Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 15/7 yêu cầu Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) tiếp tục biện pháp chặn phương tiện và kiểm tra lý lịch trong các chiến dịch truy quét người nhập cư bất hợp pháp. Động thái này đảo ngược quyết định được Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin cùng quyền Giám đốc ICE Dave Venturella ban bố một ngày trước đó.
Quyết định ICE tạm dừng phần lớn hoạt động chặn xe được ban hành sau các đặc vụ cơ quan này liên tiếp gây ra hai vụ nổ súng gây chết người trong tháng 7 ở bang Maine và Texas, gây phẫn nộ trong dư luận, khiến các thượng nghị sĩ Cộng hòa bức xúc.
Lệnh tạm dừng ban đầu chỉ áp dụng với bộ phận Thực thi và Trục xuất (ERO), lực lượng phụ trách bắt giữ và trục xuất người vi phạm luật nhập cư. Theo email nội bộ mà TIME thu thập được, các đặc vụ vẫn được quyền chặn xe để thi hành lệnh bắt đối với mục tiêu đã được xác nhận có mặt trên phương tiện.
WSJ dẫn lời nguồn tin am hiểu cho biết Bộ trưởng Mullin và quyền Giám đốc Venturella muốn nhanh chóng điều chỉnh chiến thuật nhằm giảm sức ép của công chúng đối với chiến dịch truy quét nhập cư. Tuy nhiên, họ chưa kịp báo cáo Tổng thống trước khi thông tin về quyết định bị rò rỉ cho truyền thông.
Ông Trump chỉ biết đến quyết định qua các bản tin trên truyền hình và phản ứng giận dữ từ những đồng minh thân cận. Tổng thống Mỹ cho rằng việc cấm đặc vụ ICE chặn xe khiến chính quyền có vẻ đang nhượng bộ, làm suy yếu hình ảnh cứng rắn của ông trong vấn đề nhập cư, trong khi Nhà Trắng coi đây là biện pháp quan trọng và hiệu quả nhất của ICE.
Đây không phải lần đầu các quyết định liên quan đến ICE cho thấy tình trạng thiếu phối hợp trong chính quyền Tổng thống Trump.
Hồi tháng 3, Tổng thống bất ngờ tuyên bố điều đặc vụ ICE tới hỗ trợ bảo đảm an ninh sân bay giữa lúc chính phủ đóng cửa một phần, khiến hàng loạt nhân viên soi chiếu an ninh sân bay nghỉ việc vì bị chậm lương.
Lệnh được ban bố đột ngột khiến giới chức ICE phải gấp rút xây dựng kế hoạch, trong đó có lo ngại nhân viên ICE thiếu trang bị và kiến thức vận hành thiết bị soi chiếu hành khách, hành lý.
Những chỉ đạo mâu thuẫn từ lãnh đạo Bộ An ninh Nội địa (DHS) và Nhà Trắng hé lộ phần nào chia rẽ nội bộ chính quyền Trump về mức độ quyết liệt của chiến dịch truy quét nhập cư.
Ông Venturella muốn ICE tăng số vụ bắt một cách trật tự và có những mục tiêu rõ ràng hơn, như tập trung vào những người nhập cư bất hợp pháp vừa được ra tù. Cách tiếp cận này khác với những chiến dịch truy quét hơn một năm qua, khi đặc vụ ICE liên tục di chuyển trên đường phố để tìm người nhập cư bất hợp pháp và thu hút quá nhiều chú ý.
Chiến thuật mới đặt mục tiêu nâng số vụ bắt giữ mà không gây ra nhiều cuộc đối đầu giữa đặc vụ liên bang và người biểu tình. ICE đang chịu áp lực hoàn thành chỉ tiêu 2.000 lệnh bắt người nhập cư bất hợp pháp mỗi ngày theo yêu cầu của Nhà Trắng.
Ông Mullin cũng muốn cải thiện hình ảnh cho DHS, đặc biệt khi cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ tháng 11 đang đến gần và cách chính quyền xử lý vấn đề nhập cư là một trong những vấn đề được cử tri quan tâm. Khảo sát của chuyên trang phân tích bầu cử Mỹ độc lập Cook Political Report cho thấy 54% cử tri không tán thành, trong khi 42% ủng hộ chính sách nhập cư của Tổng thống.
