Giải mã hòn đảo trường thọ của Hy Lạp
Hoài Anh (Theo BBC)
Nguồn: https://vnexpress.net/giai-ma-hon-dao-truong-tho-cua-hy-lap-5058568.html
Du Lịch
Khách xem World Cup choáng vì tiền boa, mua lon nước cũng bị gợi ý trả thêm
Mệt mỏi, khó hiểu vì văn hóa tiền tip ở Mỹ
Nhiều du khách từ khắp nơi trên thế giới đổ về Mỹ để theo dõi các trận đấu trong khuôn khổ World Cup 2026 tiết lộ, họ thấy mệt mỏi và khó hiểu vì văn hóa tiền tip tại quốc gia này.
Gần như mọi giao dịch kể cả những khoản chi rất nhỏ như mua chai nước, cũng bị nhân viên gợi ý trả thêm tiền phục vụ.
Đó là những phản ánh của du khách đến từ Anh, Australia hay Nhật Bản vì liên tục phải chi tiền boa khiến tổng chi phí chuyến đi tăng thêm đáng kể giữa bối cảnh khách phải bỏ ra khoản lớn mua vé xem bóng đá.
Hai du khách đến từ Australia là s O'Flynn và Robert McNamara cho biết, chi phí mua vé xem các trận đấu đã ngốn phần lớn ngân sách chuyến đi của họ. Vì vậy, việc phải trả thêm tiền tip ở hầu hết các dịch vụ khiến họ không khỏi ngạc nhiên.
McNamara nói anh và bạn đồng hành vẫn cố gắng tôn trọng phong tục địa phương, nhưng việc liên tục được yêu cầu trả tiền tip là một cú sốc văn hóa.
"Nhân viên phục vụ mong khách để lại tiền tip sau gần như mỗi lần mua đồ uống, nên chi phí tăng lên rất nhanh. Tôi mua một ly nước rồi phải trả thêm 5 USD - khoảng 131.000 đồng. Thật khó để hiểu điều này", anh nói.
Trong khi đó, O'Flynn cho biết anh vẫn chưa hiểu vì sao hệ thống này tồn tại.
"Ở Australia, chúng tôi trả đúng số tiền được niêm yết. Còn ở đây, người ta yêu cầu hoặc kỳ vọng bạn trả thêm tiền tip. Đôi khi bạn cũng không biết nên tip bao nhiêu là phù hợp", anh giãi bày.
Theo vị khách này, đa số người Australia cho rằng doanh nghiệp nên trả lương tốt hơn cho nhân viên thay vì để khách hàng phải gánh trách nhiệm đảm bảo thu nhập cho người lao động.
Trong khi đó, anh Geoff Pryor, cổ động viên đến từ thành phố Norwich (Anh) bày tỏ quan điểm hoàn toàn ủng hộ chuyện thưởng thêm cho nhân viên nếu khách nhận về dịch vụ tốt. Tuy nhiên, anh không hài lòng nếu bị gợi ý phải trả thêm tiền boa dù chỉ mua chai nước nhỏ.
Đối với du khách Nhật Bản, gánh nặng tài chính còn rõ rệt hơn bởi tại quê nhà, văn hóa tiền tip gần như không tồn tại.
Chị Maiko Asahi, đến thành phố Dallas cùng gia đình để cổ vũ đội tuyển Nhật Bản cho biết, giá cả tại Mỹ vốn đã khá cao.
"Ngay cả khi chưa tính tiền tip thì mọi thứ cũng đã rất đắt. Cộng thêm khoản này thì chi phí trở nên quá cao", chị nói.
Một du khách Nhật khác là Akihiro đi cùng con trai tiết lộ, ngay cả bữa ăn đơn giản nhất tại nhà hàng cũng tiêu tốn khoảng 30 USD (khoảng 789.000 đồng).
Khi cộng thêm tiền tip khoảng 13%-20%, khách sẽ nghĩ rằng với số tiền đó họ hoàn toàn có thể gọi thêm một phần ăn nữa.
Chủ nhà hàng Mỹ: Không nhận tiền tip, nhân viên rất khó sống
Ở chiều ngược lại, nhiều chủ nhà hàng và người lao động trong ngành dịch vụ Mỹ cho biết họ cũng gặp không ít khó khăn khi phục vụ lượng lớn khách quốc tế vốn chưa quen với văn hóa tiền tip.
Chris Keller, chủ quán bar bóng đá Banter tại Brooklyn nói rằng khách Anh và nhiều nước châu Âu thường không để lại tiền tip hoặc giả vờ không biết quy định này.
"Điều đó diễn ra thường xuyên. Họ hoặc không tip, hoặc nói rằng họ không biết", Keller cho hay.
