"10 năm trước đi du lịch tôi đều hỏi giá trước khi lên taxi hay vào quán ăn, đến bây giờ thói quen đó vẫn không thay đổi, chị Thu Hà, sống tại Hà Nội, cho biết sau chuyến du lịch biển miền Trung dịp 30/4-1/5. Theo chị Hà, tâm lý lo bị "hét giá" khiến trải nghiệm du lịch của chị trong mỗi kỳ nghỉ lễ trở nên dè dặt hơn.
"Tôi chỉ yên tâm khi đặt taxi công nghệ vì giá niêm yết rõ ràng, còn các quán nhỏ lẻ ven đường thì thường phải hỏi trước hoặc bất đắc dĩ mới vào", chị nói.
Để trấn an những du khách như chị Hà, trước mỗi dịp lễ, các địa phương liên tục siết quản lý, kiểm tra việc niêm yết giá cả tại các cơ sở du lịch, hàng quán trên địa bàn. Tuy nhiên, tình trạng "chặt chém" vẫn tái diễn, chủ yếu ở các dịch vụ nhỏ lẻ. Từ đầu năm, tại các điểm du lịch nổi tiếng như Hà Nội, Nha Trang, Phú Yên vẫn xảy ra tình trạng thiếu minh bạch giá, với ít nhất 5 vụ việc bị xử phạt.
Tại Hà Nội, trong dịp lễ hội đầu xuân 2026, Hợp tác xã Du lịch chùa Hương ghi nhận phản ánh về tình trạng lái đò thu thêm tiền ngoài giá vé quy định, kèm theo thái độ phục vụ thiếu chuẩn mực. Ngày 24/2, nữ du khách Mỹ bị một tài xế xe ôm thu một triệu đồng chuyến đi từ đường Nguyễn Văn Huyên, phường Nghĩa Đô lên phố Tràng Tiền, phường Hoàn Kiếm.
Trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5, tại Nha Trang, du khách nước ngoài phản ánh bị "hét giá" cây kem 100.000 đồng tại khu vực bãi biển. Người bán hàng rong sau đó bị mời làm việc, lập biên bản và tạm giữ phương tiện để xác minh hành vi vi phạm. Tại Sông Cầu, Đắk Lắk (Phú Yên cũ), một khách sạn đã bị phạt sau khi khách tố cáo thu phụ phí dịch vụ quá cao, không minh bạch giá.
Hầu hết trường hợp vi phạm không nằm ở hệ thống doanh nghiệp lớn, mà tập trung ở nhóm dịch vụ tự phát hoặc quy mô nhỏ, nơi việc niêm yết giá và giám sát còn hạn chế. Theo báo cáo năm 2025 của Viện Kinh tế Mastercard (Mastercard Economics Institute), các hành vi gian lận trong du lịch không phân bổ đồng đều mà tập trung chủ yếu vào những nhóm dịch vụ có giá linh hoạt và khó kiểm soát theo thời gian thực như taxi, vận tải nhỏ lẻ, hàng quán tự phát và cơ sở lưu trú quy mô nhỏ.
Ông Trần Tường Huy, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Du lịch Xã hội, nhận định văn hóa du lịch hiện chưa theo kịp tốc độ phát triển của ngành, khiến tình trạng "chặt chém" trở thành vấn đề hệ thống. Theo ông Huy, đặc thù mùa vụ khiến người bán nảy sinh tâm lý "tranh thủ", trong khi du khách thường chấp nhận vì sự khan hiếm dịch vụ dịp cao điểm.
Thực tế tại Việt Nam, các kỳ nghỉ lễ thường tập trung vào một số thời điểm ngắn, tạo áp lực quá tải cục bộ. Theo dữ liệu từ Cục Du lịch, lượng khách nội địa trong các kỳ nghỉ lễ thường tăng 30-50% so với ngày thường, tạo cơ hội cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ có tư duy "ăn xổi".
Sự thiếu hụt của một nền văn hóa phục vụ chuyên nghiệp và việc buông lỏng giám sát tại địa phương cũng là nguyên nhân. Nhiều nơi chưa chú trọng niêm yết giá hoặc thiếu lực lượng thanh tra giám sát, chế tài đủ mạnh để răn đe. Việc ứng dụng công nghệ để tiếp nhận phản ánh còn chậm, khiến du khách khó bảo vệ quyền lợi. Ông Huy nhấn mạnh vấn nạn này chỉ được giải quyết khi có sự phân bổ dòng khách hợp lý và áp dụng bộ quy tắc ứng xử văn minh đến từng hộ kinh doanh.
