Theo báo cáo của Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát dịch bệnh châu Âu (ECDC) vừa công bố: ghi nhận 106.331 ca mắc bệnh lậu, tăng 303% so với năm 2015. Trong khi đó, bệnh giang mai cũng tăng hơn gấp đôi trong cùng giai đoạn, lên 45.557 trường hợp. Đây là mức cao nhất được ghi nhận trong hơn 10 năm qua.
Theo ECDC, tình trạng gia tăng số ca mắc có liên quan đến những khoảng trống trong công tác xét nghiệm, phát hiện sớm và các biện pháp phòng ngừa. Cơ quan này kêu gọi các quốc gia tăng cường truyền thông, mở rộng tiếp cận dịch vụ y tế và khuyến khích người dân chủ động kiểm tra sức khỏe tình dục định kỳ.
Ông Bruno Ciancio, Trưởng đơn vị các bệnh truyền nhiễm trực tiếp và bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc xin của ECDC, cho biết các bệnh lây truyền qua đường tình dục không chỉ gây ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân mà còn có thể để lại hậu quả lâu dài.
Theo ông, bệnh lậu và giang mai nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến đau vùng chậu mạn tính, vô sinh, tổn thương cơ quan sinh sản. Riêng giang mai ở giai đoạn muộn còn có khả năng ảnh hưởng đến tim mạch và hệ thần kinh trung ương.
Một trong những vấn đề đáng lo ngại là số ca giang mai bẩm sinh, tức bệnh truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ hoặc khi sinh, đã tăng gần gấp đôi từ năm 2023 đến năm 2024.
Trẻ mắc giang mai bẩm sinh có nguy cơ gặp các biến chứng nghiêm trọng kéo dài suốt đời, bao gồm tổn thương thần kinh, thị giác, thính giác và sự phát triển thể chất.
Dữ liệu của ECDC cho thấy nam giới quan hệ tình dục đồng giới tiếp tục là nhóm ghi nhận tỉ lệ mắc lậu và giang mai cao nhất tại châu Âu. Tuy nhiên, cơ quan này cũng lưu ý số ca giang mai ở phụ nữ dị tính trong độ tuổi sinh sản đang gia tăng đáng kể, làm tăng nguy cơ lây truyền từ mẹ sang thai nhi.
Trong số các quốc gia tham gia báo cáo, Tây Ban Nha ghi nhận số ca mắc cao nhất với 37.169 trường hợp bệnh lậu và 11.556 trường hợp giang mai trong năm 2024.
Mặc dù bệnh lậu và giang mai tăng mạnh, chlamydia vẫn là bệnh nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục được báo cáo nhiều nhất tại châu Âu.
Năm 2024 ghi nhận 213.443 trường hợp mắc chlamydia. Tuy nhiên, con số này đã giảm khoảng 6% so với năm 2015.
Tại Anh, nơi không còn tham gia hệ thống giám sát dịch tễ của Liên minh châu Âu sau Brexit, cơ quan y tế nước này ghi nhận 71.802 ca bệnh lậu, 9.535 ca giang mai và 168.889 ca chlamydia trong năm 2024.
Trước tình trạng số ca bệnh lậu tăng cao liên tục, Anh đã triển khai chương trình tiêm vắc xin phòng bệnh lậu từ năm 2025, trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới áp dụng chiến lược này trên diện rộng.
Theo các chuyên gia y tế, bệnh lậu thường gây đau hoặc nóng rát khi tiểu tiện, tiết dịch bất thường ở cơ quan sinh dục, viêm niệu đạo hoặc viêm vùng sinh dục. Tuy nhiên, nhiều trường hợp hoàn toàn không xuất hiện triệu chứng nên người bệnh không biết mình đã nhiễm bệnh.
Trong khi đó bệnh giang mai thường bắt đầu bằng các vết loét không đau ở cơ quan sinh dục, miệng hoặc hậu môn.
Sau đó người bệnh có thể xuất hiện phát ban trên da, rụng tóc từng mảng, sốt, mệt mỏi hoặc các triệu chứng giống cúm. Những biểu hiện này đôi khi tự biến mất khiến người bệnh lầm tưởng đã khỏi bệnh.
Nếu không được điều trị, vi khuẩn giang mai có thể âm thầm tồn tại trong cơ thể nhiều năm trước khi gây tổn thương nghiêm trọng cho tim mạch, não bộ và các cơ quan khác.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng phần lớn bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể phòng ngừa bằng những biện pháp đơn giản.
Việc sử dụng bao cao su đúng cách khi quan hệ tình dục, hạn chế số lượng bạn tình, xét nghiệm định kỳ đối với người có nguy cơ cao và chủ động đi khám khi xuất hiện triệu chứng bất thường là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ lây nhiễm.
