Sáng 20/5, Phó thủ tướng dự Ngày hưởng ứng hiến tặng mô, tạng Việt Nam, tại Trường Đại học Y Hà Nội. Chương trình do Bộ Y tế phối hợp các đơn vị thực hiện nhằm kêu gọi người dân tham gia đăng ký hiến mô, tạng cứu người.
“Hiến mô, tạng không chỉ là hành động y học mà còn là nghĩa cử nhân đạo cao cả nhất, thể hiện triết lý sống ‘cho đi là còn mãi'”, Phó thủ tướng nói, cho biết “tự mình viết lá đơn đăng ký hiến mô tạng đúng ngày hưởng ứng đầy ý nghĩa này”.
Phó thủ tướng nhắc lại câu chuyện một nữ du khách người Anh 19 tuổi gặp tai nạn ở Hà Giang, được các bác sĩ nỗ lực cứu chữa nhưng không qua khỏi. Gia đình quyết định hiến tạng con ghép cho 4 bệnh nhân và mang lại ánh sáng cho hai người khác.
“Một cô gái trẻ đã rời cuộc đời này nhưng trái tim nhân ái của em vẫn ở lại với đất nước Việt Nam”, bà Trà nói.
Mỗi bộ phận cơ thể được hiến tặng là một hy vọng được thắp lên, một cuộc đời được hồi sinh, một gia đình có thêm cơ hội đoàn viên. Vì vậy, lãnh đạo Chính phủ kêu gọi người dân tham gia đăng ký hiến tạng, bởi mỗi lá đơn đăng ký hiến mô, tạng hôm nay có thể trở thành cơ hội sống cho nhiều người bệnh ngày mai.
Năm 2024, ông Phạm Minh Chính, khi ấy là Thủ tướng Chính phủ, cũng đăng ký hiến tặng mô, tạng sau khi qua đời.
Ghép tạng là một trong những thành tựu quan trọng nhất của nền y học thế giới từ thế kỷ 20. Với lĩnh vực ghép tạng, Việt Nam đi sau thế giới 50 năm và sau các nước trong khu vực khoảng 20 năm, nhưng đến nay trình độ ghép tạng của nước ta ngang bằng nhiều nước. Tỷ lệ sống sau ghép tạng ở Việt Nam thậm chí cao hơn so với một số quốc gia phát triển, trong khi chi phí rẻ hơn rất nhiều.
Từ ca ghép tạng thành công đầu tiên cách đây hơn 30 năm, Việt Nam nay đã làm chủ được kỹ thuật ghép các loại tạng, liên tiếp thực hiện nhiều ca ghép đa tạng. Hai năm gần đây, các bệnh viện đã thực hiện thành công hơn 1.000 ca ghép tạng mỗi năm, cao nhất Đông Nam Á.
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết Việt Nam hiện đã thực hiện hơn 10.800 ca ghép tạng, song nguồn tạng hiến chủ yếu từ người hiến sống, chiếm khoảng 90% tổng số ca ghép, trong khi số người chết não hiến tạng còn hạn chế.
Đến nay, cả nước có hơn 177.000 người đăng ký hiến mô, tạng sau khi qua đời. Năm 2025 ghi nhận 66 trường hợp chết não hiến tạng, tăng mạnh so với các năm trước. Lãnh đạo Bộ Y tế cho rằng nhận thức cộng đồng về hiến tạng đang dần thay đổi tích cực, ngày càng nhiều người xem đây là hành động nhân văn giúp nối dài sự sống cho người khác.
Ngày 20/5 được chọn là Ngày hưởng ứng hiến tặng mô, tạng tại Việt Nam. Năm 2026 là lần đầu chương trình được tổ chức trên phạm vi toàn quốc, hướng tới nâng cao nhận thức cộng đồng, xóa bỏ rào cản tâm lý và tôn vinh những người đã trao đi sự sống bằng quyết định hiến tạng.
Rau má được sử dụng rộng rãi trong đời sống, làm nước ép, canh giúp giải nhiệt mùa nắng nóng. Tuy nhiên, uống quá nhiều rau má có thể làm tăng lượng đường trong máu, khiến lượng cholesterol cũng tăng, không tốt cho sức khỏe. Đặc biệt, người bị tiểu đường càng không nên ăn nhiều rau má. Càng uống nhiều, càng nhanh khát.
Lạm dụng nước rau má để giải nhiệt có thể bị nhức đầu. Phụ nữ đang mang thai nên tránh ăn rau má bởi các chất trong loại rau này có thể gây hại đến thai nhi.
