Thậm chí có trẻ bị bỏ đói đến chết bởi cha mẹ “độc hại”, người thân trong gia đình mà các em đáng lẽ phải được yêu thương và bảo vệ.
Sau mỗi vụ việc, một câu hỏi lại được đặt ra: Tại sao không ai ngăn chặn sớm hơn?
Tuổi Trẻ đã có cuộc trò chuyện với ông Nguyễn Hoa Nam – nguyên Cục trưởng Cục Trẻ em, hiện là Phó chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam – về vấn đề này.
* Từ các vụ việc gần đây ông nhìn nhận như thế nào về mức độ và tính chất của bạo hành trẻ em trong gia đình hiện nay?
– Có thể thấy những vụ bạo lực trẻ em diễn ra ngay trong gia đình, do chính những người thân – những người vốn có trách nhiệm lớn nhất và dành tình thương nhiều nhất cho trẻ như cha mẹ – gây ra luôn khiến xã hội đau lòng, bức xúc tột cùng.
Điều khiến tôi day dứt nhất là nhiều cháu bé bị bạo hành khi còn quá nhỏ, hoàn toàn phụ thuộc vào người lớn, gần như không có khả năng tự bảo vệ hay tự lên tiếng cầu cứu. Khi nơi đáng lẽ an toàn nhất đối với trẻ em lại trở thành nơi gây tổn thương cho các em thì đó là điều rất đau xót.
Gần đây chúng ta thấy số lượng các vụ bạo lực nghiêm trọng đối với trẻ em ngay tại gia đình có dấu hiệu gia tăng, với tính chất ngày càng nguy hiểm. Không chỉ qua những vụ việc được báo chí phản ánh, dữ liệu từ Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 cũng cho thấy số lượng thông báo, tố cáo liên quan đến bạo lực, xâm hại trẻ em đang có xu hướng tăng lên.
Nhiều vụ việc cho thấy trẻ em đã phải chịu đựng bạo lực trong một khoảng thời gian nhất định trước khi bị phát hiện. Vì vậy hệ thống bảo vệ trẻ em và cả cộng đồng trong việc nhận diện sớm các dấu hiệu nguy cơ, thay vì chỉ can thiệp khi hậu quả đã xảy ra.
Tôi cho rằng điều quan trọng hiện nay là phải chuyển mạnh từ tư duy “xử lý vụ việc” sang tư duy “phòng ngừa từ sớm”. Nhiều vụ việc đau lòng hoàn toàn có thể được ngăn chặn nếu các dấu hiệu bất thường được phát hiện kịp thời, có sự can thiệp sớm từ gia đình, nhà trường, cộng đồng và cơ quan chức năng.
* Theo ông, đâu là nguyên nhân khiến những vụ việc bạo lực trẻ em trong gia đình gia tăng hơn, nghiêm trọng hơn trong thời gian qua?
– Thực tế rất khó quy nguyên nhân bạo hành trẻ em vào một yếu tố cụ thể, bởi đây là vấn đề xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.
Trước hết là những áp lực tâm lý, xã hội trong cuộc sống hiện nay. Nhiều gia đình rơi vào cảnh công việc bấp bênh, thu nhập không ổn định, đặc biệt là nhóm lao động di cư. Họ thường sống trong các khu nhà trọ tạm bợ, thay đổi chỗ ở liên tục nên việc quản lý, giám sát từ chính quyền địa phương và cơ sở cũng gặp nhiều hạn chế.
Bên cạnh đó, sự đổ vỡ trong cấu trúc gia đình cũng là một nguyên nhân đáng chú ý. Có những trường hợp cha mẹ ly hôn, không đăng ký kết hôn nhưng vẫn sống chung và sinh con, trong khi thiếu hoàn toàn kiến thức, kỹ năng làm cha mẹ, chăm sóc, giáo dục con cái, chủ yếu hành xử theo cảm tính, bản năng. Khi đối mặt với áp lực cuộc sống, một số người đã lựa chọn bạo lực như cách để giải tỏa căng thẳng.
Thậm chí có trường hợp trẻ bị bạo hành nhưng không được đưa đi cấp cứu, không được chăm sóc đầy đủ. Đây là những nguyên nhân xuất phát trực tiếp từ phía gia đình. Người lớn cần nâng cao nhận thức pháp luật và kiểm soát hành vi trong quá trình nuôi dạy trẻ.
