UAV của Ukraine đã làm thay đổi cán cân chiến sự trước đối thủ áp đảo về mặt tiềm lực. Các “vùng sát thương” dựa trên UAV đã làm chậm đà tiến công trên bộ của Nga, trong khi các UAV tấn công tầm xa của Ukraine gây tổn thất cho các cơ sở hạ tầng quan trọng của đối thủ.
Tuy nhiên, Nga cũng đã phát triển các năng lực UAV riêng, nổi bật nhất là đội UAV Geran ngày càng mở rộng. Moscow đã sử dụng rộng rãi các hệ thống này trong cả vai trò chiến lược lẫn chiến thuật trong suốt cuộc chiến.
Khi Ukraine ngày càng hiệu quả trong việc đối phó với các UAV này, Nga đã phát triển những biến thể mới với năng lực được tăng cường. Trong những tháng gần đây, Nga cũng thay đổi cách sử dụng chúng, khai thác một đội hình Geran đa dạng hơn nhằm tận dụng các lỗ hổng trong mạng lưới phòng không Ukraine và nâng cao hiệu quả tác chiến.
Nỗ lực cải tiến
Mẫu Geran chủ lực mà Nga sử dụng trong phần lớn cuộc chiến là Geran-2. Geran-2 có thiết kế cánh tam giác với sải cánh khoảng 2,5m, tầm hoạt động 2.500km và đầu đạn nặng 50kg.
UAV này sử dụng động cơ piston kéo cánh quạt phía sau, cho phép đạt tốc độ khoảng 180km/h. Phiên bản Geran-2 tiêu chuẩn hoạt động hoàn toàn tự động theo lộ trình được lập trình sẵn bằng hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp định vị vệ tinh, không cần người điều khiển sau khi phóng.
Chi phí thấp giúp Nga có thể sản xuất hàng loạt Geran-2 và đưa hàng trăm chiếc vào mỗi đợt tập kích ban đêm nhằm làm bão hòa và quá tải hệ thống phòng không Ukraine.
Để đối phó, Ukraine đã xây dựng một mạng lưới tác chiến điện tử quy mô lớn. Dù các biện pháp này rất hiệu quả trong giai đoạn đầu chiến sự, Nga đã tích hợp các bộ thu tín hiệu vệ tinh cải tiến vào những phiên bản Geran mới, giúp chúng có khả năng chống chịu tốt hơn trước tác chiến điện tử của Ukraine.
Gần đây hơn, các UAV đánh chặn chuyên dụng như Sting Hornet đã trở thành thành phần quan trọng trong hệ thống phòng không Ukraine. Kiev đang sản xuất số lượng lớn loại UAV này để đối phó với Geran trên quy mô lớn.
Khi được triển khai với số lượng đủ lớn và kết hợp với mạng lưới phòng không tổng thể, Ukraine được cho là có thể bắn hạ từ 92% đến 96% số UAV Geran-2 trước khi chúng tới mục tiêu.
Để thích ứng với tình hình, Nga đã tung ra nhiều biến thể Geran cải tiến. Đáng chú ý nhất là việc tăng cường triển khai các UAV phản lực Geran-3 và Geran-4.
Tùy phiên bản, các UAV này có thể đạt tốc độ từ 300 đến 500km/h, cao hơn đáng kể so với Geran-2 sử dụng động cơ piston, trong khi vẫn mang tải trọng tương đương.
Tốc độ cao hơn làm giảm thời gian phản ứng của hệ thống phòng không Ukraine và khiến các UAV đánh chặn khó hạ chúng hơn nhiều. Chúng cũng bay ở độ cao lớn hơn, làm tăng độ khó đánh chặn và giảm hiệu quả của một số hệ thống phòng thủ mặt đất.
Ngoài ra, Nga còn triển khai các biến thể Geran điều khiển từ xa, cho phép người vận hành kiểm soát UAV trong một phần hành trình bay. Không giống Geran nguyên bản hoạt động hoàn toàn tự động, các UAV này có thể cơ động để tránh đe dọa, thay đổi đường bay và thực hiện các động tác né tránh khi gặp phòng không Ukraine.
Các biến thể Geran mới cũng được trang bị các gói cảm biến ngày càng tinh vi. Camera quang điện tử cho phép người điều khiển hoặc bộ xử lý trên UAV phát hiện UAV đánh chặn đang tiếp cận cũng như xác định vị trí phòng không Ukraine, từ đó thực hiện các động tác né tránh hoặc cung cấp dữ liệu mục tiêu cho các đợt tập kích tiếp theo.
