Tôi có một người em họ, đi làm ở thành phố đã gần chục năm. Thu nhập của em không thấp, cuộc sống cũng khá ổn định. Nhiều lần tôi khuyên em nên sớm tính chuyện mua nhà, dù chỉ là một căn hộ vừa túi tiền ở khu vực xa trung tâm. Thế nhưng, suốt nhiều năm em vẫn khăng khăng từ chối với lý do: “Vay ngân hàng áp lực lắm”.
Vấn đề là suốt thời gian qua, em sẵn sàng bỏ ra 10-12 triệu đồng mỗi tháng để thuê nhà. Trong khi nếu mua nhà thì mỗi tháng em có thể chỉ phải trả khoảng 20 triệu đồng cả gốc lẫn lãi trong vài năm đầu. Không chỉ em, nhiều người trẻ hiện nay cũng có suy nghĩ giống vậy. Họ chấp nhận chi một khoản tiền lớn để thuê nhà trong nhiều năm, nhưng lại rất sợ việc vay ngân hàng để sở hữu một căn nhà cả đời cho riêng mình.
Tôi không phủ nhận rằng vay mua nhà là một quyết định lớn và tiềm ẩn rủi ro. Không phải ai cũng đủ điều kiện tài chính để vay, càng không thể khuyên mọi người bất chấp khả năng chi trả mà lao vào nợ nần.
Nhưng điều khiến tôi tiếc là nhiều người chỉ nhìn thấy áp lực của khoản vay mà quên mất những áp lực của việc đi thuê nhà trong dài hạn.
Tiền thuê nhà là khoản chi không bao giờ dừng lại. Năm nay bạn thuê với giá 10 triệu đồng, sang năm chủ nhà có thể tăng lên 12 triệu, rồi 15 triệu. Giá thuê nhà hiếm khi đứng yên, nhất là ở các đô thị lớn. Sau 5-10 năm, số tiền bạn bỏ ra để thuê nhà có thể lên đến cả tỷ đồng, nhưng tài sản bạn sở hữu vẫn là con số không.
Trong khi đó, khoản trả góp ngân hàng lại đi theo chiều ngược lại. Những năm đầu đúng là rất áp lực, bởi tiền lãi còn cao. Nhưng theo thời gian, thu nhập dần tăng lên, dư nợ giảm xuống, số tiền lãi cũng sẽ bớt nặng nề theo từng tháng. Sau khoảng 5 năm kiên trì trả nợ, áp lực tài chính thường đã nhẹ đi rất nhiều. Càng về sau, số tiền phải trả càng giảm, trong khi giá trị tài sản của bạn vẫn còn đó, và ngày một tăng giá trị.
>> Bố mẹ vợ trách tôi ‘trẻ không mua nhà, về già hối hận’
Vấn đề ở đây không phải là mua nhà vì sợ giá tăng hay giảm, mà là những biến cố bất ngờ của cuộc sống. Tôi từng chứng kiến có người đang thuê nhà thì thất nghiệp. Chỉ vài tháng không có thu nhập là bắt đầu phải tính chuyện chuyển sang nơi ở rẻ hơn, hoặc vay mượn người thân để đóng tiền thuê. Có người nằm viện dài ngày, tiền tiết kiệm cạn dần nhưng chủ nhà vẫn đến kỳ thu tiền. Nhà thuê đương nhiên không thể “xin khất” mãi được.
Nếu đó là căn nhà của mình, mọi thứ có thể khác đi. Bạn vẫn có tài sản để thế chấp, để cơ cấu lại khoản vay, để bán khi cần thiết hoặc đơn giản là có một nơi để ở mà không phải lo bị yêu cầu dọn đi vì hết hợp đồng thuê. Tôi nghĩ, áp lực thuê nhà suốt 20-30 năm cũng là một dạng áp lực mà nhiều người chưa bao giờ tính đến.
Trong khi đó, những người bạn cùng lứa với tôi, chấp nhận vay mua nhà từ 5-7 năm trước, giờ đã trả được phần lớn khoản vay, thậm chí có người chỉ còn vài triệu đồng tiền gốc mỗi tháng. Thế nên, thuê nhà là lựa chọn hợp lý với nhiều người, đặc biệt khi công việc chưa ổn định hoặc khả năng tài chính chưa cho phép. Nhưng đừng tự đánh mất cơ hội mua nhà chỉ vì nỗi sợ mang tên “vay nợ”.
