Vụ nổ lớn xé toạc xưởng pháo hoa Ta’Lourdes trên đường Triq tal Qaghdi, Maghtab, Malta, vào khoảng 6h30 sáng 1/6.
Sóng xung kích từ vụ nổ lan xa hàng km, làm rung chuyển các tòa nhà, khiến cửa kính vỡ ở nhiều khu vực. Không có lao động nào có mặt tại xưởng khi vụ nổ xảy ra. Hai người đàn ông có mặt trên cánh đồng gần đó bị thương, được đưa tới bệnh viện.
Một người dân đang dắt chó đi dạo kể lại khoảnh khắc kinh hoàng. “Tôi đang ở Kennedy Grove với mấy con chó thì nghe tiếng nổ đầu tiên. Ban đầu tôi tưởng bình gas phát nổ. Khoảng 5 phút sau, thêm ba tiếng nổ nữa vang lên liên tiếp”.
“Loạt vụ nổ mạnh đến mức tôi cảm thấy tóc mình bị hất lên vì sóng xung kích, cây cối xung quanh rung lắc, kính vỡ, một căn nhà bị bung mặt tiền. Mấy con chó của tôi hoảng loạn. Tôi chưa bao giờ sợ đến vậy. Trong khoảnh khắc đó, tôi thật sự nghĩ chúng tôi đang bị ném bom”, người này tiếp tục.
Thủ tướng Robert Abela cho biết giới chức đang tích cực hỗ trợ. Lực lượng an ninh đã mở cuộc điều tra nguyên nhân vụ nổ, yêu cầu người dân tránh xa hiện trường. Lãnh đạo đối lập Alex Borg mô tả đây là một vụ nổ “gây chấn động cả nước”.
Nghị viện châu Âu đã bày tỏ quan ngại. Chủ tịch Roberta Metsola, công dân Malta, nói bà bàng hoàng trước vụ nổ chấn động và gửi lời hỏi thăm dân cư vùng lân cận.
Malta là đảo quốc nhỏ ở Địa Trung Hải, nằm giữa Italy và Bắc Phi, với dân số khoảng nửa triệu người trên diện tích chỉ 316 km2. Nước này là thành viên EU từ năm 2004, bắt đầu dùng đồng euro từ năm 2008.
Pháo hoa là nét văn hóa lâu đời ở Malta, gắn với các lễ hội làng và sinh hoạt tôn giáo, song nước này từng ghi nhận nhiều tai nạn nghiêm trọng tại các xưởng pháo hoa. Times of Malta cho biết các ca tử vong liên quan pháo hoa đã được ghi nhận từ ít nhất năm 1882, trong đó có vụ nổ năm 2007 tại xưởng St Helen gần Gharghur khiến 5 người thiệt mạng.
"Nga biết rất rõ chúng ta còn bao nhiêu đạn, dù không thể rõ tình trạng ở từng tỉnh. Họ nắm rất rõ thông tin về số lượng vũ khí mà phương Tây cung cấp", đại tá Yuri Ignat, thư ký báo chí Bộ tư lệnh không quân Ukraine, cho biết trong cuộc phỏng vấn công bố hôm 25/5.
Ông Ignat không tiết lộ những loại vũ khí đang trong tình trạng khan hiếm đạn dược, nhưng thừa nhận nước này đang thiếu hụt nghiêm trọng "tên lửa phòng không nói chung".
Quan chức không quân Ukraine từng nhiều lần tiết lộ tình trạng thiếu hụt hoặc cạn vũ khí, nhất là đạn cho hệ thống Patriot. Hình ảnh được ông chia sẻ với truyền thông Ukraine hồi đầu tháng cho thấy một bệ Patriot trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu chỉ với 2 đạn, trong khi 6 ống phóng còn lại đã trống rỗng.
"Ukraine vượt qua mùa đông khắc nghiệt nhờ Patriot, chúng tôi đã liên tục đề nghị đối tác chuyển thêm. Nếu mất nguồn cung loại tên lửa thiết yếu này, Ukraine sẽ mất tất cả và Nga sẽ phá hủy hạ tầng trọng yếu của chúng ta", ông Ignat cho hay.
Bình luận được đưa ra một ngày sau cuộc tập kích quy mô lớn bằng 90 tên lửa và 600 máy bay không người lái (UAV) các loại của Nga, chủ yếu nhằm vào thủ đô Kiev và tỉnh cùng tên. Không quân Ukraine tuyên bố chặn được 55 tên lửa và 549 UAV, song để lọt tên lửa Oreshnik cùng toàn bộ vũ khí siêu vượt âm, cũng như lượng lớn tên lửa đạn đạo Iskander-M và các quả đạn hành trình.
