Âm vật là cơ quan đóng vai trò quan trọng trong cảm nhận khoái cảm tình dục ở phụ nữ. Tuy nhiên, trong nhiều thế kỷ, bộ phận này gần như bị bỏ qua trong các nghiên cứu giải phẫu. Một phần nguyên nhân đến từ những rào cản văn hóa và định kiến xã hội, khiến việc nghiên cứu gặp nhiều hạn chế.
Hệ thần kinh âm vật được tái hiện qua hình ảnh 3 chiều
Trong những năm gần đây, các nghiên cứu sử dụng chụp cộng hưởng từ đã bắt đầu mô tả cấu trúc tổng thể của âm vật. Tuy vậy, việc quan sát chi tiết các dây thần kinh vẫn là thách thức lớn do kích thước rất nhỏ và vị trí phức tạp của cơ quan này trong vùng chậu.
Nghiên cứu mới đã vượt qua rào cản đó nhờ sử dụng nguồn tia X đặc biệt từ máy gia tốc đồng bộ. Công nghệ này cho phép tạo ra hình ảnh 3 chiều với độ phân giải ở mức micromet, giúp quan sát rõ các cấu trúc thần kinh cực nhỏ.
Nhóm nghiên cứu do tiến sĩ Ju Young Lee tại Trung tâm Y tế Đại học Amsterdam dẫn đầu đã sử dụng 2 mẫu xương chậu hiến tặng sau khi qua đời để tiến hành phân tích.
Kết quả cho thấy dây thần kinh lưng của âm vật đóng vai trò trung tâm trong việc truyền tín hiệu cảm giác. Trái với nhận định trước đây rằng dây thần kinh này thu hẹp dần khi tiến về phía đầu âm vật, hình ảnh mới cho thấy nó phân nhánh rõ ràng và lan rộng vào nhiều khu vực khác nhau.
Các nhánh thần kinh không chỉ tập trung ở đầu âm vật mà còn lan tới vùng gò mu và bao âm vật.
Hỗ trợ điều trị sau cắt bỏ bộ phận sinh dục nữ
Phát hiện mới được đánh giá có thể mang lại lợi ích thiết thực trong y học, đặc biệt là trong lĩnh vực phẫu thuật. Việc hiểu rõ hơn về hệ thần kinh giúp bác sĩ có thể hạn chế tối đa nguy cơ làm tổn thương dây thần kinh trong các can thiệp vùng chậu.
Điều này đặc biệt quan trọng đối với các ca phẫu thuật tái tạo âm vật cho bệnh nhân từng trải qua cắt bỏ bộ phận sinh dục nữ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, các thủ thuật này có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng và được xem là vi phạm quyền con người.
Ngoài ra, bản đồ thần kinh chi tiết cũng có thể hỗ trợ các bác sĩ trong nhiều loại phẫu thuật khác liên quan đến vùng âm hộ, giúp bảo tồn chức năng cảm giác và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.
Tiến sĩ Blair Peters, chuyên gia phẫu thuật tại Đại học Khoa học và Sức khỏe Oregon, cho biết việc tránh tổn thương thần kinh là yếu tố then chốt nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong đào tạo và thực hành.
Theo ông, hiện nay sự kết nối giữa chuyên ngành phẫu thuật và điều trị thần kinh ngoại biên vẫn chưa thực sự chặt chẽ.
Ông cũng nhận định rằng kết quả của nghiên cứu mới phù hợp với những quan sát lâm sàng trước đó, đồng thời bổ sung dữ liệu định lượng còn thiếu trong y văn.
Bước khởi đầu cho hướng nghiên cứu mới
Trong nhiều năm, hệ thần kinh vùng sinh dục được xem như một khu vực chưa được khám phá đầy đủ trong y học. Trong khi các bộ phận khác của cơ thể đã có nhiều phương pháp điều trị thần kinh tiên tiến, thì khu vực này vẫn còn thiếu thông tin và hướng tiếp cận hiệu quả.
Theo các chuyên gia, sự phát triển của các phẫu thuật liên quan đến chuyển đổi giới tính cũng góp phần thúc đẩy hiểu biết về cấu trúc thần kinh sinh dục. Tuy nhiên, vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu để hoàn thiện bức tranh tổng thể.
Nghiên cứu lần này mới chỉ dựa trên số lượng mẫu hạn chế và chủ yếu từ những người đã mãn kinh. Nhóm tác giả cho biết họ kỳ vọng sẽ mở rộng nghiên cứu trong tương lai với nhiều độ tuổi và đối tượng khác nhau để có cái nhìn toàn diện hơn.
Tiến sĩ Ju Young Lee cho rằng công trình này mới chỉ là bước khởi đầu. Bà kỳ vọng những dữ liệu thu được sẽ mở ra hướng nghiên cứu mới và góp phần xây dựng nền tảng khoa học đầy đủ hơn về cơ quan này.
Sự tiến bộ trong công nghệ hình ảnh và nghiên cứu giải phẫu đang giúp y học từng bước tiếp cận những khu vực trước đây ít được chú ý. Những hiểu biết mới không chỉ có giá trị về mặt khoa học mà còn mang ý nghĩa thiết thực trong chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng sống.
