Theo báo cáo của Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát dịch bệnh châu Âu (ECDC) vừa công bố: ghi nhận 106.331 ca mắc bệnh lậu, tăng 303% so với năm 2015. Trong khi đó, bệnh giang mai cũng tăng hơn gấp đôi trong cùng giai đoạn, lên 45.557 trường hợp. Đây là mức cao nhất được ghi nhận trong hơn 10 năm qua.
Theo ECDC, tình trạng gia tăng số ca mắc có liên quan đến những khoảng trống trong công tác xét nghiệm, phát hiện sớm và các biện pháp phòng ngừa. Cơ quan này kêu gọi các quốc gia tăng cường truyền thông, mở rộng tiếp cận dịch vụ y tế và khuyến khích người dân chủ động kiểm tra sức khỏe tình dục định kỳ.
Ông Bruno Ciancio, Trưởng đơn vị các bệnh truyền nhiễm trực tiếp và bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc xin của ECDC, cho biết các bệnh lây truyền qua đường tình dục không chỉ gây ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân mà còn có thể để lại hậu quả lâu dài.
Theo ông, bệnh lậu và giang mai nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến đau vùng chậu mạn tính, vô sinh, tổn thương cơ quan sinh sản. Riêng giang mai ở giai đoạn muộn còn có khả năng ảnh hưởng đến tim mạch và hệ thần kinh trung ương.
Một trong những vấn đề đáng lo ngại là số ca giang mai bẩm sinh, tức bệnh truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ hoặc khi sinh, đã tăng gần gấp đôi từ năm 2023 đến năm 2024.
Trẻ mắc giang mai bẩm sinh có nguy cơ gặp các biến chứng nghiêm trọng kéo dài suốt đời, bao gồm tổn thương thần kinh, thị giác, thính giác và sự phát triển thể chất.
Dữ liệu của ECDC cho thấy nam giới quan hệ tình dục đồng giới tiếp tục là nhóm ghi nhận tỉ lệ mắc lậu và giang mai cao nhất tại châu Âu. Tuy nhiên, cơ quan này cũng lưu ý số ca giang mai ở phụ nữ dị tính trong độ tuổi sinh sản đang gia tăng đáng kể, làm tăng nguy cơ lây truyền từ mẹ sang thai nhi.
Trong số các quốc gia tham gia báo cáo, Tây Ban Nha ghi nhận số ca mắc cao nhất với 37.169 trường hợp bệnh lậu và 11.556 trường hợp giang mai trong năm 2024.
Mặc dù bệnh lậu và giang mai tăng mạnh, chlamydia vẫn là bệnh nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục được báo cáo nhiều nhất tại châu Âu.
Năm 2024 ghi nhận 213.443 trường hợp mắc chlamydia. Tuy nhiên, con số này đã giảm khoảng 6% so với năm 2015.
Tại Anh, nơi không còn tham gia hệ thống giám sát dịch tễ của Liên minh châu Âu sau Brexit, cơ quan y tế nước này ghi nhận 71.802 ca bệnh lậu, 9.535 ca giang mai và 168.889 ca chlamydia trong năm 2024.
Trước tình trạng số ca bệnh lậu tăng cao liên tục, Anh đã triển khai chương trình tiêm vắc xin phòng bệnh lậu từ năm 2025, trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới áp dụng chiến lược này trên diện rộng.
Theo các chuyên gia y tế, bệnh lậu thường gây đau hoặc nóng rát khi tiểu tiện, tiết dịch bất thường ở cơ quan sinh dục, viêm niệu đạo hoặc viêm vùng sinh dục. Tuy nhiên, nhiều trường hợp hoàn toàn không xuất hiện triệu chứng nên người bệnh không biết mình đã nhiễm bệnh.
Trong khi đó bệnh giang mai thường bắt đầu bằng các vết loét không đau ở cơ quan sinh dục, miệng hoặc hậu môn.
Sau đó người bệnh có thể xuất hiện phát ban trên da, rụng tóc từng mảng, sốt, mệt mỏi hoặc các triệu chứng giống cúm. Những biểu hiện này đôi khi tự biến mất khiến người bệnh lầm tưởng đã khỏi bệnh.
