Nằm trong con hẻm trên đường D5, phường Thạnh Mỹ Tây (Q.Bình Thạnh cũ) quán ăn “Măm Măm Gia Lai” tồn tại gần 1 thập kỷ nổi tiếng với đặc sản bún cua thối. Câu chuyện phía sau quán ăn bán món “hiếm có khó tìm” ở TP.HCM này khiến nhiều thực khách bất ngờ.
Buổi chiều một ngày giữa tháng 6, chúng tôi tìm đến con hẻm nhỏ trên đường D5, phường Thạnh Mỹ Tây sầm uất, lần đầu ghé quán ăn của chị Thu Hằng và em gái là chị Thu Hà. Quán ăn có cái tên dễ thương “Măm Măm Gia Lai” suốt gần 10 năm qua là điểm đến của nhiều thực khách đang sống và làm việc ở TP.HCM yêu thích các món đặc sản nơi phố núi.
Quán ăn gia đình bình dân sạch sẽ, thoáng mát đều đặn khách ra vào. Vừa bước vào quán, thực khách sẽ cảm nhận được ngay mùi “thum thủm” đặc trưng của món bún cua thối, do cua đồng ủ lên men tự nhiên qua đêm – vốn là linh hồn của món ăn đặc sản nổi tiếng bậc nhất Gia Lai.
Những góc nhỏ dễ thương ở quán ăn bán món Gia Lai
ẢNH: CAO AN BIÊN
“Thực ra không phải thực khách nào cũng chịu được mùi này và cũng không phải ai cũng ăn được món này. Có người ăn lần đầu chưa quen, nhưng ăn lần hai, lần ba… rồi ghiền lúc nào không hay, bỏ không được. Có người chỉ ăn được một hai lần, rồi thôi vì không hợp!”, chị Thu Hằng, một trong những người sáng lập quán từ bếp bước ra, nở nụ cười tươi tiếp chuyện với chúng tôi.
Nhiều năm lập nghiệp tại TP.HCM, gần 10 năm trước, chị Hằng và em gái quyết định mở quán ăn nhỏ này, với mong muốn mỗi ngày đều có thể thưởng thức những món ăn quê hương gắn với ký ức tuổi thơ. Thêm vào đó, 2 chị em cũng muốn mang hương vị quê nhà Gia Lai đến với những người đồng hương đang sống và làm việc ở thành phố cũng như giới thiệu văn hóa – ẩm thực địa phương tới thực khách trong nước và quốc tế.
Nhờ cách nấu ăn ngon cũng như có duyên buôn bán, qua bao thăng trầm của ngành F&B ở TP.HCM, quán ăn đã tồn tại ngót nghét gần 1 thập kỷ với sự ủng hộ của nhiều khách “ruột” lẫn khách mới.
Quán bán khoảng 8 món chính mang đặc trưng của ẩm thực Gia Lai như bún mắm nêm, bánh tráng cuốn, bún thịt nướng, bánh canh bột mì, bún riêu, bánh khọt mắm cà, phở khô… và được nhiều khách ủng hộ. Tuy nhiên, nổi tiếng và là “ngôi sao” trong thực đơn của quán chính là món bún cua thối trứ danh.
Chị Thu Hằng tự hào nói rằng quán ăn của mình là một trong những quán ăn đầu tiên và hiếm hoi bán món đặc sản này ở trung tâm TP.HCM. Đây là món ăn không thể chiều lòng tất cả mọi người bởi mùi “thum thủm” đặc trưng, tuy nhiên với những ai ăn được món này sẽ ghiền khó lòng bỏ được.
Tô bún cua thối ở quán là sự kết hợp của nhiều thành phần như sợi bún tươi, măng tươi, nem chua Gia Lai, chả, da heo chiên giòn, trứng, hành phi, rau sống…. Linh hồn của món ăn này chính là phần nước lèo không mấy bắt mắt với màu xám tro, hơi đen đục có mùi thối đặc trưng.
Nước lèo được làm bằng cách xay nhuyễn cua đồng, sau đó ủ lên men để tạo ra mắm cua đặc, đen óng ánh. Sau đó phần mắm được lọc kỹ bã, thêm gia vị và nấu lên để làm nên hỗn hợp nước lèo hoàn chỉnh.