Nằm trằn trọc hàng giờ nhưng vẫn không thể chợp mắt là tình trạng nhiều người gặp phải. Thay vì tìm đến thuốc ngủ, các chuyên gia cho rằng một số thay đổi nhỏ trong thói quen hằng ngày có thể giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ tự nhiên và bền vững.
Tiến sĩ Jay Jagannathan, bác sĩ phẫu thuật thần kinh tại Michigan (Mỹ), cho biết giấc ngủ là khoảng thời gian não bộ và cơ thể thực hiện các hoạt động phục hồi quan trọng. Thiếu ngủ kéo dài không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi mà còn ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung, tâm trạng cũng như sức khỏe lâu dài.
Duy trì giờ thức dậy cố định
Theo bác sĩ Jagannathan, một trong những cách hiệu quả nhất để cải thiện giấc ngủ là thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày, kể cả cuối tuần. Điều này giúp đồng hồ sinh học hoạt động ổn định, từ đó cơ thể dễ buồn ngủ hơn khi đến giờ đi ngủ, giúp nâng cao chất lượng giấc ngủ về lâu dài. Ngủ nướng vào cuối tuần để bù giấc ngủ đã mất có thể khiến nhịp sinh học bị xáo trộn và gây khó ngủ vào những ngày tiếp theo.
Tập thể dục đều đặn
Vận động thường xuyên không chỉ tốt cho tim mạch và sức khỏe tổng thể mà còn giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ. Theo Medical News Today, tập thể dục với cường độ vừa phải có liên quan đến việc ngủ ngon hơn và có thể hỗ trợ những người gặp các rối loạn giấc ngủ như mất ngủ.
Ngay cả những hình thức vận động nhẹ như đi bộ, đạp xe hoặc tập các bài thể dục đơn giản khoảng 30 phút mỗi ngày cũng có thể mang lại lợi ích. Tuy nhiên, nên tránh các bài tập cường độ cao trong vòng vài giờ trước khi đi ngủ vì có thể khiến cơ thể tỉnh táo hơn, làm chậm quá trình đi vào giấc ngủ.
Hạn chế caffeine vào buổi chiều
Thưởng thức một ly cà phê có thể giúp tỉnh táo trong công việc, nhưng nếu uống quá muộn trong ngày, caffeine có thể khiến bạn khó ngủ vào buổi tối.
Caffeine có thể tồn tại trong cơ thể nhiều giờ sau khi sử dụng và làm chậm quá trình buồn ngủ tự nhiên. Mặc dù một số người vẫn ngủ được song chất kích thích này vẫn có thể làm giảm chất lượng giấc ngủ sâu.
Trang Verywell Health chỉ ra những người thường xuyên mất ngủ hoặc ngủ không sâu giấc nên cân nhắc cắt giảm caffeine từ buổi trưa hoặc đầu giờ chiều để hạn chế tác động đến giấc ngủ ban đêm.
Giữ phòng ngủ mát mẻ và dễ chịu
Nhiệt độ môi trường cũng đóng vai trò quan trọng đối với giấc ngủ. Khi đến giờ ngủ, nhiệt độ cơ thể có xu hướng giảm xuống để chuẩn bị cho trạng thái nghỉ ngơi. Phòng ngủ quá nóng có thể khiến cơ thể khó thư giãn và làm tăng tình trạng thức giấc giữa đêm.
Nên duy trì phòng ngủ ở nhiệt độ dễ chịu, đồng thời giữ không gian tối và yên tĩnh để tạo điều kiện thuận lợi cho giấc ngủ. Môi trường ngủ mát mẻ thường giúp cơ thể đi vào giấc ngủ nhanh hơn và ngủ sâu hơn.
Tránh màn hình điện tử trước khi ngủ
Nhiều người có thói quen lướt điện thoại hoặc xem video trước khi ngủ, nhưng điều này có thể khiến não bộ khó chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi. Khoảng một giờ trước khi đi ngủ nên được dành cho các hoạt động thư giãn thay vì tiếp xúc với màn hình điện tử hoặc xử lý công việc, theo bác sĩ Jagannathan.
Ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính bảng và máy tính có thể ức chế quá trình sản xuất melatonin, khiến cơ thể khó cảm thấy buồn ngủ vào thời điểm mong muốn.
Thay vì sử dụng thiết bị điện tử bạn có thể thực hiện những hoạt động nhẹ nhàng như đọc sách, nghe nhạc thư giãn hoặc thực hiện các bài tập hít thở sâu trước khi ngủ.
Ngày 4-7, Đảng ủy - UBND phường Phú Thọ Hòa tổ chức lễ phát động phong trào thi đua 100 ngày hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ khám sức khỏe định kỳ cho người dân trên địa bàn phường với chủ đề "đoàn kết - trách nhiệm - quyết liệt - hiệu quả".