Nếu không được điều trị, vi khuẩn giang mai có thể âm thầm tồn tại trong cơ thể nhiều năm trước khi gây tổn thương nghiêm trọng cho tim mạch, não bộ và các cơ quan khác.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng phần lớn bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể phòng ngừa bằng những biện pháp đơn giản.
Việc sử dụng bao cao su đúng cách khi quan hệ tình dục, hạn chế số lượng bạn tình, xét nghiệm định kỳ đối với người có nguy cơ cao và chủ động đi khám khi xuất hiện triệu chứng bất thường là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ lây nhiễm.
Bên cạnh đó người dân cần cảnh giác với các thông tin sai lệch trên mạng xã hội liên quan đến sức khỏe tình dục và nên tham khảo tư vấn từ các cơ sở y tế hoặc chuyên gia y khoa có chuyên môn.
Sự gia tăng mạnh của bệnh lậu và giang mai tại châu Âu được xem là lời cảnh báo về tầm quan trọng của giáo dục sức khỏe tình dục, xét nghiệm sớm và tiếp cận dịch vụ y tế dự phòng trong cộng đồng.
Lương y Đỗ Minh Tuấn, Hội Nam y Việt Nam, cho biết mọi người thường có tâm lý tìm kiếm những vị thuốc đắt đỏ, quý hiếm để bồi bổ sức khỏe. Tuy nhiên, những nguyên liệu vô cùng nhỏ bé, giá thành rẻ vẫn có thể "dưỡng sinh" hiệu quả nếu biết cách bảo quản và chế biến. Trong đó, mè đen và đậu đen xanh lòng là "thực phẩm vàng", giúp bổ thận, tăng cường đề kháng từ bên trong.
Mè đen là một vị thuốc quý, vị ngọt, tính bình, đi vào các kinh can, thận, phế, tỳ. Công dụng lớn nhất của nó là bổ thận, nhuận ngũ tạng, làm đen râu tóc và nhuận sắc. Khác với đậu đen thông thường, đậu đen xanh lòng giúp hoạt huyết, giải độc, thanh nhiệt, giúp cơ thể nhẹ nhõm, bớt nóng trong, hỗ trợ đắc lực cho quá trình chuyển hóa và tuần hoàn máu.
Lương y Đỗ Minh Tuấn hướng dẫn quy trình sơ chế và bào chế, cụ thể:
Bước 1: Chuẩn bị nguyên liệu: Chọn loại mè thuần chủng, hạt nhỏ nhưng chắc, mẩy, không bị lép. Hạt đậu đen phải đều đặn, khi bẻ đôi thấy lòng bên trong có màu xanh nhạt rõ rệt. Tỷ lệ phối trộn là một phần mè đen với một phần đậu đen.
Bước 2: Rửa sạch và phơi khô, loại bỏ bụi bẩn và hạt lép, sau đó phơi thật khô ráo dưới nắng. Do kích thước và cấu trúc hạt khác nhau, thời gian chín cũng khác nhau nên tuyệt đối không rang chung. Cần rang nhỏ lửa cho đến khi dậy mùi thơm nhẹ. Tránh rang cháy khét vì sẽ làm mất đi tính "nhuận" vốn có của hạt.
Sau khi rang nóng, đổ ngay hạt ra một tấm vải sạch đặt trực tiếp trên nền đất sạch khoảng 15-20 phút. Quá trình này giúp điều hòa hỏa khí độc do lửa rang gây ra, giúp thức uống lành tính và không gây nóng trong.
Bước 3: Cách sử dụng
Cách 1: Nấu trà dưỡng sinh. Lấy mỗi loại một nắm nhỏ cho vào ấm, hãm với nước sôi như hãm trà. Sử dụng uống thay nước lọc hàng ngày.
Cách 2: Xay bột dinh dưỡng. Nghiền hỗn hợp đã sao hạ thổ thành bột mịn. Mỗi buổi sáng, pha 2-3 thìa cà phê bột với nước ấm, uống vào lúc bụng rỗng. Đây là thời điểm vàng để hệ chuyển hóa hấp thu trọn vẹn dưỡng chất.
