Khoảng hành lang vốn quen với những chiếc ghế chờ, băng ca và tiếng bước chân vội vã của người nhà bệnh nhân Khoa Điều trị giảm nhẹ, Trung tâm Ung bướu, trở nên khác lạ vào chiều thứ năm 21/5. Những tấm thảm yoga nhiều màu sắc được trải kín nền gạch. Hơn 20 học viên đặc biệt – gồm những bệnh nhân đang mang trọng bệnh và người thân chăm sóc – ngồi trên thảm, chậm rãi làm theo hướng dẫn.
“Các cô chú anh chị cứ làm nhẹ nhàng, thoải mái thôi, mình ngồi sao dễ chịu nhất là được”, huấn luyện viên yoga Lý Thùy Yến Phương hướng dẫn.
Trước khi bước vào các động tác yoga, huấn luyện viên hướng dẫn cả lớp thực hiện 12 động tác xoa mặt trong diện chẩn như làm ấm đôi mắt, massage ổ mắt, vò nóng vành tai, gõ răng, đảo lưỡi, xoa môi miệng… Những động tác đơn giản này giúp cơ thể tỉnh táo, thư giãn hơn, giảm rụng tóc, hỗ trợ giảm đau đầu, cải thiện giấc ngủ.
Ngồi ở hàng đầu, ông Văn Chính, quê Tây Ninh, chậm rãi làm theo từng động tác. Mới nhập viện được 6 ngày, đây là lần đầu người đàn ông ngoài 60 tuổi tham gia lớp học. Ông xoay nhẹ cổ tay, vươn vai rồi khẽ cười khi được hướng dẫn hít sâu. “Nằm hoài mệt lắm, tập vậy thấy khỏe hơn, giống như tập thể dục nhẹ”, ông nói.
Ở hàng sau đó, bà Kim Huyên, 51 tuổi, chăm chú thực hiện động tác vươn vai rồi tự đấm nhẹ hai bên lưng theo hướng dẫn. Bà đang điều trị u ác buồng trứng, những ngày qua liên tục truyền dịch, truyền máu sau biến chứng mất máu nên cơ thể yếu, ít vận động. Khi nghe điều dưỡng báo có lớp yoga, bà đã đăng ký tham gia ngay.
Khi tiếng nhạc thiền cất lên, cả lớp chuyển sang bài tập thở. Người có thể ngồi xếp bằng thì đặt tay nhẹ lên gối, người đau nhiều hoặc sức yếu chọn tư thế ngồi trên ghế hay tựa vào mép băng ca.
Ở cuối hành lang, cụ ông 74 tuổi được con trai đỡ ngồi dậy trên băng ca để theo lớp học. Tháng trước, ông còn tham gia ngồi tập yoga cùng mọi người. Đợt này, bệnh u ác niệu quản di căn não, phổi khiến sức khỏe suy yếu, ông chỉ còn đủ sức tựa lưng vào người con để nhìn.
Huấn luyện viên Yến Phương cho biết các bài tập ở đây được thiết kế riêng cho bệnh nhân điều trị giảm nhẹ, tập trung vào hơi thở và vận động nhẹ nhàng thay vì sự dẻo dai hay sức bền như yoga thông thường. Quan trọng nhất là giúp người bệnh dễ chịu, thư giãn, cải thiện tinh thần và có thêm động lực, bởi nhiều bệnh nhân ở khoa thường mệt mỏi, đau nhức, nằm lâu khiến cơ thể cứng khớp, tinh thần dễ sa sút.
Thạc sĩ Lê Minh Hiển, Trưởng Phòng Công tác xã hội Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết lớp yoga được tổ chức từ ngày 19/3, định kỳ hai tuần một lần vào chiều thứ 5 như một hoạt động chăm sóc tinh thần cho bệnh nhân ung thư. Do người bệnh liên tục nhập viện, xuất viện hoặc chuyển tuyến, học viên của lớp hiếm khi cố định, có người chỉ tham gia một buổi rồi trở về quê nhưng lớp vẫn kín chỗ với những gương mặt mới. Để duy trì hoạt động, trước mỗi buổi tập, nhân viên khoa cùng Phòng Công tác xã hội tranh thủ dọn hành lang, mang thảm, loa và sắp xếp không gian giữa lịch chăm sóc điều trị dày đặc.
Theo ông Hiển, sau các hoạt động như tiệc trà, xe bánh nước và “ghế ngồi hạng thương gia” ở khoa hóa trị hay lớp yoga tại nhà nghỉ thân nhân, bệnh viện muốn mở rộng thêm không gian giúp người bệnh “rời khỏi giường bệnh”, có thêm kết nối và tinh thần tích cực.
“Điều chúng tôi thấy rõ nhất không phải là bệnh nhân tập được bao nhiêu động tác, mà là nụ cười của họ. Có cô chú tập chưa hết bài nhưng buổi học vừa kết thúc đã hỏi ‘ngày mai có học nữa không’, cho thấy lớp học thật sự mang lại niềm vui và động lực”, ông nói.
