Ngày 18.6, Mỹ và Iran thông báo đã ký biên bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột. Bản thỏa thuận khung gồm 14 điểm, thiết lập một lệnh ngừng bắn ngay lập tức giữa Mỹ và Iran.
Các điều khoản chính bao gồm việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz, dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ, cho phép Iran xuất khẩu dầu mỏ và tiếp cận các tài sản bị đóng băng, cam kết đàm phán một thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày. Thỏa thuận khung này cũng phác thảo một gói tái thiết kinh tế ước tính trị giá ít nhất 300 tỉ USD dành cho Iran, đồng thời bao gồm lời cam kết mới của Iran về việc không theo đuổi vũ khí hạt nhân.
Trong cuộc họp báo bên lề hội nghị thượng đỉnh G7 tại Évian-les-Bains (Pháp), Tổng thống Trump cho rằng đã đến lúc chấm dứt xung đột vì mối đe dọa đối với nguồn cung dầu mỏ toàn cầu và các thành viên G7 ủng hộ điều này. Nhà lãnh đạo nhấn mạnh rằng nguồn dầu dự trữ sẽ cạn kiệt trong khoảng 4 tuần nữa nếu eo biển Hormuz không được mở cửa trở lại.
Ông Trump lưu ý đây chỉ là thỏa thuận tạm thời và cảnh báo sẽ tấn công trở lại nếu Iran không tuân thủ.
Mặt khác, chủ nhân Nhà Trắng bất ngờ đảo ngược quan điểm về chương trình tên lửa đạn đạo của Iran. Ông cho rằng sẽ không công bằng cho Iran khi cấm nước này sở hữu tên lửa đạn đạo trong khi các đối thủ khác trong khu vực như Israel và Ả Rập Xê Út sở hữu loại vũ khí này.
“Ý tôi là, họ phải có một số tên lửa, bởi vì những nước khác cũng có. Họ phải có một số. Tôi đang nói rằng nếu các quốc gia khác sở hữu chúng, thì việc họ không có một số lượng nhất định là hơi bất công”, ông Trump nói.
Nhà lãnh đạo cho rằng tên lửa “không phải là vấn đề” bởi vũ khí này “chỉ gây thiệt hại một số địa điểm mà không làm nổ tung cả hành tinh”. “Chúng tôi đã hủy diệt khoảng 84 – 85% kho tên lửa của họ. Số còn lại đang ở dưới lòng đất, họ không thể đưa chúng lên”, ông Trump nói.
Cú “quay xe” của nhà lãnh đạo đã gây ra phản ứng bất ngờ tại Israel. Tờ The Jerusalem Post tại Israel đăng bài xã luận trang nhất với dòng tít “Vì sao ông Trump lại ủng hộ chương trình tên lửa đạn đạo của Iran?”. Trên trang chủ của tờ The Times of Israel, Tổng biên tập – người thành lập tờ báo David Horovitz gọi thỏa thuận của Mỹ là “sự đầu hàng thảm họa”.
Mặc dù ông Trump và các quan chức chính quyền Mỹ mô tả thỏa thuận này là một bước đột phá, nhưng các nhà phê bình cho rằng những nhượng bộ dành cho Iran vượt xa những cam kết mà Mỹ nhận được.
Các nhà phê bình từ cả cánh tả và cánh hữu đều đặt câu hỏi tại sao cuộc chiến lại nổ ra ngay từ đầu, nếu kết cục lại như thế này. Nỗi lo lắng đặc biệt gay gắt trong giới bảo thủ, theo The Hill. Nhà bình luận chính trị ủng hộ Israel mạnh mẽ Ben Shapiro gọi thỏa thuận này là một “thảm họa” trong cuộc phỏng vấn với Fox News. Một nhà bình luận bảo thủ nổi tiếng khác là Erick Erickson viết trên mạng xã hội rằng thỏa thuận này là “sự đầu hàng của Mỹ”.
Thượng nghị sĩ Bill Cassidy (đảng Cộng hòa, bang Louisiana), người đã thua trong cuộc bầu cử sơ bộ tháng trước sau khi ông Trump ủng hộ một trong những đối thủ của ông, đã chỉ trích điều mà ông gọi là “sai lầm chính sách đối ngoại tồi tệ nhất trong nhiều thập niên”.