Để bảo vệ quyền lợi nhân viên, quán của ông đã thay đổi hệ thống đặt chỗ, yêu cầu khách thanh toán trước đồ uống kèm phí phục vụ.
Trong khi đó, bà Ann Calimano - người đồng sở hữu nhà hàng Hurley ở thành phố New York - cho biết, lượng khách tăng mạnh trong mùa giải bóng đá, vốn là thời điểm kinh doanh thường khá yên ắng.
Tuy nhiên, nhiều du khách châu Âu không có thói quen trả tiền tip như người Mỹ.
Vị chủ quán đưa ra ví dụ cụ thể. Có nhóm khách gọi 600 USD tiền đồ ăn và nước uống, nhưng không để lại tiền tip. Khi đó, nhân viên pha chế sẽ lịch sự hỏi khách xem dịch vụ có ổn không.
Thông thường, câu trả lời của khách là rất ổn. Sau đó, nhân viên sẽ giải thích thêm, phí phục vụ chưa được tính vào hóa đơn, trong khi ở châu Âu hay châu Á, khoản này được cộng sẵn trong giá. Đây được coi là những khác biệt giữa các nền văn hóa.
Tại một quán bar có tên Garvey ở thành phố New York, nhân viên pha chế Cathal Reynolds bận rộn liên tục. Anh cho biết, trong thời gian diễn ra World Cup, không khí kinh doanh của quán lúc nào cũng đạt đỉnh. Thậm chí ngay cả buổi sáng khách còn đông hơn cả buổi tối trước đây.
Nam nhân viên pha chế hiểu khách phải tốn khoản tiền rất lớn để tới Mỹ xem bóng đá. Tuy nhiên, anh vẫn hy vọng khách quốc tế có thể nhập gia tùy tục.
"Nếu bạn tới đây để trải nghiệm, nên tham gia cả văn hóa tiền boa. Như vậy, khách mới có những kỷ niệm thực sự trọn vẹn", anh nói.
Theo BBC, khác biệt này phản ánh sự chênh lệch trong cách trả lương cho nhân viên dịch vụ giữa Mỹ và nhiều quốc gia khác. Tại phần lớn các nước châu Âu và châu Á, nhân viên nhà hàng, khách sạn thường được trả mức lương cố định đủ sống.
Trong khi đó, tại một số bang của Mỹ, nhân viên phục vụ trong ngành ăn uống chỉ nhận mức lương cơ bản dành cho lao động hưởng tiền tip khoảng hơn 2 USD/giờ (hơn 52.000 đồng). Phần lớn thu nhập của họ phụ thuộc vào khoản tiền tip khoảng 20% từ khách hàng.
Trên thực tế tại Mỹ, mức lương và tiền tip giữa các bang cũng có sự khác biệt.
Tại thành phố Los Angeles, nhân viên phục vụ nhận tiền tip có mức lương cơ bản là 16,2 USD/giờ (khoảng 424.000 đồng). Trong khi đó tại thành phố Atlanta, mức lương tiền mặt tối thiểu dành cho nhân viên phục vụ nhận tiền tip chỉ là 2,13 USD/giờ (khoảng 56.000 đồng).
Bà Rosa Thurnher - chủ nhà hàng El Ponce và thành viên Hội đồng Liên minh Nhà hàng tại Mỹ - cho biết, mức tip khoảng 20% được xem là tiêu chuẩn.
"Nếu không nhận được tiền tip, nhân viên gần như không thể sống bằng nghề phục vụ", bà Thurnher nhấn mạnh.
Tin Gốc: Dân Trí
Sáu món ăn cần tránh vì có liên quan đến nguy cơ mắc ung thư đường mật: Gỏi cá nước ngọt băm sống; gỏi cá băm sống vị cay; cá muối chua sống (cá lên men); mắm cá sống; nước xốt/gia vị từ cá muối chua; xúc xích cá muối chua. Cá nướng cũng có thể chứa ấu trùng ký sinh trùng nếu phần thịt ở giữa vẫn còn sống hoặc chưa chín kỹ, theo báo Thái Lan The Nation. Một số trong các món ăn trên khá phổ biến đối với du khách.
Bài báo trên The Nation dẫn nhiều dữ liệu nghiên cứu khác nhau dựa trên kết quả sàng lọc của người dân. Dữ liệu từ năm 2008 đến 2022 cho thấy Thái Lan vẫn ghi nhận tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư đường mật ở mức rất cao.