Lưu ý, dưỡng sinh là một hành trình kiên nhẫn, mỗi ngày. Phương pháp trên mang tính chất dưỡng sinh, bảo vệ sức khỏe chủ động và không thay thế cho các phác đồ điều trị khi có bệnh lý cụ thể.
Nếu đang gặp các triệu chứng nặng hơn như đau lưng, mỏi gối, bốc hỏa mạnh, mất ngủ kinh niên, người lúc nóng lúc lạnh thất thường... nên đi khám để điều trị chuyên sâu.
Nhiều người cho rằng bắp cải và cải thìa là những loại rau giàu chất xơ nhưng thực tế ngược lại. Bà Lâm Lợi Sầm, chuyên gia dinh dưỡng, giáo dục bệnh tiểu đường và tác giả sách nổi tiếng tại Đài Loan, xếp hạng hàm lượng chất xơ của các loại rau củ quen thuộc tính trên 100 gram trọng lượng thô ăn được. Dẫn đầu danh sách là đậu bắp với khoảng 3,7 gram chất xơ. Đồng hạng hai là súp lơ và rau lang với cùng 3,4 gram xơ; vị trí thứ tư là ớt chuông chứa khoảng 3,2 gram xơ. Các vị trí còn lại lần lượt là rau muống (2,4 gram), cải bó xôi (2,1 gram), cải xoăn (1,9 gram), cải thìa (1,4 gram), bắp cải (1,4 gram) và cuối cùng là cải thảo (1,2 gram).
Chuyên gia chỉ ra rằng cải thìa và bắp cải có hàm lượng chất xơ tương đương nhau và đều thuộc nhóm thấp. Để bổ sung chất xơ một cách hiệu quả và thúc đẩy nhu động ruột, ăn một nắm lớn rau lang sẽ mang lại hiệu quả cao gấp đôi.
Với nhóm quả và dưa, bà cho biết mướp đắng rừng (khổ qua rừng) có hàm lượng chất xơ lên tới 4,1 gram, trở thành "vua" chất xơ trong nhóm này. Thông thường, mướp đắng vỏ xanh chứa khoảng 2,3-2,5 gram, cà tím 2,1 gram, bí đao 1,1 gram và mướp hương 0,8 gram. Mướp hương thường bị lầm tưởng là có hàm lượng chất xơ cao nhưng thực tế lại là một trong những loại quả chứa ít chất xơ nhất.
Bà Lâm giải thích mặc dù xuất hiện cấu trúc dạng sợi khi được nấu chín, thành phần của mướp hương có đến 95% là nước, rất phù hợp cho người cao tuổi có răng nướu yếu. Trường hợp muốn cải thiện hệ tiêu hóa và nhuận tràng, bạn lựa chọn các loại nấm hoặc rau lá xanh sẽ mang lại hiệu quả cao hơn rõ rệt.
Theo bà, trong khi các loại rau lá xanh giàu chất xơ thô, thì các loại nấm lại sở hữu lợi thế vượt trội khi chứa đồng thời cả chất xơ hòa tan và không hòa tan, giúp làm mềm phân cũng như thúc đẩy nhu động ruột mạnh mẽ. Trong bảng xếp hạng nhóm này, mộc nhĩ đen đứng đầu với 7,7 gram, theo sau lần lượt là nấm hương tươi với 3,5 gram, nấm đùi gà 2,9 gram, nấm kim châm (enoki mushrooms) 2,4 gram, và nấm mỡ hoặc nấm bạch tuyết 1,5 gram.
Bà gợi ý xào chung các loại rau và nấm với nhau là phương pháp tối ưu để làm sạch đường ruột. Ví dụ, hàm lượng chất xơ từ món rau lang xào nấm hương tươi cao gấp hơn 3 lần so với lượng chất xơ khi ăn bắp cải xào cùng mướp hương.
Tờ tạp chí Halmek của Nhật Bản mới đây đưa tin, bí quyết của những người luôn tràn đầy sức sống nằm ở việc giữ cho mạch máu và não bộ luôn ở trạng thái trẻ trung - và điểm tựa cho điều đó là bữa ăn mỗi ngày. Chỉ cần tinh tế một chút trong cách chọn nguyên liệu và chế biến, duy trì lối ăn uống lành mạnh và ngon miệng về lâu dài, tuổi của mạch máu lẫn tuổi của bộ não đều sẽ được cải thiện rõ rệt.
