Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các cơ quan y tế quốc gia, đến nay đã có 8 trường hợp được xác nhận nhiễm virus Hanta, 2 trường hợp được xếp vào nhóm có khả năng mắc bệnh. Các ca bệnh liên quan đến công dân của 6 quốc gia, gồm Hà Lan, Anh, Đức, Thụy Sĩ, Pháp và Hoa Kỳ.
Ba người đã tử vong trong đợt bùng phát này. Trong đó, hai trường hợp được xác nhận mắc virus Hanta, một trường hợp còn lại được xem là ca nghi nhiễm. Các cơ quan y tế cho biết những người từng tiếp xúc gần với bệnh nhân, cũng như các trường hợp có triệu chứng nghi ngờ, đang tiếp tục được điều tra và theo dõi.
Virus Hanta là nhóm virus có thể gây bệnh nặng ở người, thường lây qua tiếp xúc với chất thải của động vật gặm nhấm nhiễm bệnh. Tuy nhiên, trong đợt bùng phát trên tàu MV Hondius, giới chuyên môn đặc biệt lưu ý đến chủng Andes. Đây là biến thể hiếm hơn, có khả năng lây truyền từ người sang người khi tiếp xúc gần.
Hà Lan
Hà Lan là quốc gia ghi nhận các ca bệnh nghiêm trọng nhất trong nhóm liên quan đến tàu MV Hondius. Hai công dân Hà Lan trên tàu đã tử vong, trong khi một người khác được xác nhận nhiễm virus.
Hai nạn nhân đầu tiên là một cặp vợ chồng người Hà Lan, từng đi du lịch vòng quanh Nam Mỹ trước khi lên tàu tại Ushuaia, Argentina, vào ngày 1/4.
Người chồng, 70 tuổi, bắt đầu xuất hiện triệu chứng vào ngày 6/4 và qua đời ngày 11/4. Thi thể của ông được đưa xuống tàu khi MV Hondius cập cảng Saint Helena, một hòn đảo ở Nam Đại Tây Dương, trong các ngày 22-24/4. Do không có xét nghiệm virus Hanta được thực hiện vào thời điểm đó, WHO xếp ông vào nhóm ca nghi nhiễm.
Vợ ông, 69 tuổi, cũng rời tàu tại Saint Helena vì cảm thấy không khỏe. Tình trạng của bà chuyển biến xấu trong chuyến bay đến Johannesburg ngày 25/4. Bà tử vong tại bệnh viện một ngày sau đó và được xác nhận mắc virus Hanta vào ngày 4/5.
Ca bệnh thứ ba của Hà Lan là bác sĩ trên tàu. Người này báo cáo có triệu chứng vào ngày 30/4. Xét nghiệm sau đó cho kết quả dương tính với chủng Andes vào ngày 6/5. Bác sĩ được sơ tán về Hà Lan cùng ngày sau khi tàu cập khu vực ngoài khơi Cape Verde. Tình trạng sức khỏe của ông được ghi nhận ổn định trong quá trình điều trị cách ly.
Anh
Tại Anh, hai công dân đã được xác nhận nhiễm bệnh, một trường hợp khác được xếp vào nhóm nghi ngờ.
Một người đàn ông Anh bắt đầu bị ốm ngày 24/4 với biểu hiện sốt và viêm phổi. Ba ngày sau, ông được sơ tán từ đảo Ascension ở Đại Tây Dương đến Nam Phi để điều trị tích cực. Ca bệnh này được xác nhận nhiễm virus Hanta vào ngày 2/5. Kết quả giải trình tự gen sau đó cho thấy bệnh nhân nhiễm chủng Andes.
Một công dân Anh khác là hướng dẫn viên trên tàu, bắt đầu có triệu chứng ngày 27/4 và có kết quả xét nghiệm dương tính ngày 6/5. Ông được sơ tán sang Hà Lan ngày 7/5 từ Cape Verde. Tình trạng sức khỏe của người này ổn định trong thời gian điều trị cách ly.
