Thậm chí có trẻ bị bỏ đói đến chết bởi cha mẹ “độc hại”, người thân trong gia đình mà các em đáng lẽ phải được yêu thương và bảo vệ.
Sau mỗi vụ việc, một câu hỏi lại được đặt ra: Tại sao không ai ngăn chặn sớm hơn?
Tuổi Trẻ đã có cuộc trò chuyện với ông Nguyễn Hoa Nam – nguyên Cục trưởng Cục Trẻ em, hiện là Phó chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam – về vấn đề này.
* Từ các vụ việc gần đây ông nhìn nhận như thế nào về mức độ và tính chất của bạo hành trẻ em trong gia đình hiện nay?
– Có thể thấy những vụ bạo lực trẻ em diễn ra ngay trong gia đình, do chính những người thân – những người vốn có trách nhiệm lớn nhất và dành tình thương nhiều nhất cho trẻ như cha mẹ – gây ra luôn khiến xã hội đau lòng, bức xúc tột cùng.
Điều khiến tôi day dứt nhất là nhiều cháu bé bị bạo hành khi còn quá nhỏ, hoàn toàn phụ thuộc vào người lớn, gần như không có khả năng tự bảo vệ hay tự lên tiếng cầu cứu. Khi nơi đáng lẽ an toàn nhất đối với trẻ em lại trở thành nơi gây tổn thương cho các em thì đó là điều rất đau xót.
Gần đây chúng ta thấy số lượng các vụ bạo lực nghiêm trọng đối với trẻ em ngay tại gia đình có dấu hiệu gia tăng, với tính chất ngày càng nguy hiểm. Không chỉ qua những vụ việc được báo chí phản ánh, dữ liệu từ Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 cũng cho thấy số lượng thông báo, tố cáo liên quan đến bạo lực, xâm hại trẻ em đang có xu hướng tăng lên.
Nhiều vụ việc cho thấy trẻ em đã phải chịu đựng bạo lực trong một khoảng thời gian nhất định trước khi bị phát hiện. Vì vậy hệ thống bảo vệ trẻ em và cả cộng đồng trong việc nhận diện sớm các dấu hiệu nguy cơ, thay vì chỉ can thiệp khi hậu quả đã xảy ra.
Tôi cho rằng điều quan trọng hiện nay là phải chuyển mạnh từ tư duy “xử lý vụ việc” sang tư duy “phòng ngừa từ sớm”. Nhiều vụ việc đau lòng hoàn toàn có thể được ngăn chặn nếu các dấu hiệu bất thường được phát hiện kịp thời, có sự can thiệp sớm từ gia đình, nhà trường, cộng đồng và cơ quan chức năng.
* Theo ông, đâu là nguyên nhân khiến những vụ việc bạo lực trẻ em trong gia đình gia tăng hơn, nghiêm trọng hơn trong thời gian qua?
– Thực tế rất khó quy nguyên nhân bạo hành trẻ em vào một yếu tố cụ thể, bởi đây là vấn đề xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.
Trước hết là những áp lực tâm lý, xã hội trong cuộc sống hiện nay. Nhiều gia đình rơi vào cảnh công việc bấp bênh, thu nhập không ổn định, đặc biệt là nhóm lao động di cư. Họ thường sống trong các khu nhà trọ tạm bợ, thay đổi chỗ ở liên tục nên việc quản lý, giám sát từ chính quyền địa phương và cơ sở cũng gặp nhiều hạn chế.
Bên cạnh đó, sự đổ vỡ trong cấu trúc gia đình cũng là một nguyên nhân đáng chú ý. Có những trường hợp cha mẹ ly hôn, không đăng ký kết hôn nhưng vẫn sống chung và sinh con, trong khi thiếu hoàn toàn kiến thức, kỹ năng làm cha mẹ, chăm sóc, giáo dục con cái, chủ yếu hành xử theo cảm tính, bản năng. Khi đối mặt với áp lực cuộc sống, một số người đã lựa chọn bạo lực như cách để giải tỏa căng thẳng.
Thậm chí có trường hợp trẻ bị bạo hành nhưng không được đưa đi cấp cứu, không được chăm sóc đầy đủ. Đây là những nguyên nhân xuất phát trực tiếp từ phía gia đình. Người lớn cần nâng cao nhận thức pháp luật và kiểm soát hành vi trong quá trình nuôi dạy trẻ.