Hạch to bằng ngón tay cái xuất hiện ở vùng cổ bên phải, không đau, anh dùng nhang đang cháy để châm đốt trực tiếp vào vùng da có hạch. Hạch không tan mà vùng da cổ bị bỏng để lại nhiều vết sẹo rỗ lỗ chỗ. Hạch ngày càng phình to, biến dạng vùng cổ, anh đến Bệnh viện Ung bướu TP HCM kiểm tra.
TS.BS.CK2 Lâm Đức Hoàng, Trưởng khoa Xạ trị Đầu cổ, Bệnh viện Ung Bướu TP HCM, cho biết kết quả nội soi vòm hầu bệnh nhân phát hiện khối u sùi dễ chảy máu đã phát triển bít tắc hoàn toàn lỗ mũi trái. Hạch cổ xuất hiện ở cả hai bên (trái lớn hơn phải), dính chặt thành một khối to 6-7 cm.
Các kết quả chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu cho thấy bệnh đã tiến triển nặng. CT scan ghi nhận khối choán chỗ ở vòm hầu đã xâm lấn lên nền sọ giữa. Xạ hình xương phát hiện các tổn thương hủy xương vùng nền sọ. Xét nghiệm định lượng virus EBV - tác nhân liên quan mật thiết đến ung thư vòm hầu, tăng vọt.
Bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc ung thư vòm hầu giai đoạn cuối. Khối u đã lớn và xâm lấn phức tạp, bệnh nhân được hóa trị trước nhằm kiểm soát bệnh và thu nhỏ khối bướu.
Theo bác sĩ Hoàng, các triệu chứng ung thư vòm hầu thường không đặc hiệu, dễ nhầm với bệnh tai mũi họng thông thường nên nhiều người bỏ qua "thời gian vàng".
Ung thư vùng đầu cổ có tốc độ nhân đôi và phát triển rất nhanh so với nhiều bệnh lý khác, có thể diễn tiến tại chỗ, tại vùng và di căn xa chỉ trong một thời gian ngắn. Phát hiện và can thiệp sớm, cơ hội điều trị hiệu quả rất cao, có thể khỏi bệnh. Trì hoãn điều trị hoặc áp dụng phương pháp thiếu khoa học như đốt thuốc, đắp lá... có thể kích thích khối u phát triển nhanh, tăng nguy cơ di căn.
Ù tai thường là dấu hiệu sớm và hay gặp nhất của ung thư vòm hầu, kèm theo nghe kém một hoặc hai bên tai. Bệnh có thể gây nghẹt mũi, chảy dịch mũi lẫn máu, nhức đầu, đau mặt giống viêm xoang. Ngoài ra, người bệnh dễ bị chảy máu cam tái diễn, đôi khi dẫn đến thiếu máu mạn tính.
Bác sĩ khuyến cáo không áp dụng các phương pháp thiếu chứng cứ khoa học như đắp lá, châm cứu hay "đốt nhang" vào các khối u, hạch bất thường trên cơ thể. Điều này có thể kích thích tế bào ung thư phát triển nhanh hơn, gieo rắc ra mô lành xung quanh và thậm chí đẩy tế bào ung thư di căn xa theo đường máu.
Cần đi khám sớm khi có dấu hiệu như ù tai, nghẹt mũi kéo dài, chảy máu mũi hoặc hạch cổ to dần, ít đau. Hạch nghi ngờ ung thư thường trên một cm, cứng chắc, không đau, di động kém cần được kiểm tra kịp thời.
Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận khoảng 250.000 ca phẫu thuật thẩm mỹ, trong đó có từ 25.000 - 35.000 trường hợp gặp biến chứng. Con số này cho thấy những rủi ro ngày càng báo động của ngành làm đẹp hiện nay.
Thông tin này được các chuyên gia đưa ra tại hội thảo "Thẩm mỹ an toàn: Từ pháp lý đến thực hành chuẩn y khoa" do báo Tiền Phong tổ chức tại TP.HCM vào ngày 12-5.
PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ TPHCM, cho biết phẫu thuật thẩm mỹ là lĩnh vực đặc thù vì đối tượng can thiệp thường là người khỏe mạnh, mục tiêu nhằm cải thiện ngoại hình.
Tuy nhiên nhu cầu làm đẹp ngày càng cao kéo theo áp lực lớn về kết quả, trong khi thực tế vẫn tồn tại nhiều nguy cơ tai biến, đặc biệt tại các cơ sở hoạt động không phép.
Theo thống kê, biến chứng thường gặp nhất ở vùng mũi, chiếm khoảng 42,6%, tiếp theo là vùng mặt và ngực. Các tai biến phổ biến gồm nhiễm trùng, tụ máu, sẹo xấu, biến dạng chức năng, tắc mạch, hoại tử, mù mắt do tiêm filler, thuyên tắc phổi, tổn thương nội tạng và thậm chí tử vong.