Tiến sĩ y học Taki Yasuyuki, Khoa Y học Lão hóa Lâm sàng thuộc Viện Nghiên cứu Y học Lão hóa (Đại học Tohoku, Nhật Bản) chỉ ra rằng khi mạch máu mất đi sự khỏe mạnh, não bộ sẽ rất dễ bị teo lại. Ngược lại, mạch máu càng trẻ trung thì chức năng não càng được duy trì tốt.
Bên cạnh đó, việc bảo vệ não và mạch máu còn giúp phòng ngừa chứng suy giảm trí nhớ (dementia), là chìa khóa then chốt để kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh. Trong đó, yếu tố quan trọng nhất chính là thói quen sinh hoạt hằng ngày, đặc biệt là chế độ ăn.
Chuyên gia dinh dưỡng Kikuchi Mayuko đưa ra lời khuyên trước hết cần bổ sung đầy đủ protein. Ngoài ra, các loại cá lưng xanh như cá thu, cá thu đao rất giàu DHA và EPA; lycopene có trong cà chua; hay astaxanthin có trong cá hồi... đều là những chất rất đáng để tăng cường.
Tuy nhiên, dù là thực phẩm tốt cho sức khỏe thì cũng không nên ăn liên tục duy nhất một loại mỗi ngày. Bà Kikuchi khuyên mọi người nên áp dụng phương pháp "ăn xoay vòng", cứ vài ngày lại thay đổi nguyên liệu khác nhau để tránh mất cân bằng dinh dưỡng.
Một điểm quan trọng khác là phải làm sao để bản thân có thể duy trì thói quen này lâu dài. Việc khéo léo tận dụng lò vi sóng hay thực phẩm đóng hộp không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn bổ sung dinh dưỡng một cách dễ dàng.
Bác sĩ Taki chia sẻ thêm: "Nếu bạn có thể duy trì chế độ ăn lành mạnh và bắt đầu cảm nhận thấy 'cơ thể nhẹ nhàng hơn', 'tinh thần tốt hơn', thì đó chính là tín hiệu cho thấy bộ não và mạch máu của bạn đang giữ được sự trẻ trung".
Dưới đây là 3 nguyên tắc ăn uống lành mạnh được hai chuyên gia đề xuất:
Kết hợp linh hoạt cá, rau củ, thịt và đậu nành
Muốn kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh, protein và các vitamin trong rau củ quả màu xanh, vàng là những thành phần không thể thiếu. Thiếu hụt protein có thể gây ra những tác động tiêu cực đến cả cơ thể lẫn bộ não.
Trong khi đó, vitamin lại giúp làm chậm quá trình lão hóa và nâng cao sức đề kháng. Khi tuổi tác ngày một tăng, sức ăn thường có xu hướng giảm đi, do đó chúng ta càng cần ưu tiên chọn lựa những nguyên liệu có mật độ dinh dưỡng cao.
Áp dụng phương pháp "ăn xoay vòng"
Khái niệm "ăn xoay vòng" có nghĩa là không ăn mãi một loại thực phẩm, mà sẽ thay đổi chủng loại sau mỗi vài ngày. Ví dụ:
Món chính có thể xoay vòng theo thứ tự: Cá - Thịt - Trứng - Đậu phụ.
Món phụ có thể xoay vòng theo thứ tự: Súp lơ - Cà chua - Rau chân vịt.
Món chính tốt nhất nên thay đổi lượt qua từng bữa. Còn món phụ thì chỉ cần dùng hết nguyên liệu rồi mới chuyển sang loại khác, rất đơn giản và dễ tạo thành thói quen.
Tận dụng cách chế biến đơn giản, tiết kiệm thời gian
Sử dụng lò vi sóng hay các loại thực phẩm tiện lợi để giảm bớt thời gian nấu nướng là một mẹo quan trọng giúp duy trì chế độ ăn lành mạnh hằng ngày.
Chính nhờ việc có thể chế biến món ăn thơm ngon một cách nhanh chóng và đơn giản, bạn mới có thể duy trì thói quen ăn uống cân bằng, khỏe mạnh mà không gặp bất kỳ áp lực nào.
