. Kết quả thăm khám, xét nghiệm xác định người bệnh bị tan máu và thiếu máu cấp rất nặng, lượng hemobglobin máu 31 g/L (bình thường 120-155 g/L).
Quá trình khai thác bệnh sử, người nhà đưa ra 5 lọ thuốc (2 trắng 3 đỏ nhãn xanh) trên có các chữ tiếng nước ngoài. Đặc biệt trong đó, lọ to nhất có nhãn ghi rõ tên thuốc Phenylbutazone - một hoạt chất đã bị loại bỏ khỏi thuốc dùng cho người tại Việt Nam từ nhiều năm do nguy cơ gây các phản ứng bất lợi nghiêm trọng. Những lọ thuốc này được bệnh nhân nhờ bạn mua hộ trên mạng để sử dụng mà không qua thăm khám, hay kê đơn từ bác sĩ. Trong khi đó, người bệnh có tiền sử đái tháo đường, hạ huyết áp điều trị không thường xuyên.
Sau một thời gian điều trị, bệnh nhân thoát nguy kịch, hồi phục và được xuất viện.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, cho hay đây là một trong những trường hợp điển hình của việc tự ý sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc theo lời truyền miệng. Ông cho biết vì Phenylbutazone có thể gây nhiều biến chứng nặng như tan máu, suy tủy, giảm bạch cầu hạt, xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan, suy thận và nhiều phản ứng dị ứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng. Do đó, tại Việt Nam, Cục Quản lý Dược đã yêu cầu ngừng nhập khẩu nguyên liệu, thành phẩm chứa phenylbutazone và ngừng sản xuất các sản phẩm chứa hoạt chất này.
Tại Mỹ, phenylbutazone đã không còn được phép sử dụng trên người do gây ra nhiều tác dụng có hại. Thuốc cũng bị cấm sử dụng trên động vật cung cấp thịt hoặc sữa cho con người. Ngoài ra, Phenylbutazone cũng đã ngừng sử dụng ở hầu hết các khu vực ở châu Âu.
"Người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh mạn tính và sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc. Việc tự ý dùng thuốc không rõ nguồn gốc có thể làm tăng nguy cơ tương tác thuốc và các biến chứng nặng", TS.BS Nguyên nói.
Theo bác sĩ, hiện tượng đi ngoài phân đen ở người bệnh có thể là dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa. Trong khi đó, nước tiểu đỏ sẫm không chỉ do chảy máu mà còn có thể là hậu quả của quá trình tan máu cấp, khi hồng cầu bị phá hủy hàng loạt, gây tổn thương thận và dẫn đến sốc.
Trung tâm Chống độc khuyến cáo người dân tuyệt đối không mua thuốc chữa bệnh qua mạng xã hội hoặc theo lời mách bảo của người quen, đặc biệt là những sản phẩm không rõ nguồn gốc, không có số đăng ký lưu hành. Khi có dấu hiệu bệnh, cần đi khám tại các cơ sở y tế hoặc những người hành nghề khám chữa bệnh được các cơ quan có thẩm quyền cấp phép, qua đó sẽ được tư vấn và chỉ định chữa bệnh, bao gồm việc dùng thuốc đúng đắn, an toàn và hiệu quả.
Người dân cũng cần cảnh giác với những quảng cáo như "thuốc gia truyền", "thuốc xách tay", "hết đau sau vài viên", "không tác dụng phụ"... bởi đây là những lời quảng cáo đánh trúng tâm lý muốn khỏi bệnh nhanh. Nếu sau khi dùng thuốc xuất hiện các biểu hiện bất thường cần ngừng ngay thuốc và đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời. Cần mang theo vỏ hộp, viên thuốc, ảnh chụp sản phẩm hoặc thông tin nơi bán để hỗ trợ bác sĩ xác định nguyên nhân nhanh chóng và xử trí kịp thời.
Bệnh viện Bạch Mai từng ghi nhận nhiều trường hợp gặp phản ứng nặng sau khi mua Phenylbutazone trên mạng để điều trị đau khớp. Các biểu hiện được ghi nhận gồm sốt cao, phát ban toàn thân, tổn thương gan, sốc nhiễm khuẩn và những hội chứng dị ứng thuốc nghiêm trọng; đã có trường hợp tử vong.
TS Nguyên cảnh báo thuốc không rõ nguồn gốc, thuốc mua trên mạng, rỉ tai, truyền miệng không chỉ có nguy cơ chứa hoạt chất bị cấm, độc hại mà còn có thể bị pha trộn nhiều thành phần, sai hàm lượng hoặc không bảo đảm điều kiện sản xuất. Thuốc lưu hành trái phép với các thông tin bị che dấu, gian dối, kết hợp việc tự dùng thuốc và thiếu thông tin về bệnh và chuyên môn của bác sĩ, dẫn tới khi sử dụng sẽ có quá nhiều nguy cơ và yếu tố rất dễ dẫn tới các tác dụng có hại hoặc ngộ độc.
