Chàng trai làm nghề kinh doanh online, thuộc nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới, vốn hiểu rõ nguy cơ và luôn kiểm tra sức khỏe định kỳ. Nhưng khi bước vào mối quan hệ mới, anh nới lỏng phòng ngừa vì tin tưởng bạn tình. Giờ đây, anh tự trách mình và chọn im lặng, không dám chia sẻ với ai.
Tại TP HCM, HIV đang tập trung ở nhóm người trẻ với hàng nghìn ca nhiễm mới mỗi năm. Số liệu năm 2025 cho thấy nhóm 15-29 tuổi chiếm 42% ca nhiễm mới, cao hơn tất cả nhóm tuổi khác. Đáng lo ngại, 81% ca nhiễm lây qua quan hệ tình dục không an toàn, thay thế hoàn toàn đường tiêm chích ma túy như trước. Trong các nhóm nguy cơ cao chiếm 90% tổng số ca mới, nam quan hệ tình dục đồng giới đứng đầu với 54%.
TS.BS.CK2 Trà Anh Duy từ Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health thường xuyên tiếp nhận những ca bệnh phát hiện HIV rất tình cờ. Nhiều bệnh nhân là người trẻ có học vấn cao, chủ động tìm hiểu và trang bị các biện pháp phòng tránh như bao cao su hay PrEP (điều trị dự phòng trước phơi nhiễm), nhưng vẫn nhiễm bệnh.
Như chàng trai 19 tuổi đến phòng khám chỉ vì sốt nhẹ và nổi hạch bẹn. Bạn trai cũ đưa anh đến trong tình trạng mệt mỏi, sốt âm ỉ. Cả hai nghĩ đến nhiễm trùng thông thường. Nhưng sau khi tầm soát các bệnh lây truyền qua đường tình dục, chàng trai sốc nặng khi biết mình dương tính HIV và viêm gan B sau những lần “tìm vui” qua mạng.
Bác sĩ Duy cho biết điều khiến ông trăn trở không chỉ là tuổi đời còn quá trẻ của bệnh nhân mà còn là rào cản tâm lý. Chàng trai sống kín đáo, giấu kín xu hướng tính dục, gần như sụp đổ và hoang mang kéo dài. “Đây không chỉ là câu chuyện của virus mà còn là câu chuyện của cô độc và thiếu chỗ dựa tâm lý”, bác sĩ Duy nói.
Điểm mù lớn nhất của nhóm người trẻ có tri thức là tự tin vào hiểu biết của mình. Họ nghĩ “biết nhiều” đồng nghĩa “luôn an toàn” và đánh giá thấp rủi ro trong những tình huống như “chỉ một lần thôi”, “người này chắc an toàn” hoặc “mình kiểm soát được”.
Thực tế, lây nhiễm đến từ những kẽ hở rất nhỏ như dùng bao cao su không đúng cách, sự cố khi quan hệ, bỏ liều PrEP, dùng PrEP chưa đủ thời gian bảo vệ, không xét nghiệm định kỳ hoặc tin vào lời cam kết của bạn tình thay vì kết quả xét nghiệm.
“Virus không hỏi bằng cấp, cũng không nể người đọc nhiều tài liệu. Nó chỉ cần một cơ hội”, bác sĩ Duy nói. Khi cảm xúc, sự tin tưởng, men say, cô đơn hay áp lực muốn “chiều lòng đối phương” chen vào, kiến thức bị đẩy ra băng ghế dự bị.
Thạc sĩ Tâm lý Lâm sàng Vương Nguyễn Toàn Thiện, Giám đốc Chuyên môn Trung tâm Tâm lý Lumos, cho biết ở những người trẻ có kiến thức, cú sốc tâm lý không đến từ thiếu hiểu biết về bệnh mà từ cảm giác niềm tin vào bản thân bị lung lay. Họ mang tâm thế: “Mình hiểu biết, mình đã cẩn thận, tại sao chuyện này vẫn xảy ra?”. Chính sự đổ vỡ trong cảm giác kiểm soát khiến phản ứng tâm lý của nhóm này đôi khi nặng nề hơn.
Nhiều bạn trẻ rơi vào trạng thái tự trách, cảm giác tội lỗi mạnh mẽ, liên tục hồi tưởng để tìm “sai sót” và đặt trách nhiệm quá mức lên bản thân. Ngoài nỗi lo sức khỏe, họ phải trải qua khủng hoảng về bản sắc cá nhân: tự nhìn nhận chính mình thế nào, người khác nhìn mình ra sao và liệu tương lai tình cảm, công việc, gia đình có còn như trước.
