Ngày 24/7, Mỹ bắt đầu thu thuế nhập khẩu với 60 nền kinh tế, sau cuộc điều tra kéo dài nhiều tháng, về chính sách của các đối tác trong việc ngăn lưu thông sản phẩm sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Thuế mới có hai mức là 10% và 12,5%, thay thế thuế 10% hết hiệu lực cùng thời điểm.
Trước đó vài ngày, Mỹ cũng bắt đầu thu thuế 25% với hàng hóa Brazil, với lý do nước này có hành vi thương mại không công bằng. Mức thuế mới ảnh hưởng tới 7-11 tỷ USD hàng xuất khẩu của Brazil sang Mỹ, theo ước tính của Chính phủ Brazil và Liên đoàn Công nghiệp Quốc gia Brazil (CNI). Con số này tương đương 18-26% kim ngạch xuất khẩu của Brazil sang Mỹ.
Hai chính sách thuế này đều dựa trên những cơ sở pháp lý từng được sử dụng để áp thuế trước đây.
Trên AFP, giới phân tích nhận định Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tìm ra cách vừa khôi phục hàng rào thuế nhập khẩu, vừa giúp chúng đứng vững hơn trước các thách thức pháp lý. “Các diễn biến tuần này cho thấy Tổng thống vẫn rất chuộng thuế nhập khẩu và công cụ này sẽ không biến mất chừng nào ông còn ở Nhà Trắng”, Wendy Cutler – Phó Chủ tịch cấp cao của Viện Chính sách Xã hội Châu Á nhận xét.
Tuần này, ông Trump còn thông báo sẽ áp thuế nhập khẩu lên tới 50% với hàng hóa Canada, với lý do nước này “phân biệt đối xử” sản phẩm của Mỹ. Thuế mới sẽ có hiệu lực sau một tháng.
Tuy nhiên, Josh Lipsky – nhà phân tích tại hãng tư vấn Atlantic Council cho rằng việc ông Trump sử dụng Điều 338 của Đạo luật Thuế nhập khẩu 1930 để áp thuế với Canada đáng lo ngại hơn. Do điều luật này chưa từng được áp dụng trước đây.
Bên cạnh đó, Lipsky cho rằng động thái của Mỹ chẳng khác nào sử dụng thuế nhập khẩu để “trừng phạt”, cho thấy Washington có ý định sử dụng các công cụ phi truyền thống trong thương mại. “Viêc này sẽ tạo ra bất ổn”, Scott Lincicome – nhà nghiên cứu tại của Viện Cato nhận định.
Ngày 24/7, các doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ đã nộp đơn kiện thuế nhập khẩu mới nhất của ông Trump lên Tòa án Thương mại Quốc tế ở New York. Họ cho rằng ông không có thẩm quyền để áp thuế này.
Thuế mới với 60 nền kinh tế được viện dẫn theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Cutler cho rằng khả năng các thuế này bị tòa án bác bỏ thấp hơn, vì Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đã xem xét cẩn thận các yêu cầu về thủ tục trước khi áp thuế.
Do các tòa án trước đây từng chấp nhận việc sử dụng Điều 301 để áp thuế, các lập luận phản đối chính sách thuế mới nhiều khả năng sẽ tập trung vào kết luận cuộc điều tra của chính phủ Mỹ – căn cứ cho quyết định áp thuế. “Tòa án thường không muốn đánh giá những vấn đề như vậy”, Lincicom nói.
Dù vậy, Lincicome cho rằng các cuộc điều tra trước đây có tính thực chất hơn nhiều. Ví dụ, cuộc điều tra nhằm vào Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu của ông kéo dài một năm trước khi chính quyền công bố áp thuế. Còn lần này, cuộc điều tra với 60 nền kinh tế, bao gồm các đối tác lớn như Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ, chỉ kéo dài khoảng bốn tháng.
Thuế nhập khẩu là trụ cột trong chính sách đối ngoại của ông Trump nhiệm kỳ này. Chỉ vài tháng sau khi trở lại Nhà Trắng, ông Trump tung ra hàng loạt biện pháp áp thuế đối với gần như toàn bộ đối tác thương mại của Mỹ. Tuy nhiên, cuối tháng 2, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ phần lớn chính sách thuế này. Các loại thuế nhập khẩu áp với từng ngành hàng, như nhôm, thép, xe hơi, không bị ảnh hưởng do viện dẫn cơ sở pháp lý khác.
