Những ánh nhìn ấy đôi khi trở thành áp lực vô hình đối với gia đình có con tự kỷ.
Không chỉ là buổi thảo luận chuyên môn, chương trình do khoa tâm lý – giáo dục – công tác xã hội Trường đại học Sư phạm – ĐH Đà Nẵng tổ chức ngày 5-4 còn là nơi phụ huynh, chuyên gia và giáo viên cùng chia sẻ những câu chuyện nhiều cảm xúc.
PGS.TS Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm – ĐH Đà Nẵng, xuất hiện không phải với vai trò nhà quản lý hay nhà khoa học, mà là một người cha có con tự kỷ, đồng thời là tác giả cuốn sách Tự kỷ – một phần của thế giới này.
Từ góc nhìn của một nhà nghiên cứu sinh học, ông chia sẻ một triết lý giản dị: một đàn gà con không con nào giống con nào, một cành cây không có chiếc lá nào giống hệt chiếc lá nào, và mỗi đứa trẻ cũng vậy. Trong sinh thái học, một hệ sinh thái càng đa dạng thì càng bền vững, và ông tin xã hội cũng thế.
Là người cha đồng hành cùng con, ông nghẹn ngào kể: “Người tự kỷ thường hạn chế giao tiếp bằng mắt. Nhưng những người xung quanh tôi lại “giao tiếp” với chúng tôi chủ yếu bằng ánh mắt từ xa đến gần.
Có ánh mắt cảm thông, có ánh mắt thương hại, có cả những ánh mắt băn khoăn. Chính những điều đó, đôi khi tạo nên một áp lực vô hình… và không hề dễ chịu”.
Từ trải nghiệm của mình, ông cho rằng gia đình hay nhà trường thôi vẫn chưa đủ, mà cần sự thấu hiểu và chung tay của cả cộng đồng để tạo nên môi trường tốt hơn cho trẻ tự kỷ và gia đình của các em.
Nhiều phụ huynh có con tự kỷ đã rưng rưng xúc động khi nghe những chia sẻ chạm đến nỗi lòng. Rất nhiều người cho biết họ cũng đang đối diện với những “ánh mắt” ấy mỗi ngày và mong xã hội có cái nhìn “chấp nhận” sự khác biệt để hành trình đồng hành với con bớt nhọc nhằn.
BSCK II Lâm Tứ Trung – Phó chủ tịch Hội Tâm lý trị liệu Việt Nam – nhấn mạnh trong quá trình hỗ trợ trẻ tự kỷ, gia đình là yếu tố quan trọng nhất.
“Một đứa trẻ có thể học ở trung tâm vài giờ mỗi ngày, nhưng phần lớn thời gian là ở nhà, vì vậy cha mẹ mới chính là người đồng hành lâu dài và hiểu con nhất”, ông Trung nói.
Tuy nhiên, theo ông, điều đáng lo là sức khỏe tinh thần của chính cha mẹ. Áp lực chăm con, công việc và kinh tế khiến nhiều gia đình rơi vào căng thẳng kéo dài. Vì vậy, hỗ trợ trẻ tự kỷ không thể chỉ tập trung vào trẻ, mà cần quan tâm đến cả gia đình, bởi khi gia đình ổn định thì đứa trẻ mới có thể phát triển tốt.
Ông cũng lưu ý cách ứng xử với các con khác trong gia đình. Khi một đứa trẻ cần được chăm sóc nhiều hơn, cha mẹ cần giải thích để các con hiểu và vẫn dành sự quan tâm phù hợp, tránh tạo ra cảm giác bị so sánh hay bỏ quên, dẫn đến những tổn thương tâm lý.
Từ góc nhìn của người làm việc lâu năm trong lĩnh vực tâm lý học và giáo dục hòa nhập, PGS.TS Nguyễn Thị Hằng Phương cho biết ở nhiều quốc gia, các chương trình hỗ trợ trẻ tự kỷ không chỉ dành cho trẻ mà còn dành riêng cho phụ huynh.
Không chỉ hướng dẫn cách can thiệp, các chương trình này còn tạo không gian để phụ huynh chia sẻ, hỗ trợ tinh thần cho nhau.
Theo bà, căng thẳng tâm lý kéo dài là vấn đề phổ biến ở phụ huynh có con tự kỷ, vì vậy việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cho cha mẹ cũng quan trọng không kém việc can thiệp cho trẻ.
Các giáo viên cũng cho rằng việc dạy trẻ tự kỷ không chỉ là dạy một đứa trẻ, mà là đồng hành với cả gia đình. Mỗi em là một hoàn cảnh khác nhau, nên việc can thiệp cần được cá nhân hóa và có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường.
Từ 6h sáng 30/5, khu vực quanh các điểm thi lác đác phụ huynh và học sinh. Chị em sinh đôi Thu Thủy và Thúy Nga, học sinh trường THCS Yên Hòa, cùng ông nội tới điểm thi ở trường THCS Nguyễn Như Uyên từ 6h. Hai em được ông mua cho xôi đỗ, tranh thủ ăn tại cổng trường trước khi vào bên trong, như một cách lấy may mắn.
