Luật được Quốc hội thông qua tháng 12/2025, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới ban hành luật riêng về chuyển đổi số.
Theo cơ quan soạn thảo, nhiều năm qua, Việt Nam đã triển khai chuyển đổi số, từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động này với nhiều luật chuyên ngành như Luật Giao dịch điện tử, Luật Viễn thông, Luật Công nghiệp công nghệ số… Tuy nhiên, đây vẫn là những mảnh ghép rời rạc, thiếu quy định mang tính thống nhất, hệ thống hóa các quan điểm, định hướng chung về quốc gia số. Đó là lý do Luật Chuyển đổi số ra đời.
Luật gồm 8 chương, 48 điều, được xây dựng theo hướng “luật khung”, kết nối quy định chuyên ngành hiện có và bổ sung những mảnh ghép còn thiếu như kinh tế số, xã hội số, hạ tầng chuyển đổi số. Luật đồng thời thiết lập cơ chế điều phối ở cấp quốc gia đối với những vấn đề vượt ra ngoài phạm vi của từng luật chuyên ngành.
Hệ thống hóa khái niệm chuyển đổi số
Theo Cục Chuyển đổi số quốc gia, điểm đáng chú ý của luật là lần đầu Việt Nam xây dựng được một hệ thống khái niệm thống nhất, đầy đủ về chuyển đổi số.
Đại diện cơ quan soạn thảo cho hay, trước đây nhiều khái niệm liên quan đến chuyển đổi số được sử dụng phổ biến nhưng chưa có cơ sở pháp lý chung để tham chiếu. Luật mới không chỉ làm rõ các khái niệm mà còn xác định cụ thể thế nào là hoạt động chuyển đổi số, tạo căn cứ để bộ, ngành, địa phương thực hiện.
Trên nền tảng đó, luật thiết lập công cụ điều phối ở quy mô quốc gia như chương trình chuyển đổi số quốc gia, khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, khung quản trị dữ liệu, khung năng lực số và bộ chỉ số thống nhất. Đây là những công cụ quan trọng, phục vụ việc điều phối và tổ chức chuyển đổi số.
Đối với các hệ thống số, luật đưa ra nguyên tắc thiết kế và yêu cầu chung, hướng tới xây dựng những hệ thống số thông minh, chủ động phục vụ người dân thay vì chỉ cung cấp dịch vụ theo cách một chiều, bị động.
Quy định tài chính đặc biệt
Bên cạnh làm rõ các khái niệm, Luật Chuyển đổi số cũng lần đầu luật hóa nguồn lực dành cho chuyển đổi số, quy định mức chi tối thiểu 1% ngân sách nhà nước hằng năm dành cho chuyển đổi số. Cơ quan soạn thảo cho biết, đây là cơ sở để bộ, ngành và địa phương xây dựng nhiệm vụ, đề án, chương trình và bố trí nguồn lực cho chuyển đổi số.
Để thu hẹp khoảng cách số, Nhà nước ưu tiên bố trí nguồn lực chuyển đổi số cao hơn mức trung bình của cả nước đối với khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.
Luật cũng đưa ra cơ chế riêng đối với các dự án đầu tư, mua sắm những hệ thống chưa có trên thị trường hoặc chưa có tiền lệ. Đây là nhóm dự án thường khó xác định đầu bài và khó định giá. Theo đó, luật có kinh phí dành cho việc phát triển, thử nghiệm các sản phẩm, hàng hóa hoặc hệ thống không có sẵn trên thị trường, đồng thời có quy trình lựa chọn đơn vị triển khai.
Bên cạnh đó, Nhà nước sẽ có biện pháp hỗ trợ tài chính và hình thức hỗ trợ khác cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh chuyển đổi số, tham gia vào hoạt động phát triển kinh tế số.
Theo TechRadar, một tin đồn mới về lộ trình phát triển chip Apple Silicon đang làm dấy lên lo ngại trong cộng đồng người dùng MacBook Pro. Apple có thể thay đổi kế hoạch phát triển dòng chip M-series khi không ra mắt các biến thể M6 Pro và M6 Max như chu kỳ nâng cấp quen thuộc.
Nếu kịch bản này trở thành hiện thực, Apple sẽ chỉ phát hành chip M6 tiêu chuẩn cho một số dòng máy trước khi chuyển trọng tâm sang thế hệ M7. Đây được cho là bước đi nhằm tập trung nguồn lực cho kiến trúc chip mới, đặc biệt trong bối cảnh các tính năng AI trên thiết bị ngày càng đòi hỏi năng lực xử lý mạnh hơn.
