Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công tự vệ nhắm vào các địa điểm phóng tên lửa và tàu thuyền của Iran xung quanh eo biển Hormuz hôm 25/5, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn giữa hai nước và các cuộc đàm phán đang diễn ra để chấm dứt xung đột.
“Lực lượng Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công tự vệ ở miền nam Iran hôm nay để bảo vệ quân đội của chúng ta khỏi các mối đe dọa từ lực lượng Iran”, người phát ngôn CENTCOM Timothy Hawkins cho biết khi được hỏi về các vụ nổ được ghi nhận xung quanh eo biển Hormuz.
“Các mục tiêu bao gồm các địa điểm phóng tên lửa và tàu thuyền của Iran đang cố gắng đặt thủy lôi. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ tiếp tục bảo vệ lực lượng của chúng ta trong khi kiềm chế trong khi lệnh ngừng bắn đang diễn ra”, ông Hawkins nói thêm.
Trước đó, trong một tuyên bố ngắn gọn vào sáng nay 26/5 theo giờ địa phương, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết 3 tiếng nổ đã được nghe thấy tại thành phố cảng Bandar Abbas.
Trong một tuyên bố sau đó, IRGC cho biết âm thanh của một vụ nổ đã được nghe thấy gần sân bay Bandar Abbas. Theo IRGC, các hệ thống phòng không của Iran tại Bandar Abbas “đã được kích hoạt để chống lại các mục tiêu thù địch”.
Hãng thông tấn nhà nước Iran (IRNA) cũng đưa tin “âm thanh của một số vụ nổ liên tiếp đã được nghe thấy vào khoảng nửa đêm tại thành phố Bandar Abbas và nguyên nhân vẫn chưa được các nguồn tin chính thức công bố”.
Hãng thông tấn bán chính thức Fars của Iran, trích dẫn lời của các nhân chứng, cho biết những âm thanh tương tự cũng được ghi nhận ở vịnh Ba Tư gần Sirik và Jask.
Trước đó, lực lượng vũ trang Iran thông báo đã phá hủy một máy bay không người lái trong khu vực vịnh Ba Tư.
Thành phố Bandar Abbas ở miền nam Iran, nơi đặt căn cứ hải quân và không quân trọng yếu của Iran, có vị trí chiến lược dọc theo eo biển Hormuz.
Lực lượng Mỹ và Iran từng nổ súng vào nhau trong thời gian ngừng bắn. Đầu tháng 5, lực lượng Mỹ đã nhắm mục tiêu vào các cơ sở quân sự của Iran, nơi phóng một loạt tên lửa, máy bay không người lái và xuồng tấn công các tàu chiến Mỹ đi qua eo biển Hormuz.
Tổng thống Donald Trump từng cho phép lực lượng Mỹ đáp trả các hành động mà Washington cho là khiêu khích của Iran xung quanh tuyến đường thủy quan trọng này.
Trước khi quân đội Mỹ thông báo về các cuộc tấn công ở phía nam Iran, Tổng thống Trump ngày 25/5 tuyên bố thỏa thuận mà Mỹ đạt được với Iran sẽ phải là một thỏa thuận “tuyệt vời và có ý nghĩa”, nếu không “sẽ không có bất kỳ thỏa thuận nào”.
Tổng thống Mỹ cũng cảnh báo nếu không đạt được thỏa thuận tuyệt vời với Iran, các cuộc tấn công sẽ được nối lại với quy mô và sức mạnh lớn chưa từng có.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm 24/5 cho biết, một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột với Iran có thể sẽ thành hình “ngay hôm nay”. Tuy nhiên, không lâu sau đó, Tổng thống Trump cho biết, ông đã chỉ đạo đoàn đàm phán của Mỹ không vội ký thỏa thuận với Iran vì “thời gian đang đứng về phía chúng ta”.
Các nguồn tin cho hay, theo dự thảo thỏa thuận đình chiến giữa Mỹ và Iran, 2 bên sẽ gia hạn ngừng bắn 60 ngày. Trong thời gian này, eo biển Hormuz sẽ được mở cửa trở lại, Iran sẽ có thể tự do bán dầu và các cuộc đàm phán sẽ được tiến hành nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Iran.
