Chiều 9/7, tại Hội nghị Sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ công tác 6 tháng cuối năm 2026 của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, Cục trưởng Báo chí Lưu Đình Phúc tham luận về chủ đề “Nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, kiến tạo không gian phát triển mới cho báo chí trong bối cảnh chuyển đổi số và triển khai các quy định mới của Luật Báo chí năm 2025”.
Tại đây, Cục trưởng Cục Báo chí nêu rằng mục tiêu cao nhất của quản lý Nhà nước về báo chí trong giai đoạn mới không chỉ là quản lý hoạt động báo chí mà là kiến tạo điều kiện để báo chí phát triển.
Theo ông Lưu Đình Phúc, điểm mới quan trọng của Luật Báo chí năm 2025 không chỉ nằm ở việc bổ sung các quy định quản lý mà còn ở sự đổi mới tư duy quản lý Nhà nước.
"Nếu trước đây trọng tâm là quản lý hoạt động báo chí, thì trong giai đoạn mới, Nhà nước phải chuyển mạnh sang quản trị phát triển, kiến tạo môi trường để báo chí phát triển hiện đại, chuyên nghiệp và bền vững. Với tinh thần đó, lãnh đạo Bộ đã chỉ đạo rất quyết liệt, nhấn mạnh việc thay đổi tư duy quản lý, bảo đảm mục tiêu kiến tạo phát triển lĩnh vực báo chí", ông nói.
Ông cho biết, bám sát quan điểm chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, trong 6 tháng đầu năm 2026, Cục Báo chí đã hoàn thành xây dựng 2 Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Báo chí năm 2025, 4 Thông tư và Chiến lược phát triển hệ thống báo chí toàn quốc.
Từ thực tiễn xây dựng chính sách, Cục Báo chí xác định 2 định hướng lớn trong quản lý báo chí.
Nền báo chí mạnh cần môi trường phát triển thuận lợi
Định hướng lớn đầu tiên là chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển.
Theo ông Phúc, trong kỷ nguyên số, nếu chỉ quản lý bằng cấp phép, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm thì chưa đủ.
"Quản lý Nhà nước cần chuyển từ tư duy “quản lý để kiểm soát” sang “quản trị để phát triển”. Nhà nước không chỉ ban hành quy định và xử lý vi phạm mà còn là chủ thể kiến tạo thể chế, đầu tư hạ tầng, hỗ trợ chuyển đổi số, phát triển thị trường và tạo điều kiện để báo chí nâng cao năng lực cạnh tranh", ông nói.
Ông Phúc nhận định, nền báo chí không chỉ được tạo nên bằng những quy định chặt chẽ mà cần có môi trường phát triển thuận lợi. Vì vậy, ông Phúc cho rằng quản lý Nhà nước trong giai đoạn mới cần đáp ứng ba yêu cầu.
Thứ nhất, quản lý bằng dữ liệu. Theo đó, cần xây dựng hạ tầng dữ liệu báo chí quốc gia, công cụ giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng, hệ thống chỉ số phát triển báo chí Việt Nam và bộ tiêu chí đánh giá chất lượng nội dung.
"Khi đó, các quyết định quản lý sẽ dựa trên dữ liệu minh bạch, kịp thời thay vì chủ yếu dựa vào báo cáo hành chính", ông nói.
Thứ hai, quản lý theo vòng đời phát triển của cơ quan báo chí.
Theo ông, cơ quan quản lý không chỉ tham gia ở khâu cấp phép hay xử lý vi phạm mà cần đồng hành từ xây dựng thể chế, phát triển nguồn lực, chuyển đổi số, phát triển kinh tế báo chí đến bảo vệ bản quyền và hỗ trợ mở rộng thị trường.
Thứ ba, quản trị hệ sinh thái thông tin.
Trong môi trường số, quản lý báo chí không thể tách rời quản lý nền tảng số, dữ liệu, bản quyền, truyền thông chính sách và chủ quyền thông tin quốc gia.
"Báo chí cần được đặt ở vị trí trung tâm của hệ sinh thái thông tin số để phát huy vai trò dẫn dắt dòng thông tin chính thống", ông nhấn mạnh.