Thậm chí, biểu hiện của bệnh không đỡ hoặc nặng lên lại có thể là các tác dụng có hại hoặc ngộ độc thuốc, khiến cả người bệnh và bác sĩ nhầm lẫn, nghĩ là do bệnh, gây khó khăn cho chẩn đoán và điều trị, dẫn tới bệnh kéo dài không khỏi, nặng lên hoặc tử vong.
"Công nghệ này cho phép phân tích vật chất ở mức độ chi tiết cao hơn, hỗ trợ phát hiện sớm tổn thương rất nhỏ, đánh giá đúng tổn thương, đặc biệt trong các bệnh lý tim mạch, thần kinh và ung bướu", PGS.TS Vũ Văn Giáp, Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, nói hôm 5/4.
Đây là công nghệ CT đếm photon đầu tiên trên thế giới được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ chứng nhận về độ an toàn và hiệu quả trong lâm sàng. Bạch Mai là cơ sở y tế công lập đầu tiên tại Việt Nam và châu Á vận hành hai hệ thống này.
So với CT truyền thống, công nghệ này có khả năng ghi nhận trực tiếp từng photon tia X, giúp loại bỏ nhiễu tín hiệu, từ đó nâng cao rõ rệt độ tương phản và chất lượng hình ảnh, cho phép bác sĩ quan sát các vi cấu trúc và phát hiện tổn thương cực nhỏ. Công nghệ này đặc biệt hữu ích khi chẩn đoán bệnh lý tim mạch phức tạp như hẹp mạch vành, đánh giá các stent kích thước dưới 2,5 mm hay phát hiện ung thư giai đoạn sớm.
Không chỉ cho phép phát hiện tổn thương từ rất nhỏ, hệ thống có khả năng chụp siêu nhanh, độ phân giải vượt trội, đồng thời tối ưu hóa liều tia và giảm lượng thuốc cản quang sử dụng cho người bệnh. PGS Giáp đánh giá đây là lợi thế lớn đối với các bệnh nhân cần chụp nhiều lần như người mắc bệnh mạn tính, ung thư hoặc trẻ em.
Hệ thống chụp CT mới này nằm trong gói trang thiết bị trị giá khoảng 1.000 tỷ đồng, trích từ nguồn ngân sách tăng thu của bệnh viện. Lãnh đạo bệnh viện khẳng định khoản đầu tư này nhằm chuẩn hóa quy trình chuyên môn, giúp người dân tiếp cận kỹ thuật cao ngay tại Việt Nam với chi phí hợp lý thông qua bảo hiểm y tế, thay vì phải ra nước ngoài điều trị.
Bệnh viện Bạch Mai là cơ sở y tế tuyến cuối, trung bình mỗi ngày nơi này tiếp nhận 7.000-10.000 người bệnh khám ngoại trú và khoảng 4.000 bệnh nhân điều trị nội trú, thực hiện gần 10.000 xét nghiệm. Trong đó có nhiều ca bệnh nặng, phức tạp, nguy kịch. Việc được đầu tư đồng bộ hệ thống thiết bị y tế hiện đại, số hóa không chỉ giúp nâng cao năng lực chẩn đoán sớm, điều trị chính xác, giảm biến chứng và tử vong, mà còn góp phần giảm chi phí xã hội, giảm gánh nặng cho người bệnh và gia đình.
Người bệnh đầu tiên được phẫu thuật là thiếu nữ 18 tuổi. Cô gặp tai nạn trong sinh hoạt, sơ cứu tại bệnh viện tuyến cơ sở rồi chuyển đến Việt Đức Ninh Bình. Kết quả chẩn đoán hình ảnh cho thấy người bệnh gãy kín hai mắt cá chân trái, các bác sĩ hội chẩn chỉ định phẫu thuật kết hợp xương.
Hơn 300 bệnh nhân là cán bộ, cựu chiến binh, thương bệnh binh, người có công với cách mạng và gia đình chính sách, được khám bệnh miễn phí trong ngày. Ông Mạnh, 60 tuổi, từng phẫu thuật ung thư đường tiêu hóa, tái khám tại khoa Ung bướu. Trước đây, ông phải lên Hà Nội mỗi lần kiểm tra định kỳ. "Mỗi lần lên Hà Nội tôi chờ rất lâu để chụp chiếu vì bệnh nhân đông, bây giờ bệnh viện đã gần nhà nên tôi không vất vả đi lại", ông nói.
Còn ông Nguyễn Cao Tới, 66 tuổi, nhà cách bệnh viện Việt Đức Ninh Bình khoảng một km, đến khám xương khớp thay vì phải bắt xe lên cơ sở tại Hà Nội như nhiều năm qua.