Ông Trump hồi tháng 6 nói các cộng sự từng khuyên ông không nên tập trung vào thành tích kiểm soát biên giới, bởi công chúng không còn quan tâm nhiều. Tuy nhiên, Tổng thống tỏ ra khó hiểu với thông tin này, bởi ông cho rằng chính cam kết cứng rắn về biên giới đã giúp mình hai lần đắc cử.
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tạm thời dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với việc bán dầu của Iran, thực hiện một trong những cam kết quan trọng đã được đưa ra trong thỏa thuận ngừng bắn mở rộng.
“Iran đã cam kết cho phép vận chuyển tự do và thông suốt qua eo biển Hormuz, đồng thời cho phép các thanh tra viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vào nước họ”, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thông báo trong một bài đăng trên mạng xã hội X.
“Là một phần của khuôn khổ này, Bộ Tài chính đã ban hành giấy phép chung tạm thời 60 ngày cho phép sản xuất, vận chuyển và bán dầu của Iran”, ông Bessent cho biết thêm.
Quyết định miễn trừ 60 ngày được ban hành hôm 22/6 sau các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Thụy Sĩ vào cuối tuần qua. Bộ trưởng Tài chính Mỹ mô tả các cuộc đàm phán này là “hiệu quả”.
Quyết định miễn trừ cho phép Iran bán và vận chuyển dầu mà không bị trừng phạt cho hầu hết quốc gia trên thế giới, bao gồm cả Mỹ, đến 0h01 ngày 21/8.
Quyết định này có thể mang lại lợi ích lớn cho nền kinh tế Iran sau nhiều năm bị hạn chế nghiêm ngặt khả năng xuất khẩu dầu mỏ - một sự thay đổi mà các nhà đàm phán của chính quyền Tổng thống Trump đã nhất trí nhằm thuyết phục Iran mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz và giảm bớt tình trạng thiếu hụt nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Mỹ và Iran đã ký một Bản ghi nhớ (MOU) để chấm dứt xung đột và mở cửa trở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển 1/5 dầu mỏ toàn cầu. Văn kiện này đã được Tổng thống hai nước ký kết bằng hình thức kỹ thuật số.
Chi tiết đầy đủ của thỏa thuận hòa bình chính thức vẫn chưa được công bố rộng rãi, mặc dù Tổng thống Trump cho biết ông sẽ tiết lộ văn bản này trong những ngày tới và chỉ đang chờ một bối cảnh trang trọng để thực hiện điều đó.
Theo thỏa thuận hòa bình, Mỹ sẽ miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Iran, điều này sẽ cho phép Iran xuất khẩu dầu thô tự do và hợp pháp, với điều kiện Tehran phải dừng chương trình hạt nhân.
Cả hai bên đã thông báo eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại hoàn toàn sau khi ký kết văn kiện, trong khi Mỹ chấm dứt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran ngay từ đầu tuần này.
Triển vọng mở cửa trở lại đã thúc đẩy các chủ tàu bắt đầu tái định vị các tàu bè về phía các cảng Vùng Vịnh nhằm đón đầu sự gia tăng nhu cầu tích trữ hàng. Ít nhất 116 tàu chở dầu và khí đốt dự kiến sẽ rời khỏi khu vực này trong vòng 15 đến 20 ngày sau khi thỏa thuận được ký kết.
Theo các nguồn tin, Mỹ và Iran cùng các bên trung gian Pakistan và Qatar ngày 22/6 đều đánh giá vòng đàm phán tại Thụy Sĩ đã ghi nhận "tiến triển đáng khích lệ" với việc hai bên nhất trí về một lộ trình nhằm đạt được thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày.
Cả hai bên cũng nhất trí về một cơ chế để chấm dứt giao tranh ở Li Băng giữa Israel và nhóm quân sự Hezbollah và mở một đường dây liên lạc để giúp đảm bảo an toàn cho các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz.