Đáng lo ngại, xu hướng "phi y khoa hóa" trong thẩm mỹ đang gia tăng mạnh. Nhiều spa và cơ sở chăm sóc sắc đẹp không được cấp phép vẫn ngang nhiên thực hiện các thủ thuật xâm lấn như tiêm filler, hút mỡ hay nâng mũi. Không ít nơi sử dụng vật liệu không rõ nguồn gốc, người thực hiện thiếu chuyên môn y khoa, dẫn đến hàng loạt ca tai biến nghiêm trọng.
Các biến chứng có thể từ nhẹ như bầm tím, tụ dịch đến rất nặng như nhiễm trùng, hoại tử, sốc phản vệ, suy đa cơ quan hoặc tử vong.
Đặc biệt, huyết khối tĩnh mạch sâu và thuyên tắc phổi có tỉ lệ tử vong lên tới hơn 20%, thường xảy ra sau các ca tạo hình thành bụng. Hội chứng thuyên tắc mỡ sau hút mỡ hoặc cấy mỡ khối lượng lớn cũng có nguy cơ tử vong cao.
Nhiều trường hợp nghiêm trọng đã được ghi nhận. Một phụ nữ 36 tuổi bị viêm phúc mạc toàn thể sau hút mỡ và tạo hình thành bụng, phải điều trị hơn 100 ngày với nhiều cuộc phẫu thuật mới giữ được tính mạng nhưng vẫn mang di chứng nặng nề.
Một nữ bệnh nhân khác, 64 tuổi, tử vong sau khi thực hiện cùng lúc nhiều thủ thuật như cắt mí, đặt túi ngực, hút mỡ và tạo hình bụng. Nguyên nhân được xác định là thuyên tắc phổi dẫn đến suy đa cơ quan.
Ngoài ra nhiều ca mù mắt sau tiêm filler, lật mi, lộ sụn mũi hay hoại tử ngực cũng liên tục xuất hiện thời gian gần đây.
Theo các chuyên gia, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc thực hiện thẩm mỹ tại cơ sở không phép, người làm không phải bác sĩ chuyên khoa, lạm dụng nhiều kỹ thuật trong cùng một ca mổ hoặc thiếu điều kiện hồi sức cấp cứu. Các yếu tố như béo phì, hút thuốc lá hay bệnh nền cũng làm tăng nguy cơ tai biến.
Bác sĩ Gaurav Singh Bhandari, giám đốc kiêm trưởng khoa chỉnh hình và thay khớp, Bệnh viện chuyên khoa Dharamshila Narayana (Ấn Độ), đã chỉ cách đúng để ra khỏi giường vào buổi sáng.
Bác sĩ Bhandari nêu lên mối lo ngại về thói quen phổ biến là đột ngột bật lên và ngồi thẳng dậy khỏi giường: Kiểu ngồi dậy đột ngột có thể chính là lý do khiến bạn cảm thấy những cơn đau lưng khó chịu vào buổi sáng, theo tờ Hindustan Times.
Ông cho biết sai lầm lớn nhất là ngay lập tức đứng dậy từ tư thế nằm, vì động tác này buộc cột sống phải gập lại ngay lập tức, gây ra áp lực rất lớn lên vùng lưng dưới trước khi các cơ bắp đủ "tỉnh táo" để chịu được tải trọng.
Bác sĩ Bhandari giải thích: Trong suốt thời gian ngủ, cột sống ở trạng thái hoàn toàn không chịu tải, thư giãn; các đĩa đệm giữa các đốt sống tích trữ nước và giãn nở. Đến sáng, các cơ tương đối cứng và những đĩa đệm tích nước khiến cột sống tạm thời ít chịu đựng được các chuyển động đột ngột, bật mạnh.
Điều khiến nhiều người ngạc nhiên là không có sự khác biệt lớn giữa bên trái và bên phải. Bác sĩ Bhandari hướng dẫn trình tự để đứng dậy an toàn như sau:
Lăn nhẹ nhàng: Lăn nhẹ nhàng sang bên nào bạn cảm thấy thoải mái nhất.
Gập gối: Nhấc nhẹ đầu gối về phía ngực.
Chống tay: Thay vì dùng cơ lưng để kéo mình lên, hãy chống tay đẩy phần thân trên khỏi nệm một cách có kiểm soát. Điều này giúp giữ cho cột sống thẳng hàng thay vì bị vặn xoắn.
Tạm dừng trong vài giây: Khi đã ngồi trên mép giường, hãy giữ nguyên tư thế đó trong vài giây để cho phép huyết áp và cột sống thích nghi với tư thế thẳng đứng, theo Hindustan Times.
Khi đã sẵn sàng để đứng dậy, hãy tập trung vào việc sử dụng cơ chân để tạo lực cho chuyển động. Tránh cúi gập người về phía trước một cách đột ngột để "nâng" mình lên.