Ngoài ra, các biến thể “Seeker” còn được trang bị cảm biến hồng ngoại giúp phát hiện và bám bắt các mục tiêu di động sau khi tới khu vực mục tiêu.
Thay đổi chiến thuật
Trong thời gian qua, Nga được cho là đã thay đổi cách sử dụng UAV Geran. Thay vì chỉ dựa vào các đợt tấn công quy mô lớn bằng những UAV giống hệt nhau nhằm áp đảo phòng không Ukraine, Nga đang chuyển sang cách tiếp cận ở cấp độ hệ thống, trong đó các biến thể Geran khác nhau được giao những nhiệm vụ chuyên biệt.
Theo cách cũ, tương đối ít UAV Geran có thể tới được mục tiêu, trong khi Ukraine không còn phải tiêu tốn quá nhiều nguồn lực đắt đỏ để đối phó với chúng.
Do đó, các đợt tấn công UAV quy mô lớn không còn đạt được mục tiêu đề ra. Bên cạnh đó, các biến thể Geran mới đòi hỏi linh kiện điện tử và thành phần phức tạp hơn, vốn có nguồn cung hạn chế, khiến việc sử dụng ồ ạt ngày càng kém hiệu quả về mặt chi phí.
Theo chiến lược mới, Nga chú trọng hơn vào chiến thuật nhằm ghép từng biến thể UAV với nhiệm vụ phù hợp.
Geran-2 dùng động cơ piston vẫn là xương sống trong chiến dịch tập kích hằng ngày của Nga nhằm vào các mục tiêu dọc chiến tuyến. Quân đội Nga được cho là đang phóng khoảng 200 chiếc mỗi ngày nhằm vào các cơ sở hậu cần, kho nhiên liệu, nhà kho, hạ tầng điện lực, tàu hỏa và các mục tiêu tác chiến khác.
Các UAV này thường được triển khai trong những đợt tấn công phối hợp, sử dụng mạng lưới liên kết để chia sẻ thông tin và truyền dữ liệu. Điều này làm giảm sự phụ thuộc vào định vị vệ tinh và giúp cả gói tấn công có khả năng chống chịu tác chiến điện tử của phía Ukraine tốt hơn đáng kể.
Trong khi đó, các UAV phản lực Geran-3 và Geran-4 được dành cho các mục tiêu giá trị cao nằm sâu trong lãnh thổ Ukraine. Để tăng khả năng đánh trúng mục tiêu, quân đội Nga được cho là tiến hành nhiều giai đoạn trinh sát nhằm xác định điểm yếu, xác nhận vị trí mục tiêu và lập đường bay giảm thiểu nguy cơ bị phòng không Ukraine phát hiện.
Các biến thể phản lực này ngày càng được đưa vào các đợt tấn công phối hợp cùng tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo, trong đó tốc độ cao giúp tăng khả năng xuyên thủng các khu vực được phòng thủ dày đặc.
“Mỗi khi chứng kiến những cuộc tấn công lớn từ phía này hay phía kia, đó là lời nhắc nhở về lý do tại sao đây là một cuộc chiến khủng khiếp, kéo dài hơn cả Thế chiến thứ hai, và cần phải chấm dứt”, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói sau cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov hôm 25/5.
Trong cuộc gặp với các phóng viên trong chuyến thăm chính thức Ấn Độ, ông Rubio nói thêm rằng “Mỹ sẵn sàng và chuẩn bị giúp đỡ hết sức có thể để góp phần chấm dứt cuộc chiến này, và hy vọng cơ hội đó sẽ đến vào một thời điểm nào đó”.
Trong cuộc điện đàm với ông Rubio, ông Lavrov đã kêu gọi Mỹ sơ tán các nhà ngoại giao khỏi đại sứ quán của mình tại thủ đô Kiev của Ukraine.
Ông Rubio nói với các phóng viên rằng Nga đã “gửi thông báo đến tất cả các đại sứ quán”, chứ không chỉ riêng đại sứ quán Mỹ.
Ngoại trưởng Nga cũng thông báo trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Mỹ rằng, các lực lượng vũ trang Nga đang bắt đầu các cuộc tấn công mang tính hệ thống vào các địa điểm ở Kiev được các lực lượng vũ trang Ukraine sử dụng.