Món ăn thường được dùng kèm với phần ớt xay cay “xé lưỡi”, chanh, nhiều người cho thêm mắm nêm vào, trộn đều để phù hợp khẩu vị. Khi đưa món ăn này vào TP.HCM, chủ quán cũng đã có sự gia giảm để phù hợp với khẩu vị của mọi người hơn, đặc biệt tư vấn kỹ càng với những khách lần đầu ăn thử món này. Tất nhiên, chị chủ vẫn có thể chiều lòng bất kỳ ai muốn thử hương vị nguyên bản của món ăn này.
Món ăn đặc sản này không thể chiều lòng được tất cả mọi người, tuy nhiên với những ai lỡ ghiền bún cua thối sẽ cảm nhận được trong mùi “thum thủm” mà một số người khó chịu chính là mùi thơm cua đồng mằn mặn, dân dã. Hương vị món ăn là sự kết hợp hài hòa giữa vị mặn, vị chua, vị cay đặc trưng của ẩm thực phố núi và mùi thơm nức mũi của phần nước lèo từ cua đồng ủ lên men.
Món bún cua thối ở quán hiện được bán với giá rất bình dân, 27.000 đồng một tô bún nhỏ, 37.000 đồng tô bún lớn và 56.000 đồng với tô bún đặc biệt. Những món khác ở quán cũng có giá hợp túi tiền chỉ từ 16.000 đồng.
Mở bán từ 11 giờ đến 21 giờ hằng ngày, chị Thu Hằng cho biết 50% khách ghé quán là đồng hương Gia Lai. Bên cạnh đó, khoảng 5% khách đến ủng hộ là người nước ngoài, biết tới quán qua mạng xã hội hoặc được bạn bè giới thiệu.
3 năm trước, chị Cẩm Nhung (25 tuổi) quê Quảng Ngãi biết tới quán qua mạng xã hội, vì tò mò về món ăn bún cua thối chưa bao giờ được ăn nên quyết định ghé thử. Ngay từ lần đầu tiên, chị Nhung cho biết cảm thấy không hợp với món ăn này vì mùi hơi nồng.
“Không hiểu sao về nhà, mình lại thấy nhớ cái hương vị đó. Rồi mình ghé ăn lần hai, lần ba, rồi ghiền lúc nào không hay. Tính tới giờ, mình ăn ở quán được 3 năm rồi! Nhà mình ở Bình Tân cũ, hằng tháng, mình qua để kiểm tra niềng răng, lúc nào cũng ghé ăn bún cua thối!”, nữ thực khách cười, chia sẻ.
Cùng thưởng thức món ăn đặc sản Gia Lai này với chị Nhung, anh Ngọc Tuyển (26 tuổi) quê Đồng Tháp nói rằng anh được chị giới thiệu quán này và rất thích món bún cua thối. Là người miền Tây, tuy nhiên anh cảm thấy món ăn có hương vị rất ngon, hợp khẩu vị.
Chị Bích Hằng (32 tuổi) sống ở phường Bình Đông thì nói rằng là người quê gốc Gia Lai, chị rất thích ăn bún cua thối nhưng không biết ở TP.HCM có nơi nào bán. Muốn ăn món này, chị thường nhờ người nhà ở quê gửi nguyên liệu vào thành phố, sau đó tự chế biến.
“Giờ tôi đã biết tới quán này qua lời giới thiệu của hàng xóm, chắc chắn sẽ ghé ăn thử khi có dịp. Ở Sài Gòn mà tìm được một quán bún cua thối đúng vị quê hương là quý lắm”, chị bày tỏ.
Không chỉ bán cho thực khách TP.HCM, chủ quán “Măm Măm Gia Lai” còn tiết lộ chị thường gửi món bún cua thối về một số tỉnh miền Tây cho khách có nhu cầu. Chị và em gái hạnh phúc, tự hào khi có thể giới thiệu nét đặc sắc trong văn hóa – ẩm thực quê nhà đến với nhiều người.
Mùa Phật đản 2026, phật tử lại hướng về chốn thiền môn thanh tịnh. Huế là vùng đất được mệnh danh là kinh đô Phật giáo của Việt Nam với hơn 300 ngôi chùa lớn nhỏ. Mỗi ngôi cổ tự nơi đây sở hữu một kiến trúc, bố cục cùng tông phái khác nhau.
