Học sinh Khánh Hòa biến rác nhựa thành cá voi, rùa biển 3D khổng lồ

Ngày 3-6, tại Trường đại học Việt - Đức, trụ sở ở phường Thới Hòa, TP.HCM, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức bàn giao nhiệm vụ Chủ tịch hội đồng trường.

Theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, GS.TS Lê Quân, Thứ trưởng, được bổ nhiệm giữ chức vụ Chủ tịch hội đồng Trường đại học Việt - Đức, thay người tiền nhiệm là PGS.TS Nguyễn Văn Phúc (nguyên Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo).

Tân Chủ tịch hội đồng Trường đại học Việt - Đức Lê Quân có bằng tiến sĩ quản lý khoa học tại Đại học Toulon (Pháp), được phong hàm giáo sư năm 2017.

Ông từng giữ nhiều vị trí lãnh đạo quản lý: Phó giám đốc, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau. Ông hiện là Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (được bổ nhiệm từ tháng 9-2025), phụ trách hợp tác quốc tế.

Hội đồng Trường đại học Việt - Đức gồm 20 thành viên không thuộc biên chế của trường, làm việc theo chế độ tự nguyện, trong đó có đại diện do cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, các nhà khoa học, các nhà hoạt động xã hội và các doanh nghiệp tiêu biểu.

Hội đồng trường có 10 thành viên do Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam đề cử, 10 thành viên do Bộ Khoa học và Nghiên cứu, Nghệ thuật và Văn hóa bang Hessen, Đức đề cử.

Phát biểu tại lễ bàn giao, GS.TS Lê Quân cho biết Trường đại học Việt - Đức là ngôi trường được thành lập trên cơ sở hiệp định giữa hai Chính phủ, từ tâm huyết của lãnh đạo hai quốc gia với mong muốn xây dựng một trường đại học đẳng cấp quốc tế, dựa trên hệ thống tiêu chuẩn giáo dục của Đức, đặc biệt là các tiêu chuẩn quản lý chất lượng.

Trong giai đoạn sắp tới, Trường đại học Việt - Đức hướng tới tăng cường tự chủ đại học và phát triển, nâng tầm vị thế. Sự tham gia của Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ dần chuyển dịch sang tính chất định hướng và chỉ quản lý nhà nước, tạo không gian cho nhà trường lớn mạnh hơn nữa.

Qua đó góp phần để Việt Nam sẽ có trường đại học chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu học tập không chỉ của người dân trong nước mà còn của sinh viên quốc tế. Trường trở thành nơi để các nhà khoa học hai nước hợp tác, cống hiến và đóng góp chuyên môn.

Trường đại học Việt - Đức được thành lập từ năm 2008, là dự án hợp tác giữa Chính phủ Việt Nam và Cộng hòa Liên bang Đức.

Hiệp định ba bên được ký kết giữa Chính phủ Việt Nam (Bộ Giáo dục và Đào tạo), Chính phủ Cộng hòa Liên bang Đức (Bộ Giáo dục và Nghiên cứu liên bang) và chính quyền bang Hessen (Bộ Nghiên cứu và Nghệ thuật), tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của nhà trường. Chi phí cho các giáo sư Đức giảng dạy tại trường có sự tham gia hỗ trợ của Chính phủ Đức.

Trụ sở Trường đại học Việt - Đức được xây dựng trên khuôn viên rộng hơn 50ha, nằm tại mặt tiền giao nhau giữa quốc lộ 13 và vành đai 4 TP.HCM, thuộc phường Thới Hòa, TP.HCM (trước đây là phường Thới Hòa, thành phố Bến Cát, tỉnh Bình Dương).

Dự án xây dựng khuôn viên Trường đại học Việt - Đức đã khánh thành, đưa vào sử dụng từ tháng 11-2022 với tổng mức đầu tư 200 triệu USD. Trong đó 180 triệu USD là vốn vay ưu đãi của Ngân hàng Thế giới (WB), còn lại là vốn đối ứng của ngân sách Việt Nam.

Ban giám hiệu Trường đại học Việt - Đức hiện nay có đại diện cả hai bên, gồm: Hiệu trưởng là GS.TS René Thiele, hai Phó hiệu trưởng là TS Thomas Aulig và TS Hà Thúc Viên.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Số lượng du học sinh Việt Nam tại Đài Loan ghi nhận mức tăng mạnh trong giai đoạn sau đại dịch COVID-19.

