Theo trang Politico, đây là động thái đầu tiên của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm mở rộng thuế quan kể từ khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết về thuế quan hồi tháng 2, giáng đòn vào chính sách thương mại của ông.
Tổng thống Trump giờ đây quyết định áp mức thuế 100% đối với một số dược phẩm có bằng sáng chế và các thành phần dược phẩm liên quan nhập khẩu vào nước này.
Trong sắc lệnh ký ngày 2-4, ông Trump cho rằng các mặt hàng nhập khẩu này được đưa vào Mỹ “với số lượng và trong những hoàn cảnh có thể gây tổn hại tới an ninh quốc gia”. Mức thuế mới sẽ có hiệu lực vào ngày 31-7 tới.
Cũng theo sắc lệnh, sản phẩm của những công ty đã có hoặc sắp được Bộ trưởng Thương mại Mỹ phê duyệt kế hoạch chuyển sản xuất về Mỹ sẽ chịu mức thuế 20% trong giai đoạn đầu và sau đó tăng lên 100% từ ngày 2-4-2030.
Đối với các đối tác đã ký thỏa thuận thương mại với Mỹ như Nhật Bản, Hàn Quốc, Liên minh châu Âu (EU), Thụy Sĩ và Liechtenstein, mức thuế sẽ là 15%. Trong khi đó, Anh chịu mức thuế 10%.
Sắc lệnh miễn áp thuế đối với các loại thuốc generic (được sản xuất thay thế biệt dược gốc sau khi hết hạn bằng sáng chế), thuốc sinh học tương tự (được sản xuất gần giống thuốc gốc) và các thành phần liên quan.
Mức thuế mới với dược phẩm là kết quả của cuộc điều tra do Bộ Thương mại Mỹ tiến hành năm ngoái về các tác động đối với an ninh quốc gia khi sản xuất thuốc ở nước ngoài.
Tháng 7 năm ngoái, ông Trump từng dọa áp thuế tới 200% đối với dược phẩm, buộc nhiều quốc gia và các công ty dược phẩm đạt thỏa thuận với chính quyền ông Trump nhằm giảm chi phí.
Mỹ cũng thay đổi cách tính thuế quan đối với thép, đồng và nhôm bằng cách dựa trên tổng giá trị kim loại mà khách hàng Mỹ phải trả, thay vì chi phí sản xuất tại nước ngoài – phương pháp trước đây khiến các nhà nhập khẩu gặp khó khăn khi tính toán thuế.
“Chúng tôi đã đơn giản hóa. Việc nhập khẩu vào Mỹ giờ đây đơn giản hơn nhiều” – một quan chức cấp cao trong chính quyền ông Trump nói.
Mỹ giờ đây sẽ miễn thuế bổ sung cho các sản phẩm có dưới 15% trọng lượng là thép, nhôm hoặc đồng nhập khẩu.
Các sản phẩm có tỉ lệ các kim loại này trên 15% sẽ chịu mức thuế cố định 25% tính trên toàn bộ giá trị sản phẩm, thay vì chỉ tính trên phần kim loại nhập khẩu.
Theo cơ chế miễn trừ được công bố trên trang web của Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ hôm 17/4, Washington cho phép các bên liên quan bán, vận chuyển hoặc dỡ hàng đối với dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ có nguồn gốc từ Nga đến ngày 16/5.
Điều này đồng nghĩa dầu Nga được Mỹ miễn trừng phạt trong vòng một tháng. Tuy nhiên, cơ chế này chỉ được áp dụng với các lô hàng đã được chuyển lên tàu trước ngày 17/4.
Giấy phép mới có hiệu lực thay thế giấy phép tương tự được ban hành ngày 19/3, vốn đã hết hạn hôm 11/4, nhằm kiểm soát giá năng lượng toàn cầu vốn đã tăng mạnh trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ, Israel với Iran ở Trung Đông.
Động thái của chính quyền Tổng thống Donald Trump diễn ra hai ngày sau khi Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tuyên bố Washington sẽ không gia hạn cơ chế miễn trừ, trong đó cho phép các nước mua dầu Nga mà không phải đối mặt lệnh trừng phạt của Mỹ.
Kirill Dmitriev, đặc phái viên của Tổng thống Nga, cho biết cơ chế miễn trừ đầu tiên có thể giải phóng 100 triệu thùng dầu thô của Nga, tương đương gần một ngày sản lượng toàn cầu.
Việc tạm nới lỏng lệnh trừng phạt có thể giúp tăng nguồn cung dầu trên thế giới trong ngắn hạn, nhưng vẫn chưa ngăn được giá dầu tăng vọt do eo biển Hormuz bị đóng cửa một phần.
Các cơ chế miễn trừ này cũng có thể làm phức tạp thêm nỗ lực của phương Tây trong việc cắt giảm nguồn thu từ dầu của Nga cho cuộc chiến ở Ukraine, đồng thời khiến Mỹ bất đồng với các đồng minh. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho rằng đây không phải thời điểm để nới lỏng lệnh trừng phạt với dầu Nga.
Iran hôm 17/4 thông báo mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch đối với vận chuyển năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, dữ liệu của trang theo dõi hàng hải dân sự Marine Traffic cho thấy nhiều tàu hàng chưa sẵn sàng đi qua eo biển Hormuz sau khi Iran mở cửa, dường như do lo ngại thủy lôi và thiếu hướng dẫn an toàn.
