Tại hội thảo khoa học “Cập nhật những tiến bộ điều trị đa mô thức ung thư gan”, ông Trần Công Duy Long – Trưởng khoa ngoại gan mật tụy Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – cho biết Việt Nam là quốc gia có tỉ lệ viêm gan vi rút cao, do đó số lượng bệnh nhân mắc viêm gan mạn tính, xơ gan và các bệnh lý gan mạn khác rất lớn.
Đây chính là nền tảng quan trọng dẫn đến sự xuất hiện của ung thư gan.
Khác với nhiều loại ung thư khác như ung thư dạ dày hay ung thư đại trực tràng, ung thư gan thường khó xác định trước ai sẽ là người mắc bệnh. Tuy nhiên đối với ung thư biểu mô tế bào gan, khoảng 80% trường hợp xuất hiện trên nền bệnh gan mạn tính.
Điều này giúp nhận diện khá rõ nhóm đối tượng có nguy cơ cao, đặc biệt là những bệnh nhân viêm gan vi rút B, viêm gan vi rút C và xơ gan.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Nguyễn Ngọc Thao – Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn – chia sẻ thêm ung thư gan là một trong những loại ung thư thường gặp nhất hiện nay và có tỉ lệ tử vong thuộc nhóm cao hàng đầu, không chỉ tại Việt Nam mà còn trên thế giới. Những năm gần đây số ca ung thư gan có xu hướng gia tăng.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Thứ nhất là các yếu tố liên quan đến chế độ ăn uống, lối sống và môi trường sống không lành mạnh. Thứ hai là yếu tố di truyền.
Ngoài ra, các bệnh lý truyền nhiễm như viêm gan B, viêm gan C hay một số tình trạng nhiễm trùng khác cũng là những yếu tố nguy cơ quan trọng. Chính sự tác động tổng hợp của nhiều nguyên nhân đã khiến tỉ lệ mắc ung thư gan ngày càng tăng.
Cũng theo bác sĩ Thao, gan nhiễm mỡ là một trong những vấn đề nổi bật trong những năm gần đây. Trước đây khi nói đến ung thư gan, người ta thường nghĩ nhiều đến viêm gan B hoặc viêm gan C. Tuy nhiên hiện nay gan nhiễm mỡ đang trở thành một yếu tố nguy cơ ngày càng quan trọng.
Việc thường xuyên sử dụng các thực phẩm chiên xào, đồ nướng, thực phẩm chứa nhiều hóa chất bảo quản hoặc phụ gia chính là nguyên nhân có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan, gan nhiễm mỡ. Nếu không được kiểm soát tốt, gan nhiễm mỡ có thể tiến triển thành viêm gan, xơ gan và làm gia tăng nguy cơ ung thư gan.
Bên cạnh đó, lối sống thiếu khoa học như thức khuya kéo dài, ít vận động và căng thẳng thường xuyên cũng ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa của cơ thể, từ đó góp phần làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý về gan, trong đó có ung thư gan.
Theo bác sĩ Thao, ung thư gan ở giai đoạn sớm thường rất ít triệu chứng. Đây cũng là lý do khiến nhiều trường hợp được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.
Khi xuất hiện triệu chứng, người bệnh có thể chỉ cảm thấy đau tức nhẹ vùng gan, ăn uống kém hoặc mệt mỏi. Khi bệnh tiến triển nặng hơn có thể xuất hiện các dấu hiệu như sụt cân, suy kiệt cơ thể, vàng da, vàng mắt…
Ngày 9/5, bác sĩ Lê Duy Toàn, Trưởng khoa Sản tự nguyện D4, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, cho biết đây là ca mổ nhiều nguy cơ cao, sản phụ nặng 140 kg, tiền sản giật, huyết áp cao 197/120mmHg. "Đây là tình trạng sản khoa nguy hiểm có thể ảnh hưởng trực tiếp tới an toàn của cả mẹ và thai nhi nếu không được xử trí kịp thời", bác sĩ nói.