Theo các thống kê giáo dục Đài Loan, năm học 2020-2021 có khoảng 17.534 sinh viên Việt Nam tại đây. Con số này tăng lên 18.755 vào năm học 2021-2022, đạt 23.728 vào năm học 2022-2023 và tiếp tục lên 27.491 trong năm học 2023-2024.

Đến năm học 2024-2025, quy mô người học Việt Nam vào khoảng 40.000, đông nhất trong nhóm sinh viên quốc tế. Chỉ trong khoảng 4 năm, số du học sinh Việt Nam tại Đài Loan đã tăng hơn gấp đôi.

Bà Khâu Thục Quyên - Chủ nhiệm Văn phòng giao lưu quốc tế Trường đại học Minh Tân (Đài Loan) - cho biết trường có khoảng 10.000 sinh viên, trong đó 25% là sinh viên quốc tế. Sinh viên Việt Nam đứng đầu số lượng sinh viên quốc tế, còn lại là sinh viên từ Philippines, Indonesia, Malaysia.

Trong khi đó, Trường đại học Minh Truyền (Đài Loan) hiện cũng có 700 sinh viên Việt Nam theo học trong tổng số 20.000 sinh viên của trường. Học viện Kỹ thuật Nam Á có 110 sinh viên Việt Nam đang theo học các hệ tự túc sinh viên quốc tế, hệ vừa học vừa làm…

Đà tăng này diễn ra song song với việc Đài Loan mở rộng chính sách thu hút nhân lực quốc tế, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghệ cao. Ông Lâm Vi Chí - Trưởng phòng, Tham tán giáo dục của Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc tại TP.HCM - nhận định có ba nhóm yếu tố chính.

Thứ nhất là yếu tố văn hóa và môi trường sống. Đài Loan có nhiều nét tương đồng với Việt Nam về thời tiết, ẩm thực và sinh hoạt hằng ngày. Bên cạnh đó, cộng đồng người Việt tại Đài Loan hiện khá đông đảo.

Yếu tố thứ hai là chi phí học tập. Theo ông, mức chi phí du học tại Đài Loan thấp hơn đáng kể so với Mỹ và châu Âu, trong khi sinh viên vẫn có thể tiếp cận hệ thống giáo dục có chất lượng cao cùng nhiều nguồn hỗ trợ tài chính.

Ngoài học bổng của Cơ quan giáo dục Đài Loan dành cho bậc đại học đến tiến sĩ, hầu hết trường đại học tại đây đều có chính sách học bổng riêng cho sinh viên quốc tế.

Thứ ba là chất lượng đào tạo cùng những cơ hội việc làm trong các ngành công nghệ cao như bán dẫn, AI hay robot.

Nhiều tập đoàn lớn như TSMC, NVIDIA, Micron hay MediaTek đã tham gia tiếp nhận sinh viên quốc tế thông qua chương trình INTENSE. Riêng lĩnh vực bán dẫn, các doanh nghiệp tại Đài Loan đã mở tới 34.000 vị trí việc làm mới trong năm 2024.

Bà Hoàng Thị Minh Liên - Giám đốc Công ty TNHH đầu tư và phát triển giáo dục Minh Anh, Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Nhân Văn (TP.HCM) - cho rằng trong bối cảnh số người Việt học tập tại Đài Loan tăng nhanh, điều quan trọng nhất là giúp học sinh hiểu đúng lộ trình, chọn ngành phù hợp với năng lực và chuẩn bị một kế hoạch học tập đủ dài hơi trước khi xuất cảnh.

Một trong những lộ trình được nhiều học sinh sau THPT quan tâm là hệ đại học 1+4, với một năm học tiếng Hoa trước khi bước vào chương trình đại học chính thức. Một năm đầu cũng là khoảng thời gian để người học làm quen với ngôn ngữ, nếp sống, phương pháp học tập, văn hóa trường đại học.

Ở góc độ tài chính, bà Liên cho biết một số chương trình du học Đài Loan có chính sách hỗ trợ ban đầu cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, gồm bảo lãnh tài chính, hỗ trợ chi phí ban đầu với lãi suất 0%, miễn phí học tiếng Hoa tại Việt Nam, hỗ trợ xin visa và ký túc xá trong giai đoạn đầu.

Các chính sách này có ý nghĩa với học sinh ở địa phương, nơi nhiều em có năng lực học tập và mong muốn đi xa nhưng gia đình còn cân nhắc về chi phí. Tuy nhiên, phụ huynh cần tìm hiểu kỹ điều kiện áp dụng, phạm vi hỗ trợ, thời hạn hoàn trả và các cam kết đi kèm của từng chương trình.