Ông Nguyễn Tiến Đạt, Tổng giám đốc AZA Travel, cho rằng ranh giới giữa việc tăng giá hợp lý và "chặt chém" nằm ở tính minh bạch. Theo ông Đạt, chi phí nhân công và nguyên liệu ngày lễ có thể khiến giá tăng 12-20%, nhưng nếu tăng gấp đôi là dấu hiệu trục lợi. "Khách cần được thông tin đầy đủ về giá cả và chất lượng tương xứng trước khi sử dụng dịch vụ", ông Đạt nói.
Ông Đạt cũng chỉ ra kẽ hở trong phân cấp trách nhiệm quản lý. Hiện nay, khách sạn, nhà hàng thuộc Ban quản lý khu du lịch, nhưng niêm yết giá lại do Quản lý thị trường thuộc Sở Công thương phụ trách, còn vận tải du lịch như taxi, xe ôm lại thuộc thẩm quyền Sở Xây dựng. Điều này dẫn đến sự phân mảnh trong quản lý. Để khắc phục, nhiều quốc gia du lịch phát triển như Thái Lan đã thành lập Cảnh sát Du lịch - lực lượng chuyên trách có thẩm quyền xử lý nhanh các vi phạm về giá và an ninh tại các khu vực trọng điểm du lịch.
Tại TP HCM, chính quyền đang bám sát việc phân cấp và đa dạng hóa kênh phản ánh. Ông Lê Trương Hiền Hòa, Phó giám đốc Sở Du lịch TP HCM, cho biết thành phố vận hành hệ thống đa kênh gồm tổng đài, chatbot, ứng dụng VNeID. Thông tin từ các kênh này sẽ được chuyển ngay đến chính quyền địa phương để thống nhất phương án xử lý nhanh nhất. Trước mỗi dịp lễ, Sở Du lịch đều gửi văn bản tuyên truyền, giám sát giá đến từng xã, phường, đặc khu.
Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Vũ Chu Đình Trung, đại diện tiệm Phở 2000 ở TP HCM, cho biết quán thường xuyên đón những đoàn khách MICE hàng trăm người và luôn bán đúng mức giá niêm yết, không phụ thu.
Thời gian cao điểm đón khách, tiệm chủ động làm việc với các đơn vị lữ hành trước nhiều tháng để chuẩn bị nhân sự và thực phẩm, tránh quá tải hay phát sinh chi phí. Theo ông Trung, hành vi "chặt chém" giá có thể xảy ra ở các cơ sở nhỏ lẻ nhưng sẽ tác động lớn đến cả chuỗi cung ứng dịch vụ trong khu vực.
Để xóa bỏ vấn nạn này, ông Nguyễn Tiến Đạt đề xuất cần nâng mức chế tài, phạt gấp nhiều lần số tiền trục lợi, đình chỉ hoạt động 1-6 tháng hoặc rút giấy phép kinh doanh để đủ sức răn đe.
Các biển báo đường dây nóng cần hiển thị bằng nhiều ngôn ngữ tại vị trí dễ quan sát để hỗ trợ khách quốc tế. Theo thống kê của tổ chức du lịch quốc tế, chỉ khoảng 10% du khách gặp sự cố thực hiện phản ánh qua hotline do quy trình phức tạp. Việc đơn giản hóa thủ tục tố giác trực tuyến sẽ giúp cơ quan chức năng có dữ liệu để xử lý triệt để hơn.
Để tránh rủi ro, du khách được khuyến cáo nên tìm hiểu thông tin trước, ưu tiên các cơ sở uy tín và yêu cầu làm rõ giá dịch vụ trước khi sử dụng. Các địa phương cần xây dựng danh sách "điểm đến tin cậy" được cập nhật thường xuyên trên website chính thức để hỗ trợ du khách chọn lọc dịch vụ.
Ông Trần Tường Huy cảnh báo sự mất cân bằng giữa giá cả và chất lượng gây thiệt hại lớn cho thương hiệu điểm đến. Khi du khách trả giá cao nhưng nhận lại dịch vụ kém, họ sẽ không quay lại.
"Trong thời đại mạng xã hội, một hình ảnh tiêu cực lan truyền nhanh chóng sẽ phá hủy công sức gầy dựng hình ảnh của địa phương", ông Huy nói.
Tin Gốc: Vnexpress
