Thông tin được ông Lê Lưu Dũng, thành viên của Hiệp hội hang động Mỹ – người từng tham gia thám hiểm hang động gần 15 năm qua lý giải về việc xuất hiện hàng trăm viên ngọc động tại Phong Nha – Kẻ Bàng.
Từng thám hiểm các hang động ở Phong Nha – Kẻ Bàng, cũng như nhiều hang ở Quảng Trị cũ, Thanh Hóa, Thái Nguyên, Lạng Sơn, hay một số hang động ở bang Tennessee, Mỹ, ông Dũng cho biết cần nhiều điều kiện để hình thành ngọc động.
Đầu tiên, hang động cần có dòng nước thẩm thấu xuyên qua các tầng lớp đá vôi mang theo canxi carbonat tích tụ xung quanh các hạt cát nhỏ, hoặc các viên sỏi nhỏ, cũng có thể là mảnh vỡ của đá (gọi là nhân).
Trải qua hàng nghìn năm, các lớp canxi bao phủ càng dày xung quanh nhân và tạo nên những đường tròn đồng tâm. Ngọc động thường được hình thành trong các khu vực ở nền hang và nằm bên trong những hồ canxi nhỏ hay còn gọi là ruộng bậc thang (Rimstone). Các khu vực ruộng bậc thang này cho phép lượng nước chảy qua thường xuyên và tạo môi trường cho canxi và các khoáng chất khác kết tủa lắng đọng và bao phủ xung quanh nhân của ngọc động.
Dưới lực tác động của dòng nước chảy qua các ruộng bậc thang, các viên ngọc động này sẽ lăn tròn tại chỗ, cọ xát vào nhau và tạo nên bề mặt rất mịn. Quá trình này cũng tạo nên hình dạng là những khối cầu hoặc hình quả trứng.
Sự hình thành ngọc động cũng tùy thuộc vào điều kiện địa hình của lòng hang, cũng như nguồn nước. Nguồn nước đi qua các vách đá sẽ thay đổi theo mùa mưa và mùa khô nên cũng sẽ ảnh hưởng đến quá trình hình thành nhanh hay chậm của ngọc động.
Chuyên gia hang động cho hay, ở Việt Nam có rất nhiều hang động, tuy nhiên hiện tượng hình thành ngọc động là khá hiếm. Việc hình thành ngọc động còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kết cấu hang động, nguồn nước, hệ thống các khoáng chất và tạp chất, kết cấu của nền hang cũng như yếu tố về nhiệt độ trong hang (thường ở mức 20 đến 25 độ C, trong khi đó nhiệt độ nguồn nước đi ra từ các vách đá vôi có thể từ 15 đến 20 độ C).
Sự hình thành của ngọc động khác với măng đá. Ngọc động được hình thành do các dòng chảy nhẹ của nguồn nước xuyên qua các vết nứt ở vách hang. Trong khi đó, măng đá được hình thành bởi sự nhỏ giọt của các mạch nước cố định tại một vị trí.
Theo ông Dũng, về cơ bản, sự hình thành của ngọc động các hang động ở Phong Nha – Kẻ Bàng nói chung và hang Hùng nói riêng đều như nhau. Tuy nhiên, ở hang Hùng có ngọc động nhiều hơn và ở nhiều khu vực. Điều này chứng tỏ hang Hùng đáp ứng được điều kiện về nguồn nước, nền hang, nhiệt độ… để đảm bảo cho sự phát triển của ngọc động.
Nói về giá trị của ngọc động, ông Dũng cho rằng đây không phải là một loài đá quý và không có giá trị về trang sức. Ngọc động thực chất chỉ là một loại thạch nhũ hang động, nhưng có hình thù độc đáo hơn và sự hình thành khác biệt hơn. Ngọc động chỉ đẹp khi ở trong môi trường hang động. Ở môi trường bên ngoài, ngọc động cũng chỉ là một viên đá. Vì vậy, việc giữ môi trường phát triển cho ngọc động ở bên trong hang động là rất cần thiết.
Hiện tại, hang Hùng, thuộc hệ thông hang Hung Thoòng được Công ty TNHH Jungle Boss khai thác du lịch mạo hiểm. Doanh nghiệp này đánh dấu lối đi cố định trong hang để du khách đi theo đúng khu vực quy định, những khu vực có nhiều ngọc động, du khách sẽ được đứng từ xa để quan sát.
Ông Dũng lưu ý, các doanh nghiệp khai thác các sản phẩm du lịch khám phá hang động phải đưa ra những quy trình, quy định cụ thể để bảo vệ giá trị của di sản. Ví dụ khi đi khám phá hang động, cần hạn chế số lượng người đi đến các hang có chứa ngọc động. Cần đánh dấu các lối đi cố định tránh chạm đến các khu vực có ngọc động, nghiêm cấm các hành vi lấy ngọc động ra khỏi hang.
Ông Phạm Hồng Thái, Giám đốc Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, cho biết để bảo vệ các hang động, UBND tỉnh ban hành quy chế quản lý di sản. Thường vụ Tỉnh ủy đã có chỉ thị tăng cường công tác bảo vệ các giá trị của di sản.