Bên cạnh đó người dân cần cảnh giác với các thông tin sai lệch trên mạng xã hội liên quan đến sức khỏe tình dục và nên tham khảo tư vấn từ các cơ sở y tế hoặc chuyên gia y khoa có chuyên môn.
Sự gia tăng mạnh của bệnh lậu và giang mai tại châu Âu được xem là lời cảnh báo về tầm quan trọng của giáo dục sức khỏe tình dục, xét nghiệm sớm và tiếp cận dịch vụ y tế dự phòng trong cộng đồng.
Người hiến tạng nhập viện hôm 22/5 trong tình trạng đa chấn thương nặng sau tai nạn giao thông, nhiều lần ngừng tuần hoàn. Các bác sĩ nỗ lực hồi sức, song bệnh nhân tổn thương não quá nặng, được xác định chết não vào ngày 27/5.
Sinh thời anh có nguyện vọng được hiến tạng cứu người, nên người thân quyết định thực hiện tâm nguyện của anh. Ngay sau khi tiếp nhận tin hiến tặng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 kích hoạt toàn bộ hệ thống điều phối ghép tạng. Các chuyên gia hội chẩn khẩn cấp để phân bổ nguồn tạng tối ưu gồm tim và gan.
Sáng 29/5, các bác sĩ cúi đầu tri ân người hiến trước khi thực hiện ca lấy - ghép đa tạng. Trong hơn 10 phút, trái tim và lá gan được lấy ra khỏi cơ thể người hiến, bắt đầu cuộc chạy đua với thời gian chuyển ghép của hàng trăm y bác sĩ.
TS Ngô Tuấn Anh, Chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật Tim mạch, cho biết ca ghép tim cho bệnh nhân nam 58 tuổi được đánh giá đặc biệt khó khăn bởi người nhận suy tim giai đoạn cuối, tim giãn lớn, nguy cơ rối loạn huyết động rất cao. Người hiến lại có nhiều điểm bất tương xứng với người nhận, khiến khả năng suy thất phải ngay sau ghép rất đáng lo. Êkip đã chuẩn bị trước phương án xử lý cho mọi biến chứng có thể xảy ra. May mắn, sau nhiều giờ phẫu thuật căng thẳng, trái tim mới đập những nhịp đầu tiên trong lồng ngực người bệnh.
Ở phòng mổ khác, các bác sĩ tiến hành chia gan từ người hiến chết não - một trong những kỹ thuật phức tạp nhất của ghép gan. Từ một lá gan, hai mảnh ghép được tạo ra để ghép cho hai bệnh nhân khác nhau. Gan bên phải ghép cho bệnh nhân nam 46 tuổi suy gan cấp trên nền viêm gan B mạn tính. Còn gan trái được chuyển cấp tốc vào Huế để ghép cho bệnh nhi một tuổi.
Theo các chuyên gia, kỹ thuật chia gan đòi hỏi đánh giá chính xác cấu trúc giải phẫu gan, hệ thống mạch máu và đường mật, đồng thời tính toán thể tích mảnh ghép để đảm bảo chức năng sau ghép cho cả hai người nhận.
Sau phẫu thuật, các bệnh nhân tiếp tục được theo dõi và điều trị tích cực.
GS.TS Lê Hữu Song, Giám đốc Bệnh viện, đánh giá ca ghép là thành công chuyên môn, chứng tỏ sức mạnh của nghĩa cử hiến tạng. Từ quyết định đầy nhân văn của một gia đình giữa mất mát, một trái tim và lá gan đã giúp ba cuộc đời được viết tiếp. Một người ra đi, nhưng sự sống được nhân lên.
Ghép tạng là một trong những thành tựu quan trọng nhất của y học nhân loại từ thế kỷ 20. Đây là biện pháp duy nhất để cứu sống người bệnh giai đoạn cuối. Đến nay, Việt Nam đã ghép được 6 loại bộ phận cơ thể người, với gần 10.000 ca ghép. Kỹ thuật ghép tạng của đội ngũ y tế Việt Nam đã tiệm cận trình độ của các nước phát triển. Hiện, cả nước có khoảng 30 trung tâm ghép tạng được Bộ Y tế cấp phép.
Cả nước có hơn 177.000 người đăng ký hiến mô, tạng sau khi qua đời. Năm 2025 ghi nhận 66 trường hợp chết não hiến tạng, tăng mạnh so với các năm trước.
Trà xanh là đồ uống phổ biến nhờ những lợi ích cho sức khỏe như hỗ trợ tim mạch, cải thiện chức năng não và thúc đẩy chuyển hóa. Tuy nhiên, không ít người băn khoăn về lượng caffeine trong loại đồ uống này, đặc biệt là những người nhạy cảm với chất kích thích hoặc muốn kiểm soát giấc ngủ.