Trường hợp thứ ba của Anh là một người đàn ông đã rời tàu tại quần đảo Tristan da Cunha ở Nam Đại Tây Dương vào ngày 14/4. Ông được điều trị cách ly tại đây sau khi xuất hiện triệu chứng từ ngày 28/4.
Tổ chức Y tế Thế giới xếp trường hợp này vào nhóm nghi nhiễm trong khi chờ kết quả xét nghiệm. Theo cơ quan chức năng Anh, lực lượng quân sự và nhân viên y tế đã được điều động bằng đường không tới hòn đảo để hỗ trợ y tế khẩn cấp và bổ sung vật tư cần thiết.
Đức
Đức ghi nhận một ca tử vong liên quan đến đợt bùng phát.
Bệnh nhân là một phụ nữ bị sốt vào ngày 28/4, sau đó tiến triển thành viêm phổi và qua đời trên tàu vào ngày 2/5. Mẫu bệnh phẩm sau khám nghiệm được chuyển đến Hà Lan cùng các bệnh nhân sơ tán. Xét nghiệm xác nhận bà nhiễm virus Andes.
Thi thể của bà vẫn ở trên tàu MV Hondius trong thời gian con tàu chuẩn bị rời đảo Tenerife của Tây Ban Nha để đến Hà Lan.
Thụy Sĩ
Thụy Sĩ ghi nhận một trường hợp là nam hành khách đã xuống tàu tại Saint Helena ngày 22/4, sau đó bay về Thụy Sĩ ngày 27/4, quá cảnh qua Nam Phi và Qatar.
Người này xuất hiện triệu chứng vào ngày 1/5 sau khi về nước. Ông được điều trị cách ly và có kết quả dương tính với virus Andes ngày 5/5.
Pháp
Tại Pháp, Bộ trưởng Y tế Stephanie Rist cho biết một phụ nữ Pháp được hồi hương từ Honduras đã cảm thấy không khỏe vào tối 10/5 và có kết quả xét nghiệm dương tính với virus Hanta.
Trường hợp này tiếp tục được cơ quan y tế theo dõi, trong bối cảnh các nước đang rà soát những người từng có mặt trên tàu hoặc tiếp xúc gần với ca bệnh.
Hoa Kỳ
Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ thông báo ngày 10/5 rằng một trong 17 công dân Mỹ được hồi hương từ con tàu có kết quả xét nghiệm PCR dương tính với virus.
Một người khác trong nhóm này có triệu chứng nhẹ và đang được theo dõi. Các trường hợp còn lại tiếp tục được giám sát theo quy trình y tế nhằm phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.
Các chuyên gia khuyến cáo những người từng có mặt trên tàu MV Hondius hoặc có tiếp xúc gần với ca bệnh cần chủ động theo dõi sức khỏe. Khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt, mệt mỏi, ho, khó thở hoặc bất kỳ triệu chứng hô hấp bất thường nào, người dân nên liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn và kiểm tra kịp thời.
Khai báo y tế sớm, tuân thủ hướng dẫn cách ly khi cần thiết và phối hợp với cơ quan chức năng là những biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ lây lan. Hiện các cơ quan y tế tại nhiều quốc gia vẫn tiếp tục điều tra dịch tễ, xét nghiệm các trường hợp nghi ngờ và giám sát nhóm tiếp xúc gần nhằm kiểm soát đợt bùng phát này.
Cà phê chứa nhiều hợp chất sinh học có lợi như polyphenol và a xít chlorogenic. Đây là những chất chống ô xy hóa giúp bảo vệ tế bào trước tác động của căng thẳng ô xy hóa, vốn là một trong những yếu tố thúc đẩy lão hóa và nhiều bệnh mạn tính, theo trang thông tin sức khỏe Everyday Health (Mỹ).
Đối với người trên 50 tuổi, một lượng cà phê hợp lý vào buổi sáng sẽ giúp tỉnh táo, tăng khả năng tập trung và giảm cảm giác uể oải. Tuy nhiên, lợi ích này chủ yếu đến từ cà phê, không phải từ phần sữa đặc được thêm vào.