Cuộc sống luôn có những khoản chi mà chúng ta không thể tránh khỏi. Vấn đề là khoản tiền ấy đang giúp mình sở hữu một tài sản cho tương lai, hay chỉ đơn giản là chi phí để được ở nhờ trong căn nhà của người khác?
Tôi đang dự định mở một quán cà phê nhỏ theo mô hình "hát với nhau". Quán chỉ có dàn âm thanh, màn hình chiếu lời bài hát theo kiểu karaoke, khách nào thích thì đăng ký lên hát cho vui.
Liên quan đến bản quyền âm nhạc khi kinh doanh nhà hàng, quán ăn, tôi có thắc mắc là nếu chỉ mở karaoke từ YouTube cho khách hát thì có phải xin phép hoặc trả tiền bản quyền không? Nếu mua đầu karaoke đã có hàng chục nghìn bài hát thì liệu khoản tiền mua thiết bị đã bao gồm chi phí bản quyền hay chưa?
Mức phí đối với một quán cà phê nhỏ có khác gì so với quán karaoke chuyên nghiệp hay không? Tôi rất hy vọng những bạn có kinh nghiệm chia sẻ và hướng dẫn giúp tôi trường hợp này, xin chân thành cảm ơn.
Căn cứ theo các quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, luật sư chỉ ra quán cà phê bị ràng buộc bởi các quy định về quyền tài sản thuộc quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc và quyền liên quan với bản ghi âm, ghi hình.
Với quyền tác giả, việc phát nhạc tại quán cà phê là hành vi "biểu diễn tác phẩm trước công chúng gián tiếp". Đây là quyền tài sản độc quyền của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả. Do đó, khi khai thác và sử dụng quyền này, quán cà phê phải được sự cho phép và trả tiền bản quyền, cùng các quyền lợi vật chất khác (nếu có). Luật sư lưu ý thêm đa số các nền tảng phát nhạc không được cấp quyền đại diện thu tiền bản quyền tác phẩm.
Kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 vừa rồi, tôi chi khoảng 20 triệu cho chuyến du lịch của gia đình ba người. Điều đáng nói là chúng tôi vẫn đang ở nhà thuê. Khi biết chuyện, không ít người quen của tôi nói rằng: "Chi tiêu như vậy là lãng phí", hay "sao không để dành tiền mua nhà, nghỉ lễ ở nhà cho đỡ tốn?".
Thực ra, tôi đã có nhiều năm sống với tâm lý phải dành dụm, phải tích lũy càng nhiều càng tốt để hướng tới việc sở hữu một căn nhà của riêng mình. Nhưng càng chạy theo mục tiêu đó, tôi càng nhận ra cuộc sống của mình trở nên căng thẳng, mệt mỏi, bế tắc. Những dịp nghỉ lễ đáng lẽ là thời gian để nghỉ ngơi, lại biến thành những ngày quanh quẩn trong nhà, vì "đi đâu cũng tốn kém".
Năm nay, dù thu nhập của hai vợ chồng ở Sài Gòn vẫn loanh quanh 30 triệu một tháng, nhưng tôi quyết định làm khác đi. Tôi muốn cả gia đình có một chuyến đi chơi thực sự, dù không quá xa xỉ nhưng đủ để thay đổi không khí, để vợ chồng và con có thời gian bên nhau đúng nghĩa.
20 triệu không phải là số tiền nhỏ với gia đình tôi. Đó là cả một khoản tích góp lớn. Nhưng đổi lại, chúng tôi có những ngày không phải vội vã, không phải lo công việc, không phải tính toán từng đồng chi tiêu nhỏ lẻ. Con tôi lần đầu được trải nghiệm những điều mới mẻ, vợ tôi có những khoảnh khắc thư giãn hiếm hoi, còn tôi thì thấy mình thực sự được nghỉ.
>> Vợ chồng lương 30 triệu không bám trụ nổi Sài Gòn
Có người sẽ nói, những thứ đó không "cụ thể" như một khoản tiền tiết kiệm. Nhưng với tôi, ký ức và trải nghiệm cũng là một dạng tài sản, chỉ là không thể đo đếm ngay lập tức.