Bà Nikki Haley, người từng giữ chức đại sứ Mỹ tại Liên Hiệp Quốc trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump và sau đó đã đối đầu với ông trong cuộc bầu cử sơ bộ tổng thống năm 2024, viết trên mạng xã hội rằng người Iran sẽ sử dụng bất kỳ khoản tiền nào nhận được từ thỏa thuận để thúc đẩy tham vọng hạt nhân và sử dụng các lực lượng ủy nhiệm chống lại Mỹ. “Thật là một sai lầm lớn khi bỏ tiền ra để xây dựng lại mối đe dọa mà chúng ta vừa mới tiêu diệt”, bà Haley phê phán.
Người dẫn chương trình phát thanh theo quan điểm bảo thủ Mark Levin đã ca ngợi quyết định của Tổng thống Trump về việc sử dụng quân đội chống lại Iran nhưng chỉ trích mạnh mẽ bản ghi nhớ được đề xuất, cho rằng nó từ bỏ đòn bẩy của Mỹ trước khi Tehran đưa ra những nhượng bộ có ý nghĩa, theo Fox News.
“Ngay từ ngày đầu tiên, tôi đã nhấn mạnh rằng chế độ Iran sẽ không tôn trọng bất kỳ thỏa thuận nào. Tại sao chúng ta lại đồng ý ngay lập tức từ bỏ đòn bẩy quan trọng nhất mà chúng ta có đối với chế độ này trước khi họ tuân thủ các yêu cầu của bản ghi nhớ?”, ông Levin chất vấn.
Tuy nhiên, cũng có những ý kiến bảo vệ ông Trump về động thái tránh leo thang quân sự. Nhà báo Piers Morgan cho biết ông rất vui khi thấy Tổng thống Trump tìm cách rút khỏi cuộc xung đột, dù ông chỉ trích những hoàn cảnh dẫn đến cuộc chiến. “Thỏa thuận Iran này cách xa ‘sự đầu hàng vô điều kiện’ hơn bất kỳ thỏa thuận nào trong lịch sử trái đất. Tôi rất vui vì Tổng thống Trump đang thoát khỏi mớ hỗn độn này, nhưng tôi cá là nếu có thể làm lại, ông ấy sẽ không bao giờ lao vào nó”, ông Morgan viết trên X.
Thượng nghị sĩ Rand Paul (đảng Cộng hòa, bang Kentucky), người có mâu thuẫn với ông Trump và phản đối cuộc xung đột, viết: “Tôi ủng hộ Tổng thống Trump về hòa bình”.
Thượng nghị sĩ Lindsey Graham (đảng Cộng hòa, bang Nam Carolina), đồng minh của ông Trump, viết: “Theo ý kiến của tôi, việc ký kết biên bản ghi nhớ sẽ có lợi cho Mỹ, vì eo biển Hormuz sẽ bắt đầu được mở cửa và các cuộc xung đột với Iran sẽ chấm dứt… Sự ổn định kinh tế có được từ việc mở cửa eo biển và chấm dứt các hành động thù địch có thể tạo ra con đường dẫn đến hòa bình vượt xa cả cuộc xung đột Iran”.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, nhà đàm phán chính của nước này phát biểu trên truyền hình sau khi nội dung thỏa thuận được công bố: “Thỏa thuận này là thất bại lịch sử của Mỹ. Mọi người sẽ xem và đánh giá nó”.
Thủ tướng Anh Keir Starmer ngày 15-6 tuyên bố sẽ cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, đồng thời siết quản lý các nền tảng chơi game và livestream.
Hãng tin Reuters dẫn phát biểu tại cuộc họp báo của ông Starmer nói rằng những thay đổi toàn diện này phản ánh các giá trị của Vương quốc Anh nhằm bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và hạn chế ảnh hưởng của các tập đoàn công nghệ lớn.
"Đối với tôi, rõ ràng lệnh cấm hoàn toàn là lựa chọn đúng đắn", ông Starmer nói.
Theo ông Starmer, biện pháp này sẽ thay đổi cách phụ huynh trao đổi với con cái cũng như kỳ vọng của trẻ em theo thời gian.
"Điều này sẽ tạo ra khác biệt rất lớn, giúp trẻ em an toàn hơn, hạnh phúc hơn, có nhiều thời gian hơn, nhiều sự bảo đảm hơn, nhiều tự do hơn để trưởng thành và nhiều cơ hội hơn", ông Starmer nói thêm.
