Theo thống kê của Liên Hợp Quốc, có tới 72,4% trẻ em trong độ tuổi 11-14 từng trải qua ít nhất một hình thức kỷ luật bằng bạo lực thể chất hoặc tinh thần. Điều đáng lo ngại là nhiều tổn thương lại xuất phát từ chính môi trường sống gần gũi nhất với các em là gia đình.
Tại tọa đàm “Vì an toàn trẻ em Việt Nam” do Trung tâm Truyền hình Việt Nam khu vực Nam Bộ tổ chức sáng 15/5, các chuyên gia cho rằng việc xây dựng môi trường sống an toàn, tích cực cho trẻ cần bắt đầu từ sự thay đổi trong nhận thức và kỹ năng của người lớn.
Theo Đại biểu Quốc hội Nguyễn Trần Phương Hà, các vụ việc liên quan đến trẻ em, học sinh hiện nay đang diễn biến ngày càng phức tạp, đòi hỏi sự chung tay của gia đình, nhà trường và xã hội trong công tác phòng ngừa, hỗ trợ và bảo vệ trẻ.
Các chuyên gia nhận định áp lực công việc và cuộc sống hiện đại khiến nhiều bậc phụ huynh dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, mệt mỏi. Nếu thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc, người lớn có thể vô tình tạo ra những tổn thương tâm lý cho con trẻ thông qua lời nói, thái độ hoặc cách ứng xử hằng ngày
Không chỉ những tác động trực tiếp, sự thiếu quan tâm, khoảng cách trong giao tiếp gia đình hay những biến động như ly hôn, tái hôn cũng có thể khiến trẻ cảm thấy cô đơn, thiếu cảm giác an toàn. Vì vậy, các chuyên gia cho rằng cha mẹ cần dành nhiều thời gian lắng nghe, đồng hành và tạo không gian chia sẻ tích cực với con.
TS tâm lý Linh Trang cho biết nhu cầu được hỗ trợ tâm lý của trẻ em hiện nay đang gia tăng mạnh. Chỉ riêng trong tháng 4, Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em 111 đã tiếp nhận khoảng 46.000 cuộc gọi liên quan đến trẻ em. Tuy nhiên, nguồn lực hỗ trợ vẫn còn hạn chế.
Theo TS Linh Trang, điều quan trọng là phụ huynh cần cởi mở hơn khi nhận thấy con có dấu hiệu bất ổn tâm lý. Việc sớm lắng nghe, thấu hiểu và tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn sẽ giúp trẻ được can thiệp kịp thời, tránh để tổn thương kéo dài.
Bên cạnh môi trường đời thực, các chuyên gia cũng cảnh báo trẻ em đang đối mặt với nhiều nguy cơ trên không gian mạng. Tại tọa đàm, Thượng tá Nguyễn Bá Sơn cho biết nhiều vụ việc xâm hại trẻ em thời gian qua có liên quan đến môi trường mạng.
Ông cho rằng hiểm họa đôi khi không đến từ những đường dây tội phạm xa lạ, mà âm thầm nảy sinh từ chính sự vô tư của người lớn.
Thói quen đăng tải hình ảnh, chia sẻ những khoảnh khắc đời thường của con trẻ lên mạng xã hội tưởng chừng vô hại lại vô tình trở thành nguồn dữ liệu cho kẻ xấu khai thác, đồng thời đẩy các em vào tâm điểm của những lời bình luận độc hại và sự xâm phạm đời tư.
Theo ông, phụ huynh cần cẩn trọng khi chia sẻ hình ảnh, thông tin cá nhân của con lên mạng xã hội, đồng thời tăng cường hướng dẫn kỹ năng sử dụng Internet an toàn cho trẻ.
Để “vá” lại những khoảng trống nguy hiểm ấy, một hệ thống bảo vệ đa tầng đang từng bước được kích hoạt. Tại TPHCM, công nghệ đã được huy động nhằm rút ngắn thời gian tiếp nhận và xử lý các vụ việc liên quan đến trẻ em.
Ông Nguyễn Tăng Minh cho biết thành phố đã chính thức tích hợp tổng đài 1022 để tiếp nhận mọi phản ánh liên quan đến bạo hành trẻ em. Toàn bộ thông tin sau khi tiếp nhận sẽ được trung tâm phân tích, xử lý khẩn cấp và chuyển trực tiếp về địa phương, yêu cầu lực lượng công an can thiệp ngay tại hiện trường.