Đặc biệt, bà Liên cho rằng nhu cầu nhân lực của Đài Loan đang tăng ở nhiều nhóm ngành như bán dẫn, UAV, năng lượng tái tạo, công nghệ ứng dụng thông minh…

Với một số chương trình vừa học vừa thực hành, sinh viên Việt Nam có thể tiếp cận môi trường doanh nghiệp tại Đài Loan, học cách tổ chức sản xuất, quản lý chất lượng, ứng dụng công nghệ và rèn tác phong làm việc, qua đó tích lũy kinh nghiệm để sau này trở về đóng góp cho nhu cầu nhân lực và phát triển kinh tế tại địa phương.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Sự lặp lại này không phải ngẫu nhiên. Nó là sản phẩm của một mô hình quản lý đã định hình từ lâu, nơi pháp luật được ban hành đầy đủ trên giấy nhưng không được vận hành đến tận điểm phát sinh rủi ro. Vấn đề không nằm ở chỗ chúng ta thiếu phản ứng. Vấn đề nằm ở chỗ toàn bộ mô hình quản lý an toàn thực phẩm (ATTP) bữa ăn bán trú ở VN đang được thiết kế để phản ứng chứ không phải để phòng ngừa.

Nhìn từ góc độ pháp lý, khung quy định hiện hành thoạt nhìn có vẻ chặt chẽ. Luật ATTP 2010 dành riêng các điều 28, 29, 30 quy định điều kiện bảo đảm an toàn đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống bao gồm bếp ăn tập thể, từ bố trí mặt bằng chống nhiễm chéo, dụng cụ chế biến đến nguyên liệu rõ nguồn gốc và lưu mẫu thức ăn. Điều 54 đặt ra nghĩa vụ truy xuất nguồn gốc khi cần. Bộ luật Hình sự năm 2015 tại điều 317 hình sự hóa hành vi cung cấp thực phẩm không bảo đảm quy chuẩn gây ngộ độc nghiêm trọng, với khung hình phạt cao nhất lên đến 20 năm tù.

Nghị định 15/2018/NĐ-CP cụ thể hóa điều kiện cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện. Chỉ thị 38/CT-TTg ngày 11.10.2024 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường phòng ngừa ngộ độc thực phẩm. Mới đây, Bộ Y tế ban hành Công văn 2236/BYT-ATTP ngày 1.4.2026 yêu cầu siết chặt kiểm tra bếp ăn tập thể trường học.

Như vậy, nhìn thì thấy rõ khung pháp lý đầy đủ, vậy khoảng trống nằm ở đâu?

Khoảng trống thứ nhất nằm trong chính cấu trúc của hệ thống. Việc cấp phép cho doanh nghiệp cung cấp suất ăn được thực hiện một lần trong khi rủi ro vi sinh phát sinh hằng ngày. Một cơ sở có thể đạt chuẩn vào ngày được cấp giấy chứng nhận nhưng quy trình bảo quản, vận chuyển, phân chia khẩu phần lại có thể xuống cấp chỉ sau vài tháng mà không ai biết. Hậu kiểm theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP về nguyên tắc là công cụ để bù đắp cho khoảng trống này. Tuy nhiên, trên thực tế hậu kiểm thường mang tính định kỳ, có thông báo trước và tập trung vào hồ sơ giấy tờ hơn là quy trình thực tế. Kiểm tra một bếp ăn vào lúc nhân viên đã chuẩn bị sẵn tâm thế đón đoàn không cho phép phát hiện được những thói quen tệ hại diễn ra trong 364 ngày còn lại của năm.

Khoảng trống thứ hai mang tính thể chế. Quản lý ATTP trường học ở VN đang bị phân mảnh giữa nhiều đầu mối. Sở Y tế hoặc Sở ATTP chịu trách nhiệm về chuyên môn vệ sinh thực phẩm. Sở GD-ĐT quản lý hoạt động của nhà trường. Chính quyền địa phương cấp xã, phường có vai trò giám sát trên địa bàn. Hiệu trưởng nhà trường, theo khoản 7 điều 28 luật ATTP, là người đứng đầu đơn vị có bếp ăn tập thể nên phải chịu trách nhiệm chính. Và cuối cùng là doanh nghiệp cung cấp suất ăn, chủ thể trực tiếp sản xuất ra rủi ro.