AI hỗ trợ nhưng không thay thế được bản lĩnh chính trị của người làm báo
Định hướng lớn thứ hai là kiến tạo không gian phát triển mới cho báo chí.
Theo Cục trưởng Cục Báo chí, đây là tư tưởng xuyên suốt của Luật Báo chí năm 2025.
"Nếu trước đây nhiệm vụ quản lý chủ yếu là tạo khuôn khổ pháp lý để báo chí hoạt động đúng quy định thì nay cần chủ động mở ra những không gian phát triển mới để báo chí phát huy tối đa tiềm năng trong kỷ nguyên số", ông nói.
Không gian đầu tiên là không gian số. Theo đó, báo chí cần phát triển theo mô hình đa nền tảng, lấy công nghệ và dữ liệu làm nền tảng, lấy nội dung chính thống làm giá trị cốt lõi và lấy công chúng làm trung tâm.
Việc hình thành nền tảng số báo chí quốc gia và hạ tầng dữ liệu báo chí quốc gia sẽ giúp các cơ quan báo chí nâng cao năng lực sản xuất, phân phối và đo lường hiệu quả nội dung.
Không gian thứ hai là dữ liệu. Ông Phúc cho rằng dữ liệu báo chí cần được coi là tài nguyên chiến lược để phân tích nhu cầu công chúng, phát triển các ứng dụng trí tuệ nhân tạo và hình thành các dịch vụ báo chí mới.
"Làm chủ dữ liệu cũng chính là làm chủ năng lực cạnh tranh của báo chí trong tương lai", ông nói.
Không gian thứ ba là kinh tế báo chí. Theo ông Phúc, chuyển đổi số không chỉ làm thay đổi phương thức làm báo mà còn làm thay đổi mô hình kinh doanh của các cơ quan báo chí.
Do đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế đặt hàng theo chất lượng, phát triển thuê bao số, nội dung trả phí, dịch vụ trực tuyến và các mô hình tạo nguồn thu hợp pháp khác nhằm nâng cao mức độ tự chủ tài chính nhưng vẫn bảo đảm đúng tôn chỉ, mục đích.
Không gian thứ tư là đổi mới sáng tạo. Theo ông Lưu Đình Phúc, trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ trở thành công cụ quan trọng hỗ trợ người làm báo trong biên tập, xử lý dữ liệu, sản xuất nội dung và cá nhân hóa thông tin.
"Tuy nhiên, công nghệ không thể thay thế bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo", ông khẳng định.
Theo Cục trưởng Cục Báo chí, cùng với đầu tư công nghệ, cần đầu tư cho con người và xây dựng hành lang pháp lý phù hợp đối với việc ứng dụng AI trong báo chí, bảo đảm vai trò của người biên tập trong khâu thẩm định và kiểm chứng thông tin.
Nhà nước bảo vệ bản quyền báo chí trên không gian số
Để hiện thực hóa các định hướng trên, Cục trưởng Cục Báo chí đề xuất 3 nhóm giải pháp.
Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, sớm ban hành đầy đủ các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Báo chí năm 2025, đặc biệt đối với dữ liệu báo chí, trí tuệ nhân tạo, bản quyền số và cơ chế phát triển kinh tế báo chí.
Thứ 2, đầu tư xây dựng nền quản trị số của ngành báo chí, bao gồm hạ tầng dữ liệu báo chí quốc gia, nền tảng số báo chí quốc gia và các công cụ quản lý dựa trên dữ liệu nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước.
Thứ 3, đổi mới cơ chế hỗ trợ phát triển báo chí theo hướng Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, thúc đẩy chuyển đổi số, bảo vệ bản quyền, phát triển thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh của báo chí Việt Nam trên không gian số.
"Kỷ nguyên số đòi hỏi hiệu quả quản lý Nhà nước phải được đánh giá bằng khả năng tạo dựng môi trường thể chế thuận lợi, hạ tầng số hiện đại và hệ sinh thái phát triển báo chí đổi mới, sáng tạo, bền vững. Đó cũng chính là tinh thần của Luật Báo chí năm 2025: quản lý để phát triển, quản trị để kiến tạo và đồng hành cùng báo chí trong kỷ nguyên số", ông Lưu Đình Phúc nhấn mạnh.
Tin Gốc: Dân Trí