Theo thạc sĩ Thiện, phản ứng tâm lý thường gặp nhất là sốc và chối bỏ, tiếp theo là chuỗi trạng thái tức giận, thương lượng, trầm buồn và dần chấp nhận. Trạng thái choáng váng, đầu óc “trống rỗng” không thể xử lý thông tin là phản ứng điển hình khi não bộ cố trì hoãn việc chấp nhận sự thật. Ở nhóm có học thức, sự phủ nhận diễn ra âm thầm thông qua việc liên tục yêu cầu xét nghiệm lại, đọc nhiều tài liệu để tìm kiếm các trường hợp ngoại lệ.
Xu hướng tự cô lập, né tránh người thân và bạn bè xuất hiện khá sớm. Thạc sĩ Thiện lưu ý vẻ ngoài bình tĩnh không đồng nghĩa họ đang ổn. Những người kiểm soát cảm xúc tốt thường che giấu khủng hoảng rất sâu, khiến nhu cầu hỗ trợ tâm lý dễ bị bỏ sót.
Nhóm người trẻ tri thức có xu hướng tìm kiếm sự giúp đỡ từ các hội nhóm kín trên mạng xã hội như Facebook, Reddit, Telegram thay vì đến các trung tâm tham vấn truyền thống. Các chuyên gia đánh giá xu hướng này giúp họ dễ tìm thấy sự đồng cảm, bớt cô độc qua những câu nói “mình cũng từng như bạn”. Tuy nhiên, rủi ro đi kèm rất lớn: thông tin sai lệch, coi kinh nghiệm cá nhân là phác đồ, lời khuyên cực đoan, trì hoãn điều trị hoặc bị dẫn dắt đến các dịch vụ không uy tín.
Sự tự kỳ thị cũng là rào cản lớn. Dù hiểu HIV là bệnh mạn tính có thể kiểm soát, nhiều người vì ý thức rõ về hình ảnh xã hội (nghề nghiệp, uy tín, kỳ vọng gia đình) nên coi việc bước vào phòng khám HIV như một sự thừa nhận mà họ chưa sẵn sàng đối diện. Sự trì hoãn vì sợ bị phát hiện, sợ bị nhìn bằng ánh mắt khác vô tình làm tăng mức độ khủng hoảng tâm lý, trong khi thực tế nhiều người sau khi điều trị ARV ổn định vẫn học tập, làm việc và duy trì chất lượng sống bình thường.
Bác sĩ Duy nhấn mạnh truyền thông hiện nay đừng chỉ lặp lại những câu khẩu hiệu “hãy dùng bao cao su”, “hãy dùng PrEP”, “hãy xét nghiệm” vì người trẻ đều đã biết. Cái họ cần là truyền thông chạm vào các tình huống thực tế: khi say thì làm gì, khi bạn tình từ chối dùng bao cao su thì xử lý ra sao, quên uống PrEP phải làm thế nào, tin người yêu thế nào là đủ, xét nghiệm bao lâu một lần và khi lỡ có nguy cơ thì đi đâu ngay.
“Truyền thông phải bớt kiểu dạy bài, tăng tính đồng hành. Không hù dọa, không đạo đức hóa, không làm người trẻ xấu hổ mà phải nói thẳng, nói thật và sát với đời sống”, bác sĩ Duy nói. Nhiều ca thất bại không phải vì thiếu kiến thức mà vì thiếu một kế hoạch ứng phó khi đời thực không diễn ra như sách giáo khoa.
Các chuyên gia khẳng định can thiệp tâm lý không phải phần bổ trợ mà là trụ cột song hành với điều trị ARV, ảnh hưởng trực tiếp đến sự tuân thủ thuốc và kết quả điều trị lâu dài. Để đạt hiệu quả tối ưu, mô hình thực hiện cần tích hợp dịch vụ tâm lý ngay tại cơ sở điều trị HIV, phối hợp đa chuyên ngành giữa bác sĩ, chuyên gia tâm lý, nhân viên xã hội. Cần có hệ thống sàng lọc định kỳ trầm cảm, lo âu, sử dụng chất và kết hợp hài hòa giữa tư vấn cá nhân với các nhóm hỗ trợ.
