Theo Hãng tin Reuters ngày 25-4, phát biểu trong cuộc phỏng vấn với truyền hình nhà nước Nga, Ngoại trưởng Sergei Lavrov cho rằng Washington đang đưa thế giới “trở lại thời kỳ không tồn tại luật pháp quốc tế”, nhất là trong cách tiếp cận đối với khu vực Mỹ Latin và Trung Đông.
Theo ông Lavrov, Mỹ đang hành xử như một quốc gia không chấp nhận bất kỳ sự ràng buộc nào từ bên ngoài.
“Mỹ đã tuyên bố không ai có thể áp đặt điều gì lên họ. Họ chỉ quan tâm đến lợi ích của mình và sẵn sàng bảo vệ điều đó bằng mọi cách”, ông Lavrov nhấn mạnh, cáo buộc Washington sử dụng các biện pháp như đảo chính, bắt cóc hoặc ám sát lãnh đạo các quốc gia sở hữu tài nguyên mà Mỹ cần.
Ngoại trưởng Nga cho rằng các diễn biến tại Venezuela và Iran là minh chứng cho cách tiếp cận này, khi theo ông, các hành động gần đây của Mỹ đều liên quan trực tiếp đến lợi ích dầu mỏ.
Ông nhấn mạnh Washington đang theo đuổi một “học thuyết thống trị thị trường năng lượng toàn cầu”.
Ông Lavrov cũng chỉ trích vai trò của Mỹ tại châu Âu, cho rằng Washington đã “cắt đứt” mối liên kết năng lượng giữa Nga và lục địa này.
Theo đó, Ngoại trưởng Nga đề cập đến việc Mỹ thúc ép các nước châu Âu từ bỏ đường ống khí đốt Nord Stream nối giữa Nga với Đức, ủng hộ các nỗ lực của Liên minh châu Âu (EU) nhằm hạn chế việc Hungary và Slovakia tiếp tục nhập khẩu khí đốt từ Nga.
“Đây không phải là cách tiếp cận trong quan hệ quốc tế, mà là nỗ lực đưa thế giới quay lại thời kỳ thuộc địa”, ông Lavrov nhận định, cho rằng chính sách của châu Âu hiện bị chi phối bởi “sự kiêu ngạo và coi thường các nước khác”.
Liên quan đến cuộc xung đột tại Ukraine, Ngoại trưởng Nga nói ngay cả trong các nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình, Mỹ vẫn nhấn mạnh đến những “cơ hội kinh tế khổng lồ” có thể đạt được.
Theo ông, trong khi các hoạt động ngoại giao diễn ra, Nga vẫn đang bị đẩy ra khỏi các thị trường năng lượng toàn cầu. Ông nhấn mạnh Matxcơva sẵn sàng triển khai các dự án hợp tác cùng có lợi, nhưng yêu cầu lợi ích của Nga cũng phải được tôn trọng.
“Nếu chúng tôi triển khai các dự án cùng có lợi trên lãnh thổ của mình và cung cấp cho phía Mỹ những gì họ quan tâm, thì lợi ích của chúng tôi cũng phải được tôn trọng. Cho đến nay, chúng tôi chưa thấy điều đó”, ông Lavrov khẳng định.
Hải quân Iran ngày 3/6 tuyên bố đã nhắm mục tiêu vào một “trung tâm chỉ huy và kiểm soát” của Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), nói rằng cơ sở này “chịu trách nhiệm cho các hành động gần đây của Mỹ chống lại Iran”.
Trong một tuyên bố được truyền thông Iran trích dẫn, hải quân Iran cho biết lực lượng quân sự Mỹ đã thực hiện “các hành động thù địch” nhằm vào các tàu thương mại của Iran ở vịnh Oman và vi phạm các quy định về hàng hải qua eo biển Hormuz.
Do vậy, hải quân Iran xác nhận lực lượng này đã tiến hành các cuộc tấn công đáp trả. Theo tuyên bố của hải quân Iran, chiến dịch tấn công được thực hiện sau khi lực lượng Iran phát hiện và xác định được nguồn gốc của các hành động do Mỹ tiến hành.
"Sau các hành động gây hấn, vi phạm các quy định quản lý eo biển Hormuz và các hành động thù địch của quân đội Mỹ chống lại các tàu thương mại Iran ở biển Oman, Hải quân Iran, ngay sau khi phát hiện và xác định được nguồn gốc của những hành động đó, đã nhắm mục tiêu vào trung tâm chỉ huy và kiểm soát chịu trách nhiệm về các hành động đó", tuyên bố của hải quân Iran nêu rõ.
Hải quân Iran nói rằng “trung tâm chỉ huy và kiểm soát” nằm trên một tàu khu trục của hải quân Mỹ "đang cố gắng tiếp cận vùng biển của Iran”.