Hiện tại, Thái Lan có ít nhất 6 triệu người nhiễm sán lá gan, và nhóm người này có nguy cơ phát triển thành ung thư biểu mô đường mật trong vòng 20 - 30 năm tới. Các báo cáo chỉ ra rằng, người dân Thái Lan có tỷ lệ mắc ung thư biểu mô đường mật cao nhất thế giới (tính trên mỗi 100.000 dân). Thái Lan cũng được mệnh danh là "Thủ phủ của bệnh ung thư đường mật" do có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất thế giới tính trên mỗi 100.000 dân.
Số liệu mới nhất từ Viện Ung thư Quốc gia cho thấy mỗi năm có 19.491 ca mắc ung thư gan và ung thư đường mật (trung bình 53 ca/ngày), với 14.971 ca tử vong (trung bình 41 ca/ngày).
Cục Kiểm soát Dịch bệnh Thái Lan cũng cảnh báo các món cá nước ngọt sống hoặc chưa chín kỹ có thể khiến thực khách nhiễm sán lá gan và làm tăng nguy cơ ung thư đường mật. Đồng thời khuyến cáo người dân nên tránh các món cá nước ngọt sống hoặc chưa chín kỹ, do nguy cơ nhiễm sán lá gan - một vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng có liên quan đến ung thư đường mật.
Theo The Nation, cảnh báo không có nghĩa là bạn phải hoàn toàn tránh các món ăn này. Tuy nhiên, tờ báo cũng đưa ra danh sách 10 món ăn cụ thể có liên quan, trong đó có những món nổi tiếng được du khách ưa chuộng:
Koi pla (món gỏi cá băm sống); Larb cá sống; gỏi cá sống (kiểu Pla) hoặc gỏi cá cay kiểu Pla; Pla jom (món cá lên men); Mam pla; Mok pla (cá gói lá chuối); Pla som sống; Pla ra sống; Som tam (gỏi đu đủ) với pla ra sống.
Tin Gốc: Thanh Niên
12h trưa, khi cái nắng TPHCM gần như chạm ngưỡng cao nhất trong ngày, khu vực trước chợ Bến Thành vẫn tấp nập người qua lại. Giữa dòng người, hình ảnh một nữ du khách nước ngoài trong tà áo dài đỏ nổi bật thu hút không ít ánh nhìn.
Trong bộ áo dài thướt tha, cô cẩn thận chỉnh lại từng nếp vải, nghiêng đầu theo hướng dẫn của người chụp ảnh để tạo dáng cùng chiếc nón lá. Dưới cái nắng gắt, cô lau vội mồ hôi, rồi nhanh chóng lấy lại dáng đứng, tiếp tục buổi chụp với sự chăm chút, kiên nhẫn.
Dù chưa thực sự quen với trang phục truyền thống Việt Nam, nhưng hình ảnh của cô vẫn toát lên nét duyên dáng, tạo cảm giác gần gũi và thú vị với nhiều người xung quanh.
Nữ du khách đó là Rachelle De Rosena, một y tá đến từ Chicago (Mỹ), người có niềm đam mê đặc biệt với du lịch. Đây là lần đầu tiên cô đặt chân đến Việt Nam, trong hành trình cá nhân kéo dài khoảng một tuần.
Rachelle cho biết, cô đến Việt Nam một mình, dự định dành khoảng 3 ngày ở TPHCM trước khi tiếp tục hành trình khám phá các điểm đến khác như Đà Nẵng, Hội An và Hà Nội, với mong muốn có cái nhìn tổng thể về du lịch ba miền.
“Tôi có tìm hiểu kỹ về Việt Nam trước khi đến. Đây cũng là chuyến đi sinh nhật của tôi. Tôi đi từ châu Phi, sang Singapore, rồi đến Việt Nam”, cô chia sẻ.
Trước chuyến đi, Rachelle đã dành thời gian tìm hiểu khá kỹ về văn hóa và ẩm thực Việt Nam thông qua các nền tảng mạng xã hội. Không chỉ vậy, cô còn chủ động kết nối với một người bạn địa phương để hỗ trợ trong những ngày đầu tại TPHCM. Người này vừa đồng hành như một “hướng dẫn viên tự do”, vừa giúp cô ghi lại những khoảnh khắc trong chuyến đi.
Với Rachelle, mỗi hành trình không chỉ là tham quan mà còn là cơ hội để trải nghiệm văn hóa theo cách riêng. Cô cho biết, ở mỗi quốc gia từng đặt chân đến, cô đều cố gắng mặc trang phục truyền thống và chụp ảnh như một cách lưu giữ kỷ niệm.
Tại TPHCM, khi bày tỏ mong muốn này, Rachelle đã được giới thiệu đến một cửa hàng cho thuê áo dài. Tại đây, cô khá ấn tượng khi thấy nhiều mẫu trang phục với màu sắc đa dạng, thiết kế kín đáo nhưng vẫn toát lên nét duyên dáng đặc trưng.