HIV ngày nay không còn là “án tử” nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng. Việc phòng ngừa không quá phức tạp: sử dụng bao cao su đúng cách, xét nghiệm định kỳ và cân nhắc PrEP nếu có nguy cơ lặp lại.
Trong trường hợp vừa phát sinh hành vi nguy cơ cao (quan hệ không bảo vệ, rách bao), cần nghĩ ngay đến PEP (điều trị dự phòng sau phơi nhiễm) và sử dụng càng sớm càng tốt, tối ưu nhất trong vòng 72 giờ.
Người có nguy cơ không nên đợi đến khi có triệu chứng mới đi khám mà cần chủ động tầm soát định kỳ HIV kèm các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác như giang mai, lậu, chlamydia, viêm gan B, viêm gan C vì chúng thường có xu hướng đi kèm nhau.
Khi tiếp nhận ca bệnh của chàng trai 25 tuổi, bác sĩ Duy không phán xét mà kéo bệnh nhân quay lại với cơ sở điều trị, ổn định tâm lý để họ hiểu rằng HIV hiện nay có thể kiểm soát tốt nếu điều trị đúng. “Đời thực vốn không vận hành như một bài trắc nghiệm y khoa”, bác sĩ Duy nói.
Theo kế hoạch của UBND thành phố Hà Nội, từ ngày 1/7, chương trình khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc bệnh tật miễn phí sẽ được triển khai đồng loạt trên địa bàn thành phố. Đây được xem là chính sách chăm sóc sức khỏe toàn dân có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của Thủ đô.
Đối tượng được khám sức khỏe là toàn bộ người dân đang sinh sống trên địa bàn Hà Nội, có đăng ký thường trú hoặc tạm trú từ 12 tháng trở lên và được xác nhận qua ứng dụng VNeID. Tổng số người thuộc diện được khám ước khoảng 9,2 triệu, được chia thành 5 nhóm.
Trong đợt đầu từ ngày 1/7, Hà Nội ưu tiên khám cho nhóm 1 với quy mô gần 1,7 triệu người gồm: người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, hộ cận nghèo, người có công với cách mạng, người mắc bệnh mạn tính và người sinh sống tại khu vực khó khăn; nhóm 5 gồm trẻ em dưới 6 tuổi và nhóm lao động tự do, người buôn bán nhỏ... tổng số hơn 2 triệu người.
Người dân tại 16 xã, phường ven sông Hồng, gồm Hồng Hà, Ô Diên, Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Lĩnh Nam, Thanh Trì, Nam Phủ, Hồng Vân, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bồ Đề, Long Biên và Bát Tràng sẽ được ưu tiên tổ chức khám sức khỏe sớm.
Sở Y tế Hà Nội đã huy động nhiều bệnh viện và phòng khám đa khoa trên địa bàn trực tiếp cử bác sĩ, điều dưỡng và hỗ trợ trang thiết bị cho các trạm y tế xã, phường. Các đơn vị tham gia gồm Bệnh viện Thanh Nhàn, Bệnh viện Đức Giang, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, Bệnh viện Hòe Nhai, Bệnh viện Lão khoa Hà Nội, Bệnh viện Đa khoa Đông Anh, Gia Lâm, Thường Tín, Mê Linh cùng nhiều cơ sở y tế khác.
Sở Y tế cũng yêu cầu các xã, phường khẩn trương rà soát, lập danh sách người dân thuộc diện khám sức khỏe để gửi giấy mời, tránh bỏ sót đối tượng thụ hưởng hoặc trùng lặp danh sách.
Toàn bộ hệ thống y tế cơ sở cũng được tập huấn chuyên môn về khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc bệnh tật và hướng dẫn cập nhật kết quả khám lên hồ sơ sức khỏe điện tử của người dân, phục vụ công tác quản lý sức khỏe lâu dài.
Chương trình khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân Hà Nội đã hoàn tất công tác chuẩn bị tại nhiều điểm khám trước thời điểm triển khai chính thức từ ngày 1/7. Từ chiều 30/6, nhiều điểm khám đã sẵn sàng về cơ sở vật chất, nhân lực, trang thiết bị và quy trình tiếp đón người dân.
Bà Hạ Thị Hương, Phó Giám đốc Trạm Y tế xã Mê Linh cho biết, địa phương bắt đầu tổ chức khám từ 7h sáng 1/7.