Trong nhiều năm qua, Apple thường giới thiệu chip M-series theo từng cấp độ gồm bản tiêu chuẩn, Pro, Max và Ultra. Cách tiếp cận này giúp hãng mở rộng cùng một kiến trúc sang nhiều dòng Mac, từ MacBook Air đến Mac Studio và Mac Pro.
Tuy nhiên, nguồn tin cho rằng chu kỳ này có thể thay đổi với thế hệ M6. Thay vì tiếp tục phát triển đầy đủ các biến thể, Apple được cho là sẽ dành nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ của dòng M7. Điều đó đồng nghĩa các phiên bản M6 Pro và M6 Max có thể sẽ không xuất hiện.
Đây là thay đổi đáng chú ý nếu xét đến việc các dòng MacBook Pro cao cấp luôn được xem là nhóm sản phẩm thể hiện rõ nhất sức mạnh của Apple Silicon. Việc bỏ qua một thế hệ chip Pro cũng sẽ phá vỡ nhịp nâng cấp vốn đã khá ổn định kể từ khi Apple chuyển sang kiến trúc ARM.
Dù vậy, đây vẫn chỉ là thông tin dựa trên nguồn tin trong chuỗi cung ứng và chưa được Apple xác nhận. Lộ trình sản phẩm của hãng hoàn toàn có thể thay đổi trước thời điểm công bố chính thức.
Nếu Apple thực sự không phát hành M6 Pro và M6 Max, nhóm chịu ảnh hưởng nhiều nhất sẽ là người dùng chuyên nghiệp. Đây là những khách hàng thường lựa chọn MacBook Pro để phục vụ dựng phim, thiết kế đồ họa, phát triển phần mềm hoặc xử lý các tác vụ AI cục bộ.
Theo các dự đoán, M6 tiêu chuẩn vẫn có thể mang đến những cải tiến đáng kể nhờ tiến trình sản xuất mới và hiệu năng xử lý AI tốt hơn. Tuy nhiên, phiên bản này khó đáp ứng nhu cầu của nhóm người dùng vốn chờ đợi các biến thể Pro hoặc Max với số nhân CPU, GPU và băng thông bộ nhớ cao hơn.
Trong trường hợp Apple chuyển trọng tâm sang M7, người dùng MacBook Pro cao cấp có thể phải chờ đến năm 2027 mới thấy bản nâng cấp lớn tiếp theo. Điều này cũng khiến quyết định nâng cấp máy trở nên khó khăn hơn đối với những người đang sử dụng các mẫu MacBook Pro chạy chip M3 Pro, M3 Max hoặc thế hệ kế tiếp.
Cho đến nay, Apple vẫn chưa công bố bất kỳ kế hoạch nào liên quan đến M6 hay M7. Vì vậy, mọi thông tin về việc hãng bỏ qua M6 Pro vẫn chỉ dừng ở mức tin đồn. Tuy nhiên, nếu lộ trình này trở thành hiện thực, đây sẽ là một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của dòng chip Apple Silicon kể từ khi hãng chuyển sang phát triển bộ xử lý riêng cho máy Mac.
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý trên iOS 27 là sự xuất hiện của Siri trong ứng dụng Camera, giúp đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào một trong những tính năng được sử dụng nhiều nhất của hệ điều hành.
Tính năng mới sẽ bao gồm chế độ Siri chuyên dụng, cho phép người dùng dễ dàng truy cập các công cụ chụp ảnh và quay video mà không cần phải chuyển đổi giữa các ứng dụng hay menu. Theo thông tin từ 9to5mac, mục tiêu của Apple là giúp người dùng có trải nghiệm chụp ảnh thuận tiện hơn.
Chế độ mới này được phát triển từ tính năng Trí tuệ thị giác (Visual Intelligence), trước đây chỉ được ẩn sau các phím tắt khó sử dụng. Giờ đây, với việc tích hợp vào ứng dụng Camera, tính năng này trở nên nổi bật và dễ sử dụng hơn. Người dùng có thể hướng iPhone về phía đối tượng và nhận thông tin gần như ngay lập tức, từ việc nhận diện đối tượng đến tìm kiếm hình ảnh hay tương tác với các dịch vụ như ChatGPT và Google Image Search.