Theo bác sĩ, sản phụ nặng cân, lớp mỡ dày cùng tình trạng bệnh lý phức tạp khiến quá trình gây tê sinh mổ phức tạp. Khi mổ, các bác sĩ cũng đối mặt với nhiều thách thức do thành bụng sản phụ dày, nguy cơ chảy máu, huyết khối và biến chứng hậu phẫu ở người béo phì.
May mắn ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi. Bé trai chào đời nặng 4,6 kg, được theo dõi chặt chẽ để xử trí các nguy cơ có thể gặp ở trẻ sơ sinh nặng cân.
Hiện sức khỏe của cả mẹ và bé đều ổn định.
Theo các bác sĩ, béo phì trong thai kỳ làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nguy hiểm như tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật, đái tháo đường thai kỳ, huyết khối tĩnh mạch, nhiễm trùng hậu phẫu, thai to, sinh khó hoặc băng huyết sau sinh. Trường hợp có tiền sử mổ lấy thai và thai nhi quá lớn, nguy cơ tai biến sản khoa càng cao hơn.
Béo phì ở mẹ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe thai nhi. Đứa trẻ sinh ra dễ bị dị tật bẩm sinh ở tim hay dị tật ống thần kinh do mẹ thường mắc các bệnh lý chuyển hóa trong thai kỳ. Nguy cơ bị đẻ non, thai chết lưu (chỉ số BMI của mẹ càng cao thì nguy cơ này ở thai nhi càng lớn). Ngoài ra, trẻ dễ bị chấn thương khi sinh mổ do quá lớn.
Phụ nữ nên kiểm soát cân nặng trước khi mang thai, khám thai định kỳ đầy đủ. Thai kỳ được theo dõi chặt chẽ tại các cơ sở y tế chuyên sâu giúp phát hiện sớm, quản lý kịp thời các yếu tố nguy cơ, góp phần đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi trong suốt thai kỳ.
Tại Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Đảng bộ TP HCM nhiệm kỳ 2025-2030 ngày 1/4, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang giao ngành y tế nhiệm vụ cấp bách là tổ chức tầm soát sức khỏe cho 100% người dân. Khác với các kế hoạch trước chia nhỏ thành nhiều giai đoạn, lần này lãnh đạo thành phố yêu cầu hoàn thành trong một năm và mỗi người phải được khám đủ một lần.
Giám đốc Sở Y tế Tăng Chí Thượng thừa nhận đây là bài toán khó với một đô thị đông dân và biến động như TP HCM. Ngành y tế dự định chọn mô hình "kiềng ba chân" để giải quyết.
Giải pháp đầu tiên là xóa rào cản địa lý. TP HCM tập trung nhiều lao động tự do, công nhân và người thường xuyên di chuyển nên buộc họ khám theo nơi thường trú sẽ tạo ra khoảng trống lớn. Cả hệ thống y tế công lẫn tư đủ điều kiện đều tham gia chiến dịch, dùng chung dữ liệu và quy trình thống nhất để người dân tự chọn nơi khám thuận tiện.
Chân thứ hai nhắm vào nhóm dễ bị bỏ sót nhất, gồm người cao tuổi, người yếu thế và bệnh nhân mạn tính. Thay vì chờ họ tự đến, trạm y tế phường xã sẽ chủ động xuống tận nơi khám, quản lý và theo dõi định kỳ. Đây là cách để tuyến y tế cơ sở thực sự gánh vai trò "gác cổng" sức khỏe cộng đồng.
Cuối cùng là dữ liệu y tế. Kết quả khám từ trường học, doanh nghiệp, cơ quan và bệnh viện sẽ được kéo về một hồ sơ sức khỏe điện tử chung. "Cách làm này tránh khám chồng chéo, tiết kiệm nguồn lực và giúp thành phố theo dõi sức khỏe toàn dân theo thời gian thực", người đứng đầu ngành y tế cho hay.
Sở Y tế cũng sẽ thiết kế và công bố các gói khám chia theo độ tuổi và nhóm nguy cơ để người dân chủ động lựa chọn. Ông Thượng cho biết tài chính cho chiến dịch đến từ ba nguồn là ngân sách nhà nước và xã hội hóa, với cơ chế thanh toán minh bạch là điều kiện tiên quyết để triển khai.