Sữa đặc có đường được sản xuất bằng cách cô đặc sữa và bổ sung lượng lớn đường. Vì vậy, loại thực phẩm này có hàm lượng calo cao hơn đáng kể so với sữa tươi thông thường. Chỉ một muỗng canh sữa đặc khoảng 20 gram đã chứa khoảng 60 calo và phần lớn lượng calo này đến từ đường.
Trong khi đó, một ly cà phê sữa đặc theo khẩu vị của nhiều người có thể dùng từ 2 - 3 muỗng sữa đặc, đồng nghĩa với việc lượng đường nạp vào cơ thể là khá lớn.
Đối với người trên 50 tuổi, đây là vấn đề cần được quan tâm vì nguy cơ tăng cân, tiền tiểu đường và tiểu đường loại 2 thường tăng theo tuổi tác. Nếu uống cà phê sữa đặc quá ngọt trong thời gian dài, lượng đường dư thừa có thể góp phần làm tăng rủi ro mắc các bệnh này.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến nghị lượng đường tự do nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng mỗi ngày và việc giảm xuống dưới 5% sẽ mang lại thêm lợi ích cho sức khỏe. Đường tự do là đường được thêm vào món ăn và đồ uống.
Việc giảm đường nên thực hiện theo hướng từ từ. Cách này thường thực tế hơn so với bỏ ngay lập tức các món ăn hoặc đồ uống yêu thích, bà Maggie Moon, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Columbia (Mỹ), cho biết.
Cụ thể, thay vì loại bỏ hoàn toàn cà phê sữa đặc, một giải pháp hợp lý hơn là giảm lượng sữa đặc hoặc uống ít ngọt. Nếu thường xuyên uống cà phê sữa đặc quá ngọt, người lớn tuổi có thể vô tình vượt quá lượng đường khuyến nghị mà không nhận ra.
Với cà phê, dù loại thức uống giàu caffeine này mang lại một số lợi ích nhưng lại có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ ở một số người. Nhiều người trên 50 tuổi lại gặp tình trạng khó ngủ, ngủ không sâu hoặc thường xuyên thức giấc vào ban đêm.
Nếu uống cà phê sữa đặc vào cuối buổi chiều hoặc buổi tối, một số người có thể khó đi vào giấc ngủ hơn hoặc ngủ không sâu giấc. Điều này không chỉ gây mệt mỏi vào ngày hôm sau mà còn có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tim mạch, trí nhớ và khả năng kiểm soát đường huyết.
Vì vậy, người lớn tuổi nên uống cà phê sữa đặc một cách vừa phải, tùy theo thể trạng và các vấn đề sức khỏe cá nhân. Nên vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều để giảm nguy cơ ảnh hưởng đến giấc ngủ, theo Everyday Health.
Đại diện Bệnh viện Từ Dũ cho biết trước khi biến chứng xảy ra, thai kỳ của bệnh nhân hoàn toàn thuận lợi. Ngày 17/6, khi thai được 39 tuần 5 ngày, sản phụ sinh mổ do vỡ ối, nhịp tim thai bất thường. Bé gái chào đời khỏe mạnh, nặng 3,1 kg.
Ba ngày sau sinh, sức khỏe người mẹ gần như hồi phục hoàn toàn, ăn uống bình thường, vết mổ khô, không sốt. Tuy nhiên, chiều 19/6, chị bất ngờ mệt lả rồi ngất xỉu. Kíp trực lập tức hồi sức chống sốc. Lúc này, bệnh nhân suy hô hấp nặng, độ bão hòa oxy trong máu chỉ còn 86%, huyết áp tụt xuống 85/50 mmHg, tim đập nhanh và rối loạn khoảng 220 lần mỗi phút. Khi chuyển đến khoa Hồi sức Bệnh viện Từ Dũ, tình trạng tiếp tục xấu đi, bệnh nhân tím tái, vã mồ hôi, huyết áp tụt còn 60/40 mmHg, nguy cơ ngừng tuần hoàn.