Bộ Ngoại giao Nga hôm 25/5 tuyên bố nước này sắp tiến hành "loạt cuộc tấn công có hệ thống" nhằm vào tổ hợp công nghiệp quốc phòng của Ukraine tại thủ đô Kiev.
Mục tiêu được liệt kê gồm các cơ sở phục vụ thiết kế, sản xuất, lập trình UAV mà Moskva cho rằng đang được Kiev triển khai "dưới sự hỗ trợ của chuyên gia NATO". Quân đội Nga cũng sẽ nhắm vào cả các trung tâm ra quyết định và sở chỉ huy của Ukraine.
Nga gần đây sử dụng chiến thuật tập kích cả ngày lẫn đêm nhằm buộc Ukraine tiêu tốn các tên lửa phòng không đắt tiền, nhất là mẫu PAC-3 MSE hiện đại nhất của tổ hợp Patriot với giá 4-5 triệu USD mỗi quả.
"Từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, Nga tăng tần suất các vụ tập kích và thay đổi đường bay của UAV mồi bẫy nhằm làm suy yếu hệ thống phòng không của Ukraine. Chiến lược này dường như đang có hiệu quả", đại tá Ignat cho hay.
Đại tá Pavel Elizarov, Phó tư lệnh không quân Ukraine, cuối tháng 4 thừa nhận 170 trong tổng số 300 tổ phòng không di động nước này không hạ được UAV Geran của Nga trong suốt một năm. Tình trạng do binh sĩ ít được huấn luyện và thiếu kinh nghiệm, không phải vì thiếu nhân sự.
Ông Elizarov thừa nhận Ukraine đã đánh mất lợi thế về UAV mà họ có được vào những năm 2022-2023. Sergey Beskrestnov, cố vấn Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, cho biết UAV Geran có điều khiển của Nga đã bắt đầu bay sâu hơn vào hậu phương nước này.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm 25/5 kêu gọi các đồng minh phải có thêm hành động sau cuộc tập kích quy mô lớn của Nga. "Tôi biết ơn tất cả những người đã bày tỏ sự ủng hộ bằng lời nói, nhưng cũng cần có những bước đi cụ thể để tăng cường năng lực phòng không. Hoạt động vận chuyển tên lửa không được dừng lại, dù chỉ một ngày", ông nói.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết, Nga đã phóng hơn 1.560 UAV kể từ sáng13/5. Trong đêm 13/5, rạng sáng 14/5, Moscow bắn hơn 670 UAV và 56 tên lửa vào Ukraine.
Đây là cuộc tập kích bằng UAV lớn nhất của Nga kể từ khi xung đột nổ ra cách đây hơn 4 năm.
Cuộc tập kích nhắm vào thủ đô Kiev và hàng loạt khu vực khắp Ukraine. Bộ Năng lượng Ukraine cho biết nguồn cung cấp điện tại 11 khu vực trên khắp đất nước đã bị gián đoạn do các cuộc tấn công của Nga. Cuộc tấn công cũng làm gián đoạn nguồn cung cấp nước ở Kiev.
Lực lượng phòng không Ukraine đã bắn hạ 41 tên lửa và 652 máy bay không người lái trong đêm.
Ông Zelensky cũng nhấn mạnh: "Điều quan trọng là các đối tác không giữ im lặng trước cuộc tấn công này và việc tiếp tục hỗ trợ bảo vệ bầu trời của chúng ta cũng quan trọng không kém”.
Phía Moscow chưa có bình luận ngay lập tức về làn sóng tấn công mới nhất này.
Đợt tập kích diễn ra không lâu sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết ông nghĩ cuộc chiến Ukraine sắp kết thúc.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cũng tuyên bố: "Những nền tảng tích lũy được trong tiến trình hòa bình cho phép chúng tôi nói rằng hồi kết thực sự đang đến gần".
Ông cho biết một khối lượng nhất định công việc 3 bên với Ukraine và Mỹ đã được thực hiện nhằm tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình.
Ông Peskov nhấn mạnh, Nga sẽ hoan nghênh các nỗ lực hòa giải tiếp theo của Mỹ và Tổng thống Putin sẵn sàng gặp trực tiếp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky một khi tiến trình hòa bình được hoàn tất.
Thư ký Hội đồng An ninh Nga Sergey Shoigu hôm nay nêu rõ, Moscow sẵn sàng giải quyết xung đột Ukraine thông qua đàm phán.
"Chúng tôi sẵn sàng cho một giải pháp trên lộ trình đàm phán, chính trị và ngoại giao, với sự tham gia và góp mặt của các quốc gia thứ ba, như từng thực hiện trước đây" ông nói với hãng tin TASS.