Trước đó, TP HCM triển khai khám sức khỏe miễn phí toàn bộ người cao tuổi (không phân biệt thường trú hay tạm trú) từ đầu năm 2024, sau khi thí điểm ở một số xã phường vào cuối năm 2023. Trên cả nước, Bộ Y tế vừa đề xuất triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí từ năm 2026, ưu tiên nhóm yếu thế trước khi mở rộng toàn dân trong dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh, đang được lấy ý kiến. Đây là bước đi cụ thể hóa Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, mục tiêu để toàn dân được khám sức khỏe định kỳ miễn phí, tiến tới miễn viện phí cơ bản năm 2030.
Theo thông báo của Sở Y tế TPHCM ngày 13/4, kết quả cấy phân các học sinh đang điều trị tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho thấy 17 mẫu dương tính với vi khuẩn Salmonella.
Kết quả xét nghiệm PCR do OUCRU thực hiện, tiếp tục xác nhận sự hiện diện của Salmonella enteritidis trong các mẫu bệnh phẩm, qua đó xác định đây là tác nhân liên quan đến vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại trường.
Trước đó, 187 học sinh tại Trường Tiểu học Bình Quới Tây (phường Bình Quới, TPHCM) xuất hiện triệu chứng nghi ngộ độc thực phẩm, trong đó, 57 em phải nhập viện điều trị nội trú.
Theo ghi nhận của Sở Y tế TPHCM, đến 8 giờ sáng 13/4, còn 33 học sinh đang điều trị nội trú, tình trạng ổn định.
Salmonella enteritidis là vi khuẩn thường tồn tại trong đường tiêu hóa của nhiều loài động vật và có thể lây sang người qua thực phẩm bị nhiễm khuẩn.
Nguồn lây phổ biến của loại vi khuẩn này thường đến từ trứng và các sản phẩm từ trứng, thịt gia cầm chưa được nấu chín kỹ, sữa và sản phẩm từ sữa chưa tiệt trùng, rau củ quả tươi sống bị nhiễm khuẩn.
Lây nhiễm chéo trong quá trình chế biến thực phẩm, do sử dụng chung dao, thớt hoặc dụng cụ cho thực phẩm sống và chín, cũng là một nguyên nhân đáng kể.
Để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm do Salmonella enteritidis, Sở Y tế TPHCM khuyến cáo người dân cần thực hiện đồng bộ các biện pháp như lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng và không có dấu hiệu hư hỏng.
Các sản phẩm từ thịt, trứng và các sản phẩm từ gia cầm cần được nấu chín kỹ; không sử dụng thực phẩm sống hoặc chưa chín.
Ngoài ra, người dân cần duy trì thói quen giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay sạch trước khi chế biến và sau khi đi vệ sinh; vệ sinh thường xuyên bề mặt, dụng cụ nhà bếp. Thực phẩm sống và chín cần được bảo quản riêng biệt để tránh nhiễm chéo.
Đồ ăn sau khi chế biến cần được sử dụng ngay hoặc bảo quản lạnh đúng cách, đồng thời hâm nóng kỹ trước khi ăn.
Sở Y tế TPHCM nhấn mạnh, vụ việc ngộ độc thực phẩm vừa qua tiếp tục là lời cảnh báo về nguy cơ ngộ độc thực phẩm trong môi trường học đường.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với các cơ sở giáo dục, đơn vị cung cấp suất ăn, phụ huynh và cộng đồng trong việc tăng cường giám sát an toàn thực phẩm, tuân thủ nghiêm quy trình vệ sinh, chế biến và bảo quản thực phẩm, hạn chế tối đa nguy cơ xảy ra các chùm ca ngộ độc thực phẩm trong trường học.
Đồng thời, nhà trường, phụ huynh cũng cần chủ động theo dõi sức khỏe học sinh để phát hiện sớm, xử trí kịp thời khi có dấu hiệu nghi ngờ.