Siêu âm tim tại giường cho thấy huyết khối trong buồng tim phải của bệnh nhân kèm giãn thất phải và dấu hiệu tăng áp động mạch phổi. Siêu âm Doppler mạch máu chi dưới phát hiện thêm huyết khối tĩnh mạch khoeo chân phải. Các bác sĩ xác định nguy cơ rất cao thuyên tắc phổi - tình trạng cục máu đông di chuyển lên động mạch phổi, bệnh nhân có thể tử vong trong thời gian rất ngắn.
Bác sĩ Bệnh viện Từ Dũ hội chẩn khẩn với chuyên gia tim mạch của Bệnh viện Chợ Rẫy, thống nhất chuyển viện để can thiệp chuyên sâu. Ngay sau khi chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh nhân rơi vào tình trạng huyết động mất ổn định. Êkíp phải lập tức hồi sức tim phổi và thiết lập VA-ECMO - phương pháp hỗ trợ tuần hoàn và hô hấp ngoài cơ thể thường áp dụng cho các ca nguy kịch.
Điểm đặc biệt của ca này là bệnh nhân được duy trì theo mô hình Awake ECMO - hỗ trợ tuần hoàn ngoài cơ thể nhưng chưa cần đặt nội khí quản. Cách tiếp cận này giúp hạn chế nguy cơ tổn thương phổi và các biến chứng liên quan đến thở máy.
Sau 48 giờ điều trị tích cực, huyết động bệnh nhân dần ổn định. Ngày 24/6, khi tình trạng sức khỏe bệnh nhân cho phép, các bác sĩ phẫu thuật lấy huyết khối động mạch phổi, sau đó tiếp tục hỗ trợ ECMO thêm 4 ngày. Hiện sản phụ hồi phục gần như hoàn toàn.
Thuyên tắc phổi là một trong những biến chứng sản khoa cực kỳ nguy hiểm, có thể xảy ra trong thai kỳ hoặc giai đoạn hậu sản. Nguyên nhân thường liên quan tình trạng tăng đông máu sinh lý ở phụ nữ mang thai, đặc biệt sau phẫu thuật hoặc thời gian nằm bất động kéo dài.
Các dấu hiệu cảnh báo gồm khó thở đột ngột, đau ngực, tim đập nhanh, chóng mặt hoặc ngất xỉu. Nhận diện sớm triệu chứng và xử trí khẩn cấp có ý nghĩa quyết định trong cứu sống người bệnh.
Theo báo cáo của Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát dịch bệnh châu Âu (ECDC) vừa công bố: ghi nhận 106.331 ca mắc bệnh lậu, tăng 303% so với năm 2015. Trong khi đó, bệnh giang mai cũng tăng hơn gấp đôi trong cùng giai đoạn, lên 45.557 trường hợp. Đây là mức cao nhất được ghi nhận trong hơn 10 năm qua.
Theo ECDC, tình trạng gia tăng số ca mắc có liên quan đến những khoảng trống trong công tác xét nghiệm, phát hiện sớm và các biện pháp phòng ngừa. Cơ quan này kêu gọi các quốc gia tăng cường truyền thông, mở rộng tiếp cận dịch vụ y tế và khuyến khích người dân chủ động kiểm tra sức khỏe tình dục định kỳ.
Ông Bruno Ciancio, Trưởng đơn vị các bệnh truyền nhiễm trực tiếp và bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc xin của ECDC, cho biết các bệnh lây truyền qua đường tình dục không chỉ gây ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân mà còn có thể để lại hậu quả lâu dài.
Theo ông, bệnh lậu và giang mai nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến đau vùng chậu mạn tính, vô sinh, tổn thương cơ quan sinh sản. Riêng giang mai ở giai đoạn muộn còn có khả năng ảnh hưởng đến tim mạch và hệ thần kinh trung ương.
