Báo Thanh Niên ghi lại những ý kiến, đề xuất của các nhà làm giáo dục, về câu chuyện năng lực của các hiệu trưởng trường học sau sáp nhập.
Trước đây, hiệu trưởng điều hành một nhà trường có không gian tương đối tập trung, đội ngũ ổn định và văn hóa tổ chức đã được hình thành qua nhiều năm. Sau sáp nhập, họ có thể phải quản lý nhiều điểm trường, nhiều nhóm giáo viên với những truyền thống khác nhau, số lượng học sinh lớn hơn và hệ thống quan hệ rộng lớn, phức tạp hơn với phụ huynh, chính quyền địa phương cũng như cộng đồng. Nếu vẫn quản trị theo tư duy của một trường học đơn lẻ, rất khó để một tổ chức đa điểm trường vận hành đồng bộ và phát triển bền vững.
Do đó, khó khăn lớn nhất sau sáp nhập không phải là khoảng cách địa lý giữa các cơ sở mà là khoảng cách về văn hóa tổ chức.
Mỗi tập thể đều mang theo lịch sử phát triển, truyền thống nghề nghiệp và những giá trị đã được vun đắp qua nhiều thế hệ. Nếu thiếu một chiến lược quản trị phù hợp, những khác biệt ấy rất dễ trở thành rào cản trong phối hợp, tạo nên tâm lý “trường cũ – trường mới”, “người cũ – người mới”. Vì vậy, thành công của quá trình sáp nhập cần được đo bằng cả khả năng hình thành một cộng đồng giáo dục mới, nơi mọi thành viên cùng chia sẻ mục tiêu phát triển và cùng nhận mình là một phần của ngôi trường chung.
Do đó, theo tôi, trong bối cảnh đó, vai trò của hiệu trưởng cũng cần được nhìn nhận theo một cách tiếp cận khác. Nếu trước đây, hiệu trưởng được đánh giá chủ yếu qua năng lực điều hành công việc hằng ngày thì nay yêu cầu ấy đã mở rộng sang năng lực lãnh đạo sự thay đổi. Những điều này đòi hỏi hiệu trưởng phải biết kết nối con người trước khi kết nối bộ máy.
Đồng thời, trong một nhà trường có nhiều điểm trường, hiệu trưởng không thể có mặt ở mọi nơi để trực tiếp giải quyết từng công việc như trước đây. Điều bảo đảm cho sự vận hành thông suốt của tổ chức không phải là sự có mặt của người đứng đầu, mà là chất lượng của hệ thống quản trị được thiết kế.
Do đó, cần một hệ thống có quy trình rõ ràng, cơ chế phân quyền hợp lý, dữ liệu được cập nhật kịp thời và đội ngũ quản lý trung gian đủ năng lực sẽ giúp hiệu trưởng dành nhiều thời gian hơn cho những quyết định mang tính chiến lược thay vì bị cuốn vào các công việc sự vụ.
Bên cạnh đó, điều cần được đổi mới trong thời gian tới không chỉ là chương trình bồi dưỡng hiệu trưởng mà trước hết là cách tiếp cận đối với vai trò của người đứng đầu nhà trường. Hiệu trưởng của giai đoạn sau sáp nhập cần được chuẩn bị để trở thành người dẫn dắt sự thay đổi, có khả năng kiến tạo văn hóa tổ chức, thiết kế hệ thống quản trị, khai thác dữ liệu phục vụ điều hành và huy động các nguồn lực xã hội cùng tham gia phát triển nhà trường.
Là người làm giáo dục 20 năm nay, có quãng thời gian trực tiếp vận hành trường tư liên cấp, tôi ủng hộ tinh thần không sắp xếp một cách cơ học chỉ nhằm giảm đầu mối, mà gắn sắp xếp với đổi mới quản trị nhà trường, lấy người học làm trung tâm. Song, chúng ta cần nhìn nhận rõ hơn những khoảng trống và những việc cần làm.
Một hiệu trưởng giỏi của một trường đơn lẻ thường quản lý bằng sự hiện diện trực tiếp. Đi một vòng sân trường, họ đã cảm được ngôi trường hôm ấy ngay lập tức: Tiếng ồn giờ ra chơi có gì bất thường không, ánh mắt một cô giáo chủ nhiệm có mệt mỏi hơn tuần trước không, phòng thí nghiệm dột nước đã được sửa chưa… Mọi vấn đề đều trong tầm mắt, trong tầm tay.