"Chúng tôi muốn Ukraine trở lại thành một quốc gia hoàn toàn không có hạt nhân và không liên minh quân sự", ông Shoigu cho biết.
Giám đốc Cơ quan Tình báo Đối ngoại Nga (SVR) Sergey Naryshkin cho hay, Nga tiếp tục đưa ra các đề xuất về việc giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine một cách hòa bình.
Cụ thể, đề xuất mới nhất mà Moscow đã đưa ra cho Kiev là Ukraine rút hết quân và công nhận chủ quyền của Nga đối với vùng Donbass ở miền Đông.
"Nếu điều này không thể đạt được bằng các phương pháp ngoại giao, Nga có tất cả các cơ sở và tiềm lực để thực hiện điều này bằng các phương tiện kỹ thuật quân sự", ông nhấn mạnh.
Đường kiểm soát dân sự (CCL) hiện nằm cách đường phân giới quân sự (MDL), được thiết lập sau Chiến tranh Triều Tiên 1950 - 1953, khoảng 10 km về phía nam. Người dân muốn ra vào khu vực này phải được quân đội cho phép.
Theo ông Ahn, sau khi điều chỉnh, CCL sẽ nằm cách MDL trung bình khoảng 6 km. Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc cho biết quyết định này nhằm đáp ứng các kiến nghị kéo dài nhiều năm của người dân địa phương, đồng thời dựa trên việc năng lực sẵn sàng phòng thủ của quân đội đã được cải thiện.
"Đường kiểm soát dân sự được thiết lập để hạn chế dân thường tiếp cận và bảo đảm hoạt động quân sự. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều ý kiến cho rằng cần điều chỉnh các biện pháp kiểm soát cho phù hợp thực tế", ông Ahn nói.
Ông cho biết Hàn Quốc đã xây dựng kế hoạch điều chỉnh CCL để thích ứng với môi trường an ninh trong tương lai trong bối cảnh nhân lực quân sự ngày càng giảm, nhưng vẫn bảo đảm các điều kiện cần thiết cho hoạt động quốc phòng. Bên cạnh đó, động thái này cũng tạo thuận lợi hơn cho đời sống và hoạt động sản xuất của người dân tại các khu vực ranh giới, theo Yonhap.
Hiện có tới 20.000 người đang sinh sống trong khu vực chịu ảnh hưởng của các quy định kiểm soát này. Ngoài ra, nhiều người khác thường xuyên phải xin phép để vào khu vực ranh giới canh tác hoặc làm việc.
Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cũng công bố một số biện pháp nhằm nới lỏng hạn chế tại các khu vực gần giới tuyến với Triều Tiên, trong đó có đơn giản hóa quy định báo cáo đối với máy bay không người lái phục vụ nông nghiệp. Chính phủ dự kiến triển khai ứng dụng di động và hệ thống xác thực vào năm 2027, nhằm đơn giản hóa thủ tục cấp phép cho người dân ra vào khu vực CCL.
Ngoài ra, Hàn Quốc sẽ dỡ bỏ một số công trình quân sự được đánh giá là không còn nhiều giá trị chiến thuật, như tường chắn hoặc công trình chống tăng, tại 23 địa điểm ở khu vực giới tuyến với Triều Tiên.
Những điều chỉnh trên diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung theo đuổi một số bước đi nhằm giảm căng thẳng với Triều Tiên. Ngày 15.6, nhân kỷ niệm 26 năm hội nghị thượng đỉnh liên Triều đầu tiên vào năm 2000, ông Lee cam kết tiếp tục nỗ lực vì hòa bình trên bán đảo Triều Tiên.
Tổng thống Hàn Quốc cho rằng hòa bình liên Triều không chỉ mang lại lợi ích cho 2 miền, mà còn có ý nghĩa đối với Đông Bắc Á và thế giới. Ông kêu gọi tận dụng những thay đổi trong tình hình chính trị quốc tế như một cơ hội mới để thúc đẩy cùng thịnh vượng trên bán đảo Triều Tiên, theo Yonhap.
Tuy nhiên, Bình Nhưỡng vẫn duy trì lập trường cứng rắn với Seoul. Hồi tháng 2, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un bác bỏ các đề nghị từ Hàn Quốc, cho rằng đó là những động thái "lừa dối". Ngày 13.6, Triều Tiên tuyên bố vấn đề phi hạt nhân hóa đã "được quyết định dứt điểm và không thể đảo ngược", đồng thời lên án các cuộc thảo luận răn đe hạt nhân gần đây giữa Mỹ và Hàn Quốc.