Chùa Thiên Mụ không chỉ là một ngôi cổ tự có tuổi đời hơn 400 năm mà còn được người đời tôn vinh là danh lam thắng cảnh vào bậc nhất của xứ cố đô. Đứng từ xa, tầm mắt du khách đã bị hút vào cấu trúc đồ sộ nhưng thanh thoát của tháp Phước Duyên gồm 7 tầng, tạo nên một sự cân đối tuyệt mỹ giữa khoảng không gian khoáng đạt bên bờ sông Hương.
Lịch sử của ngôi danh lam này gắn liền với bước chân mở mang bờ cõi của chúa Nguyễn Hoàng. Tương truyền, năm 1601, khi đi xem xét địa thế, chúa bắt gặp ngọn đồi thế đất tựa rồng quay đầu. Người dân kể rằng, ban đêm có bà lão mặc áo đỏ quần lục xuất hiện báo mộng về một vị chân chúa đến lập chùa để tụ linh khí, làm bền long mạch.
Cũng từ đó ngôi chùa mang tên "Thiên Mụ" được chúa Nguyễn cho ra đời. Dưới triều Nguyễn, ngôi chùa được trùng tu quy mô, đặc biệt vào năm 1844 khi vua Thiệu Trị cho xây dựng tháp Phước Duyên và đình Hương Nguyện.
Đến với chùa Thiên Mụ, bước qua Nghi Môn vào khu nội điện là điện Đại Hùng uy nghiêm, đứng ở không gian này du khách cảm nhận rõ bản sắc cung đình xưa cũ, nơi tiếng chuông chùa vang vọng, rũ bỏ hết muộn phiền của lữ khách.
Tọa lạc trên dốc Nam Giao (số 1 đường Sư Liễu Quán), chùa Từ Đàm là ngôi cổ tự danh tiếng gắn liền với phong trào chấn hưng Phật giáo Việt Nam hiện đại.
Theo các tài liệu lịch sử, đây là ngôi cổ tự danh tiếng gắn liền với phong trào chấn hưng Phật giáo Việt Nam hiện đại. Khởi nguồn vào thế kỷ 17, từ một thiền thất của nhà sư Minh Hoằng Tử Dung khi từ Trung Hoa sang Thuận Hóa tu hành, nơi đây dần được mở rộng và đến năm 1703 được chúa Nguyễn Phúc Chu ban biển ngạch "Sắc tứ Ấn Tông Tự".
Chùa Từ Đàm chính là chứng nhân của những sự kiện lịch sử trọng đại như: năm 1936 là trung tâm của phong trào chấn hưng Phật giáo; năm 1951 là nơi tổ chức hội nghị thống nhất Phật giáo ba miền; và năm 1960 là trung tâm của các hoạt động đấu tranh Phật giáo.
Bước qua cổng tam quan, một khoảng sân rộng lớn mở ra với cây bồ đề cổ thụ sum suê, được chiết cành từ nơi Đức Phật thành đạo ở Ấn Độ mang về năm 1936. Bên cạnh là bảo tháp 7 tầng uy nghi mới xây dựng. Đến nay ngôi chùa vẫn vẹn nguyên những báu vật thời gian như quả đại hồng chung đúc từ thời vua Gia Long và các bức hoành phi cổ kính, mang lại cảm giác bình yên sâu lắng cho bất kỳ ai ghé chân.
Nép mình khuất sau rừng thông rộng lớn lên đến 50.000 m² tại đường Lê Ngô Cát (phường Thủy Xuân), tổ đình Từ Hiếu mang một không gian trầm mặc, nguyên sơ với những khe nước nhỏ uốn lượn hiền hòa.
Theo các tài liệu lịch sử, ngôi chùa nguyên thủy là am An Dưỡng do hòa thượng Nhất Định khai sáng từ thế kỷ 19. Tên gọi "Từ Hiếu" đầy thiêng liêng này xuất phát từ giai thoại cảm động.
Tương truyền, khi mẹ già lâm bệnh nặng, hòa thượng Nhất Định gạt bỏ qua mọi lời đàm tiếu, hằng ngày đi chợ mua cá nấu cháo tẩm bổ cho mẹ. Cảm phục tấm lòng hiếu thảo này, vua Tự Đức sau đó đã ban tặng tấm biển đề "Sắc tứ Từ Hiếu tự".
Qua các đợt đại trùng tu, chùa vẫn giữ trọn vẹn lối kiến trúc truyền thống chữ Khẩu đặc trưng. Điểm đặc biệt, làm nên nét trầm mặc của Từ Hiếu chính là khu nghĩa trang u tịch của các thái giám triều Nguyễn nằm nép mình bên hông chùa.