Nhưng người đứng đầu một hệ thống nhiều phân hiệu không còn đặc quyền đó. Họ phải lãnh đạo qua các tầng trung gian, nắm bắt diễn biến qua dữ liệu và báo cáo thay vì qua ánh mắt, thiết kế cơ chế và quy trình chuẩn hóa thay vì xử lý từng sự vụ, điều hòa những nền văn hóa từng phân hiệu vốn có lịch sử riêng và những cộng đồng phụ huynh với kỳ vọng khác nhau. Một hiệu trưởng tại chỗ quen phản xạ “thấy là xử lý ngay” nay phải chịu đựng độ trễ của thông tin, phải học cách trao quyền và tin tưởng, chứ không phải trao việc rồi ôm lấy nỗi lo.
Theo quan sát của tôi, phần lớn cán bộ quản lý trường học hiện nay thường trưởng thành theo một hành trình: Dạy giỏi, làm tổ trưởng chuyên môn, lên phó hiệu trưởng, rồi hiệu trưởng, và vừa làm vừa học dần nghề quản lý. Con đường đó từng tạm đủ khi ngôi trường còn nhỏ, độ phức hợp còn thấp. Nhưng sẽ không còn đủ cho một tổ chức vài ngàn học sinh trải trên nhiều điểm trường.
Do đó, tôi cho rằng hệ thống các trường sư phạm và hệ thống bồi dưỡng thường xuyên cần nhanh chóng đưa năng lực lãnh đạo, quản trị tổ chức, quản trị hệ thống vào chương trình dành cho giáo viên: từ lãnh đạo đội nhóm, quản trị sự thay đổi, đến những nền tảng về tài chính, nhân sự và ra quyết định dựa trên dữ liệu của một tổ chức giáo dục. Chỉ khi bộ khung năng lực này hình thành tương đồng và nhất quán trong ít nhất là đội ngũ nòng cốt, một hệ thống trường mới có thể vận hành trơn tru.
Mặt khác, bồi dưỡng con người là chuyện của nhiều năm, mà ngày khai giảng thì đã ở trước mặt. Giải pháp ngắn hạn, theo tôi, nằm ở việc mạnh dạn hình thành bộ máy nhân sự vận hành mới, tương xứng với quy mô mới.
Bài học lớn nhất của tôi khi vận hành trường tư là: Một hệ thống trường hiện đại muốn hoạt động ổn phải có “hai cánh cân bằng”: hệ giáo viên và hệ nhân viên. Hệ nhân viên ấy cần được cấu trúc không khác gì một doanh nghiệp: nhân sự, tài chính, cơ sở vật chất và công nghệ, y tế và tâm lý học đường, giao tiếp và chăm sóc hàng nghìn phụ huynh, thậm chí cả truyền thông quảng bá và marketing… chứ không chỉ vài vị trí thiết yếu ghi trong biên chế. Khi đội ngũ nhân viên này đủ vững, giáo viên mới không phải ôm đồm thêm các công tác, sự vụ khác mà họ chưa quen, từ đó họ mới có thể toàn tâm toàn ý cho việc chuyên môn, dạy học, như vậy mới có thể thực sự quan tâm và lấy người học làm trung tâm.
Nội dung này được nêu trong hướng dẫn công tác tuyển sinh lớp 10 thường THPT công lập năm học 2026-2027 do Sở GD&ĐT TPHCM ban hành chiều 24/4.
Theo đó, thí sinh tham dự kỳ tuyển sinh vào lớp 10 thực hiện đăng ký hoàn toàn theo hình thức trực tuyến trên cổng tuyển sinh tại địa chỉ https://ts10.hcm.edu.vn.
Cụ thể, giai đoạn 1 diễn ra từ ngày 22/4 đến ngày 28/4, thí sinh đăng ký nguyện vọng vào các trường THPT công lập lớp thường.
Giai đoạn 2 từ ngày 4/5 đến ngày 8/5 là thời gian điều chỉnh nguyện vọng lần cuối.
Sở lưu ý ngay trong giai đoạn 1, thí sinh phải xác định và đăng ký tham dự thi đối với từng loại hình gồm hệ thường, chuyên và Đề án tiếng Anh 5695, với ít nhất 1 nguyện vọng cho mỗi loại hình.
Giai đoạn 2 chỉ cho phép điều chỉnh nguyện vọng đã đăng ký, không tiếp nhận đăng ký thi mới.
Sau khi kết thúc giai đoạn 2, Sở GD&ĐT TPHCM sẽ đồng bộ dữ liệu đăng ký nguyện vọng của thí sinh, tính toán khoảng cách từ nơi ở của thí sinh đến từng trường trong 3 nguyện vọng và cập nhật vào hệ thống quản lý thi của Sở.
Sở yêu cầu các cơ sở giáo dục có học sinh lớp 9 phải in danh sách kiểm dò, tổ chức tư vấn và lập biên bản đối với những học sinh có khoảng cách từ nơi ở thực tế đến trường đăng ký nguyện vọng vượt quá 10km đối với khu vực thuộc TPHCM và Bình Dương cũ, hoặc vượt quá 13km đối với khu vực thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ.