Do đó, bạn không nên uống rau má liên tục thay nước, nên luân phiên thay đổi bằng các nước khác nhau như cam, ổi, chanh leo, dưa hấu. Tuy nhiên, cách đơn giản nhất chỉ cần uống nước đun sôi để nguội, nếu uống nước đóng chai thì phải chọn các hãng có uy tín trên thị trường. Nhiều người không thích uống nước lọc vì chúng không có hương vị, có thể thêm vài lát chanh, dâu tây, dưa chuột, lá bạc hà vào bình nước.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nước lọc vẫn là nguồn bù nước tối ưu trong điều kiện thời tiết nóng. Do đó, thay vì đợi khát mới uống, nên chia nhỏ lượng nước và uống đều trong ngày. Người trưởng thành bình thường cần khoảng 1,5–2,5 lít nước mỗi ngày, tùy mức độ vận động và thời tiết. Chỉ nên uống nước rau má như thức uống bổ sung, không thay thế nước lọc. Mức tham khảo hợp lý là không quá 300–500 ml/ngày.
Người cao tuổi, trẻ nhỏ, người mắc bệnh thận, đái tháo đường, tim mạch hoặc có hệ tiêu hóa nhạy cảm không nên tự ý sử dụng kéo dài các loại nước thảo mộc.
Dạ dày đóng vai trò thiết yếu trong hệ tiêu hóa, hấp thu dinh dưỡng và tạo hàng rào miễn dịch. Một hệ tiêu hóa khỏe mạnh không chỉ giúp cơ thể hấp thu tốt dưỡng chất mà còn góp phần duy trì hệ miễn dịch vững vàng.
Bác sĩ Dương Thị Phượng, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đại học Y Dược - cơ sở Linh Đàm, cho biết dạ dày là cơ quan chịu ảnh hưởng trực tiếp từ hệ thần kinh. Vì vậy, trạng thái tinh thần và cách ăn uống có tác động rất lớn đến hoạt động tiêu hóa. Dưới đây là 3 thói quen ăn uống nhiều người mắc gây hại đến dạ dày:
Vừa ăn vừa làm việc, ăn quá nhanh
Ăn tối muộn, ngủ ngay sau ăn
Một sai lầm khác là ăn tối quá muộn hoặc đi ngủ ngay sau bữa ăn. Mỗi loại thực phẩm cần khoảng thời gian khác nhau để tiêu hóa. Thức ăn dạng lỏng như nước hoặc sữa thường mất khoảng 2-4 giờ. Các món như cháo, bún, phở cần khoảng 4 giờ. Trong khi đó, cơm và các loại thức ăn rắn có thể mất từ 6 giờ hoặc lâu hơn để được tiêu hóa hoàn toàn.
Nếu ăn sát giờ đi ngủ, dạ dày vẫn phải tiếp tục co bóp và xử lý thức ăn trong khi cơ thể bước vào giai đoạn nghỉ ngơi. Điều này không chỉ làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày - thực quản mà còn ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tổng thể.
Không ít người cho rằng uống nhiều nước trong bữa ăn sẽ giúp tiêu hóa tốt hơn. Tuy nhiên, đây lại là thói quen có thể gây tác động không mong muốn đến hoạt động của dạ dày.
Khi dạ dày phải chứa đồng thời lượng lớn thức ăn và nước uống, quá trình co bóp, nhào trộn thức ăn sẽ bị ảnh hưởng. Việc tiêu hóa trở nên kém hiệu quả hơn do dịch vị bị pha loãng và dạ dày phải xử lý thêm một lượng dịch lớn. Ví dụ, sau khi ăn no, một người có thói quen uống ngay một quả dừa hay ly nước khoảng 300 ml. Khi đó, tổng thể tích thức ăn và chất lỏng trong dạ dày tăng lên đáng kể, khiến cơ quan này phải hoạt động nhiều hơn.
Tổng lượng nước uống trong một bữa ăn, bao gồm cả nước canh, không nên vượt quá 200 ml. Mức phù hợp hơn là khoảng 50-100 ml. Đối với nước dừa, thời điểm thích hợp để sử dụng là giữa các bữa ăn trong ngày, thay vì uống khi quá đói hoặc ngay sau khi ăn quá no.
Để hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả, bác sĩ khuyến nghị mỗi bữa ăn nên kéo dài khoảng 20-30 phút. Mỗi miếng thức ăn cần được nhai kỹ từ 20-50 lần trước khi nuốt. Việc tập trung cảm nhận mùi vị, màu sắc và kết cấu của món ăn không chỉ giúp bữa ăn ngon miệng hơn mà còn kích thích các tuyến tiêu hóa hoạt động tối ưu. Ăn chậm, nhai kỹ còn giúp cơ thể nhận biết tín hiệu no tốt hơn, từ đó hạn chế ăn quá mức, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và giảm nguy cơ mắc các bệnh lý tiêu hóa.