Đáng chú ý, tổ đình Từ Hiếu cũng chính là chiếc nôi thiêng liêng nơi vị thiền sư nổi tiếng thế giới Thích Nhất Hạnh từng xuất gia tu học, và cũng là nơi người lựa chọn để quay trở về tĩnh dưỡng rồi an nhiên viên tịch trong lòng đất mẹ.
Chùa Diệu Đế (số 100B đường Bạch Đằng, phường Phú Xuân, thành phố Huế) tọa lạc bên dòng sông Đông Ba hiền hòa, sở hữu không gian đặc biệt mang đậm kiến trúc cung đình triều Nguyễn.
Một số tài liệu chép lại rằng, ngôi chùa vốn là phủ cũ của Phúc Quốc Công và là nơi vua Thiệu Trị chào đời. Sau khi lên ngôi, vào năm 1844, vua đã sắc phong nơi này thành Quốc tự, điều động tới 600 binh lính xây dựng chùa nhằm cầu phúc cho nhân dân.
Trải qua thăng trầm, chùa Diệu Đế ngày nay vẫn giữ được nét uy nghiêm với hệ thống La Thành kiên cố, chánh điện Đại Hùng và hai quả đại hồng chung quý giá do chính vua Thiệu Trị chủ trì đúc.
Báu vật độc đáo nhất khiến Diệu Đế trở nên nổi tiếng chính là kiệt tác tranh "Long vân khế hội" được vẽ vô cùng tinh xảo trên trần chánh điện. Được công nhận là "Bức tranh vẽ trên trần chánh điện xưa và lớn nhất Việt Nam", tác phẩm dài 10 m, rộng 11 m, tái hiện 9 con rồng ẩn hiện giữa tầng mây và quấn quanh 4 cột trụ lớn, thể hiện đỉnh cao nghệ thuật triều Nguyễn.
Đối với nhiều người Việt Nam, được chụp một tấm hình dưới lá cờ Tổ quốc đã là niềm tự hào, còn với ông Nguyễn Hoàng Lương (74 tuổi, ở phường Quảng Trị), niềm tự hào ấy còn sâu sắc hơn. Bởi chính ông đã miệt mài làm nên lá cờ đang tung bay trên kỳ đài Hiền Lương suốt gần 20 năm qua.
Trong căn nhà nhỏ của ông Lương, những cuộn vải đỏ, vải vàng được xếp gọn gàng trong gian phòng. Chiếc máy may hướng ra phía cửa đón thêm ánh sáng, ông Lương đang hoàn thiện 3 lá cờ Tổ quốc để gửi cho Ban quản lý Di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải kịp treo trong những ngày tháng 4 lịch sử.
"Tôi làm công việc này gần 20 năm rồi, còn nghề thợ may thì từ khi còn là trai trẻ. Cơ duyên tình cờ đưa công việc này đến với tôi, bởi lúc đó cũng ít người dám nhận làm lá cờ to như thế. Tôi thì sẵn sàng bởi hiểu rằng đây là một công việc rất vinh dự", ông Lương nói.
Năm 2001, Khu di tích Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Một năm sau, tỉnh Quảng Trị cũ đã đầu tư 45 tỉ đồng để bảo tồn, tôn tạo lại di tích kéo dài đến năm 2007 thì hoàn thiện. Cũng trong giai đoạn này, những cán bộ, nhân viên tại di tích bắt đầu tìm kiếm người may được lá cờ có kích thước lớn như lá cờ được treo trong những ngày tháng đất nước còn bị chia cắt.
Khi cơ duyên đến, ông Lương không ngần ngại nắm lấy.
"Ban đầu, các nhân viên ở di tích liên hệ với một người bạn cũng là đồng nghiệp trong nghề với tôi. Nhưng vì lá cờ quá to nên người bạn ấy không nhận rồi giới thiệu cho tôi. Biết kích thước lá cờ gần 80 m2 tôi cũng đắn đo, vì quá lớn. Nhưng với tay nghề và hiểu được đây là một vinh dự to lớn, tôi đồng ý nhận may", ông Lương kể lại.