Một trong những vấn đề đáng lo ngại là số ca giang mai bẩm sinh, tức bệnh truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ hoặc khi sinh, đã tăng gần gấp đôi từ năm 2023 đến năm 2024.
Trẻ mắc giang mai bẩm sinh có nguy cơ gặp các biến chứng nghiêm trọng kéo dài suốt đời, bao gồm tổn thương thần kinh, thị giác, thính giác và sự phát triển thể chất.
Dữ liệu của ECDC cho thấy nam giới quan hệ tình dục đồng giới tiếp tục là nhóm ghi nhận tỉ lệ mắc lậu và giang mai cao nhất tại châu Âu. Tuy nhiên, cơ quan này cũng lưu ý số ca giang mai ở phụ nữ dị tính trong độ tuổi sinh sản đang gia tăng đáng kể, làm tăng nguy cơ lây truyền từ mẹ sang thai nhi.
Trong số các quốc gia tham gia báo cáo, Tây Ban Nha ghi nhận số ca mắc cao nhất với 37.169 trường hợp bệnh lậu và 11.556 trường hợp giang mai trong năm 2024.
Mặc dù bệnh lậu và giang mai tăng mạnh, chlamydia vẫn là bệnh nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục được báo cáo nhiều nhất tại châu Âu.
Năm 2024 ghi nhận 213.443 trường hợp mắc chlamydia. Tuy nhiên, con số này đã giảm khoảng 6% so với năm 2015.
Tại Anh, nơi không còn tham gia hệ thống giám sát dịch tễ của Liên minh châu Âu sau Brexit, cơ quan y tế nước này ghi nhận 71.802 ca bệnh lậu, 9.535 ca giang mai và 168.889 ca chlamydia trong năm 2024.
Trước tình trạng số ca bệnh lậu tăng cao liên tục, Anh đã triển khai chương trình tiêm vắc xin phòng bệnh lậu từ năm 2025, trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới áp dụng chiến lược này trên diện rộng.
Theo các chuyên gia y tế, bệnh lậu thường gây đau hoặc nóng rát khi tiểu tiện, tiết dịch bất thường ở cơ quan sinh dục, viêm niệu đạo hoặc viêm vùng sinh dục. Tuy nhiên, nhiều trường hợp hoàn toàn không xuất hiện triệu chứng nên người bệnh không biết mình đã nhiễm bệnh.
Trong khi đó bệnh giang mai thường bắt đầu bằng các vết loét không đau ở cơ quan sinh dục, miệng hoặc hậu môn.
Sau đó người bệnh có thể xuất hiện phát ban trên da, rụng tóc từng mảng, sốt, mệt mỏi hoặc các triệu chứng giống cúm. Những biểu hiện này đôi khi tự biến mất khiến người bệnh lầm tưởng đã khỏi bệnh.
Nếu không được điều trị, vi khuẩn giang mai có thể âm thầm tồn tại trong cơ thể nhiều năm trước khi gây tổn thương nghiêm trọng cho tim mạch, não bộ và các cơ quan khác.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng phần lớn bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể phòng ngừa bằng những biện pháp đơn giản.
Việc sử dụng bao cao su đúng cách khi quan hệ tình dục, hạn chế số lượng bạn tình, xét nghiệm định kỳ đối với người có nguy cơ cao và chủ động đi khám khi xuất hiện triệu chứng bất thường là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ lây nhiễm.
Bên cạnh đó người dân cần cảnh giác với các thông tin sai lệch trên mạng xã hội liên quan đến sức khỏe tình dục và nên tham khảo tư vấn từ các cơ sở y tế hoặc chuyên gia y khoa có chuyên môn.
Sự gia tăng mạnh của bệnh lậu và giang mai tại châu Âu được xem là lời cảnh báo về tầm quan trọng của giáo dục sức khỏe tình dục, xét nghiệm sớm và tiếp cận dịch vụ y tế dự phòng trong cộng đồng.