Đây điểm thi của những thí sinh đăng ký vào THPT Hoàng Quán Chi, trường mới thành lập và tuyển sinh lần đầu năm nay. Thủy và Nga nói "rất hồi hộp và lo lắng", do trường không có điểm chuẩn năm ngoái để các em tham khảo. Cả hai chọn THPT Hoàng Quán Chi để gần nhà, có thể tự đi học.
"Em nghĩ phải trên 21, 22 điểm mới có khả năng đỗ", Thủy nói, cho biết hai em mong ngữ liệu vào thơ, còn nghị luận xã hội là dạng bài giải pháp.
Tới 6h20, trước khi hai em vào trường thi, ông nội dặn "làm bài nghiêm túc, hết mình nhé".
Cũng có con thi ở điểm này, chị Nguyễn Thị Hồng, hồi hộp nhìn theo con gái vào phòng thi. Chị kể nhà ở Mễ Trì, con gái học ở mức khá, nên "khó chọn trường". Cuối cùng, gia đình đặt vào THPT Hoàng Quán Chi với hy vọng trường mới sẽ lấy điểm thấp. Tuy nhiên, với chỉ tiêu 450, trường nhận gần 800 nguyện vọng 1, khiến tỷ lệ chọi gần 1/1,8.
"Tôi rất lo lắng vì khả năng điểm chuẩn sẽ trên 20, mức mà con chấp chới", chị Hồng nói. "Ngữ văn là môn con học tốt nhất, nên tôi hy vọng làm được, đạt điểm ưng ý để giảm áp lực cho hai môn còn lại".
Lúc 6h30, Đan Vy, học sinh trường THCS Đống Đa, được cả bố và mẹ đưa tới thi ở trường THPT Kim Liên, cách nhà hơn 5 km. Đây cũng là ngôi trường mà em đặt nguyện vọng 1, trong top 5 về tỷ lệ chọi năm nay với 1/2,6.
Nữ sinh nói hồi hộp trước khi bước vào môn thi đầu tiên. Hôm qua, Vy vẫn dành thời gian xem lại một số dẫn chứng, hướng dẫn làm bài theo từng dạng đề rồi mới đi ngủ.
Vy thích truyện hơn thơ, nên mong ngữ liệu mà đề thi cho cũng dưới dạng trích đoạn truyện ngắn, hoặc bài báo khoa học. Nữ sinh thường không gặp khó với các câu hỏi tiếng Việt, nên cũng đặt mục tiêu giành trọn điểm phần này.
Với phần nghị luận xã hội, Vy hào hứng với các chủ đề về thế hệ trẻ gắn với công nghệ hoặc tình yêu quê hương vì dễ lấy dẫn chứng trong đời sống.
"Em đặt mục tiêu 8 điểm Văn trở lên để đỡ áp lực trong hai môn thi sau", Vy nói.
Các em sẽ làm bài thi Văn trong 120 phút, bắt đầu từ 8h. Những em tới muộn quá 15 phút từ lúc giám thị phát đề sẽ không được vào phòng thi, đồng nghĩa không có điểm môn này và không được xét tuyển.
Buổi chiều, thí sinh thi Ngoại ngữ (chủ yếu là tiếng Anh) trong 60 phút; sáng 31/5 thi Toán với thời gian tương tự môn Văn. Những em đăng ký vào lớp chuyên sẽ làm bài thi môn chuyên trong ngày 1/6.
Với chỉ tiêu khoảng 82.660, tỷ lệ có suất học công lập là 56%, là mức cạnh tranh nhất cả nước. Kể từ năm 2021, con số do Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội công bố luôn khoảng 61-64%.
Hà Nội tổ chức hơn 220 điểm thi lớp 10, huy động gần 18.000 cán bộ, giáo viên, nhân viên tham gia. Thành phố yêu cầu các địa phương, nhà trường có phương án chống nóng cho thí sinh, bố trí nơi chờ cho phụ huynh, còn cơ quan điện lực đảm bảo không mất điện.
Điểm thi, điểm chuẩn dự kiến được công bố từ ngày 19 đến 22/6.
Sở GD-ĐT tỉnh Hưng Yên vừa có công văn gửi UBND các xã, phường và các cơ sở mầm non, giáo dục phổ thông trên địa bàn yêu cầu tăng cường quản lý nguồn gốc thực phẩm và công tác tổ chức bán trú tại các cơ sở giáo dục.
Theo công văn, năm học 2025 - 2026, cơ quan này tập trung chỉ đạo nâng cao chất lượng các hoạt động giáo dục trong các cơ sở giáo dục, trong đó chú trọng công tác an toàn trường học, nhất là công tác bán trú cho học sinh.