"Thực hiện chỉ thị của Tổng thống Nga Vladimir Putin, Ngoại trưởng Sergey Lavrov đã chính thức thông báo cho phía Mỹ rằng để đáp trả các cuộc tấn công liên tục của Ukraine nhắm vào cơ sở hạ tầng ở Nga, các lực lượng vũ trang của Liên bang Nga đang bắt đầu các đòn không kích mang tính hệ thống và nhất quán nhắm vào các địa điểm quân sự và các trung tâm ra quyết định tương ứng ở Kiev", Bộ Ngoại giao Nga cho biết.
Cuộc điện đàm diễn ra sau khi Bộ Ngoại giao Nga nói rằng vụ tấn công của Ukraine vào một ký túc xá cao đẳng ở thị trấn Starobelsk vào tuần trước là "giọt nước tràn ly" đối với Nga, và nước này sẽ tiến hành các cuộc "tấn công mang tính hệ thống" vào hàng loạt mục tiêu khác nhau trên khắp thủ đô của Ukraine kể từ bây giờ.
Bộ Ngoại giao Nga lưu ý chiến dịch cũng sẽ nhắm mục tiêu vào "các trung tâm ra quyết định và các sở chỉ huy” của Ukraine, các mục tiêu bị nhắm đến nằm rải rác trên khắp Kiev.
Moscow hối thúc công dân nước ngoài, bao gồm cả các nhà ngoại giao và đại diện của các tổ chức quốc tế, hãy rời khỏi thủ đô của Ukraine ngay lập tức. Bộ Ngoại giao Nga cũng cảnh báo người dân thành phố tránh xa "các cơ sở hạ tầng quân sự và hành chính của chính quyền Kiev”.
Bộ Ngoại giao Nga từng đưa ra một cảnh báo tương tự vào đầu tháng này, khi Nga đe dọa tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn vào Kiev để đáp trả các mối đe dọa của nước này đối với việc tấn công các lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng ở Moscow hồi tháng trước.
Vào thời điểm đó, Nga gửi thông báo sơ tán tới tất cả các phái đoàn ngoại giao nước ngoài và các tổ chức quốc tế được ủy quyền tại Nga, kêu gọi họ rời khỏi thủ đô của Ukraine.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova ngày 25/5 khẳng định Nga sẽ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Ukraine để đáp trả các cuộc tập kích trước đó của Kiev vào các vùng lãnh thổ mà Moscow tuyên bố chủ quyền.
Nga cáo buộc Ukraine liên tiếp tiến hành các cuộc tấn công vào lãnh thổ Nga và các khu vực do Moscow kiểm soát trong những tuần gần đây. Kiev được cho là nhắm mục tiêu vào các cơ sở hạ tầng và năng lượng của Nga nhằm làm gián đoạn nguồn cung hỗ trợ cho chiến dịch quân sự của Moscow.
Trái ngược với bầu không khí căng thẳng mà Phó tổng thống Mỹ JD Vance đối mặt trong cuộc đàm phán suốt 21 tiếng giữa Mỹ và Iran tại Pakistan, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tận hưởng bầu không khí sôi động của trận đấu võ tổng hợp UFC ở Florida ngày 11-4, theo Đài CNN.
Sau khi ông Trump bước vào đấu trường, Ngoại trưởng Marco Rubio được nhìn thấy đang thì thầm điều gì đó với tổng thống, theo các phóng viên đi cùng ông Trump và video từ sự kiện.
Hai người nói vài câu trước khi ông Trump quay sang đám đông phía sau và giơ nắm đấm lên, mỉm cười.
Hình ảnh Ngoại trưởng Rubio được chiếu trên màn hình lớn bên trong đấu trường, ngay sau khi Phó tổng thống Vance tuyên bố rằng chưa có thỏa thuận nào được ký kết với Iran sau cuộc đàm phán tại Pakistan.
Hôm 11-4 (giờ Mỹ), sau khi đàm phán giữa Mỹ và Iran bắt đầu được vài tiếng, Tổng thống Trump khẳng định ông không quan tâm đến kết quả cuộc gặp. Thay vào đó, ông nhấn mạnh rằng Mỹ đã chiến thắng trên chiến trường bằng cách tiêu diệt các lãnh đạo Iran và phá hủy các cơ sở hạ tầng quân sự quan trọng.