Ngoài việc cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng các nền tảng mạng xã hội như TikTok, Snapchat và Instagram, Thủ tướng Anh cho biết chính phủ cũng sẽ có các hành động đối với các dịch vụ chơi game và phát trực tiếp cho phép trẻ em trò chuyện với người lạ.
"Có tình huống nào ngoài đời thực mà bạn để con mình ghép đôi với một người lạ, một người trưởng thành mà bạn không biết gì về họ hay không? Không, vì vậy chúng tôi sẽ hành động về vấn đề này", ông Starmer nói.
Thủ tướng Anh cho biết chính phủ hiện đã có đủ thẩm quyền để triển khai những bước đầu tiên của lệnh cấm. Các quy định liên quan sẽ được hoàn thiện vào cuối năm nay và lệnh cấm dự kiến có hiệu lực vào khoảng mùa xuân năm sau.
Trong những năm gần đây, nước Anh liên tục tăng cường quản lý các công ty công nghệ, yêu cầu hoặc buộc các nền tảng phải có các biện pháp xác minh độ tuổi, điều chỉnh thuật toán và gần đây nhất là ngăn trẻ em phát tán ảnh khỏa thân tự chụp bằng điện thoại di động.
Tuy nhiên trước mối lo ngại ngày càng gia tăng về tác động đối với sức khỏe tâm thần khi trẻ em dành quá nhiều thời gian trực tuyến, ông Starmer quyết định tiến xa hơn sau khi tham khảo ý kiến phụ huynh và xem xét kinh nghiệm từ Úc - quốc gia đã ban hành lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ dưới 16 tuổi từ năm ngoái.
Úc là quốc gia đầu tiên cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội. Từ tháng 12 năm ngoái, nước này đã chặn nhóm tuổi trên truy cập các nền tảng gồm TikTok, YouTube, Instagram và Facebook.
Kể từ đó, hàng loạt quốc gia cho biết đang xem xét siết quản lý việc tiếp cận mạng xã hội do lo ngại ngày càng lớn về tác động của các nền tảng này đối với sức khỏe và sự an toàn của trẻ em.
Chính phủ Anh đã tham vấn với nhiều giáo viên, phụ huynh và thanh thiếu niên về các biện pháp hạn chế mới, bao gồm khả năng cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, áp dụng giờ giới nghiêm trực tuyến, giới hạn thời gian sử dụng ứng dụng và hạn chế các tính năng thiết kế bị cho là gây nghiện.
Quá trình tham vấn thu hút hơn 116.000 ý kiến từ phụ huynh, doanh nghiệp và thanh thiếu niên.
Trong số các phụ huynh tham gia, hơn 83% cho rằng rủi ro từ mạng xã hội lớn hơn lợi ích, trong khi 90% ủng hộ việc quy định độ tuổi tối thiểu là 16 để sử dụng các nền tảng mạng xã hội.
Theo Hãng tin Reuters, Nga và Ukraine ngày 15-5 đã trao đổi mỗi bên 205 tù binh chiến tranh, một phần trong thỏa thuận gắn với lệnh ngừng bắn kéo dài ba ngày hồi đầu tháng này do Tổng thống Mỹ Donald Trump làm trung gian.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng cho biết đây là bước đầu tiên trong kế hoạch trao đổi tù binh quy mô lớn hơn, sau khi Kiev và Matxcơva đồng ý trao đổi 1.000 tù binh mỗi bên. "205 người Ukraine đã trở về nhà. Phần lớn trong số họ bị giam giữ từ năm 2022", ông Zelensky viết trên Telegram.
Theo Cơ quan tình báo quân sự Ukraine (HUR), nhiều quân nhân được trả tự do từng tham gia phòng thủ thành phố cảng Mariupol trước khi nơi này thất thủ vào tay Nga năm 2022. Kiev cũng đưa về nước hàng chục sĩ quan cùng nhiều binh sĩ và hạ sĩ quan.
Cùng ngày, hai nước đồng thời trao đổi thi thể các quân nhân tử trận. Nga trao trả cho Ukraine 526 thi thể và nhận lại 41 thi thể từ phía Kiev.