Ngoài ra, Apple cũng giới thiệu những tính năng mới trên iOS 27 nhằm nâng cao trải nghiệm người dùng. Một trong số đó là khả năng biến camera thành thiết bị đọc thông minh, có thể đọc nhãn thực phẩm và tự động lưu thông tin dinh dưỡng. Một tính năng khác cho phép người dùng số hóa dữ liệu liên hệ trực tiếp từ danh thiếp hoặc tài liệu giấy, giúp tạo liên hệ mới trên iPhone chỉ trong vài giây.
Đây chỉ là một phần trong kế hoạch lớn hơn của Apple nhằm mở rộng khả năng của Siri trong toàn bộ hệ thống, với những cải tiến cho phép thực hiện nhiều hành động từ lệnh duy nhất. Công ty cũng đang hợp tác với Google để tích hợp các mô hình Gemini nhằm tăng cường khả năng AI.
iOS 27 dự kiến sẽ chính thức ra mắt vào ngày 8.6, trong khuôn khổ hội nghị các nhà phát triển (WWDC 2026) của Apple. Tại sự kiện này, người dùng sẽ có cơ hội khám phá những thay đổi đáng kể mà iOS 27 mang lại cho trải nghiệm sử dụng iPhone hằng ngày.
Phát hiện này có khả năng viết lại truyền thống "đất hiếm nặng ở phía nam, nhẹ ở phía bắc" của Trung Quốc, theo nhóm nghiên cứu từ Viện Địa chất và Địa vật lý thuộc Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS) và Cục Địa chất và Tài nguyên Khoáng sản Hắc Long Giang trong công bố trên tạp chí Acta Petrologica Sinica.
Các mỏ đất hiếm mới nằm ở tỉnh Hắc Long Giang và Cát Lâm. Theo SCMP, khác với mỏ giàu đất sét ở miền nam Trung Quốc, vốn cần lọc rửa hóa học để tách lấy nguyên tố đất hiếm, loại mỏ ở vùng đông bắc gồm sỏi và cát rời hình thành từ những chu kỳ đóng băng - tan chảy tự nhiên. Khác biệt này giúp việc tách chiết trở nên hiệu quả hơn vì quá trình lọc rửa hóa học có thể tốn nhiều chi phí, gây hại cho môi trường, khiến tới 25% nguyên tố đất hiếm không được thu hồi.
Trong nghiên cứu mới, nhóm nhà khoa học khảo sát thực địa và phân tích mẫu tại nhiều nơi thuộc Hắc Long Giang và Cát Lâm. Họ nhận thấy nồng độ cao bất thường của cả nguyên tố đất hiếm nhẹ lẫn nặng ở một số địa điểm phía bắc. Một số mẫu từ Cát Lâm cho thấy hàm lượng nguyên tố đất hiếm nặng đặc biệt cao so với khu vực lân cận.
Các nguyên tố đất hiếm (REE) bao gồm 15 nguyên tố kim loại lanthanide trong bảng tuần hoàn cùng hai kim loại chuyển tiếp scandium và yttrium. Chúng rất cần thiết cho việc sản xuất laser hiệu suất cao, turbine gió, động cơ xe điện, smartphone và thiết bị tiên tiến khác.
Chúng không tồn tại tự nhiên ở dạng tinh khiết mà thường nằm lẫn trong các khoáng vật thuộc nhóm silicat, oxit, cacbonat hay phosphat. Tuy nhiên, trong loại mỏ mới ở đông bắc Trung Quốc, chúng được lưu giữ trong những hạt tách biệt như monazite và xenotime, giúp đơn giản hóa việc khai thác.
Theo Interesting Engineering, nguyên tố đất hiếm nặng đặc biệt giá trị do sự khan hiếm và tầm quan trọng chiến lược với xe điện cũng như hệ thống quốc phòng. Tài nguyên đất hiếm nặng của Trung Quốc thường tập trung ở phía nam, nhưng phát hiện mới cho thấy chúng phân bố rộng rãi hơn so với những gì giới khoa học từng nghĩ.
Nhóm nghiên cứu tin rằng phát hiện mới có thể củng cố vị thế dẫn đầu của Trung Quốc trên thị trường đất hiếm toàn cầu. Theo báo cáo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) tháng trước, Trung Quốc hiện chiếm khoảng 60% sản lượng khai thác đất hiếm dùng cho nam châm trên toàn cầu, trong khi thị phần ở khâu tinh chế lên tới hơn 90%. Sự thống trị thậm chí còn rõ rệt hơn ở các khâu hạ nguồn khi nước này chiếm gần 95% sản lượng nam châm vĩnh cửu.