“Nếu ai vi phạm thì sẽ bị xử lý”, ông nói, cho biết tất cả các sản phẩm du lịch sinh thái trong các tuyến của vườn điều có giám sát là kiểm lâm, lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách. Ngoài ra doanh nghiệp khai thác cũng có trách nhiệm phổ biến cho du khách trước khi đi vào về an toàn, quy chế quản lý di sản.
Laptop được thiết kế để mang lại sự tiện lợi cho người dùng trong công việc, học tập và giải trí, nhưng điều đó có thể dẫn đến những sai lầm trong quá trình sử dụng. Trong số những sai lầm mà người dùng laptop có thể gặp, việc đặt chúng trên bề mặt mềm như đệm ghế sofa hoặc giường là khá phổ biến, với hậu quả gây hại hơn những gì mọi người nghĩ.
Khi đặt laptop trên những bề mặt này, quạt tản nhiệt có thể bị che khuất, dẫn đến việc máy quá nóng do không đủ không khí lưu thông. Tình trạng này có thể dẫn đến việc làm hỏng các thành phần quan trọng như pin, khiến máy hoạt động kém hiệu quả. Một dấu hiệu cho thấy laptop có thể đang quá nóng là khi quạt phát ra tiếng ồn lớn hơn bình thường.
Để đảm bảo laptop được thông gió và làm mát đúng cách, người dùng được khuyến cáo sử dụng phụ kiện đế tản nhiệt. Đây là một thiết bị hữu ích giúp cung cấp luồng khí mát cho máy và ngăn ngừa tình trạng quá nhiệt. Đế tản nhiệt có thể được sử dụng ở nhiều nơi như giường, sàn nhà, hoặc trên đùi, hoạt động bằng cách thổi khí mát vào mặt dưới của laptop. Nhiều loại đế tản nhiệt hiện nay sử dụng pin hoặc kết nối qua cáp USB với máy tính.
Ngoài việc sử dụng đế tản nhiệt, người dùng cũng có thể kê cao laptop bằng cách đặt nó lên một cuốn sách bìa cứng, miễn là không che khuất các lỗ thông hơi. Về cơ bản, để tránh tình trạng quá nhiệt, việc giữ cho laptop ở vị trí cao và thông thoáng là rất quan trọng.
Bên cạnh đó, bụi bẩn tích tụ bên trong laptop cũng có thể gây tắc nghẽn và làm tăng nhiệt độ. Việc vệ sinh laptop định kỳ bằng bình khí nén để làm sạch các khe thông gió là cần thiết. Nếu đang chạy nhiều ứng dụng nặng cùng lúc, điều này cũng có thể khiến máy quá tải và nóng lên.
Nhìn chung, để bảo vệ laptop khi sử dụng trên bề mặt mềm, người dùng nên sử dụng đế tản nhiệt hoặc giá đỡ, đồng thời thường xuyên vệ sinh máy và hạn chế số lượng ứng dụng đang chạy. Nếu laptop quá nóng, hãy tắt máy và để nguội trước khi sử dụng lại.
Trong cuộc đua xe điện toàn cầu, quốc gia nào làm chủ được nguồn cung Lithium - thứ được ví như 'vàng trắng' - quốc gia đó sẽ nắm giữ lợi thế sinh tồn. Mới đây, một cơ sở tại tỉnh Fukui, Nhật Bản đã công bố bước ngoặt chấn động khi thu hồi thành công 90% lượng Lithium từ pin xe điện đã qua sử dụng, con số cao gấp đôi so với các phương pháp truyền thống.
Đột phá này đến từ JX Metals Circular Solutions, công ty con của một 'ông lớn' trong ngành kim loại màu tại Nhật Bản. Thay vì chấp nhận mức hiệu suất thấp như trước đây, đội ngũ kỹ sư tại nhà máy Tsuruga đã thay đổi hoàn toàn tư duy về phương pháp hóa học trong quy trình chiết xuất.
Quy trình bắt đầu bằng việc xử lý nhiệt pin cũ để loại bỏ tạp chất, sau đó nghiền nát thành một loại bột mịn chứa đầy kim loại quý gọi là 'khối đen' (black mass). Từ đây, phương pháp thủy luyện (hydrometallurgy) - một kỹ thuật xử lý hóa chất bằng nước - sẽ được triển khai để 'bóc tách' Lithium nguyên chất ra khỏi hỗn hợp.
Điểm khiến giới chuyên gia kinh ngạc không chỉ nằm ở con số 90%. Quy trình mới của JX Metals còn cực kỳ thân thiện với môi trường khi sử dụng chính Lithium Hydroxide thu hồi được để thay thế cho các hóa chất tinh chế truyền thống. Cải tiến thông minh này giúp cắt giảm tới 40% lượng phát thải carbon, biến đây trở thành một trong những quy trình tái chế sạch nhất thế giới hiện nay.