Ngoài ra trách nhiệm cũng thuộc về chính quyền địa phương và cơ quan quản lý nhà nước. Ngay từ những dấu hiệu ban đầu lẽ ra phải có biện pháp hỗ trợ, can thiệp kịp thời nhưng thực tế lại thiếu nhân sự làm công tác bảo vệ trẻ em tại cấp xã.
Có thể nói các quy định trong Luật Trẻ em và Luật Phòng, chống bạo lực gia đình liên quan đến việc bố trí nhân lực, đào tạo cán bộ và trách nhiệm của chính quyền địa phương trong công tác bảo vệ trẻ em vẫn chưa được thực hiện một cách nghiêm túc và đầy đủ.
Trong bối cảnh Chính phủ đang sắp xếp lại bộ máy công chức, viên chức ở các lĩnh vực văn hóa, xã hội, trẻ em và y tế, đây vừa là thách thức nhưng cũng là cơ hội để đánh giá lại hiệu quả của đội ngũ hiện nay. Sau một thời gian thực hiện, cần xem xét liệu số lượng nhân sự đã phù hợp chưa, năng lực chuyên môn đã đáp ứng yêu cầu hay chưa để có điều chỉnh kịp thời.
* Ông nói trẻ thường bị bạo hành trong thời gian dài trước khi bị phát hiện. Dấu hiệu nào để phát hiện sớm trẻ bị bạo lực gia đình?
– Trong rất nhiều vụ bạo hành trẻ em nghiêm trọng, các dấu hiệu nguy cơ thường không xuất hiện đột ngột mà đã âm thầm kéo dài trong một khoảng thời gian nhất định. Vấn đề là chúng ta chưa nhận diện đúng hoặc chưa coi đó là tín hiệu cần can thiệp khẩn cấp.
Tôi cho rằng một trong những điều chúng ta còn thiếu hiện nay là kỹ năng nhận diện nguy cơ và tinh thần “không thờ ơ” trong cộng đồng.
Nhiều người xung quanh có thể nghe tiếng trẻ khóc kéo dài, chứng kiến trẻ thường xuyên bị quát mắng, đánh đập hoặc thấy dấu hiệu bất thường nhưng lại ngại can thiệp vì cho rằng đó là chuyện nội bộ gia đình. Trong khi thực tế nhiều vụ việc đau lòng đã có thể được ngăn chặn nếu có sự lên tiếng sớm hơn.
Vai trò của nhà trường, y tế cơ sở, tổ dân phố và cộng đồng dân cư là đặc biệt quan trọng. Giáo viên, nhân viên y tế, hàng xóm hay người thân xung quanh chính là những người có điều kiện phát hiện sớm nhất các dấu hiệu bất thường ở trẻ em.
Điều rất quan trọng là khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ trẻ bị bạo hành hoặc có nguy cơ bị xâm hại, người dân cần chủ động thông báo cho chính quyền địa phương, cơ quan chức năng hoặc Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Trong bảo vệ trẻ em, nhiều khi chỉ một cuộc gọi sớm cũng có thể cứu được một đứa trẻ.
Hôm 7/7, các bác sĩ Bệnh viện Tim Hà Nội cho biết hiện sức khỏe của bệnh nhi tiến triển tốt. Các bác sĩ đang tập trung hồi sức, nuôi dưỡng tĩnh mạch và bắt đầu hướng dẫn trẻ tập ăn.
Trước đó, bệnh nhi chào đời vào giữa tháng 6 khi mới 31 tuần thai, được chuyển từ Bệnh viện Nhi Hà Nội sang Bệnh viện Tim Hà Nội trong tình trạng suy hô hấp nặng, nhiễm trùng phổi và mang trong mình hàng loạt khuyết tật tim mạch nghiêm trọng.
Kết quả chẩn đoán xác định bé bị thông liên thất, thông liên nhĩ, còn ống động mạch lớn, hẹp khít eo động mạch chủ, thiểu sản quai động mạch chủ, hở van ba lá và tăng áp động mạch phổi nặng.
PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền, Giám đốc Bệnh viện Tim Hà Nội, nhận định nếu không can thiệp ngoại khoa kịp thời, trẻ chắc chắn không thể duy trì sự sống.
Do tổn thương phức tạp xuất hiện đồng thời tại cả quai và eo động mạch, êkíp quyết định thực hiện phương án sửa chữa toàn bộ trong một lần mổ duy nhất, thay vì chia làm hai giai đoạn để giảm thiểu rủi ro.