5 chủ thể, mỗi chủ thể giữ một mảnh trách nhiệm và khi sự cố xảy ra mảng trách nhiệm nào cũng có thể được giải thích là trách nhiệm của người khác. Đây là mô hình mà các nhà phân tích thể chế gọi là trách nhiệm khuếch tán, nơi không ai phải gánh vác cụ thể vì ai cũng có thể chỉ tay sang bên cạnh.

Khoảng trống thứ ba là sự thiếu vắng minh bạch chủ động. Phụ huynh đóng tiền ăn cho con mỗi tháng nhưng không có quyền tiếp cận thông tin về đơn vị cung cấp suất ăn theo cách hệ thống. Họ không biết doanh nghiệp đó đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính bao nhiêu lần? Kết quả các đợt hậu kiểm gần nhất ra sao? Có vướng vào sự cố tại trường nào khác hay không?

Trong khi đó, ở nhiều nước trên thế giới có hệ thống ATTP hiệu quả, kết quả thanh tra vệ sinh được công khai bắt buộc, thậm chí dán ngay tại cửa cơ sở dưới dạng xếp hạng để người tiêu dùng nhìn thấy. Nguyên tắc rất đơn giản. Khi thông tin về chất lượng được công khai thì doanh nghiệp tự có động lực kinh tế để cải thiện vì khách hàng có thể chọn hoặc không chọn họ. Khi thông tin bị che giấu, không có cơ chế thị trường nào hoạt động và mọi gánh nặng giám sát đổ dồn lên cơ quan nhà nước vốn đã quá tải.

Khoảng trống thứ tư và có lẽ là gốc rễ, nằm ở cách chúng ta định giá bữa ăn của trẻ em. Khi mức thu tiền ăn bán trú bị giới hạn ở mức rất thấp, các đơn vị cung cấp suất ăn buộc phải cắt giảm chi phí ở mọi khâu để có lợi nhuận. Nguyên liệu rẻ hơn nghĩa là rủi ro chất lượng cao hơn. Vận chuyển bằng phương tiện không bảo đảm nghĩa là rủi ro vi sinh tăng theo thời gian và nhiệt độ. Nhân công không được đào tạo bài bản nghĩa là quy trình vệ sinh dễ bị bỏ qua. Đây không phải là biện minh cho doanh nghiệp vi phạm mà là chỉ ra một thực tế rằng nếu thiết kế kinh tế của bữa ăn học đường khiến việc làm đúng trở nên không có lãi thì việc làm sai chỉ còn là vấn đề thời gian.

Vậy nên thay đổi như thế nào? Chúng ta cần dịch chuyển mô hình từ hậu kiểm sang phòng ngừa dựa trên rủi ro theo nguyên tắc HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points - hệ thống quản lý ATTP dựa trên việc phân tích mối nguy và kiểm soát các điểm tới hạn) đã được nhiều quốc gia áp dụng cho dịch vụ ăn uống tập thể.

Cốt lõi của HACCP không phải là kiểm tra sản phẩm cuối cùng mà là kiểm soát các điểm nguy cơ trong quy trình từ tiếp nhận nguyên liệu đến phân phối khẩu phần. Khi rủi ro được kiểm soát ngay tại điểm phát sinh thì sự cố sẽ giảm trước khi cần đến đoàn công tác liên ngành. Đi kèm với đó là yêu cầu công khai bắt buộc kết quả thanh tra dưới dạng xếp hạng dễ hiểu để phụ huynh có công cụ giám sát thực chất. Đi xa hơn nữa là việc xác lập trách nhiệm cá nhân của hiệu trưởng và lãnh đạo giáo dục địa phương khi sự cố xảy ra. Không chỉ trách nhiệm hành chính mà cả trách nhiệm hình sự nếu có dấu hiệu buông lỏng quản lý có hệ thống.

Bữa ăn của một đứa trẻ ở trường không phải chỉ là vấn đề vệ sinh thực phẩm. Đó là phép thử cho năng lực thể chế của một xã hội trong việc bảo vệ nhóm yếu thế nhất, những người không có quyền lựa chọn và không có tiếng nói. Khi phép thử này thất bại lặp đi lặp lại theo cùng một kịch bản, đã đến lúc thừa nhận vấn đề không nằm ở vài cá nhân vi phạm mà nằm ở chính mô hình quản lý đang được vận hành.

Tin Gốc: Thanh Niên