Song về lâu dài, các chuyên gia cho rằng giải pháp quan trọng nhất vẫn là trang bị kiến thức cho người lớn ngay từ sớm. Giáo dục tiền hôn nhân, kỹ năng làm cha mẹ, hiểu biết về tâm lý trẻ em và khả năng kiểm soát cảm xúc cần được xem là nền tảng để xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho trẻ em phát triển toàn diện.
Tại chương trình, Trung tâm Truyền hình Việt Nam khu vực Nam Bộ cũng tổ chức lễ phát động chiến dịch “Vì an toàn trẻ em Việt Nam”. Đây là hoạt động mở màn cho chiến dịch truyền thông cộng đồng nhằm nâng cao nhận thức, kêu gọi hành động và xây dựng mạng lưới bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bạo hành, xâm hại và tổn thương cả trong đời sống thực lẫn trên môi trường mạng.
Chiến dịch được triển khai trong bối cảnh liên tiếp xảy ra nhiều vụ bạo lực liên quan đến trẻ em, gây hậu quả nghiêm trọng và tạo sự bức xúc trong dư luận.
Chỉ trong chưa đầy 5 tháng đầu năm, cả nước ghi nhận ít nhất 30 vụ việc liên quan đến bạo lực trẻ em được báo chí phản ánh, gồm 12 vụ bạo lực gia đình và 18 vụ bạo lực học đường, bạo lực mạng.
Thông qua thông điệp: “Mỗi người lớn là một mắt xích bảo vệ trẻ em. Khi một mắt xích im lặng, trẻ có thể mất cơ hội được cứu”, chiến dịch khẳng định quan điểm “bảo vệ trẻ em là trách nhiệm của toàn xã hội”.
Tại Trường đại học Văn Hiến, điểm sàn xét tuyển là 15 điểm theo kết quả điểm thi tốt nghiệp THPT 2026. Với các hình thức xét học bạ THPT, điểm sàn 18.
Còn với phương thức xét điểm thi đánh giá năng lực Đại học Quốc gia TP.HCM, thí sinh đạt từ 600 điểm có thể nộp hồ sơ xét tuyển vào tất cả các ngành đào tạo (trừ các ngành đặc thù và có môn năng khiếu như điều dưỡng, piano, thanh nhạc).
Đối với các ngành luật, luật kinh tế và điều dưỡng sẽ áp dụng mức điểm sàn theo quy định ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố.
Thí sinh có cơ hội nhận học bổng 'Tinh hoa Văn Hiến' với mức hỗ trợ 20% - 80% học phí toàn khóa. Học bổng được trao cho những thí sinh lựa chọn Văn Hiến là nguyện vọng 1 và có kết quả trúng tuyển cao theo các phương thức xét tuyển của trường.
Tại Trường đại học Hùng Vương TP.HCM, điểm sàn xét tuyển cũng từ 15 điểm từ kết quả thi tốt nghiệp THPT. Còn với xét kết quả học bạ THPT là 18 điểm, xét kết quả kỳ thi đánh giá năng lực Đại học Quốc gia TP.HCM từ 600 điểm.
Riêng nhóm ngành luật và tâm lý, trường sẽ cập nhật và công bố ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào ngay sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố điểm sàn đối với các ngành đào tạo giáo viên và sức khỏe, luật dự kiến vào ngày 8-7.
Trường triển khai quỹ học bổng trị giá 75 tỉ đồng dành cho tân sinh viên năm 2026. Trong đó học bổng tài năng hỗ trợ 100% học phí toàn khóa cho thí sinh có thành tích nổi bật trong học tập, nghiên cứu khoa học, văn hóa, nghệ thuật, thể thao hoặc khởi nghiệp sáng tạo.
Học bổng 'Hào khí Hùng Vương' hỗ trợ đến 80% học phí học kỳ I. Còn học bổng ngành tiên phong giảm 50% học phí năm học đầu tiên đối với các ngành đào tạo đặc biệt...
Đến cuối tháng 4, 25 trong 35 trường đại học đào tạo Y khoa đã công bố tổ hợp xét tuyển năm 2026.
Trong đó, các trường Đại học Y Hà Nội, Y Dược TP HCM, Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Y Dược Cần Thơ chỉ xét điểm thi tốt nghiệp THPT theo khối B00 (Toán, Hóa, Sinh). Còn lại, các trường sử dụng 3-12 tổ hợp, cá biệt có trường dùng điểm môn Ngoại ngữ với 7 thứ tiếng.