Đổi lại, Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng biển của Iran và ban hành một số lệnh miễn trừ trừng phạt để cho phép Iran tự do bán dầu.
Bản dự thảo thỏa thuận cũng bao gồm các cam kết từ phía Iran về việc không bao giờ theo đuổi vũ khí hạt nhân, đồng thời tiến hành đàm phán về việc đình chỉ chương trình làm giàu uranium và loại bỏ kho dự trữ uranium đã được làm giàu ở cấp độ cao của nước này.
Iran tuyên bố không đầu hàng
Ông Mohammad Bagher Zolghadr, người mới được bổ nhiệm làm lãnh đạo Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, đã thể hiện lập trường cứng rắn trong thông điệp đầu tiên gửi tới người dân Iran hôm 25/5, tuyên bố rằng “sẽ không có sự lùi bước” trong cuộc chiến của Iran chống lại Mỹ và Israel.
Theo hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran, ông nói: “Lĩnh vực quân sự, lĩnh vực ngoại giao và người dân xuống đường đã chứng minh điều này thông qua sự kháng cự dũng cảm của họ và đã buộc đối thủ phải khuất phục”.
Ông Zolghadr, một nhân vật kỳ cựu trong chính quyền Iran, được bổ nhiệm làm người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia vào tháng 3 để thay thế Ali Larijani, người đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công của Israel. Trước đó, ông là phó chỉ huy của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.
Ông kêu gọi “sự đoàn kết và gắn bó” giữa người dân Iran, nói rằng chính điều này “là một mặt trận khác trong cuộc đấu tranh”.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 25/5 tuyên bố sau khi thất bại trên mặt trận quân sự, các đối thủ của Iran đang tập trung nỗ lực vào chiến tranh kinh tế.
“Iran sẽ không đầu hàng trước áp lực và yêu cầu quá mức trong bất kỳ hoàn cảnh nào”, ông Pezeshkian nhấn mạnh.
Tổng thống Iran nói rằng các nhà đàm phán của nước này sẽ đảm bảo việc khôi phục hoàn toàn các quyền của quốc gia thông qua tiến trình ngoại giao.
Sau khi bể chứa "dung dịch trắng", một dung dịch hóa chất gồm sodium hydroxide và sodium sulfide được sử dụng trong sản xuất bột giấy, bị vỡ tại nhà máy bột giấy và giấy Nippon Dynawave Packaging hôm 26.5, giới chức xác nhận có 2 người tử vong và 9 người mất tích, theo Reuters.
Việc tìm kiếm những người mất tích tiếp tục diễn ra suốt tuần khi các đội cứu hộ làm việc trong đống đổ nát ở các khu vực trong nhà và sử dụng máy bay không người lái để giám sát khu vực xung quanh hiện trường, theo Phó trưởng đội cứu hỏa và cứu hộ Cowlitz 2 Kurt Stitch.
Giới chức cho hay bồn hóa chất bị vỡ chứa khoảng 3,4 triệu lít dung dịch trắng, và các xét nghiệm đã xác nhận rằng chất gây ô nhiễm đã xâm nhập vào sông Columbia gần đó, dù không phát hiện thấy "tác động tiêu cực nào đến sức khỏe" đối với chất lượng không khí hoặc nguồn nước uống của thành phố Longview.
Nippon Paper Industries, nhà sản xuất giấy lớn thứ hai ở Nhật Bản tính theo doanh thu, đã mua lại nhà máy Longview từ công ty gỗ Weyerhaeuser có trụ sở tại thành phố Seattle thuộc bang Washington với giá 225 triệu USD, và thành lập công ty con Nippon Dynawave Packaging vào năm 2016.
Vụ vỡ bồn hóa chất tại bang Washington xảy ra trong lúc hàng ngàn cư dân tại quận Cam thuộc bang California vẫn còn đang sơ tán do một bể chứa hóa chất tại thành phố Garden Grove bị hư hại. Tính đến ngày 25.5, các quan chức cho biết nguy cơ nổ đã được loại trừ và nhiệt độ trong bồn đang ổn định, theo Reuters.