Cả Nga và Ukraine đều cảm ơn UAE đã đứng ra làm trung gian cho cuộc trao đổi. Bộ Quốc phòng Nga cho biết các quân nhân Nga sau khi được trao trả hiện ở Belarus để nhận hỗ trợ y tế và tâm lý.
Một trong những quân nhân Ukraine được trả tự do, Yevhen Yeremenko, bày tỏ sự hạnh phúc khi trở về sau bốn năm bị giam giữ, nhưng vẫn lo lắng cho những đồng đội còn ở lại.
"Vẫn còn nhiều người đang chờ được trở về. Xin đừng quên họ", anh nói với Reuters.
Các cuộc trao đổi tù binh hiện là một trong số ít kết quả cụ thể đạt được từ các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ làm trung gian giữa Nga và Ukraine, trong bối cảnh nỗ lực chấm dứt cuộc chiến kéo dài sang năm thứ năm vẫn rơi vào bế tắc.
Trước đó, lệnh ngừng bắn từ ngày 9 đến 11-5 nhân dịp Ngày Chiến thắng tại Nga liên tục xuất hiện cáo buộc vi phạm từ cả hai phía.
Chỉ vài giờ sau khi lệnh ngừng bắn kết thúc, Nga mở cuộc tập kích đường không quy mô lớn vào Ukraine với hơn 1.500 máy bay không người lái và hàng chục tên lửa.
Trong khi đó, Ukraine cũng tăng cường đáp trả bằng các đợt tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào các cơ sở dầu khí và hạ tầng năng lượng trên lãnh thổ Nga.
Theo Hãng tin AFP, ngày 3-5, Saudi Arabia, Nga và 5 quốc gia thành viên liên minh OPEC+ khác ra tuyên bố nâng hạn ngạch khai thác dầu thêm 188.000 thùng/ngày trong tháng 6.
Động thái này được OPEC+ gọi là một phần của "cam kết tập thể nhằm hỗ trợ sự ổn định của thị trường dầu mỏ" và được công bố vài ngày sau khi Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) tuyên bố rời nhóm.
Mức tăng 188.000 thùng đã được giới phân tích dự báo và gần như tương đương với con số 206.000 thùng/ngày từng được OPEC+ công bố hồi tháng 3 và tháng 4.
Tuy nhiên, giới phân tích nghi ngờ quyết định này thực chất là một tuyên bố chính trị nhiều hơn là giải pháp thực tiễn cho cuộc khủng hoảng năng lượng hiện tại.
Điều này xuất phát từ thực tế rằng sản lượng khai thác hiện tại của OPEC+ vẫn đang thấp hơn tổng hạn ngạch được cho phép. Trong khi đó, trữ lượng chưa khai thác của nhóm lại chủ yếu nằm ở vùng Vịnh, nơi hoạt động xuất khẩu đã gần như đình trệ bởi lệnh phong tỏa eo biển Hormuz.
Trao đổi với AFP, chuyên gia phân tích tại Rystad Energy, ông Jorge Leon, nhận định việc tăng hạn ngạch là một "thông điệp hai tầng" mà OPEC+ muốn gửi đi cho thế giới.
Thứ nhất, việc UAE rời đi không làm xáo trộn cách OPEC+ vận hành. Thứ hai, nhóm vẫn nắm quyền kiểm soát thị trường dầu toàn cầu, bất chấp những đảo lộn nghiêm trọng từ chiến sự.
"Sản lượng đang tăng trên giấy, nhưng tác động thực tế đến nguồn cung vật chất vẫn rất hạn chế, xuất phát từ những ràng buộc tại eo biển Hormuz", ông Leon khẳng định.
Theo chuyên gia này, vấn đề không nằm ở chuyện bơm thêm dầu, mà là tín hiệu cho thấy OPEC+ vẫn là bên định đoạt cuộc chơi.
Trong thông báo chung ngày 3-5, OPEC+ không nhắc gì đến UAE, quốc gia thông báo rút khỏi cả Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) cùng liên minh OPEC+ hôm 28-4.
Việc làm này nối dài chuỗi im lặng của cả OPEC lẫn OPEC+, vốn đều chưa lên tiếng công khai về việc rời đi trên.
Bảy quốc gia OPEC+ tham gia cuộc họp và ra quyết định nâng hạn ngạch trên bao gồm Algeria, Iraq, Kazakhstan, Kuwait, Oman, Nga và Saudi Arabia.