Ngoài B00 cùng một số tổ hợp phổ biến như A00 (Toán, Lý, Hóa), D08 (Toán, Sinh, Anh), 10 trường sử dụng các tổ hợp chứa Văn, Sử hoặc Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học hay Công nghệ.
Dù vậy, hai môn Toán - Hóa, Toán - Sinh hoặc Toán - Lý là bắt buộc, có trường đặt thêm điều kiện về môn Sinh học ở bậc THPT để đảm bảo thí sinh phù hợp học ngành Y khoa.
Năm ngoái, khi một số trường sử dụng các tổ hợp "lạ" để xét tuyển ngành Y khoa, ví dụ D01 (Toán, Văn, Anh), nhiều chuyên gia và bác sĩ đã cảnh báo về chất lượng đào tạo, cho rằng các tổ hợp cần có Toán, Hóa, Sinh bởi đây là kiến thức nền tảng sinh viên theo ngành này phải có.
Danh sách tổ hợp xét tuyển ngành Y khoa năm 2026 của các trường Y phía Bắc, tính đến ngày 29/4:
Theo Quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường có thể tự chọn môn trong tổ hợp xét tuyển, miễn là mỗi tổ hợp có tối đa ba bài thi, trong đó có Toán hoặc Văn.
Năm ngoái, Bộ đã phải yêu cầu các trường dùng tổ hợp xét tuyển không có môn nền tảng, liên quan đến ngành học phải giải trình căn cứ khoa học, thực tiễn. Một số trường sau đó đã điều chỉnh.
TRỪNG PHẠT ĐÚNG NGƯỜI SAI VÀ KHÔNG LÀM TỔN HẠI NGƯỜI ĐÚNG
Một kết luận vội vàng theo hướng quy chụp cả một điểm thi phá hoại liêm chính thi cử không kém gì việc làm ngơ trước sai phạm. Bởi cả hai đều đặt số phận của những thí sinh làm bài trung thực ra ngoài tầm bảo vệ của pháp luật.
Thông báo số 356/TB-VPCP ngày 7.7.2026 kết luận của Phó thủ tướng Lê Tiến Châu về vụ việc tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang đã chạm đúng ranh giới ấy. Văn bản một mặt yêu cầu xử lý nghiêm minh tổ chức, cá nhân sai phạm, mặt khác nhấn mạnh phải phân hóa rõ vai trò, trách nhiệm, tính chất, mức độ vi phạm của từng chủ thể, đồng thời bảo đảm tính nhân văn trong giáo dục, không để thí sinh có năng lực thực chất bị mất cơ hội học tập. Đây không phải hai yêu cầu mâu thuẫn cần cân bằng theo kiểu thỏa hiệp, mà là hai mặt của cùng một nguyên tắc. Kỷ cương của kỳ thi chỉ có nghĩa khi nó trừng phạt đúng người sai và không làm tổn hại người đúng.
Nguyên tắc ấy không phải khẩu hiệu. Nó là nghĩa vụ pháp lý đã được quy định tại điều 2 Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông ban hành kèm Thông tư số 24/2024/TT-BGDĐT ngày 24.12.2024 yêu cầu kỳ thi phải bảo đảm yêu cầu an toàn, nghiêm túc, trung thực, khách quan, công bằng. Năm tiêu chí ấy ràng buộc cả hai chiều. Nó buộc cơ quan chức năng phải truy đến cùng dấu hiệu bất thường nhưng cũng buộc chính họ phải khách quan với từng bài thi, từng thí sinh, thay vì suy đoán tập thể từ một hiện tượng thống kê. Khi cơ quan điều tra khởi động thủ tục tố tụng đối với một giáo viên về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ theo điều 356 bộ luật Hình sự, đó là bước xác minh trách nhiệm của một cá nhân cụ thể, chưa phải kết luận về động cơ hay hành vi của hàng trăm thí sinh ngồi trong phòng thi hôm đó.
Ranh giới này đặc biệt quan trọng khi bàn tới hậu quả nặng nhất là hủy kết quả thi. Điều 57 của quy chế xác định rõ các trường hợp thí sinh bị hủy kết quả, trong đó có việc để người khác làm bài thay dưới mọi hình thức. Điều đáng chú ý là thẩm quyền hủy kết quả thuộc về giám đốc sở GD-ĐT và phải căn cứ vào báo cáo bằng văn bản của chủ tịch hội đồng thi. Nói cách khác, hủy kết quả là một quyết định hành chính cá thể hóa, dựa trên căn cứ với từng bài thi.