"Hơn 10.000 binh sĩ Mỹ cùng hàng chục chiến hạm, máy bay đang ngăn tàu thuyền ra hoặc vào cảng của Iran. Trong 24 giờ đầu tiên, không tàu nào vượt được qua vòng phong tỏa. 6 tàu hàng đã tuân theo chỉ thị của quân đội Mỹ, quay đầu về một cảng của Iran trên vịnh Oman", Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, ngày 14/4 thông báo.
CENTCOM tuyên bố hoạt động phong tỏa "được thực thi với tàu thuyền của mọi quốc gia" ra hoặc vào cảng, khu vực ven biển của Iran tại vịnh Ba Tư và vịnh Oman. Các tàu thuyền không liên quan đến Iran không bị quân đội Mỹ cản trở qua eo biển Hormuz.
Iran chưa bình luận về thông tin trên.
Tổng thống Donald Trump ngày 12/4 thông báo quân đội Mỹ sẽ phong tỏa eo biển Hormuz, sau khi Washington và Tehran đàm phán mà không đạt được thỏa thuận. Ông Trump cũng chỉ trích Iran hứa mở cửa lại tuyến đường, song "cố tình không thực hiện".
CENTCOM sau đó cho biết lệnh phong tỏa có hiệu lực từ 10h ngày 13/4 (21h giờ Hà Nội). Mặc dù Mỹ tuyên bố không tàu nào vượt qua khi họ áp phong tỏa, dữ liệu từ Kpler, nền tảng phân tích và dữ liệu thông minh về dòng chảy thương mại toàn cầu, cho thấy ít nhất hai tàu xuất phát từ các cảng của Iran đã đi qua eo biển Hormuz ngày 13/4.
Giới chức Iran cho rằng quyết định của Mỹ nhằm vào các cảng ở nước này là hành động khiêu khích chứa rủi ro, gọi đây là "hành động trả đũa nhắm vào nền kinh tế toàn cầu".
Trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ được áp dụng, dữ liệu hàng hải cho thấy lưu lượng giao thông tại tuyến đường thủy then chốt này đã thưa thớt dần. Các chuyên gia ngành vận tải nhận định lệnh phong tỏa từ Mỹ đặt thêm trở ngại cho các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh.
Rạng sáng 9.7, quân đội Ukraine tiếp tục tấn công hạ tầng dầu mỏ tại nhiều vùng trên lãnh thổ Nga, theo các kênh truyền thông Nga. Theo The Kyiv Independent, những hình ảnh và video trên mạng xã hội cho thấy đám cháy bốc lên từ kho dầu của tập đoàn Lukoil gần thị trấn Mikhaylovsk tại tỉnh Stavropol. Các UAV đã được nhìn thấy bay về phía mục tiêu. Tỉnh trưởng Vladimir Vladimirov xác nhận một cơ sở công nghiệp đã bị tấn công.
Một vụ cháy khác do UAV Ukraine được cho là cũng đã xảy ra tại kho dầu ở thành phố Tver, cách Moscow khoảng 300 km về hướng tây bắc. Hình ảnh vệ tinh trước đó cho thấy nhiều bồn chứa nhiên liệu đã được bao bọc bằng lưới chống UAV nhưng lớp phòng thủ này không ngăn được cuộc tấn công, dẫn đến đám cháy sau đó, theo hãng truyền thông độc lập Astra.
Chưa rõ mức độ thiệt hại. Bộ Quốc phòng Nga thông báo đã ngăn chặn 73 UAV trên lãnh thổ Nga và bán đảo Crimea.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky sau đó xác nhận các lực lượng đã đánh trúng 2 kho dầu của Nga tại Tver và Stavropol, cả hai nơi đều cách tiền tuyến khoảng 500 km. Ông Zelensky cũng nói rằng Ukraine gần đây đã tấn công trạm bơm dầu tại thành phố Ufa và bến bốc dỡ dầu tại vùng Rostov.
Cùng ngày, quân đội Ukraine thông báo tiếp tục tấn công 12 tàu dầu Nga trên biển Azov vào rạng sáng. Các tàu này bị cho là được dùng để cung cấp nhiên liệu cho quân đội Nga, vận chuyển xăng dầu để né lệnh cấm vận quốc tế. Nga chưa bình luận về cáo buộc này.