"Chúng tôi đã liên tục nói chuyện với Tổng thống Trump. Tôi không biết chúng tôi đã nói chuyện với ông ấy bao nhiêu lần, khoảng nửa tá hay có khi một tá lần trong 21 giờ qua", ông Vance nói với các phóng viên ở Islamabad ngày 12-4.
Phó tổng thống Mỹ cũng cho biết ông đã nói chuyện với các quan chức cấp cao khác của Mỹ trong suốt các cuộc đàm phán, bao gồm Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ.
Phía Iran tuyên bố đàm phán tại Pakistan bế tắc là do các yêu cầu vô lý và tham vọng từ Mỹ.
"Phái đoàn Iran đã đàm phán liên tục và tích cực trong 21 giờ để bảo vệ lợi ích quốc gia của người dân Iran. Bất chấp nhiều sáng kiến từ phía phái đoàn Iran, những yêu cầu vô lý của phía Mỹ đã cản trở tiến trình đàm phán. Do đó, các cuộc đàm phán đã kết thúc", Đài IRIB của Iran cho biết trên Telegram.
Fars nhấn mạnh triển vọng đạt thỏa thuận phụ thuộc vào việc Mỹ có thay đổi những "yêu cầu vô lý" hay không, trong đó vấn đề eo biển Hormuz là trọng tâm.
Hãng tin này cũng cho biết các chuyên gia hai bên đang nỗ lực tìm điểm chung, còn Pakistan - nước trung gian hòa giải - đang cố thu hẹp khoảng cách giữa hai phái đoàn. Trước mắt, cả hai bên không có kế hoạch tiếp tục cuộc đàm phán tại Pakistan, theo truyền thông Iran.
Tổng thống Nga Vladimir Putin tối 19/5 tới Bắc Kinh, bắt đầu chuyến thăm chính thức trong hai ngày 19-20/5. Ngoài lịch trình làm việc với quan chức chính phủ Trung Quốc, ông còn sắp xếp một cuộc hội ngộ đặc biệt với Bành Phái, cậu bé đến từ thành phố Nhạc Dương, tỉnh Hồ Nam, từng chụp ảnh cùng ông tại công viên Bắc Hải 26 năm về trước.
Bành Phái, hiện 38 tuổi, ngày 19/5 cho biết đã đến Bắc Kinh từ sớm với tâm trạng háo hức. Anh chuẩn bị một bộ đồ sứ Lệ Lăng, sản phẩm nổi tiếng của tỉnh Hồ Nam, để gửi tặng ông Putin.
"Ngài vẫn phong độ như xưa, còn cậu bé năm nào giờ đã thành một người đàn ông trung niên phát tướng rồi", Bành Phái trả lời khi được hỏi điều mà anh muốn nói nhất trong cuộc hội ngộ với ông Putin.
Ông Putin lần đầu tới thăm Bắc Kinh năm 2000 với tư cách Tổng thống Nga. Sau khi tham quan Tử Cấm Thành, ông Putin đề nghị được chèo thuyền trong công viên. Quyết định thay đổi kế hoạch đột ngột của ông Putin khiến lực lượng an ninh không thể giải tỏa khu vực kịp thời, thu hút một đám đông du khách.
Khi ông Putin rời thuyền và vẫy tay chào đám đông, Bành Phái đứng trên lan can bên hồ để vẫy tay đáp lại. Tổng thống Nga sau đó bế cậu bé khỏi lan can, hôn lên trán cậu và nói điều gì đó bằng tiếng Nga mà lúc đó cậu không hiểu.
Bành Phái cho hay ông Putin giống "một người chú tốt bụng" và khoảnh khắc gặp lãnh đạo Nga đã làm thay đổi cuộc đời anh. Được truyền cảm hứng từ cuộc gặp gỡ, Bành bắt đầu quan tâm đến nước Nga và bắt đầu học tiếng Nga.
Năm 2007, Bành nhận Học bổng Tổng thống Nga và theo học kỹ sư cầu đường tại một trường đại học hàng đầu ở Moskva. Sau khi về nước, anh theo ngành xây dựng và hiện làm kỹ sư cao cấp tại Công ty Xây dựng số 6 thuộc Tập đoàn Đầu tư Xây dựng Hồ Nam.