Tuy nhiên, Sở GD-ĐT tỉnh Hưng Yên nhận định nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn tiềm ẩn và diễn biến phức tạp và đề nghị các đơn vị liên quan quản lý chặt hơn nữa nguồn gốc thực phẩm và công tác bán trú.
Cụ thể, đối với các cơ sở giáo dục có tổ chức ăn bán trú, Sở GD-ĐT tỉnh Hưng Yên yêu cầu rà soát chặt mọi quy trình về hồ sơ, thủ tục quản lý liên quan đến việc cung cấp thực phẩm, cung cấp suất ăn cho học sinh.
Các cơ sở cần thường xuyên kiểm tra nguồn cung thực phẩm, tăng cường kiểm tra đột xuất, trực tiếp nơi cung cấp thực phẩm, tuyệt đối không để thực phẩm không rõ nguồn gốc, không đảm bảo chất lượng vào nhà trường.
Sở GD-ĐT cũng yêu cầu các cơ sở đảm bảo nghiêm ngặt quy trình chế biến thức ăn tại các cơ sở giáo dục có bếp ăn bán trú và kiểm soát chặt đầu vào thực phẩm, lưu mẫu thức ăn theo đúng quy định.
Ngoài ra, cần huy động sự tham gia của đại diện cha mẹ học sinh trong việc giám sát nguồn gốc thực phẩm, bếp ăn trường học.
Công văn nêu rõ, hiệu trưởng, chủ cơ sở giáo dục mầm non tư thục phải chịu trách nhiệm trước Sở GD-ĐT, các cấp quản lý và trước pháp luật nếu để xảy ra mất an toàn thực phẩm trong các cơ sở giáo dục.
Đối với UBND các xã, phường, Sở GD-ĐT Hưng Yên yêu cầu tăng cường chức năng quản lý nhà nước đảm bảo an toàn thực phẩm tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn.
Chỉ đạo tại cuộc họp, Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Thu Hà yêu cầu các thành viên ban chỉ đạo, các địa phương nghiên cứu thật kỹ kế hoạch tổ chức kỳ thi, tuyển sinh của TP.
Trong đó, các đơn vị cần nắm chắc các nhiệm vụ, phân công rõ trách nhiệm của từng lực lượng để triển khai công việc theo đúng tiến độ.
Đồng thời dự phòng các tình huống phát sinh để chủ động ứng phó với mục tiêu bảo đảm tổ chức kỳ thi, tuyển sinh an toàn tuyệt đối.
Bà Hà cũng yêu cầu các đơn vị, địa phương xây dựng kế hoạch tổ chức kỳ thi, tuyển sinh; lưu ý thông tin cụ thể về đầu mối tiếp nhận thông tin và hỗ trợ, xử lý các tình huống đột xuất.
Ban chỉ đạo các xã, phường và người đứng đầu địa phương chịu trách nhiệm trước lãnh đạo TP về việc bảo đảm an toàn cho việc tổ chức kỳ thi, tuyển sinh trên địa bàn.
Lãnh đạo TP Hà Nội giao Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội chỉ đạo các cơ sở giáo dục hướng dẫn học sinh rà soát, kiểm tra toàn bộ thông tin cá nhân và nguyện vọng đăng ký trên phiếu đăng ký dự thi được tải, in từ hệ thống; hoàn thành chậm nhất trước ngày 24-4.
Đồng thời rà soát kỹ các địa điểm dự kiến tổ chức kỳ thi tuyển sinh lớp 10, hoàn thành trước ngày 30-4.
Về công tác tập huấn nghiệp vụ coi thi, trong đó lưu ý đến việc phát hiện, phòng ngừa việc sử dụng các thiết bị công nghệ cao để gian lận, bà Hà lưu ý phải "đặc biệt quan tâm".
Báo cáo tại cuộc họp, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Quang Tuấn cho biết kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT năm học 2026-2027 tại Hà Nội sẽ diễn ra vào ngày 30 và 31-5.
Với tuyển sinh vào lớp 10 trường công lập không chuyên, Hà Nội thực hiện phương thức thi tuyển với ba bài thi độc lập gồm toán, ngữ văn, ngoại ngữ. Ước tính sẽ có gần 130.000 thí sinh đăng ký dự thi.
Theo kế hoạch, chậm nhất ngày 6-5, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội sẽ công bố số lượng học sinh đăng ký dự tuyển vào từng trường THPT công lập.
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội dự kiến bố trí khoảng 250 điểm thi với hơn 5.400 phòng thi. Ngày 22-6, sở công bố điểm thi và điểm chuẩn trúng tuyển. Học sinh xác nhận nhập học từ 13h30 ngày 25-6 đến 27-6-2026. Với các trường tư thục, Hà Nội áp dụng phương án xét tuyển.
Năm học tới, theo lãnh đạo sở, Hà Nội có thêm 3 trường THPT công lập gồm Hoàng Quán Chi (phường Yên Hòa); Việt Hùng (xã Việt Hùng) và Tiểu học - THCS - THPT Minh Châu (xã Minh Châu).