Tôi không phủ nhận tầm quan trọng của việc tiết kiệm, càng không đánh giá thấp mục tiêu mua nhà. Nhưng nếu vì một mục tiêu trong tương lai mà đánh đổi hết những niềm vui ở hiện tại, tôi thấy không đáng. Bởi không ai biết chắc mình sẽ mất bao lâu để đạt được mục tiêu đó, và trong quãng thời gian ấy, mình đã bỏ lỡ bao nhiêu khoảnh khắc đáng nhớ?
Tiết kiệm không có nghĩa là phải sống dè sẻn đến mức tự tước đi những trải nghiệm của bản thân và gia đình. Với tôi, việc "hưởng thụ trước mắt" trong khả năng cho phép cũng là một cách để cuộc sống có ý nghĩa hơn. Chuyến đi vừa rồi khiến tôi cảm thấy gia đình mình gắn kết hơn, bản thân tôi nhẹ nhõm hơn. Và đôi khi, chỉ cần vậy cũng đã đủ để thấy số tiền bỏ ra là xứng đáng.
Có thể lựa chọn của tôi không phải dành cho tất cả mọi người. Nhưng nếu cứ mãi chờ "khi nào đủ điều kiện" mới cho phép mình tận hưởng cuộc sống, thì có lẽ sẽ chẳng bao giờ là đủ. Bởi sống không chỉ là tích lũy cho tương lai, mà còn là biết cách tận hưởng hiện tại, trong giới hạn mình có thể.
Đọc bài viết "Lời ca khúc 'Người Việt mình thương nhau' gây tranh luận" và các bình luận của độc giả bên dưới, tôi xin có vài ý kiến như sau:
Tác giả rõ ràng đã hiểu sai về bản chất của một ẩn dụ. Đa số độc giả đã phản biện rất sắc bén và phân tích rất hợp tình hợp lý. Tín hiệu đáng mừng là tác giả cũng đã cầu thị, nhận ra sai lầm và sửa chữa.
Nếu không, một nhận thức, một thông điệp sai lệch được lan truyền mà không ai phản biện sẽ rất nguy hiểm cho nhận thức chung của cộng đồng.
Rộng hơn chút, tôi nghĩ tiếp đến việc tại sao nhiều bài hát lại có sức sống bền bỉ trong lòng người nghe. Ngoài giai điệu hay, phần lớn là do ca từ có thể chạm đến và thấm đẫm vào những tầng tư duy và cảm xúc sâu xa, chạm vào bản ngã của người nghe.
Khi ca từ diễn tả đúng tâm trạng mà người nghe không thể tự gọi tên, bài hát đó trở thành một "người tri kỷ". Những câu hát giàu tính trải nghiệm thường dễ dàng đi sâu vào lòng người.
Muốn vậy, người nhạc sĩ không chỉ phải giỏi về giai điệu, ngôn từ, mà còn phải am tường về văn hóa, triết học, đồng thời có đủ trải nghiệm về cảm xúc để truyền tải đến người nghe, đồng thời người nghe cũng phải có những hiểu biết nhất định tương ứng để thấu cảm.
Làm thế nào để hình thành nên những tư duy ngôn ngữ, sự thấu cảm đó ở mọi người, đặc biệt là những người trẻ còn đang đi học?
Tôi nghĩ đến vai trò của môn Ngữ Văn, và phần nào đó là những nội dung triết học trong trường học. Học Văn không chỉ để phân tích một tác phẩm, hay thuộc lòng một đoạn thơ mà còn là cách để rèn tư duy ngôn ngữ, bồi đắp EQ, và nhận được các bài học về đạo đức và triết lý nhân sinh.
Tác giả bài hát (có thể) bất ngờ "dở Văn" để viết nên câu hát tối nghĩa, nhưng những độc giả phản biện đã rất thông hiểu mới có thể đưa ra ý kiến phản biện xác đáng.
Còn bạn, bạn nghĩ môn Văn có quan trọng trong cuộc sống không? Và việc dạy, học văn ở trường học hiện nay đã phát huy đúng vai trò chưa? Hãy chia sẻ ý kiến cùng tôi.