Nếu điều tra chứng minh một bài thi cụ thể là sản phẩm của gian lận, bài đó phải bị hủy dù chủ nhân của nó là ai. Nhưng nếu không chứng minh được với một bài thi cụ thể, thì việc hủy nó chỉ vì nó nằm gần những bài khác trong dải số báo danh là vi phạm chính cái nguyên tắc khách quan mà kỳ thi đòi hỏi.
Theo thống kê được Bộ GD-ĐT công bố, toàn tỉnh Tuyên Quang có 154 bài thi đạt điểm 10 môn toán trên tổng số 17.589 thí sinh dự thi, trong khi cả nước ghi nhận 4.028 bài điểm tuyệt đối ở môn này. Trong số đó, 147 bài điểm 10 thuộc về học sinh Trường THPT chuyên Tuyên Quang, chiếm hơn 95% số điểm 10 toàn tỉnh, tập trung trong một nhóm thí sinh có số báo danh gần nhau. Bộ GD-ĐT cho biết bước đầu chưa phát hiện dấu hiệu bất thường ở các khâu in sao đề, vận chuyển, bảo quản và chấm thi, nhưng nhận định kết quả môn toán tại điểm thi này là bất thường, cần tiếp tục làm rõ, nhất là ở công tác coi thi.
CÁC ĐÒI HỎI CỤ THỂ VỀ CÁCH XỬ LÝ
Từ thực tế này, có thể rút ra những đòi hỏi cụ thể về cách xử lý. Thứ nhất, mọi kết luận phải được cá thể hóa đến từng chủ thể, phân biệt rạch ròi người tổ chức hoặc tiếp tay gian lận với thí sinh không liên quan. Một học sinh giỏi thật, ngồi cùng phòng thi với nơi xảy ra sai phạm, không thể mặc nhiên bị nghi ngờ chỉ vì điểm số của em nằm trong vùng thống kê bất thường. Gánh nặng chứng minh phải thuộc về cơ quan chức năng, không phải thuộc về thí sinh.
Thứ hai, và đây là chỗ mà minh bạch trở thành công cụ bảo vệ chứ không phải công cụ trừng phạt, kết quả điều tra cần được công bố kịp thời và rõ ràng. Thông báo 356 yêu cầu tỉnh Tuyên Quang hoàn thành đánh giá và kiến nghị phương án trước ngày 9.7.2026, đồng thời sớm công bố kết quả điều tra để các thí sinh đủ điều kiện vẫn kịp thời gian đăng ký xét tuyển đại học, cao đẳng năm 2026. Mốc thời gian ấy không phải chi tiết kỹ thuật. Với một thí sinh làm bài bằng chính năng lực của mình, mỗi ngày chậm minh bạch là một ngày em phải sống dưới một đám mây nghi ngờ mà em không tạo ra, và có thể là mất luôn cơ hội vào ngành, vào trường mà em xứng đáng. Minh bạch nhanh và đúng lúc chính là cách nhà nước trả lại danh dự cho người trung thực.
Thứ ba, vụ việc phải dẫn tới rà soát cơ chế coi thi, đặc biệt ở những điểm thi đặt tại chính ngôi trường có đông thí sinh dự thi. Các biện pháp mà Phó thủ tướng nêu ra như sử dụng máy quét cầm tay, lắp camera tại phòng thi và siết công tác nhân sự tham gia kỳ thi cần được thể chế hóa thành quy trình bắt buộc, thay vì áp dụng tùy nghi từng nơi. Yêu cầu rà soát tổng thể kết quả kỳ thi trên cả nước là đúng, nhưng phải được thực hiện trên nền tảng dữ liệu và tiêu chí thống nhất, tránh biến thành một đợt nghi ngờ tràn lan gieo lo lắng oan cho những địa phương và thí sinh không có vấn đề gì.
Cuối cùng, câu chuyện ở Tuyên Quang không chỉ là chuyện của 147 bài thi hay của một giáo viên đang bị điều tra. Nó là phép thử với chính niềm tin vào kỳ thi quốc gia. Một kỳ thi chỉ có giá trị khi thí sinh trung thực tin rằng hệ thống đứng về phía họ, rằng sự nỗ lực thật sẽ được bảo vệ và sự gian dối sẽ bị bóc tách chính xác chứ không bị gộp chung.