Đồng thời, nhà trường phải lưu trữ hồ sơ tư vấn để phục vụ công tác giải quyết khiếu nại và kiểm tra sau tuyển sinh.
Mỗi thí sinh được đăng ký 3 nguyện vọng vào tất cả các trường THPT công lập có tuyển sinh lớp thường trong năm học 2026-2027.
Các nguyện vọng được sắp xếp theo thứ tự ưu tiên từ trên xuống, trong đó nguyện vọng 1 là cao nhất. Khi trúng tuyển ở nguyện vọng nào, thí sinh phải học theo nguyện vọng đó và không được thay đổi thứ tự hoặc nội dung đã đăng ký.
Các cơ sở giáo dục có học sinh lớp 9 cũng có trách nhiệm nhắc nhở, giải thích rõ cho học sinh về các nguyện vọng, số lượng, thứ tự sắp xếp, đồng thời đặc biệt lưu ý về bài thi, cách tính điểm và các nội dung liên quan.
Căn cứ vào chỉ tiêu tuyển sinh, số lượng thí sinh đăng ký ở từng nguyện vọng và tổng điểm 3 bài thi, Sở sẽ xét duyệt và công bố điểm chuẩn của từng trường theo nguyên tắc điểm chuẩn nguyện vọng 2 không thấp hơn điểm chuẩn nguyện vọng 1, điểm chuẩn nguyện vọng 3 không thấp hơn điểm chuẩn nguyện vọng 2.
Trong một số trường hợp, điểm chuẩn giữa 3 nguyện vọng có thể bằng nhau tùy thuộc vào số lượng thí sinh đăng ký ở từng nguyện vọng.
Thí sinh trúng tuyển nguyện vọng nào sẽ học nguyện vọng đó và không được giải quyết thay đổi thứ tự nguyện vọng sau khi đã hết thời gian đăng ký theo quy định.
Các trường THPT chỉ được tiếp nhận học sinh trúng tuyển lớp 10 đúng theo danh sách mà Sở GD&ĐT đã xét duyệt thông qua hình thức nhận hồ sơ trực tuyến.
Nếu không trúng tuyển cả 3 nguyện vọng trong kỳ thi tuyển sinh, thí sinh có thể đăng ký xét tuyển lớp 10 tại các Trung tâm Giáo dục thường xuyên, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên, cơ sở giáo dục nghề nghiệp hoặc tham gia các loại hình giáo dục, đào tạo khác.
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026-2027 tại TPHCM sẽ diễn ra trong hai ngày 1-2/6 với 3 môn thi gồm ngữ văn, toán và ngoại ngữ. Trong đó, môn ngữ văn và toán có thời gian làm bài 120 phút, môn ngoại ngữ làm bài trong 90 phút.
Ngày 19-6, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM đã công bố điểm thi lớp 10 và điểm chuẩn vào lớp 10 chuyên và lớp 10 tích hợp. Nhiều phụ huynh, thí sinh thắc mắc vì sao Sở không công bố luôn điểm chuẩn lớp 10 thường?
Chiều 20-6, ông Nguyễn Văn Phong - Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, cho biết: "Việc chậm công bố điểm chuẩn lớp 10 không phải vì xử lý không kịp mà vì Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM đang nỗ lực giảm tối đa tỉ lệ 'ảo', đảm bảo quyền lợi cho thí sinh".
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, mỗi học sinh được đăng ký từ 5 - 8 nguyện vọng vào lớp 10, bao gồm 3 nguyện vọng vào lớp 10 đại trà và 2 nguyện vọng vào lớp 10 chuyên, hoặc 3 nguyện vọng vào lớp 10 đại trà và 3 nguyện vọng vào lớp 10 tích hợp...
Do đó Sở phải công bố điểm chuẩn lớp 10 chuyên, tích hợp trước để học sinh trúng tuyển xác nhận nhập học. Những em đã nhập học lớp 10 chuyên, tích hợp sẽ bị đưa ra khỏi danh sách xét tuyển vào lớp 10 đại trà.
"Việc này nhằm tránh tình trạng thí sinh "ảo", thí sinh đã đậu trường chuyên lại đậu cả trường đại trà. Việc chậm công bố điểm chuẩn là để chỗ học lớp 10 đại trà đến đúng với những học sinh thực sự cần" - ông Phong cho hay.
Trước khi TP.HCM sáp nhập, việc xét tuyển 3 nguyện vọng vào lớp 10 đại trà ở một số khu vực được thực hiện theo cách: xét hết nguyện vọng 1 rồi mới đến nguyện vọng 2, nguyện vọng 3.