Iran không cung cấp thêm chi tiết về đòn đáp trả trên, bao gồm việc liệu cuộc tấn công có gây ra thiệt hại hoặc thương vong nào hay không.
Hải quân Iran cảnh báo "sẽ đáp trả bất kỳ hành động thù địch nào trong thời gian ngắn nhất có thể”.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 3/6 tuyên bố phóng tên lửa và máy bay không người lái vào “một căn cứ không quân và trực thăng của Mỹ” cũng như trụ sở Hạm đội 5 của Mỹ.
Trước đó cùng ngày, Iran tuyên bố nhắm mục tiêu vào các căn cứ của Mỹ ở Kuwait và Bahrain, cũng như một tàu gần eo biển Hormuz. Mỹ tuyên bố bắn hạ máy bay không người lái Iran ở Kuwait, trong khi Bahrain cũng kích hoạt hệ thống phòng không đánh chặn máy bay không người lái của Iran.
Các cuộc tấn công được báo cáo diễn ra sau khi quân đội Mỹ xác nhận đã sử dụng tên lửa Hellfire để vô hiệu hóa một tàu chở dầu treo cờ Botswana đang hướng tới đảo Kharg của Iran, trung tâm xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất của Iran ở vịnh Ba Tư.
Quân đội Mỹ cũng tuyên bố tiến hành các cuộc tấn công "phòng vệ" vào đảo Qeshm của Iran. Theo phía Mỹ, các cuộc tấn công này nhằm đáp trả "các nỗ lực tấn công của Iran trên khắp Trung Đông".
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 3/6 tuyên bố lực lượng vũ trang Iran đã thực hiện các cuộc tấn công "phòng vệ" vào các địa điểm mà Mỹ được phép sử dụng "để tấn công tàu thuyền dân sự và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn”.
"Bất kỳ hành động thù địch nào cũng sẽ bị đáp trả ngay lập tức và dứt khoát. Những gì mà lệnh trừng phạt và chiến tranh không đạt được sẽ không thể giành được bằng thêm chiến tranh”, ông Araghchi nhấn mạnh.
Iran nhiều lần cáo buộc các nước láng giềng cho phép Mỹ sử dụng lãnh thổ của họ để thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào Iran.
Cơ quan Giao thông California (Caltrans) từ tháng trước đề xuất ý tưởng mở tuyến buýt tốc độ cao chạy trên đường cao tốc bang, đáp ứng nhu cầu của những người thường xuyên di chuyển giữa hai thành phố San Francisco và Los Angeles.
Trong bài thuyết trình gần đây, Caltrans cho biết những cao tốc như Harbor Freeway và San Bernardino Freeway đã có một phần hạ tầng phù hợp, có thể là điểm khởi đầu cho hệ thống này. Để có thể chạy với vận tốc tối đa 225 km/h, loại "buýt viên đạn" đặc biệt này cần có làn đường riêng, hệ thống lái tự động và phanh tiên tiến.
Tuyến buýt này được kỳ vọng có thể rút ngắn thời gian di chuyển từ San Francisco tới Los Angeles còn khoảng 3 giờ 12 phút, thay vì 8-12 giờ như hiện nay.
Caltrans cũng cân nhắc tuyến liên vùng nối Los Angeles với San Diego, Vùng Vịnh San Francisco và Sacramento, trong đó I-5 và I-10 sẽ là những tuyến cao tốc được ưu tiên, Ryan Snyder, quản lý nghiên cứu khả thi của Caltrans, cho biết.
Ý tưởng này đã thu hút sự quan tâm của một số người dân thường xuyên phải sử dụng máy bay để di chuyển giữa các thành phố trong bang.
"Tôi nghĩ đây là ý tưởng rất hay. California cần xây thêm hạ tầng", Jeff Fisher, cư dân San Francisco, nói.
"Đây sẽ là một hình thức đi lại mới mẻ và dễ tiếp cận hơn", Katie Kim, cư dân San Francisco, nói, cho biết cô bay đến miền nam California 3-4 lần mỗi năm.
"Có thể đây là ý tưởng hay, biết đâu lại nhanh hơn máy bay", du khách Arlette Contreras nêu cảm nhận.
Tuy nhiên, các chuyên gia giao thông cho rằng đề xuất này sẽ đối mặt một số thách thức, đặc biệt là trên những tuyến đường cao tốc vốn đã quá tải.
"Với tình trạng ùn tắc nghiêm trọng trên các cao tốc liên bang và một số tuyến đường gom, điều then chốt là phải xây thêm làn riêng cho xe buýt. Không thể lấy các làn hiện hữu, vốn đã đông phương tiện, để chuyển thành làn xe buýt", Rocky Moretti, giám đốc chính sách và nghiên cứu của TRIP, tổ chức phi lợi nhuận nghiên cứu giao thông quốc gia, nhận định.
Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh California đã chi hơn 14 tỷ USD cho dự án đường sắt cao tốc nối San Francisco với Los Angeles, nên tính khả thi của các kế hoạch giao thông mới vẫn là mối quan tâm lớn với người dân.
"Tôi rất muốn có lựa chọn không phải ra sân bay, nhưng vẫn hoài nghi liệu kế hoạch này có khả thi hay không", Bradley Powles, cư dân Hercules, nói.
Caltrans chưa công bố ước tính chi phí. Báo cáo sơ bộ cho biết nếu mục tiêu 225 km/h không khả thi do hạn chế về chi phí, hạ tầng hoặc an toàn, tốc độ 130-160 km/h có thể là phương án thực tế hơn.
"Một giải pháp nhanh hơn và dễ triển khai hơn sẽ rất đáng mừng. Tôi hy vọng kế hoạch này thành hiện thực", ông Powles nói.
"Đang có đề xuất khá vững chắc về khả năng mở lại eo biển Hormuz và bước vào thảo luận thực chất với giới hạn thời gian cụ thể về vấn đề hạt nhân. Hy vọng chúng ta có thể làm được điều đó", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với các phóng viên ở Ấn Độ hôm 24/5.
Ông khẳng định Mỹ sẽ tạo mọi cơ hội để nỗ lực ngoại giao thành công, trước khi xem xét cách khác nhằm giải quyết vấn đề với Iran. "Cả hai bên cần dành thời gian và làm điều đúng đắn", Ngoại trưởng Rubio nói, nhưng không đề cập "cách khác" có phải biện pháp quân sự hay không.
Tổng thống Donald Trump trước đó cho biết đã dặn đoàn đàm phán Mỹ không nên vội vã đạt bất cứ thỏa thuận nào với Iran. Ông cũng khẳng định lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng biển Iran "vẫn có hiệu lực đầy đủ tới khi nào các bên ký kết thỏa thuận".
Iran chưa bình luận về thông tin trên. Hãng thông tấn Tasnim của Iran nói rằng Mỹ vẫn cản trở một số nội dung của thỏa thuận tiềm năng, trong đó có yêu cầu của Tehran về giải phóng các khoản tiền đang bị đóng băng.
Ebrahim Rezaei, người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại thuộc quốc hội Iran, hôm nay tuyên bố nước này áp dụng chiến thuật "ăn miếng trả miếng" trong quân sự và "đáp trả tương xứng" trên lĩnh vực ngoại giao. Ông nhấn mạnh Iran sẽ không nhượng bộ trước áp lực hay đe dọa, cảnh báo Mỹ đối mặt nguy cơ giá xăng tăng cao nếu tiếp tục gây sức ép.
Tổng thống Trump ngày 23/5 làm dấy lên kỳ vọng về thỏa thuận sắp đạt được giữa Mỹ và Iran, khi thông báo Washington và Tehran về cơ bản đã đàm phán được bản ghi nhớ dọn đường cho việc mở lại eo biển Hormuz.
Hai bên vẫn bất đồng trên nhiều vấn đề, trong đó có chương trình hạt nhân của Iran, xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Lebanon, cũng như yêu cầu của Iran về dỡ lệnh trừng phạt và giải phóng hàng chục tỷ USD doanh thu dầu mỏ đang bị đóng băng trong các ngân hàng nước ngoài.
Một quan chức cấp cao trong chính quyền Trump cho biết Iran "đã đồng ý về nguyên tắc" đối với mở lại eo biển Hormuz, đổi lại Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng biển và xử lý lượng uranium làm giàu cao của nước này.
Người này thêm rằng Mỹ dự kiến dỡ lệnh phong tỏa cảng của Iran trước, còn đàm phán chi tiết về vấn đề hạt nhân sẽ cần nhiều thời gian, đồng thời bác bỏ ý kiến cho rằng Tehran chưa chấp nhận việc xử lý uranium đã làm giàu.
Các nguồn tin tại Iran nói với Reuters rằng trong giai đoạn tiếp theo, hai bên có thể tìm ra công thức khả thi để giải quyết tranh cãi về kho uranium, trong đó có pha loãng vật liệu dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
Iran đang sở hữu kho dự trữ hơn 400 kg uranium làm giàu cấp độ cao, được cho là gần ngưỡng cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân. Các quan chức Israel cho biết lượng uranium này đủ để Iran sản xuất 11 quả bom hạt nhân nếu làm giàu thêm.
Tổng thống Trump nhiều lần tuyên bố phải loại bỏ kho uranium này và không cho phép Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Trong khi đó, Iran khẳng định nước này không theo đuổi vũ khí hạt nhân và chỉ sử dụng công nghệ này cho mục đích hòa bình.