Giá dầu đã tăng mạnh khi Tehran bắt đầu khoá chặt eo biển Hormuz, dẫn đến việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran. Nhưng sau thỏa thuận tạm thời, giá dầu đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ trước khi bùng nổ xung đột. Giá dầu giao dịch trong ngày 22/6 tiếp tục xu hướng giảm.
Trong những tháng trước khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến với Iran vào ngày 28/2, Tehran đã xuất khẩu lên tới gần 2,25 triệu thùng dầu mỗi ngày.
"Sau khi nhận được báo cáo từ tướng Yevhenii Khmara về kế hoạch trừng phạt tầm xa, tầm trung và những kết quả mà Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) đã đạt được, đặc biệt là Trung tâm Tác chiến Đặc biệt Alpha ở tiền tuyến, tôi chấp nhận mở chiến dịch gây sức ép trong 40 ngày nhằm buộc đối phương chấm dứt chiến sự", Tổng thống Volodymyr Zelensky tuyên bố ngày 25/6.
Ukraine thời gian qua dùng các khái niệm "trừng phạt tầm xa" và "trừng phạt tầm trung" để mô tả những cuộc tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) nhằm vào hạ tầng năng lượng, giao thông của Nga. "Tầm trung" thường đề cập khu vực Nga kiểm soát sau năm 2014, trong khi "tầm xa" được dùng cho những mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
Tổng thống Ukraine không nêu chi tiết nội dung chiến dịch, song nhấn mạnh lực lượng Alpha đang sử dụng hiệu quả UAV để giữ vững phòng tuyến, đồng thời gây nhiều thiệt hại về nhân lực và khí tài cho Nga.
Kiev những tuần gần đây liên tiếp tập kích nhằm vào hệ thống hậu cần, cơ sở năng lượng và những mục tiêu ở bán đảo Crimea và khu vực Moskva giành được trong chiến sự, cũng như các vùng đô thị nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
Các đợt tấn công bằng UAV đã khiến nhà máy lọc dầu Moskva phải ngừng hoạt động, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nhiên liệu tại Nga. Reuters dẫn nguồn thạo tin cho biết nhà máy lọc dầu Moskva cần ngừng hoạt động ít nhất 6 tháng để sửa chữa.
Tỉnh trưởng Tula Dmitry Milyayev ngày 26/6 cho biết một cuộc tấn công bằng UAV đã làm hư hại khu công nghiệp tại thành phố Novomoskovsk, nơi tập trung nhiều nhà máy hóa chất.
Vladimir Saldo, lãnh đạo tỉnh Kherson do Nga bổ nhiệm, cho biết khu vực đang rơi vào tình trạng mất điện toàn phần hoặc một phần sau các đợt tập kích của Ukraine.
Chiến dịch tập kích nhằm cô lập bán đảo Crimea cũng làm gián đoạn nhiều tuyến tiếp vận quan trọng của lực lượng Nga trên bán đảo, gây mất điện trên diện rộng ở nhiều khu vực. Lãnh đạo Crimea Sergei Aksyonov cho biết số chuyến tàu đến bán đảo sẽ giảm dần, các trại hè dành cho trẻ em cũng ngừng hoạt động.
Ở thành phố Sevastopol trên bán đảo Crimea, chính quyền địa phương đang hạn chế cung cấp điện nhằm tránh gây quá tải hệ thống, sau khi Ukraine liên tiếp tập kích vào hạ tầng năng lượng. Thị trưởng Sevastopol Mikhail Razvozhayev ngày 24/6 lên án những đòn tập kích của Ukraine nhắm vào hạ tầng năng lượng trên bán đảo là "hiểm ác", nhằm mục tiêu "gieo rắc hoảng loạn".
Theo Hãng tin AFP, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết Mỹ và Iran đã nhất trí về một thỏa thuận hòa bình, theo đó chấm dứt "ngay lập tức và vĩnh viễn" các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, gồm cả tại Lebanon, với lễ ký kết dự kiến diễn ra tại Geneva (Thụy Sĩ) vào ngày 19-6.