Lá cờ Tổ quốc treo tại kỳ đài Hiền Lương - Bến Hải có chiều dài 10,5 m, rộng 7,2 m, tổng diện tích gần 80 m2 nên rất cần số lượng vải lớn và nhiều ngày công tỉ mỉ. Thế nhưng, suốt gần 2 thập kỷ qua, ông Lương vẫn đều đặn hoàn thiện những lá cờ đúng hẹn, đúng số lượng để bên dòng sông Bến Hải chưa từng thiếu vắng hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng tung bay.
Anh Nguyễn Quý Lâm (43 tuổi, con trai ông Lương) cho biết anh từ nhỏ cũng muốn theo nghiệp bố: "Tôi đang là giáo viên nhưng vẫn thích nghề của bố, bởi ngoài là công việc kiếm thêm thu nhập thì còn mang ý nghĩa rất sâu sắc. Thời gian gần đây, khi bố lớn tuổi, tôi vẫn thường giúp những công đoạn khó nhất".
Chia sẻ về cách may cờ ở Hiền Lương, ông Lương cho biết mất khoảng 7 - 10 ngày để hoàn thiện. Thời trai trẻ, một mình ông có thể làm nhanh hơn, nhưng theo thời gian sức khỏe ông suy giảm cần thêm sự hỗ trợ của con cái.
Để làm nên một lá cờ treo tại kỳ đài Hiền Lương cần tới gần 80 m² vải. Phần nền đỏ được ghép từ nhiều mảnh vải nhỏ, từng đường chỉ phải thật chắc chắn để khi lá cờ tung bay trong gió mạnh cũng không bị rách.
Sau khi ghép xong nền đỏ, 2 bố con mượn khoảng sân tại một trường mầm non gần nhà để trải cờ ra, dùng khung tre hình ngôi sao đo và cắt phần vải vàng thành hình ngôi sao rồi tiếp tục may ghép với vải đỏ. Đây cũng là công đoạn vất vả nhất.
"Tôi làm nghề này không biết đã trải qua bao nhiêu đời hiệu trưởng ở trường mầm non rồi, bao nhiêu đời lãnh đạo của di tích rồi. Nhưng lúc nào họ cũng tạo điều kiện và tin tưởng vào sản phẩm tôi làm. Giờ có tuổi không làm nổi nữa nhưng cái nghề này ý nghĩa, tôi đang chỉ dẫn dần dần lại cho con cháu để tiếp tục duy trì", ông Lương nói.
Không chỉ may lá cờ treo tại kỳ đài Hiền Lương, ông Lương còn là người làm nên lá cờ Tổ quốc tung bay trên cột cờ ở đảo Cồn Cỏ.
Trong tháng 4 này, Di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải vừa mở cửa đón khách trở lại sau đợt trùng tu lớn, cầu Hiền Lương được sơn mới, khuôn viên dưới chân kỳ đài được chỉnh trang khang trang hơn. Dẫu khoác lên diện mạo mới, nơi đây vẫn vẹn nguyên những giá trị lịch sử thiêng liêng mà trong đó cầu Hiền Lương và lá cờ Tổ quốc trên kỳ đài đã trở thành biểu tượng của khát vọng thống nhất đất nước.
Bà Nguyễn Thị Tố Hoài, Trưởng ban quản lý Di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải, luôn đánh giá cao tay nghề và sự tận tâm của ông Lương.
"Những lá cờ do ông Lương may luôn khiến chúng tôi rất hài lòng, từ từng đường kim mũi chỉ cho đến màu sắc. Suốt nhiều năm qua, ông luôn đáp ứng tốt mọi yêu cầu của di tích. Chúng tôi sẽ tiếp tục tạo điều kiện để hợp tác lâu dài, để bên dòng Bến Hải luôn có lá cờ Tổ quốc đẹp nhất tung bay giữa bầu trời", bà Nguyễn Thị Tố Hoài nói.
Báo Thanh Niên cập nhật nhanh nhất kết quả xổ số miền Nam ngày 3 tháng 4; Kết quả xổ số miền Bắc (XSMB), kết quả xổ số miền Trung (XSMT), kết quả xổ số điện toán trực tiếp nhanh nhất hôm nay thứ sáu ngày 3.4.2026.
Xổ số Vĩnh Long, đài Bình Dương, đài Trà Vinh, đài Ninh Thuận...
Mời bạn đọc xem kết quả xổ số miền Nam, xổ số miền Bắc, xổ số miền Trung được cập nhật trên Báo Thanh Niên mỗi ngày.