Ngoài ra trách nhiệm cũng thuộc về chính quyền địa phương và cơ quan quản lý nhà nước. Ngay từ những dấu hiệu ban đầu lẽ ra phải có biện pháp hỗ trợ, can thiệp kịp thời nhưng thực tế lại thiếu nhân sự làm công tác bảo vệ trẻ em tại cấp xã.
Có thể nói các quy định trong Luật Trẻ em và Luật Phòng, chống bạo lực gia đình liên quan đến việc bố trí nhân lực, đào tạo cán bộ và trách nhiệm của chính quyền địa phương trong công tác bảo vệ trẻ em vẫn chưa được thực hiện một cách nghiêm túc và đầy đủ.
Trong bối cảnh Chính phủ đang sắp xếp lại bộ máy công chức, viên chức ở các lĩnh vực văn hóa, xã hội, trẻ em và y tế, đây vừa là thách thức nhưng cũng là cơ hội để đánh giá lại hiệu quả của đội ngũ hiện nay. Sau một thời gian thực hiện, cần xem xét liệu số lượng nhân sự đã phù hợp chưa, năng lực chuyên môn đã đáp ứng yêu cầu hay chưa để có điều chỉnh kịp thời.
* Ông nói trẻ thường bị bạo hành trong thời gian dài trước khi bị phát hiện. Dấu hiệu nào để phát hiện sớm trẻ bị bạo lực gia đình?
– Trong rất nhiều vụ bạo hành trẻ em nghiêm trọng, các dấu hiệu nguy cơ thường không xuất hiện đột ngột mà đã âm thầm kéo dài trong một khoảng thời gian nhất định. Vấn đề là chúng ta chưa nhận diện đúng hoặc chưa coi đó là tín hiệu cần can thiệp khẩn cấp.
Tôi cho rằng một trong những điều chúng ta còn thiếu hiện nay là kỹ năng nhận diện nguy cơ và tinh thần “không thờ ơ” trong cộng đồng.
Nhiều người xung quanh có thể nghe tiếng trẻ khóc kéo dài, chứng kiến trẻ thường xuyên bị quát mắng, đánh đập hoặc thấy dấu hiệu bất thường nhưng lại ngại can thiệp vì cho rằng đó là chuyện nội bộ gia đình. Trong khi thực tế nhiều vụ việc đau lòng đã có thể được ngăn chặn nếu có sự lên tiếng sớm hơn.
Vai trò của nhà trường, y tế cơ sở, tổ dân phố và cộng đồng dân cư là đặc biệt quan trọng. Giáo viên, nhân viên y tế, hàng xóm hay người thân xung quanh chính là những người có điều kiện phát hiện sớm nhất các dấu hiệu bất thường ở trẻ em.
Điều rất quan trọng là khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ trẻ bị bạo hành hoặc có nguy cơ bị xâm hại, người dân cần chủ động thông báo cho chính quyền địa phương, cơ quan chức năng hoặc Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Trong bảo vệ trẻ em, nhiều khi chỉ một cuộc gọi sớm cũng có thể cứu được một đứa trẻ.
Mất ngủ ở giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh không chỉ là sự thiếu hụt nội tiết tố mà còn là dấu hiệu của sự mất cân bằng tạng phủ, theo y học cổ truyền. Việc nhận diện đúng thể bệnh để có phác đồ điều trị riêng biệt chính là "chìa khóa" giúp phụ nữ tìm lại giấc ngủ tự nhiên mà không quá lệ thuộc vào thuốc.
Theo Th.S - bác sĩ Nguyễn Văn Hùng (Bệnh viện Y học cổ truyền Đà Nẵng), trong thực hành lâm sàng, mất ngủ ở phụ nữ tiền mãn kinh có thể gặp nhiều thể bệnh khác nhau. Trong đó, thể âm hư hỏa vượng và tâm tỳ lưỡng hư là hai thể thường gặp nhất.
Bệnh nhân T.T.H (48 tuổi, ở TP.Đà Nẵng) đến Bệnh viện Y học cổ truyền Đà Nẵng khám trong tình trạng mất ngủ suốt hơn 6 tháng. "Cứ đêm đến là người nóng bừng từ ngực lên mặt, mồ hôi vã ra dù phòng đang bật máy lạnh. Đầu óc bồn chồn, rất khó vào giấc, nếu ngủ được cũng hay mộng mị", bệnh nhân T.T.H kể. Bác sĩ Hùng giải thích đây là biểu hiện của thể âm hư hỏa vượng sinh nóng nảy và bứt rứt, gây nhiễu loạn tâm thần dẫn đến khó ngủ.