Caffeine là một chất kích thích hệ thần kinh trung ương, giúp tăng tỉnh táo và khả năng tập trung bằng cách ức chế adenosine - chất dẫn truyền thần kinh gây buồn ngủ trong cơ thể. Khi tiêu thụ ở mức vừa phải, caffeine có thể cải thiện trí nhớ, tâm trạng, hiệu suất vận động, đồng thời thúc đẩy quá trình trao đổi chất. Tuy nhiên, nếu dùng quá nhiều, caffeine có thể gây mất ngủ, lo âu, tim đập nhanh hoặc cảm giác bồn chồn, đặc biệt ở những người nhạy cảm.
Hiểu rõ hàm lượng caffeine trong trà xanh giúp bạn sử dụng hợp lý và an toàn hơn.
Lượng caffeine trong một tách trà xanh
Trung bình, một tách trà xanh dung tích khoảng 230-240 ml chứa từ 30 đến 50 mg caffeine. Đây là mức thấp hơn đáng kể so với cà phê, nhưng vẫn đủ để tạo ra tác động nhất định lên hệ thần kinh. Vì caffeine trong trà xanh là một thành phần tự nhiên, nên hàm lượng của nó chịu ảnh hưởng trực tiếp từ nhiều yếu tố khách quan và chủ quan trong quá trình trồng, sản xuất cũng như pha chế.
Yếu tố ảnh hưởng đến lượng caffeine trong trà xanh
Giống cây trà và điều kiện trồng trọt: Nguồn gốc và điều kiện trồng trọt ảnh hưởng lớn đến hàm lượng caffeine trong trà xanh. Cây trà trồng ở môi trường khí hậu, thổ nhưỡng khác nhau cho mức caffeine khác nhau. Đặc biệt, độ tuổi của lá khi thu hoạch là yếu tố quan trọng: lá non và búp trà thường chứa nhiều caffeine hơn, trong khi lá già có hàm lượng thấp hơn rõ rệt.
Hình thức trà (túi lọc và lá rời): Trà túi lọc thường có lượng caffeine cao hơn trà lá rời. Nguyên nhân là lá trà trong túi lọc thường được nghiền nhỏ, làm tăng diện tích tiếp xúc với nước, từ đó giúp caffeine hòa tan nhanh và nhiều hơn trong quá trình pha.
Trà xanh dạng bột (matcha): Matcha là dạng trà xanh có hàm lượng caffeine đậm đặc nhất do sử dụng toàn bộ lá trà nghiền mịn. Tuy nhiên, khi sử dụng matcha, mọi người thường dùng khẩu phần rất nhỏ (chỉ khoảng 1 g hoặc nửa thìa cà phê), nên tổng lượng caffeine trong một tách thường không cao hơn đáng kể so với trà túi lọc.
Cách pha chế: Nhiệt độ nước và thời gian hãm trà ảnh hưởng trực tiếp đến lượng caffeine. Nước càng nóng, thời gian ngâm càng lâu thì caffeine chiết xuất càng nhiều. Ngược lại, nếu muốn giảm lượng caffeine, có thể pha trà với nước mát hơn hoặc rút ngắn thời gian hãm.
So sánh với các loại đồ uống khác
So với các loại đồ uống có caffeine phổ biến, trà xanh thuộc nhóm thấp. Một tách trà xanh chứa khoảng 30-50 mg caffeine, trong khi cùng dung tích này, trà đen trung bình khoảng 55 mg và cà phê pha 102-200 mg, cà phê hòa tan là 27-173 mg, còn espresso dao động 240-720 mg. Các loại nước tăng lực cũng thường có hàm lượng caffeine cao hơn trà xanh (72-80 mg). Điều này cho thấy trà xanh là lựa chọn phù hợp cho người muốn hạn chế caffeine nhưng vẫn cần sự tỉnh táo nhẹ.
Điểm đáng chú ý của trà xanh so với cà phê là chứa L-theanine, một axit amin có khả năng làm chậm quá trình hấp thụ caffeine vào máu. Nhờ đó, trà xanh mang lại cảm giác tỉnh táo nhẹ nhàng và ổn định hơn so với cà phê, vốn có thể gây kích thích mạnh và cảm giác hồi hộp ở một số người. Sự kết hợp giữa caffeine và L-theanine còn hỗ trợ cải thiện khả năng tập trung mà không tạo áp lực lớn lên hệ thần kinh.