"Với việc thỏa thuận đã được nhất trí, bên trung gian sẽ thúc đẩy một loạt cuộc họp trong tuần này. Những cuộc thảo luận tiền triển khai sẽ đặt nền móng cho các cuộc đàm phán kỹ thuật cũng như lễ ký kết chính thức" - ông Sharif, nhà trung gian chủ chốt trong cuộc xung đột kéo dài nhiều tháng qua ở Trung Đông, viết trên mạng xã hội X vào rạng sáng 15-6 theo giờ Islamabad.
"Thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran hiện hoàn tất" - Tổng thống Mỹ Donald Trump nhanh chóng xác nhận bằng tuyên bố riêng vào ngày 14-6, đúng dịp sinh nhật lần thứ 80 của ông.
"Tôi chính thức cho phép mở cửa eo biển Hormuz miễn phí, đồng thời cho phép dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ. Các con tàu trên khắp thế giới, hãy khởi động động cơ. Hãy để dòng dầu chảy trở lại!" - ông Trump tuyên bố.
Chỉ vài giờ trước đó, Iran đã dọa sẽ trả đũa cuộc tấn công của Israel nhằm vào nhóm vũ trang Hezbollah, đồng minh của Iran, ở vùng ngoại ô Beirut. Hôm 14-6, nước này từ chối đưa ra mốc thời gian rõ ràng để đạt được thỏa thuận hòa bình.
Ngày 14-6, Phó tổng thống Mỹ JD Vance thông báo ông dự kiến sẽ tham dự lễ ký kết thỏa thuận hòa bình với Iran tại Thụy Sĩ trong vài ngày tới, song không loại trừ khả năng Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ đích thân có mặt.
"Tôi chắc chắn có kế hoạch tham dự, nhưng cũng có khả năng chính tổng thống sẽ đến đó" - ông Vance nói với Đài Fox News khi được hỏi liệu ông có tham dự buổi lễ hay không.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại sau khi thỏa thuận hòa bình với Iran được ký kết vào ngày 19-6, dường như mâu thuẫn với tuyên bố trước đó rằng tuyến đường thủy này sẽ mở cửa ngay lập tức, theo Hãng tin AFP.
Trền nền tảng Truth Social, ông Trump bình luận thêm: "Thỏa thuận tuyệt vời này sẽ mang lại hòa bình và an ninh cho toàn khu vực".
Theo Hãng tin AFP, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết nước này đã giành được "những thắng lợi lớn" trong cuộc chiến với Mỹ, trong bối cảnh các bên thông báo đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột ngay lập tức.
"Kẻ thù phát động cuộc tấn công để thực hiện những âm mưu xấu xa của chúng đã bị đánh bại hoàn toàn. Cộng hòa Hồi giáo Iran đã giành được những thắng lợi lớn trong cuộc chiến" - ông Gharibabadi phát biểu trên truyền hình vào rạng sáng 15-6.
Iran nói rằng thỏa thuận vừa được công bố với Mỹ sẽ đặt dấu chấm hết "ngay lập tức" cho cuộc chiến giữa hai nước.
"Một lệnh chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn và có hiệu lực ngay lập tức đã được tuyên bố trên mọi mặt trận, gồm cả Lebanon" - Thứ trưởng Gharibabadi thông tin.
Ngày 14-6, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã chỉ trích các cuộc không kích của Israel nhằm vào Beirut (Lebanon), cho rằng động thái này đe dọa kế hoạch ký kết thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ - Iran, theo Hãng tin AFP.
"Những cuộc tấn công này diễn ra bất chấp lệnh ngừng bắn và vào thời điểm Mỹ cùng Cộng hòa Hồi giáo Iran được kỳ vọng sẽ đạt được thỏa thuận, mở đường cho giải pháp hòa bình đối với cuộc xung đột hiện nay" - ông Guterres nêu trong một tuyên bố.
Ông kêu gọi tất cả các bên "thể hiện sự kiềm chế tối đa vào thời điểm quan trọng này".