Để giảm nguy cơ mắc các bệnh lý dạ dày cũng như ung thư đường tiêu hóa, mỗi người cần duy trì chế độ ăn uống khoa học và lối sống lành mạnh. Nguyên tắc quan trọng là ăn đúng giờ, đủ bữa và không bỏ bữa sáng. Việc duy trì các bữa ăn đều đặn giúp hạn chế tình trạng quá đói rồi ăn bù quá nhiều, vốn là yếu tố dễ gây khó chịu cho dạ dày.
Nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhiều dầu mỡ, thực phẩm quá mặn hoặc thực phẩm hun khói. Đồng thời tránh các thói quen như vừa ăn vừa làm việc, ăn quá nhanh hoặc ăn uống thiếu tập trung.
Đối với những người mắc viêm loét dạ dày hoặc các bệnh lý tiêu hóa khác, khuyến cáo không nên để cơ thể quá đói hoặc ăn quá no, hạn chế rượu bia, thuốc lá và các thực phẩm quá cay, quá chua nếu làm nặng thêm triệu chứng. Người bệnh có thể chia nhỏ các bữa ăn trong ngày. Một số thực phẩm giàu tinh bột như bánh mì có thể giúp hấp thu bớt lượng axit trong dạ dày, góp phần giảm cảm giác khó chịu.
Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nghiêm trọng, không thể nằm ngửa mà phải duy trì tư thế nửa nằm nửa ngồi.
Trong y học, đây gọi là tư thế Orthopnea, một phản xạ sinh tồn tự nhiên của cơ thể khi lượng máu tràn trong ổ bụng quá lớn, gây áp lực trực tiếp lên cơ hoành khiến người bệnh không thể thở nổi nếu nằm xuống.
Qua khám lâm sàng, bệnh nhân có biểu hiện da xanh, niêm mạc nhợt, mạch nhanh 100 lần/phút và huyết áp tụt còn 80/60 mmHg dấu hiệu cho thấy nguy cơ sốc mất máu đe dọa tính mạng.
Dù chưa có kết quả xét nghiệm, các bác sĩ vẫn nhanh chóng nhận định đây là tình trạng xuất huyết ổ bụng do vỡ nang buồng trứng trong ngày rụng trứng và quyết định mổ cấp cứu ngay để bảo vệ tính mạng người bệnh.
Trong quá trình phẫu thuật, ê-kíp ghi nhận ổ bụng ngập xấp xỉ 2 lít máu. Nguồn chảy được xác định từ vị trí nang trứng bị vỡ rách đúng vào một mạch máu lớn ngay thời điểm rụng trứng, khiến máu chảy ồ ạt không thể tự cầm.
Bác sĩ Nguyễn Xuân Hải, Trưởng Khoa Phụ nội tiết A1 cùng ê-kíp khoa gây mê hồi sức đã khẩn trương hút sạch máu ổ bụng, đốt điện cầm máu triệt để tại chỗ, rửa sạch ổ bụng và truyền bổ sung 1 lít máu cấp cứu.
Hiện tại sức khỏe của bệnh nhân đã ổn định, hồi phục nhanh chóng và dự kiến sẽ sớm xuất viện. Nhờ được phẫu thuật kịp thời, nên sẽ không làm ảnh hưởng đến cấu trúc tử cung cũng như chức năng sinh sản tương lai của bệnh nhân.
Chia sẻ về ca bệnh này, bác sĩ Hải cho hay trong đời người phụ nữ thì hầu như mỗi tháng chị em đều rụng trứng một lần và đều vỡ nang buồng trứng cả.
"Thông thường việc rụng trứng chỉ gây đau bụng nhẹ nhàng rồi tự hết. Tuy nhiên, đây là trường hợp vô cùng hy hữu, nhiều năm hành nghề tôi mới gặp ít lần do nang vỡ trúng ngay mạch máu lớn khiến máu chảy rất nhiều", bác sĩ Hải lý giải.
Theo các bác sĩ nang buồng trứng là túi chứa dịch hình thành trong hoặc trên buồng trứng của phụ nữ. Thực tế, mỗi tháng khi đến thời điểm rụng trứng, buồng trứng đều tạo ra một nang trứng và nang này sẽ tự vỡ để phóng noãn, nên phần lớn là hiện tượng sinh lý bình thường.
Đa số nang buồng trứng không nguy hiểm, có thể tự biến mất sau vài chu kỳ kinh nguyệt và chỉ gây cảm giác đau âm ỉ nhẹ ở bụng dưới. Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm gặp, nang có thể bị vỡ đúng vào mạch máu lớn, gây chảy máu ồ ạt trong ổ bụng, khiến người bệnh đau dữ dội, choáng váng, tụt huyết áp, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không cấp cứu kịp thời.
Các bác sĩ khuyến cáo phụ nữ, đặc biệt là nữ trẻ tuổi, không nên chủ quan khi xuất hiện đau bụng giữa chu kỳ kéo dài, tăng dần hoặc kèm mệt lả, chóng mặt cần đi khám ngay, tuyệt đối không chủ quan chịu đựng ở nhà.