Việt Đức là bệnh viện ngoại khoa hạng đặc biệt lớn nhất cả nước, đóng vai trò là trung tâm y tế tuyến cuối của khu vực phía Bắc và thường tiếp nhận bệnh nhân nặng. Bệnh viện khám, điều trị khoảng 2.000 bệnh nhân mỗi ngày, thực hiện khoảng 80.000 ca phẫu thuật mỗi năm, dẫn đầu toàn quốc về phẫu thuật chấn thương chỉnh hình, thần kinh, tim mạch và tiêu hóa.
Do cơ sở tại Hà Nội thường xuyên quá tải, cơ sở Ninh Bình được kỳ vọng giúp người dân địa phương khám điều trị chất lượng cao ngay tại chỗ. Theo PGS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Việt Đức, cơ sở Ninh Bình được đầu tư đồng bộ hệ thống phòng mổ, hồi sức, chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm và các khu điều trị theo tiêu chuẩn hiện đại. Bệnh viện quy mô 1.000 giường bệnh, với nhiều chuyên khoa mũi nhọn như phẫu thuật thần kinh, tim mạch, gan mật, tiêu hóa, chấn thương chỉnh hình, cột sống, tiết niệu, đầu mặt cổ, vi phẫu, nhi khoa, hồi sức tích cực và cấp cứu.
Cơ sở tại Ninh Bình được đưa vào vận hành theo hai giai đoạn, theo ông Hùng. Giai đoạn đầu bệnh viện khai thác 300 giường bệnh (tức 30% công suất) và từng bước nâng lên 1.000 giường theo nhu cầu thực tế. Bệnh viện có 44 phòng mổ hiện đại, trong đó 12 phòng sử dụng ngay ở giai đoạn đầu, các phòng còn lại mở theo nhu cầu để bảo đảm hiệu quả vận hành. Bệnh viện cũng điều động 412 cán bộ, chuyên gia và y bác sĩ, đều có chứng chỉ hành nghề, về đây khám chữa bệnh.
"Cơ sở Ninh Bình giúp rút ngắn thời gian cấp cứu, giảm tỷ lệ chuyển tuyến, bệnh nhân giảm chi phí đi lại và điều trị, đồng thời nâng cao khả năng xử trí các ca bệnh nặng ngay tại chỗ mà không phải chuyển lên Hà Nội", người đứng đầu bệnh viện cho hay. Đây cũng sẽ là hạt nhân của một trung tâm y tế chuyên sâu phục vụ người dân Ninh Bình và các tỉnh Nam đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ, góp phần hạn chế tình trạng người bệnh phải di chuyển xa để tiếp cận dịch vụ kỹ thuật cao.
Trước đó, ngày 26/6 Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình cũng bắt đầu hoạt động với đa chuyên khoa. Bạch Mai là bệnh viện tuyến cuối ở miền Bắc, thường tiếp nhận điều trị bệnh nhân nặng trong khu vực.
Phát biểu tại lễ khai trương chiều nay, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng hai bệnh viện Việt Đức và Bạch Mai cơ sở Ninh Bình chính thức hoạt động là dấu mốc quan trọng của ngành y tế, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa dịch vụ khám chữa bệnh chất lượng cao đến gần người dân.
"Đầu tư cho y tế không chỉ là đầu tư cho khám chữa bệnh mà còn đầu tư cho tương lai, cho chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững của đất nước", Thủ tướng nhấn mạnh, tin rằng hai bệnh viện này sẽ sớm trở thành các bệnh viện chuyên sâu tuyến cuối hiện đại, ngang tầm khu vực.
Thủ tướng đánh giá việc hình thành trung tâm y tế chuyên sâu tại Ninh Bình không chỉ phục vụ khám chữa bệnh mà còn tạo động lực cho đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và nâng cao sức hấp dẫn đầu tư của địa phương. Hai bệnh viện cần tiếp tục hoàn thiện các điều kiện vận hành, bảo đảm chất lượng chuyên môn, an toàn người bệnh và y đức. Bệnh viện xây dựng mô hình quản trị hiện đại, lấy người bệnh làm trung tâm, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, hai cơ sở cần tăng cường đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới, trở thành đầu mối kết nối chuyên môn giữa y tế Trung ương và địa phương.
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cũng cho hay sẽ tiếp tục phát triển mạng lưới bệnh viện chuyên sâu gắn với nâng cao năng lực y tế địa phương; đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao chất lượng dịch vụ. Các bệnh viện tuyến cuối điều trị ca bệnh phức tạp; giữ vai trò đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao kỹ thuật và nâng cao năng lực cho toàn hệ thống y tế.