Nguồn tin giấu tên cho biết Iran có thể sẵn sàng cho phép các tàu thuyền đi lại ở khu vực vùng biển Oman tại Hormuz mà không gặp trở ngại nào từ Tehran. Dù vậy, hiện chưa rõ điều khoản tự do đi lại có áp dụng với tàu có liên hệ với Israel hay không. Ngoài ra, vấn đề xử lý thủy lôi thả trên biển cũng không được nhắc đến.
Một nguồn tin khác từ phương Tây nói đề xuất cho phép tàu thuyền đi qua phần eo biển Hormuz giáp Oman đã được xem xét, thế nhưng không rõ Mỹ đã có phản hồi hay chưa.
Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao Iran chưa đưa ra bình luận về thông tin trên.
Đề xuất nói trên nếu được xác nhận sẽ là bước đi nhượng bộ của Iran nhằm đạt được thỏa thuận khi đàm phán với Mỹ. Tehran những tuần qua đưa ra những quan điểm cứng rắn, bao gồm việc thu phí các tàu đi qua eo biển Hormuz - tuyến đường vận tải quốc tế chỉ rộng 34 km giữa Oman và Iran.
Các quốc gia thành viên của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thuộc Liên Hiệp Quốc đã họp tại Anh tuần này và phản đối ý tưởng Iran áp đặt phí đối với các tàu sử dụng eo biển, điều mà IMO cho rằng sẽ "tạo ra tiền lệ nguy hiểm".
Trong động thái nhằm gây sức ép lên Iran, Bộ Tài chính Mỹ ngày 15.4 công bố siết cấm vận đối với ngành công nghiệp dầu mỏ của Iran. "Mỹ đang hành động một cách dứt khoát để hạn chế khả năng tạo ra doanh thu của Iran khi nước này cố gắng giữ eo biển Hormuz làm 'con tin'", Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết.
Hãng AFP ngày 16.4 dẫn lời cố vấn quân sự của Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei cảnh báo rằng Iran sẽ đánh chìm các tàu của Mỹ ở eo biển Hormuz nếu Mỹ quyết định kiểm soát tuyến đường hàng hải quan trọng này.
Căng thẳng giữa Mỹ - Iran tiếp tục diễn biến phức tạp, bất chấp thông tin đàm phán hai bên có dấu hiệu được nối lại trong tuần này.
Trong một tuyên bố ngày 25/5, Bộ Quốc phòng Nga cho biết kế hoạch là nhằm đáp trả vụ tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine hồi tuần trước vào ký túc xá sinh viên ở Starobilsk thuộc vùng Luhansk, khiến ít nhất 18 người thiệt mạng.
Ukraine đã tăng cường khả năng tác chiến bằng máy bay không người lái trong những tháng gần đây, trong đó nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga.
Moscow đã lên án những cuộc tấn công đó và đáp trả bằng các vụ phóng tên lửa và máy bay không người lái quy mô lớn.
Bộ Ngoại giao Nga cho biết trong tuyên bố hôm qua rằng, cuộc tấn công vào Starobilsk là “giọt nước tràn ly” và Moscow sẽ tiến hành một loạt các cuộc tấn công có hệ thống để đáp trả, nhắm mục tiêu vào “các địa điểm cụ thể nơi máy bay không người lái được thiết kế, sản xuất, lập trình và chuẩn bị sử dụng”.
Moscow nhấn mạnh rằng các cơ sở bị nhắm mục tiêu như vậy “nằm rải rác khắp Kiev” và tuyên bố đang cảnh báo “công dân nước ngoài, bao gồm cả nhân viên của các phái đoàn ngoại giao và các tổ chức quốc tế, rời khỏi thành phố càng sớm càng tốt”.
Tuyên bố cũng kêu gọi cư dân Kiev tránh tiếp cận các cơ sở quân sự và hành chính.
Một tuyên bố sau đó được Bộ Ngoại giao Nga công bố cho biết Ngoại trưởng Sergei Lavrov đã thông báo cho người đồng cấp Mỹ Marco Rubio về kế hoạch này và kêu gọi Mỹ sơ tán nhân viên Đại sứ quán nước này khỏi Kiev.
Ông Lavrov được cho là đã nói với người đồng cấp Rubio qua điện đàm về nội dung này, trong đó nhấn mạnh vụ tấn công này là nhằm đáp trả các cuộc tấn công khủng bố liên tục của Kiev nhằm vào dân thường và các địa điểm dân sự trên lãnh thổ Nga.
Đầu tháng này, Bộ Ngoại giao Nga đã đưa ra cảnh báo tương tự, khi Nga tuyên bố sẽ tấn công quy mô lớn nhằm vào Kiev để đáp trả các lời đe dọa tấn công lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng tại Moscow. Thông báo sơ tán đã được gửi chính thức tới toàn bộ cơ quan đại diện nước ngoài và các tổ chức quốc tế được công nhận tại Nga, kêu gọi họ rời khỏi thủ đô của Ukraine.
Vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhắm vào ký túc xá ở thị trấn Starobilsk, một trong những vụ tấn công gây thương vong nặng nề nhất trong nhiều tháng qua, đã khiến hơn 20 người thiệt mạng và hơn 20 người khác bị thương.
Quân đội Ukraine phủ nhận trách nhiệm liên quan đến vụ việc, nói rằng họ chỉ tấn công một đơn vị chỉ huy máy bay không người lái tinh nhuệ.