Liều lượng sử dụng
Caffeine trong trà xanh không đáng lo ngại đối với hầu hết mọi người nếu tiêu thụ ở mức độ hợp lý. Theo các khuyến nghị, người trưởng thành khỏe mạnh có thể tiêu thụ tối đa khoảng 400 mg caffeine mỗi ngày. Với mức này, bạn có thể uống khoảng 4-6 tách trà xanh mà vẫn nằm trong giới hạn an toàn. Trên thực tế, uống một đến hai tách mỗi ngày là phù hợp với đa số người và ít khi gây tác dụng phụ.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Cao Trí, Trung tâm Da - U máu, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết bức xạ tia cực tím (UV) là một trong những tác nhân gây hại phổ biến nhất cho da, đặc biệt vào mùa hè. Tiếp xúc kéo dài mà không bảo vệ đúng cách có thể gây cháy nắng, lão hóa sớm, tăng sắc tố như nám, tàn nhang, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư da. Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, cường độ tia UV thường ở mức cao, vì vậy việc hiểu đúng cách chọn và sử dụng kem chống nắng là cần thiết với mọi lứa tuổi.
Theo khuyến cáo của Viện Hàn lâm Da liễu Mỹ (AAD), một sản phẩm chống nắng hiệu quả cần đáp ứng 3 tiêu chí: phổ rộng, SPF từ 30 trở lên và có khả năng chống nước. Trong đó, phổ rộng là yếu tố quan trọng nhất vì chỉ khi bảo vệ được cả tia UVA và UVB, sản phẩm mới giúp ngăn ngừa toàn diện cháy nắng, lão hóa và sạm da.
Kem chống nắng SPF 30 có thể chặn khoảng 97% tia UVB, nhưng không có sản phẩm nào bảo vệ tuyệt đối 100%. Khả năng chống nước đặc biệt cần thiết trong mùa nóng khi cơ thể dễ đổ mồ hôi hoặc tiếp xúc nước, với hiệu quả duy trì khoảng 40 - 80 phút tùy loại.
Việc lựa chọn sản phẩm cần phù hợp với từng loại da. Người da dầu hoặc da mụn nên ưu tiên sản phẩm “oil-free”, “non-comedogenic” để tránh bít tắc lỗ chân lông. Da khô nên chọn loại có thêm thành phần dưỡng ẩm. Với da nhạy cảm, kem chống nắng vật lý chứa zinc oxide hoặc titanium dioxide thường ít gây kích ứng hơn và nên tránh sản phẩm có hương liệu.
Hiện nay, kem chống nắng được chia thành 3 dạng: vật lý, hóa học và kết hợp (hybrid). Loại vật lý hoạt động bằng cách phản xạ tia UV, ít gây kích ứng; loại hóa học hấp thụ tia UV, kết cấu nhẹ, dễ tán; còn loại kết hợp mang đặc điểm của cả hai. Cả ba loại đều có thể bảo vệ hiệu quả nếu đáp ứng đủ các tiêu chí cơ bản. Tuy nhiên, không có sản phẩm nào thực sự không thấm nước hoàn toàn hoặc không thấm mồ hôi.
Để đạt hiệu quả tối ưu, kem chống nắng cần được bôi trước khi ra nắng ít nhất 15 phút. Về liều lượng, một người trưởng thành cần khoảng 30 ml để phủ toàn bộ vùng da không được che chắn. Riêng vùng mặt cần khoảng 1/4 muỗng cà phê, hoặc 1/2 muỗng nếu tính thêm cổ và tai.
Trong thực tế, nhiều người thường bỏ sót các vùng dễ tổn thương như tai, sau cổ, mu bàn chân, da đầu (đối với người tóc thưa) và môi. Những vị trí này cần được bôi đầy đủ để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.
Ngoài ra, kem chống nắng cần được bôi lại sau mỗi 2 giờ khi ở ngoài trời, hoặc ngay sau khi bơi, đổ mồ hôi nhiều hay lau bằng khăn. Việc sử dụng hằng ngày cũng rất quan trọng, kể cả khi trời râm mát hoặc ở trong nhà gần cửa sổ, vì tia UVA vẫn có thể xuyên qua mây và kính.
Bác sĩ Lê Cao Trí nhấn mạnh, kem chống nắng là biện pháp quan trọng nhưng không nên sử dụng đơn lẻ. Để bảo vệ da hiệu quả trong mùa hè, cần kết hợp thêm các biện pháp che chắn như hạn chế ra nắng trong khung giờ cao điểm từ 10 - 14 giờ, đội mũ rộng vành, mặc quần áo chống nắng, đeo kính râm và sử dụng giày dép phù hợp.
Tuân thủ đúng nguyên tắc lựa chọn và sử dụng kem chống nắng không chỉ giúp phòng tránh cháy nắng trước mắt mà còn góp phần làm chậm lão hóa, giảm nguy cơ ung thư da và duy trì làn da khỏe mạnh lâu dài, đặc biệt trong bối cảnh tia UV ngày càng gia tăng.