Trong khi đó, bệnh nhân T.V.A (55 tuổi, ngụ TP.Đà Nẵng) lại mất ngủ do rối loạn trong suy nghĩ. "Tôi không thấy nóng người, nhưng cứ đặt lưng xuống là lo việc nhà cửa, con cái, cứ thi nhau kéo đến. Giấc ngủ rất nông, chỉ cần tiếng động nhỏ là tỉnh giấc và thức luôn tới sáng không thể ngủ lại. Ăn uống cũng kém đi và hay quên", bệnh nhân T.V.A nói. Theo y học cổ truyền, đó là do huyết không nuôi dưỡng được tâm, tỳ khí suy yếu khiến thần chí không yên, gọi là thể tâm tỳ lưỡng hư gây suy nhược và trằn trọc.
Bác sĩ Hùng cho biết: "Ngoài phác đồ cá thể hóa, có thể phối hợp hào châm, cứu ngải hoặc các phương pháp ngâm chân, xoa bóp bấm huyệt theo y học cổ truyền tùy vào cơ địa".
Theo tư vấn của các bác sĩ y học cổ truyền, để việc điều trị đạt hiệu quả cao nhất, phụ nữ tuổi trung niên cần thiết lập thói quen dưỡng sinh khoa học. Trước khi ngủ 30 phút, ngâm chân với nước gừng hoặc muối sinh lý sẽ giúp thư giãn hệ thần kinh, lưu thông khí huyết, tăng cảm giác dễ chịu và hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ sâu. Chế độ ăn an thần cũng được lưu ý, ưu tiên thực phẩm bổ huyết, thanh tâm như hạt sen, đậu đen, mè đen, long nhãn. Tránh cà phê, trà đậm sau 16 giờ.
Tăng cường vận động nhẹ với yoga, thiền thở hoặc đi bộ chậm, giúp điều hòa nội tiết, tốt hơn các bài tập cường độ cao. Đặc biệt, liệu pháp hít thở với các bài tập thở bụng trong 10 phút trước khi ngủ sẽ giúp cắt đứt dòng suy nghĩ và đi vào giấc ngủ nhẹ nhàng.
"Việc kết hợp điều trị chuyên khoa y học cổ truyền và thay đổi lối sống sẽ giúp phụ nữ đi qua giai đoạn này một cách nhẹ nhàng, giữ gìn được sức khỏe và sắc đẹp lâu dài", bác sĩ Nguyễn Văn Hùng chia sẻ.
Theo Times of India, sau khi ăn, đặc biệt là bữa ăn nhiều tinh bột, lượng đường trong máu bắt đầu tăng lên. Ở người khỏe mạnh, insulin giúp kiểm soát mức tăng này. Tuy nhiên, với người mắc tiểu đường type 2 hoặc tiền tiểu đường, phản ứng insulin thường chậm hơn, khiến đường huyết duy trì ở mức cao trong thời gian dài, từ đó làm tăng nguy cơ tổn thương dây thần kinh, mạch máu và nhiều cơ quan khác.
Hoạt động thể chất nhẹ nhàng như đi bộ có thể hạn chế tình trạng tăng đường huyết sau ăn. Khi vận động, cơ bắp co lại và chủ động sử dụng glucose trong máu để tạo năng lượng, góp phần ổn định đường huyết.
Người mới bắt đầu có thể đặt lời nhắc khoảng 15 phút sau bữa ăn để duy trì thói quen đều đặn. Nên đi bộ với tốc độ thoải mái, vẫn có thể trò chuyện trong lúc đi, ưu tiên không gian thoáng đãng như công viên hoặc quanh khu phố.
Nhai kỹ thức ăn
Ăn quá nhanh có thể góp phần làm tăng lượng đường trong máu. Mỗi người nên nhai chậm, kỹ đến khi thức ăn được nghiền nhỏ để hỗ trợ tiêu hóa, tăng hấp thu dinh dưỡng và kích thích hormone tạo cảm giác no.