Một tàu kéo và một tàu chở hàng khô cũng bị đánh trúng. Tính tổng cộng trong 4 ngày qua, số tàu bị Ukraine nhắm đến tại biển Azov và biển Đen là 36 chiếc. "Tất cả đều cố gắng chở nhiên liệu sang Crimea", Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết.
Ukraine đang tìm cách cô lập Crimea bằng cách tấn công các tuyến đường tiếp tế cho bán đảo này cũng như những cơ sở năng lượng trên đó, nhằm buộc Nga ngồi xuống đàm phán.
Tỉnh trưởng vùng Rostov Yury Slyusar ngày 9.7 xác nhận 2 tàu dầu đã bị các thiết bị không người lái của Ukraine tấn công trên biển Azov, theo TASS. Thủy thủ đoàn đã được sơ tán. Vụ tấn công gây cháy cả 2 tàu nhưng một chiếc đã được dập lửa hoàn toàn.
Trong những tuần gần đây, Ukraine đã tăng cường các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng hậu cần và năng lượng ở Crimea, gây ra tình trạng thiếu nhiên liệu và khiến chính quyền phải tuyên bố tình trạng khẩn cấp tại bán đảo này, một trung tâm quan trọng cho nỗ lực chiến sự của Nga.
Không chỉ tại Crimea, các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine còn gây gián đoạn nguồn cung nhiên liệu tại một số vùng trên lãnh thổ Nga.
Chính quyền Nga cho rằng đó chỉ là tình trạng tạm thời và chủ yếu xuất phát từ tâm lý hoang mang quá mức của một bộ phận người dân.
Trong cuộc họp nội các ngày 8.7, Tổng thống Putin thừa nhận Nga đã bắt đầu rút xăng dầu từ kho dự trữ và cho biết đang cân nhắc lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel hoàn toàn. Chính phủ Nga đã mở rộng việc cấm xuất khẩu dầu diesel đối với các nhà sản xuất lẫn các bên kinh doanh đến cuối tháng 7.
Mặt khác, Tổng thống Putin yêu cầu các công ty dầu khí lớn phải cung cấp cho các cây xăng độc lập chứ không chỉ "ôm hàng" để cung cấp cho mạng lưới của mình. Đồng thời, ông chỉ đạo các quan chức quyết liệt hơn trong việc cung cấp nhiên liệu, trợ cấp cho Crimea và không để người dân chịu thêm gánh nặng.
Phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ hôm 9.7, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng Nga đang gặp khó khăn hơn trong việc bảo vệ không phận của mình, và hy vọng điều này sẽ tạo thêm không gian để đàm phán chấm dứt chiến sự, theo Reuters. Tổng thống Mỹ Donald Trump thì nói: "Đây là sự leo thang, nhưng đó cũng là sự leo thang có thể giúp dẫn đến một kết thúc".
Khi được hỏi về những tuyên bố này, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với các phóng viên rằng có "một số quan niệm sai lầm trong chính quyền Nhà Trắng... về ý tưởng rằng việc leo thang và áp lực quân sự có thể giúp mở đường cho một giải pháp hòa bình".
Ông Peskov gọi đây là một tiền đề sai lầm và cảnh báo chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine có thể kéo dài hơn.
"Điều đó sẽ dẫn đến việc chúng ta phải thiết lập một vùng an ninh lớn hơn - một vùng đệm lớn hơn. Do đó, việc thổi bùng căng thẳng và thực hiện các hành động dẫn đến leo thang sẽ không đóng góp gì vào tiến trình hòa bình", ông Peskov nói.
Về việc Mỹ cấp phép cho Ukraine sản xuất tên lửa phòng không Patriot, ông Peskov nói Nga không nhìn tình hình qua lăng kính màu hồng và Tổng thống Putin biết rõ việc này. Tuy nhiên, ông cũng đề cập mong muốn của Mỹ trong việc thúc đẩy tiến trình hòa bình, "không như người châu Âu". "Họ [người Mỹ] đôi khi có thể nhầm lẫn hoặc sai lầm nhưng chúng tôi coi mong muốn đó là chân thành", vị quan chức đánh giá.