Tại lễ phát động, UBND phường công bố thành lập bốn tổ công tác phụ trách 4 nhóm tuổi (0-6, 6-18, 18-60 và trên 60 tuổi). Các tổ này phối hợp với 60 khu phố, ban công tác mặt trận và công tác viên sức khỏe để phát phiếu, thu hồi phiếu đăng ký nhu cầu khám sức khỏe, sàng lọc và sắp xếp lịch khám phù hợp tại Trạm Y tế phường.
Ông Nguyễn Công Chánh - Phó bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Phú Thọ Hòa - cho biết chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe Nhân dân là nhiệm vụ thường xuyên của cả hệ thống chính trị.
Phong trào thi đua trên nhằm huy động sức mạnh của toàn xã hội, quyết tâm hoàn thành mục tiêu khám sức khỏe định kỳ cho người dân trên địa bàn, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và xây dựng cơ sở dữ liệu sức khỏe điện tử. Phấn đấu đến ngày 30-9, phường sẽ hoàn thành nhiệm vụ khám sức khỏe toàn dân.
Ngay sau lễ phát động, phường đã triển khai khám sức khỏe miễn phí cho trên 250 người dân theo kế hoạch, trong đó tập trung đối tượng ưu tiên là người cao tuổi. Ngoài ra, Trạm Y tế tổ chức đội hình khám lưu động tại nhà cho 9 người cao tuổi khó khăn trong đi lại.
Giấc ngủ là yếu tố nền tảng đối với sức khỏe, song nhiều cuộc khám sức khỏe định kỳ hiện nay vẫn chưa chú trọng đúng mức đến các rối loạn liên quan đến giấc ngủ.
Theo một bài phân tích mới của các nhà khoa học thần kinh tại Đại học Northwestern (Mỹ), chứng ngưng thở khi ngủ hiện ảnh hưởng gần 1 tỉ người trên toàn thế giới nhưng vẫn thường xuyên không được chẩn đoán, đặc biệt ở phụ nữ và nhiều nhóm bệnh nhân khác.
Loại phổ biến nhất của căn bệnh này là ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ (OSA), xảy ra khi đường hô hấp bị tắc nghẽn lặp đi lặp lại trong lúc ngủ.
Người bệnh có thể ngáy to, đau đầu hoặc buồn ngủ ban ngày. Tuy nhiên, nhiều trường hợp gần như không nhận ra mình đã ngừng thở hàng chục, thậm chí hàng trăm lần mỗi đêm.
Các nhà nghiên cứu cho biết mỗi lần ngưng thở thường kéo dài khoảng 20 giây và có thể xảy ra hơn 100 lần trong một giờ ngủ, theo trang ScienceAlert ngày 8-5.
Việc thiếu oxy lặp đi lặp lại khiến huyết áp và nhịp tim tăng cao, gây áp lực lớn lên hệ tim mạch. Nếu không điều trị, bệnh có thể làm tăng nguy cơ cao huyết áp, suy tim, đột quỵ và nhiều bệnh thoái hóa thần kinh như Alzheimer.
Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, chứng ngưng thở khi ngủ còn liên quan đến suy giảm chất lượng cuộc sống, tăng nguy cơ tai nạn giao thông và kéo theo chi phí y tế lớn cho cá nhân lẫn xã hội.
Tuy vậy, căn bệnh này vẫn thường bị xem nhẹ trong các lần khám định kỳ. Theo các chuyên gia, nguyên nhân một phần đến từ định kiến lâu nay rằng người mắc bệnh chủ yếu là nam giới lớn tuổi và béo phì.
Thực tế phụ nữ mắc chứng ngưng thở khi ngủ thường có biểu hiện khác như mất ngủ, đau đầu hoặc trầm cảm - những triệu chứng không được nhấn mạnh trong nhiều công cụ sàng lọc hiện nay.
Ngoài ra, nhiều tiêu chuẩn chẩn đoán và điều trị hiện nay được xây dựng chủ yếu từ nghiên cứu trên người da trắng.
Một số thiết bị đo oxy trong máu dùng để phát hiện bệnh cũng kém chính xác hơn ở người có màu da sẫm, khiến mức độ nghiêm trọng của bệnh có thể bị đánh giá thấp.
Trong 20 năm qua, việc điều trị chứng ngưng thở khi ngủ đã có nhiều tiến bộ. Phương pháp phổ biến nhất là sử dụng máy CPAP, thiết bị tạo luồng khí liên tục để giữ đường thở không bị xẹp xuống khi ngủ.
Ngoài ra còn có các thiết bị kích thích thần kinh cấy ghép, dụng cụ chỉnh hàm và các bài tập tăng cường cơ lưỡi, cổ họng.
Cuối năm 2024, Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) cũng phê duyệt thuốc tirzepatide để hỗ trợ điều trị bệnh thông qua giảm cân.
Bước đầu tiên để điều trị hiệu quả là nhận diện bệnh sớm.
Hiện nay, nhiều xét nghiệm giấc ngủ có thể thực hiện ngay tại nhà thay vì phải nhập viện qua đêm. Theo đó, chỉ cần chủ động trao đổi với bác sĩ về tình trạng ngáy ngủ, mệt mỏi kéo dài hay khó thở khi ngủ cũng có thể giúp mở ra cơ hội chẩn đoán và cải thiện sức khỏe lâu dài.