Trước đó, giấy mời đã được gửi tới người dân, trong đó ghi rõ thời gian, địa điểm và nội dung khám, bao gồm khám sức khỏe tổng quát, xét nghiệm, chụp X-quang với sự hỗ trợ chuyên môn, trang thiết bị từ Bệnh viện Đa khoa Mê Linh. Trạm y tế dự kiến có thể khám và tư vấn sức khỏe cho khoảng 400 lượt người dân mỗi ngày.
Theo Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện, việc triển khai đồng loạt chương trình khám sức khỏe miễn phí trên toàn thành phố là dấu mốc quan trọng, mở đầu cho chính sách chăm sóc sức khỏe toàn dân có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của Thủ đô. Ông cho rằng sự phối hợp giữa ngành y tế và chính quyền cơ sở sẽ giúp đưa dịch vụ y tế đến gần người dân hơn, hỗ trợ phát hiện sớm bệnh tật, nâng cao hiệu quả điều trị.
Về lâu dài, Hà Nội hướng tới quản lý sức khỏe người dân một cách chủ động, toàn diện và liên tục theo vòng đời thông qua hồ sơ sức khỏe điện tử, góp phần nâng cao chất lượng sống và bảo đảm an sinh bền vững.
Chương trình được thực hiện nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá nhằm tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, đồng thời triển khai Nghị quyết số 14/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội về chính sách hỗ trợ an sinh xã hội cho người dân Thủ đô.
Trong đời sống tình dục hiện đại, thủ dâm được xem là một hành vi sinh lý bình thường nếu thực hiện điều độ. Tuy nhiên, việc lạm dụng quá mức hoặc thực hiện sai cách có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng. Chẳng hạn như ám ảnh, rối loạn lo âu vì thủ dâm lén lút. Nhiều trường hợp xuất tinh với tần suất dày còn khiến tinh trùng sẽ bị vón cục, thậm chí mệt mỏi, mất cảm hứng khi quan hệ thật, ảnh hưởng đến quan hệ tình cảm đôi lứa, giảm hạnh phúc vợ chồng.
Bác sĩ từng tiếp nhận nhiều trường hợp nghiện thủ dâm và thủ dâm quá mạnh dẫn đến kích thích quá độ, điều mà quan hệ thật không thể đáp ứng. Khi các đầu dây thần kinh đã quen với sự kích thích lớn, chúng sẽ dần mất đi khả năng phản ứng với những kích thích nhẹ nhàng, êm ái hơn. Điều này khiến nam giới khó đạt được cực khoái hoặc mất rất nhiều thời gian mới có thể xuất tinh khi giao hợp.
Nhiều trường hợp nghiện thủ dâm và lạm dụng phim ảnh khiêu dâm càng khiến nam giới giảm cảm hứng khi quan hệ với đối tác, lâu dần làm suy giảm ham muốn. Tình trạng này có thể gây bệnh tâm lý, rối loạn lo âu, stress, ám ảnh, sợ quan hệ.
Như vậy, thủ dâm không xấu, song nghiện thủ dâm có thể dẫn đến sự suy giảm bản lĩnh phái mạnh. Nếu tình trạng mất cảm giác đi kèm với các dấu hiệu rối loạn chức năng kéo dài, nam giới cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn và điều trị kịp thời. Không tự ý sử dụng các loại thuốc hỗ trợ không rõ nguồn gốc.
Nam giới nên tự giảm tần suất dần dần, hạn chế thủ dâm theo ngày hoặc tâm sự với bạn đồng hành để được hỗ trợ. Tần suất an toàn là 1-2 lần/tuần.
Trong tâm thức của người dân Trung Quốc, Sơn Đông từ lâu đã là vùng đất của những "người khổng lồ". Sự vượt trội về vóc dáng của cư dân tỉnh ven biển này không phải là một huyền thoại dân gian mà được minh chứng bằng những số liệu nhân trắc học cụ thể và sự ưu tiên trong lịch sử tuyển quân. Tuy nhiên, khi thế hệ trẻ trên khắp đất nước tỷ dân đang trải qua một cuộc bùng nổ về thể chất, câu hỏi đặt ra là liệu chiều cao của người Sơn Đông có tiếp tục duy trì vị thế độc tôn, hay họ đã chạm tới ngưỡng giới hạn của tạo hóa.