Trong hơn 5 giờ, các phẫu thuật viên đã vá lỗ thông trong tim, đồng thời tạo hình lại quai và eo động mạch chủ. Để bảo vệ cơ thể bệnh nhi, bác sĩ áp dụng kỹ thuật hạ nhiệt độ sâu và tưới máu chọn lọc cho não bộ.
Bác sĩ Nguyễn Đăng Hùng, Phụ trách khoa Ngoại nhi, cho biết ca mổ đối mặt với thách thức cực lớn khi phải sử dụng máy tuần hoàn ngoài cơ thể cho trẻ chỉ nặng 1,5 kg. Do tổng lượng máu của bé rất ít, việc pha loãng máu và sử dụng thuốc chống đông dễ dẫn đến nguy cơ xuất huyết não, rối loạn điện giải hoặc tổn thương các cơ quan nội tạng.
Bên cạnh đó, các tổ chức mô của trẻ sinh non rất mỏng manh, dễ rách và chảy máu sau mổ, đòi hỏi thao tác của phẫu thuật viên phải cực kỳ chính xác. Sau khi vượt qua giai đoạn phẫu thuật trọng yếu, bệnh nhi tiếp tục được theo dõi sát sao tại khoa Hồi sức Ngoại nhi nhằm kiểm soát nhiễm trùng và phục hồi chức năng hô hấp. Do phải thở máy kéo dài từ khi sinh, hệ thống cơ hô hấp của bé suy yếu, cần chế độ chăm sóc đặc biệt để thích nghi với cấu trúc tim mới đã được tái tạo hoàn chỉnh.
"Tiên lượng của trẻ hiện tại tốt. Các bác sĩ đang tiếp tục hồi sức, nuôi dưỡng tĩnh mạch và chuẩn bị cho trẻ tập tự ăn", BS Hùng nói, thêm rằng trên thế giới phẫu thuật tim hở xử lý đồng thời nhiều tổn thương tim trẻ sinh non 1,5 kg là trường hợp ít gặp.
Eshaan Karde, nhà sáng tạo nội dung ở Mumbai, gây chú ý khi chia sẻ hành trình giảm 12 kg trong 2 tháng trong một bài đăng trên Instagram hôm 3/3, theo NDTV. Anh cho biết vừa đi làm hành chính, vừa tập gym và ăn kiêng là thử thách khắc nghiệt nhất từng trải qua. Có những đêm mất ngủ, những lúc hoài nghi liệu có kết quả hay không nhưng Eshaan vẫn kiên trì không bỏ cuộc.
Anh cho hay bí quyết thành công nằm ở việc tuân thủ nghiêm ngặt một chế độ ăn và sinh hoạt lặp lại suốt 60 ngày. "Tôi duy trì tính kỷ luật 80-90% và tuyệt đối nói không với các bữa ăn 'xả kèo' (cheat meals), đường, khoai tây chiên hay bánh quy. Những hôm bận, tôi linh hoạt thay thế bữa trưa bằng các loại bánh cuộn gà giàu protein hoặc cơm để đảm bảo năng lượng", Eshaan, 23 tuổi, nói.
Chàng trai bắt đầu hành trình giảm cân từ ngày 26/1 đến 27/3. Trước đó, Eshaan nặng 80 kg, với 25-26% mỡ cơ thể. Sau 2 tháng điều chỉnh chế độ ăn, anh giảm còn 70 kg, mỡ cơ thể chỉ còn 14-15%. "Điều tuyệt vời nhất của hành trình này là tôi không mất quá nhiều cơ, chủ yếu giảm mỡ", Eshaan nói, cho biết gần đạt được mục tiêu vóc dáng mơ ước.
Anh cho biết chế độ ăn chia làm 4 bữa. Bữa sáng là một trong những bữa ăn quan trọng nhất trong ngày bởi nó cung cấp nguồn năng lượng cần thiết cho cơ thể hoạt động suốt cả ngày dài. Vì thế, Eshaan luôn đảm bảo thực đơn của mình có đủ protein cùng lượng tinh bột và chất béo cần thiết để duy trì năng lượng. Bữa sáng của anh thường gồm một muỗng đạm whey kết hợp với yến mạch và 150 ml sữa, cung cấp khoảng 35 gram protein, 35 gram tinh bột và 8 gram chất béo.
Bữa trưa, anh ưu tiên sự cân bằng dưỡng chất với 200 gram ức gà (hoặc phô mai tươi paneer truyền thống của Ấn Độ), ăn kèm với 2 ổ bánh mì roti, nước sốt nhẹ và rau xanh. Bữa ăn này cung cấp lượng dinh dưỡng cao hơn bữa sáng với khoảng 50 gram protein và 45-50 gram tinh bột.