Thói quen nhai kỹ còn giúp cơ thể điều hòa phản ứng insulin tốt hơn, hạn chế tình trạng tăng đường huyết đột ngột sau ăn. Đồng thời, cách ăn này khuyến khích ăn uống có ý thức hơn, giúp nhận biết tín hiệu đói - no rõ ràng, từ đó giảm nguy cơ ăn quá nhiều.
Thứ tự ăn uống trong bữa ăn ảnh hưởng đến lượng đường huyết sau bữa ăn. Ăn các loại rau không chứa tinh bột như rau chân vịt, bông cải xanh, bí ngòi trước khi ăn tinh bột có thể làm chậm quá trình tiêu hóa, trì hoãn sự hấp thụ vào máu.
Bổ sung protein hoặc chất béo lành mạnh trước khi ăn tinh bột cũng mang lại lợi ích tương tự, tăng cảm giác no, hỗ trợ kiểm soát cân nặng - yếu tố quan trọng trong việc ổn định bệnh tiểu đường type 2.
Nạp carbohydarte vào đầu ngày
Theo WebMD, thời điểm nạp carbohydrate đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh tiểu đường. Tiêu thụ phần lớn carbohydrate vào đầu ngày phù hợp hơn với nhịp sinh học của cơ thể, từ đó hỗ trợ kiểm soát đường huyết hiệu quả hơn. Các bữa ăn giàu carbohydrate vào buổi sáng giúp cơ thể sử dụng glucose tốt hơn, giảm nguy cơ tăng đường huyết vào buổi tối.
Kiểm tra đường huyết định kỳ có thể hạn chế nguy cơ biến chứng như suy thận, tổn thương thần kinh, đột quỵ và nhồi máu cơ tim.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Huỳnh Tấn Vũ, Đơn vị Điều trị Ban ngày, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, cho biết bưởi là một loại quả giàu dinh dưỡng và có nhiều lợi ích sức khỏe. Vỏ bưởi chủ yếu chứa flavonoid, axit ascorbic và carotenoid. Đây là những hợp chất đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế những triệu chứng như chống oxy hóa, chống viêm và chống xơ vữa. Ngoài ra, chiết xuất ethanolic trong nước của vỏ bưởi sẽ giúp cải thiện sức khỏe con người.
Múi bưởi có chứa rất nhiều chất dinh dưỡng như vitamin C, kali, chất xơ,… Theo báo cáo nghiên cứu, các chuyên gia y tế đã chỉ ra, quả bưởi chứa đến hơn 15 loại vitamin và khoáng chất tốt cho sức khỏe và chứa rất ít calo giúp hạn chế việc tăng cân khi ăn.
Theo đông y, vỏ quả vị đắng cay, tính bình; tác dụng trừ phong hóa đờm, tiêu tích, tiêu phù, hòa huyết giảm đau...
Theo bác sĩ Vũ, mặc dù bưởi là trái cây tốt cho sức khỏe nhưng điều đó không có nghĩa là không có những cấm kị khi ăn bưởi và đây là một số lưu ý khi ăn loại quả này.
Bệnh nhân tiêu chảy có hệ tiêu hóa kém không nên ăn bưởi: Bưởi có tính lạnh, khiến cho người bị tiêu chảy ăn vào sẽ càng nghiêm trọng. Do vậy, nếu trong người yếu thì không nên ăn nhiều bưởi. Thông thường người ta chỉ dùng bưởi để hạ nhiệt, hạ quá mức cũng sẽ gây ra triệu chứng đau bụng...
Không được ăn bưởi khi uống một số loại thuốc: Bệnh nhân có lượng mỡ trong máu cao nếu dùng một cốc nước ép bưởi để uống một viên thuốc giảm béo thì có thể dẫn đến hiện tượng đau cơ, thậm chí là dẫn đến bệnh về thận.
Một số bệnh nhân trong thời kỳ sử dụng thuốc chống dị ứng nhất định, nếu ăn bưởi hoặc là uống nước ép bưởi, nhẹ thì có thể gây ra đau đầu, tim đập mạnh, loạn nhịp tim…
Ngoài ra, còn một số thành phần khi kết hợp với bưởi có thể gây ra tác dụng phụ như: Dung dịch cyclosporine, chất caffeine, canxi đối kháng, cisapride... Uống một cốc nước ép bưởi, cùng với các thành phần có chứa trong thuốc có thể gây ra tác dụng phụ nếu sử dụng cùng nhau trong vòng 24 giờ.