Tỉnh Sơn Đông được ví như vựa thực phẩm của Trung Quốc với nguồn cung nông sản, hải sản và gia súc dồi dào. Sự trù phú về dinh dưỡng này đã loại bỏ gần như hoàn toàn tình trạng suy dinh dưỡng, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển thể chất của người dân bản địa.
Theo dữ liệu từ Tạp chí Chăm sóc Sức khỏe Trẻ em Trung Quốc năm 2017, nam sinh 18 tuổi gốc Sơn Đông sở hữu chiều cao trung bình từ 174,5 đến gần 176 cm, trong khi nữ sinh dao động từ 162,5 đến 164 cm. Con số này cao hơn mặt bằng chung toàn quốc khoảng 4 cm đối với giới trẻ và từ 5 đến 6 cm đối với thế hệ trung niên. Đặc biệt, tại Đại học Nông nghiệp Thanh Đảo, nam sinh ghi nhận mức chiều cao ấn tượng là 176,75 cm.
Dù vẫn giữ vị trí dẫn đầu, tốc độ tăng trưởng của người Sơn Đông hiện đang chậm lại so với phần còn lại của đất nước. Đây là một nghịch lý sinh học thú vị vì các thế hệ trước tại Sơn Đông vốn đã được hưởng chế độ dinh dưỡng tốt, tiềm năng chiều cao của họ đã được khai thác gần hết.
Ngược lại, thanh niên ở các tỉnh khác đang trải qua giai đoạn "đuổi kịp" mạnh mẽ, thu hẹp khoảng cách nhờ sự cải thiện đột ngột trong khẩu phần ăn hàng ngày. Hiện nay, một thanh niên cao 175 cm tại Sơn Đông chỉ được xếp vào nhóm dưới trung bình, phản ánh sự khắt khe trong tiêu chuẩn vóc dáng tại địa phương này.
Hiện tượng này được các nhà khoa học giải thích qua quy luật hồi quy về mức trung bình. Khi nguồn dinh dưỡng đạt đến mức tối ưu, chiều cao của con người sẽ không tăng thêm mà dần ổn định hoặc thậm chí giảm nhẹ để cân bằng với mã di truyền.
Số liệu thực tế cho thấy nam giới Nhật Bản đã dừng lại ở mốc 172 cm, trong khi nam giới Mỹ và Nam Âu lần lượt bình ổn tại mức 176 cm và 177 cm. Di truyền đóng vai trò là "trần nhà", và dinh dưỡng chỉ là công cụ để đưa con người tiệm cận giới hạn đó.
Sự khác biệt này thể hiện rõ khi so sánh nam giới bộ tộc Dinka ở Nam Sudan, những người có thể cao 180 cm dù thiếu thốn, với người Philippines vốn hiếm khi vượt qua mốc 165 cm dù có chế độ ăn đầy đủ.
Tại Trung Quốc, những cá nhân cao nhất tập trung chủ yếu ở bán đảo Kiều Đông và vùng Kiều Liêu. Lịch sử ghi nhận vóc dáng vạm vỡ của người Uy Hải Vệ từng là tiêu chuẩn vàng để cảnh sát Hong Kong tuyển chọn nhân sự.
Tuy nhiên, dữ liệu hơn một thập kỷ qua cho thấy chiều cao nam giới vùng Kiều Liêu đã giậm chân tại chỗ ở ngưỡng 176 đến 177 cm. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy họ đã tiến sát giới hạn sinh học tối đa của chủng tộc.
Các chuyên gia dự báo về một sự phân hóa chiều cao ổn định trên bản đồ Trung Quốc trong tương lai gần. Theo đó, nam giới vùng ven biển Sơn Đông và nam Liêu Ninh sẽ duy trì mức 178 cm, vùng hạ lưu sông Dương Tử đạt 175 cm, và các khu vực miền Nam, Tây Nam sẽ dừng ở mức 173 cm.
Cuộc cách mạng thể chất của Trung Quốc, dù diễn ra với tốc độ thần tốc trong vài thập kỷ so với cả thế kỷ của Âu Mỹ, cuối cùng cũng sẽ phải tuân theo sự điều tiết của gene. Những bước chân dài của người Sơn Đông có thể vẫn sẽ dẫn đầu, nhưng khoảng cách với phần còn lại sẽ không còn là một vực thẳm ngăn cách khi mọi cá nhân đều đã khai thác hết "bữa tiệc sinh học" của mình, HK01 nhận định.