Giai đoạn xế chiều thường là thời điểm dễ phá vỡ chế độ ăn kiêng nhất nhưng Eshaan đã khéo léo thay thế các loại đồ ăn nhanh bằng một khẩu phần nhẹ lành mạnh gồm một loại trái cây, một nắm hạt khô và 5 lòng trắng trứng, cung cấp khoảng 22-24 gram protein.
Cuối cùng, để kết thúc ngày dài một cách nhẹ nhàng nhưng vẫn đủ no, Eshaan cắt giảm tối đa tinh bột và chất béo trong bữa tối, chỉ tập trung vào 200 gram salad gà hoặc phô mai tươi, đảm bảo nạp thêm 45 gram protein cho quá trình phục hồi cơ bắp.
Theo Eshaan, chế độ ăn của anh được thiết kế xoay quanh ba nhóm dưỡng chất thiết yếu. Với thực đơn có thịt gà, anh nạp vào cơ thể khoảng 150-155 gram protein, 110-120 gram tinh bột và 35-40 gram chất béo, tương đương mức năng lượng 1.400-1.500 kcal mỗi ngày. Trong khi với phương án ăn chay sử dụng phô mai paneer, lượng protein đạt khoảng 130-135 gram nhưng lượng chất béo và calo sẽ cao hơn, dao động mức 1.700-1.800 kcal.
Giá dịch vụ y tế tại các bệnh viện cấp chuyên sâu, bổ sung chi phí quản lý vào giá khám chữa bệnh, vừa được Bộ Y tế phê duyệt. Đây là lần đầu khoản chi này được đưa vào cấu phần giá, nhằm tiến tới tính đúng, tính đủ giá dịch vụ y tế tại các bệnh viện công lập.
Theo quy định mới, giá dịch vụ khám chữa bệnh được cấu thành từ ba nhóm: chi phí trực tiếp, chi phí nhân công và chi phí quản lý. Trong đó, chi phí quản lý bao gồm duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa trang thiết bị y tế và tài sản cố định; chi phí điện, nước, nhiên liệu; các khoản phí, lệ phí, thuế (gồm thuế sử dụng đất); bảo hiểm trách nhiệm trong khám chữa bệnh, lãi vay (nếu có) cùng các chi phí quản lý khác.
Giá khám bảo hiểm y tế (BHYT) tăng thêm 2.000 đồng, từ 50.600 đồng lên 52.600 đồng mỗi lượt. Giá hội chẩn ca bệnh khó - áp dụng khi mời chuyên gia từ đơn vị khác tham gia - tăng gần 8.000 đồng, lên 208.000 đồng cho mỗi chuyên gia trong một ca bệnh.
Tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, giá giường điều trị hồi sức tích cực (ICU), ghép tạng, ghép tủy hoặc ghép tế bào gốc tăng khoảng 41.000 đồng, lên 1,058 triệu đồng mỗi ngày. Giá giường hồi sức cấp cứu tăng hơn 23.000 đồng, lên hơn 623.000 đồng mỗi ngày.
Tại Bệnh viện K, giá giường ICU, ghép tạng, ghép tủy hoặc ghép tế bào gốc tăng 37.200 đồng, lên 965.200 đồng mỗi ngày. Giá giường hồi sức cấp cứu tăng khoảng 23.000 đồng, lên 581.000 đồng mỗi ngày.
Đối với các giường điều trị nội khoa, giá mới dao động 261.200-340.200 đồng mỗi ngày. Giá giường ngoại khoa và bỏng ở mức 322.800-458.000 đồng mỗi ngày.
Nhiều dịch vụ kỹ thuật và xét nghiệm cũng được điều chỉnh tăng. Chẳng hạn, giá siêu âm cơ bản tăng từ 58.600 đồng lên 61.000 đồng, tương đương tăng 2.400 đồng mỗi lần thực hiện.
Theo Bộ Y tế, mức giá mới áp dụng với dịch vụ khám chữa bệnh thuộc phạm vi thanh toán của BHYT, dịch vụ do ngân sách nhà nước chi trả và các dịch vụ không thuộc danh mục BHYT nhưng không phải dịch vụ theo yêu cầu.
Hiện Bộ Y tế có thẩm quyền phê duyệt giá khám chữa bệnh tại các bệnh viện trực thuộc bộ và các bộ, ngành khác. Với các bệnh viện do địa phương quản lý, mức giá do Hội đồng nhân dân tỉnh, thành quyết định.