Sau khi cân nhắc, cô chọn một bộ áo dài màu đỏ với họa tiết nổi bật, kết hợp cùng guốc, quạt và đặc biệt là nón lá để hoàn thiện hình ảnh.
“Tổng chi phí thuê áo dài và các phụ kiện đi kèm khoảng 210.000 đồng. Tôi có đặt cọc thêm 500.000 đồng và sẽ được hoàn lại sau khi trả đồ. Với tôi, mức giá này khá rẻ và tôi rất thích bộ trang phục mình đang mặc", du khách đến từ Mỹ cho hay.
Nói thêm về trải nghiệm, Rachelle không giấu được sự hào hứng: “Áo dài rất nhẹ và rất đẹp. Thật sự rất đẹp. Khi mặc, tôi cảm thấy thoải mái và thướt tha. Tôi chỉ hơi lo một chút là liệu mình có vô tình làm chưa đúng hoặc chưa phù hợp với văn hóa không, nhưng nhìn chung, cảm giác rất nhẹ nhàng và đẹp thực sự rất đẹp".
Chia sẻ thêm về lý do lựa chọn áo dài, cô nói: “Tôi đã đi khá nhiều nước và ở mỗi nơi, tôi đều chụp ảnh với trang phục truyền thống. Khi đến Việt Nam, tôi cũng muốn làm điều tương tự. Đó là cách tôi lưu giữ kỷ niệm về chuyến đi".
Không chỉ dừng lại ở việc thuê áo dài chụp ảnh, Rachelle còn tranh thủ trải nghiệm nhiều dịch vụ khác tại Việt Nam, trong đó có làm nail.
Ngay sau khi đặt chân đến TPHCM, cô đã tìm đến một tiệm nail địa phương và lựa chọn một bộ móng màu hồng nổi bật. Theo Rachelle, đây là trải nghiệm khiến cô khá bất ngờ.
“Tôi làm nail chỉ khoảng 20 USD (khoảng 500.000 đồng). Nhân viên ở đây rất chu đáo. Khi tôi đến, họ đón tiếp niềm nở, hướng dẫn tôi ngồi vào vị trí, rồi hỏi có muốn massage không, có cần nước uống không… Tôi cảm thấy được chăm sóc rất kỹ”, nữ du khách chia sẻ.
So sánh với trải nghiệm tại Mỹ, cô cho biết mức giá tại Việt Nam thấp hơn đáng kể: “Ở Mỹ, làm nail như vậy có thể tốn khoảng 80-100 USD (hơn 2 triệu đồng). Trước khi đến đây, tôi đã xem trên mạng và thấy nhiều người khuyên nên làm nail, làm tóc ở Việt Nam vì giá hợp lý, nên tôi quyết định thử khi đến đây".
Ẩm thực cũng là một phần quan trọng trong hành trình của nữ du khách. Ở Chicago, Rachelle đã được tiếp xúc với nhiều người châu Á, nếm thử một số món ăn Việt Nam, đặc biệt là phở.
“Tôi rất thích phở. Ở Mỹ cũng có phở ngon, nhưng khi đến Việt Nam, tôi vẫn muốn thử lại", Rachelle nói.
Trong ngày đầu tiên tại TPHCM, cô đã ghé một nhà hàng Việt Nam và có những trải nghiệm ẩm thực đáng nhớ.
“Tôi gọi một món dạng nước, khá giống phở và rất ngon. Tôi cũng thích các món cuốn của Việt Nam, tôi đã ăn thử món gỏi cuốn thì phải. Tôi thích cách mọi người tự cuốn đồ ăn. Việc tự tay cuốn rồi thưởng thức khiến tôi thấy rất thú vị", du khách nói thêm.
Dù đến TPHCM đúng vào thời điểm nắng nóng cao điểm, Rachelle cho biết điều này không ảnh hưởng nhiều đến trải nghiệm chung của cô. “Đúng là trời nóng, nhưng điều đó không làm giảm cảm xúc của tôi về chuyến đi. Tất cả những trải nghiệm của tôi ở Việt Nam đẹp như mơ", cô chia sẻ.
Theo kế hoạch, Rachelle sẽ ở Việt Nam khoảng một tuần, trong đó TPHCM là điểm dừng chân đầu tiên trong khoảng 3 ngày. Sau đó, cô sẽ tiếp tục di chuyển đến Đà Nẵng, Hội An và Hà Nội, trước khi quay lại TPHCM để kết thúc hành trình.
Dù bày tỏ mong muốn được đến Sa Pa, cô cho biết có thể sẽ phải để dành điểm đến này cho một lần quay lại khác. “Có quá nhiều thứ để khám phá, một tuần là chưa đủ”, Rachelle nói.