Đối với một quốc gia vốn phải nhập khẩu gần như 100% khoáng sản và phụ thuộc lớn vào các nhà máy tinh chế tại Trung Quốc như Nhật Bản, đây được xem là một bước đi chiến lược để tiến tới sự tự chủ hoàn toàn.
Dù đã vượt xa mục tiêu 70% mà Chính phủ Nhật Bản đề ra cho năm 2030, nhưng thách thức hiện tại lại nằm ở khâu... thu gom. Hiện chỉ có khoảng 14% pin Lithium-ion hết hạn tại Nhật Bản được đưa đến các kênh tái chế chính thức. Một lượng lớn xe điện cũ vẫn đang bị xuất khẩu sang nước ngoài, kéo theo đó là khối lượng khổng lồ kim loại quý giá 'chảy máu' khỏi biên giới.
Trong bối cảnh luật tái chế mới chính thức có hiệu lực trong năm nay, Nhật Bản đang nỗ lực siết chặt quy trình thu gom để đảm bảo công nghệ đột phá này có đủ 'nguyên liệu' nhằm duy trì huyết mạch cho ngành công nghiệp xe điện quốc gia.
Câu chuyện bắt đầu từ những năm 1970, khi Toto muốn sử dụng chuyên môn về gốm sứ để tạo ra các sản phẩm có giá trị cao. Bộ phận gốm sứ của công ty được thành lập vào năm 1984. Hiện nay, danh mục được tập trung vào ba sản phẩm cốt lõi dành cho thiết bị sản xuất chip.
Đầu tiên là mâm cặp tĩnh điện (mâm cặp điện tử), dùng cho công cụ khắc tạo mạch trên các tấm silicon được dùng trong bộ nhớ flash NAND để lưu trữ dài hạn. Các thiết bị này kẹp tấm silicon vào mâm cặp bằng lực tĩnh điện. Tiếp theo là các thành phần lắng đọng dạng sol khí (aerosol) bảo vệ thành buồng trong thiết bị khắc mạch bán dẫn logic. Thứ ba là bộ phận kết cấu có độ bền cao được dùng trong thiết bị sản xuất tấm màn hình LCD lớn. Tất cả dựa trên quy trình công nghệ được hoàn thiện qua nhiều thập kỷ sản xuất bồn cầu và các thiết bị vệ sinh khác.
Sự bùng nổ AI trên toàn cầu đã thúc đẩy nhu cầu mạnh mẽ đối với các vật liệu liên quan đến bán dẫn. Toto dự kiến lợi nhuận hoạt động từ mảng gốm sứ cao cấp tăng 32% lên mức kỷ lục 27 tỉ yen (169 triệu USD) trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3.2026. Con số này vượt mảng thiết bị nhà ở tại Nhật Bản với 18 tỉ yen và mảng thiết bị nhà ở nước ngoài với 7 tỉ yen, giúp mảng gốm sứ chiếm 55% tổng lợi nhuận hoạt động của công ty.
Một hướng phát triển công nghệ mới đầy triển vọng là tích hợp chiplet, kỹ thuật giúp tăng hiệu năng bằng cách kết hợp nhiều chip với nhau. Ông Ryosuke Hayashi, giám đốc công nghệ của Toto, cho biết các bộ phận cấu trúc của công ty phù hợp với vật liệu chế tạo chiplet. Mâm cặp tĩnh điện cũng được kỳ vọng hưởng lợi từ cả nhu cầu mới lẫn nhu cầu thay thế khi các thiết bị hiện có bị hao mòn.
Mảng gốm sứ và thiết bị nhà ở của Toto đang tạo nên hiệu ứng cộng hưởng. Tại khu nghiên cứu ở tỉnh Kanagawa, các công cụ phân tích tiên tiến ban đầu phục vụ phát triển chất bán dẫn giờ hỗ trợ cả những mảng kinh doanh khác.
Dù vậy, thị trường vốn vẫn chưa định giá đúng câu chuyện công nghệ này. Trong thư gửi ban quản trị Toto vào đầu tháng 2, quỹ đầu tư Palliser có trụ sở tại London (Anh), kêu gọi lãnh đạo công ty "cải thiện việc công bố thông tin" về bộ phận gốm sứ. Việc này nằm "tạo sự minh bạch về khả năng cạnh tranh và triển vọng tăng trưởng, đảm bảo giá trị thực sự của mảng gốm sứ được phản ánh đầy đủ".
Theo ông Hayashi, khoảng cách giữa năng lực công nghệ và nhận thức của nhà đầu tư vẫn còn lớn. Cách đây 5 năm, các nhà đầu tư còn nghi nghờ, liệu công nghệ gốm sứ của Toto có dùng được trong nhà bếp không? Giờ đây, công nghệ này trở thành "cây hái tiền" từ ngành công nghiệp chip và AI.
Thiết bị vệ sinh và chất bán dẫn là hai lĩnh vực hoàn toàn khác biệt. Nhiều nhà đầu tư vẫn chưa hình dung hết những bí mật sản xuất gốm sứ của Toto có giá trị như thế nào với ngành công nghệ toàn cầu.