Cách làm này có nhiều nhược điểm vì ở một số trường, toàn bộ chỉ tiêu có thể đã được xét hết ngay từ nguyện vọng 1, khiến nguyện vọng 2 và 3 gần như không còn cơ hội, gây thiệt thòi cho học sinh.
Đó là chưa kể phụ huynh phải chờ đợi kéo dài qua nhiều đợt xét tuyển, rất mệt mỏi.
Năm nay, sau khi TP.HCM sáp nhập, Ban Chỉ đạo thi lớp 10 đã thống nhất chuyển sang phương án xét đồng thời cả 3 nguyện vọng cùng lúc và công bố kết quả cùng lúc.
Được biết, năm nay là năm đầu tiên hệ thống xác nhận nhập học của thí sinh trúng tuyển vào 5 trường chuyên ở TP.HCM đồng bộ dữ liệu với nhau. Tức là trong cùng khoảng thời gian, những thí sinh trúng tuyển đồng thời vào Trường Phổ thông Năng khiếu, ĐH Quốc gia TP.HCM và 1 trong 4 trường THPT chuyên thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM (Lê Hồng Phong, Trần Đại Nghĩa, Hùng Vương (khu vực 2), Lê Quý Đôn (khu vực 3)) sẽ phải chọn nhập học 1 trong 5 trường trên.
Sau khi xác nhận nhập học vào trường nào thì hệ thống sẽ khóa mục xác nhận của học sinh này trên hệ thống ở những trường còn lại.
Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho biết việc dùng chung dữ liệu như trên giúp xác định chính xác lựa chọn của từng học sinh, loại bỏ tình trạng "xác nhận ảo" (một học sinh vừa giữ chỗ ở trường chuyên thuộc Sở và Trường Phổ thông Năng khiếu vừa giữ chỗ ở trường THPT đại trà).
Theo kế hoạch của Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, thí sinh trúng tuyển lớp 10 chuyên, lớp 10 tích hợp (theo Đề án 5695) cần xác nhận nhập học trực tuyến tại địa chỉ https://ts10.hcm.edu.vn từ nay đến 16h ngày 23-6-2026.
Thí sinh trúng tuyển thẳng đến nộp hồ sơ trực tiếp tại trường THPT trúng tuyển để trường thực hiện xác nhận hồ sơ trong thời gian quy định.
Phụ huynh và học sinh không hoàn thành thủ tục xác nhận trúng tuyển trong thời gian quy định được xem là từ chối trúng tuyển và chuyển sang chờ xét tuyển ở loại hình còn lại (lớp 10 thường).
Từ nay đến 16h ngày 23-6-2026, học sinh nộp hồ sơ phúc khảo bài thi tại trường THCS đã học (mẫu đăng ký phúc khảo tại đây). Trường THCS có học sinh đăng ký dự thi chịu trách nhiệm hướng dẫn học sinh cách thức đăng ký phúc khảo, bố trí nhân sự, cơ sở vật chất để tiếp nhận đơn phúc khảo thuận tiện cho học sinh.
Dự kiến ngày 30-6 sẽ công bố kết quả phúc khảo.
1% chỉ tiêu còn lại được trường Đại học Quốc tế (IU) tuyển thẳng theo quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo, theo đề án được trường công bố ngày 11/4.
Với phương thức xét tuyển tổng hợp, trường sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm học bạ, thi đánh giá năng lực. Tất cả đầu điểm được quy về thang 100 trước khi xét tuyển. Công thức tính điểm xét tuyển tổng hợp của trường Đại học Quốc tế năm 2026 như sau:
Điểm xét tuyển = (k1 x Điểm thi THPT quy đổi) + (k2 x Điểm thi đánh giá năng lực quy đổi) + (k3 x Điểm học bạ quy đổi) + Điểm cộng (nếu có) + Điểm ưu tiên (nếu có).
Trong đó, k1, k2, k3 là trọng số điểm từng thành phần, sẽ được trường công bố sau. Nếu thí sinh thiếu một hoặc nhiều thành phần điểm, trường áp dụng các hệ số quy đổi tương ứng để xét tuyển. Cụ thể như sau:
Bảng quy đổi IELTS và chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế sang điểm xét tuyển môn Tiếng Anh của trường Đại học Quốc tế như sau:
Điểm cộng dự kiến áp dụng cho thí sinh có chứng chỉ tiếng Anh, giải thưởng học sinh giỏi, nghiên cứu khoa học các cấp. Điểm ưu tiên thực hiện theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Năm ngoái, IU tuyển 2.000 sinh viên bằng các phương thức: Tuyển thẳng; Xét điểm thi tốt nghiệp THPT; điểm thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TP HCM. Trường lấy điểm chuẩn thi tốt nghiệp từ 23,44 đến 28,17 theo thang 30 điểm.