Ngay sau đó, giới chức Mỹ công bố mở 2 cuộc điều tra về tình trạng dư thừa công suất công nghiệp tại 16 đối tác, và hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức liên quan 60 quốc gia. Cuộc điều tra này dựa trên Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 về các hành vi không công bằng. Cuộc điều tra với 16 đối tác vẫn chưa hoàn tất.
Nếu không có quyết định của tòa án, các mức thuế của Mỹ rất khó bị gỡ bỏ. Cựu Tổng thống Joe Biden vẫn giữ nguyên các mức thuế mà ông Trump áp lên hàng hóa Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu. Lipsky cho rằng kể cả khi một tổng thống tương lai muốn bãi bỏ các mức thuế của ông Trump, vấn đề hụt thu ngân sách cũng sẽ khiến việc này trở nên phức tạp.
Nhiều quốc gia từng hy vọng giai đoạn đỉnh điểm của căng thẳng thương mại đã qua. Nhưng hiện tại, họ có thể sẽ phải nghi ngờ điều đó. Chính quyền ông Trump đã đạt được 19 thỏa thuận khung hoặc hiệp định thương mại đối ứng. Tuy nhiên, nguy cơ xuất hiện thêm các mức thuế mới vẫn hiện hữu khi Washington đang điều tra 16 nền kinh tế, bao gồm Trung Quốc, EU và Nhật Bản, liên quan đến tình trạng dư thừa công suất công nghiệp.
“Chính phủ Mỹ đã cẩn thận để không vượt quá mức trần đã thống nhất trong các thỏa thuận song phương. Nhưng các đối tác vẫn lo ngại cam kết này có thể không được duy trì”, Cutler nói cho biết.
Chad Bown – nhà kinh tế học tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson cho rằng ông Trump đang bỏ lỡ cơ hội giải quyết những vấn đề lớn hơn, như Trung Quốc hạn chế xuất khẩu đất hiếm. “Các đối tác thương mại của Mỹ đang phải chiến đấu trên hai mặt trận, vừa đối phó thuế nhập khẩu của ông Trump, vừa tìm cách giải quyết biện pháp hạn chế xuất khẩu của Trung Quốc”, ông nói.
Nhiều nền kinh tế đã bày tỏ thất vọng với chính sách thuế mới của ông Trump. Tuy nhiên, chưa nước nào có dấu hiệu trả đũa, vì họ “hiểu rõ rằng điều đó có thể Mỹ tăng thuế nhập khẩu lên cao hơn”, Cutler nói.
Đóng cửa giao dịch ngày 2/7, thanh khoản thị trường TP HCM đạt hơn 17.200 tỷ đồng, giảm nhẹ so với phiên trước. Giao dịch có phần sôi động trong nửa đầu buổi sáng. Sau 10h30, dòng tiền vào chứng khoán chậm hơn cùng kỳ hôm qua khi thị trường có nhiều điểm rung lắc.
Như vậy, đây là phiên thứ 7 liên tiếp thanh khoản trên sàn HoSE dưới ngưỡng tỷ USD. Điều này cho thấy nhà đầu tư vẫn giữ tâm lý thận trọng. Song, trong bối cảnh áp lực điều chỉnh chưa vơi bớt, thanh khoản thấp cũng thể hiện áp lực bán trên thị trường không nhiều.
Giá trị giao dịch duy trì mức thấp trong phiên chứng khoán dao động khá mạnh quanh 1.860-1.870 điểm. Đồ thị VN-Index đổi màu xanh - đỏ nhiều lần trước khi đóng cửa ở trên 1.866 điểm, điều chỉnh nhẹ 0,9 điểm so với hôm qua. Dù vậy, chứng khoán đã đảo chiều sau hai phiên tích lũy điểm số trước đó.
Sàn HoSE có 162 cổ phiếu giảm giá, nhiều hơn so với 117 mã tăng. Mức chênh lệch không cao cho thấy thị trường đang giao dịch ở ngưỡng khá cân bằng, dòng tiền vẫn tìm đến những mã có câu chuyện tăng trưởng riêng.
Bất động sản là bệ đỡ cho chứng khoán khi là nhóm có chỉ số ngành tăng mạnh nhất. Trong đó, bộ đôi VIC của Vingroup và VHM (Vinhomes) hỗ trợ thị trường gần 7 điểm. Cổ phiếu Vingroup cũng tăng 1,5% lên 220.300 đồng một đơn vị, thanh khoản đạt hơn 557 tỷ đồng, đứng thứ hai toàn thị trường. Còn cổ phiếu Vinhomes tích lũy thêm 1,1% lên 150.400 đồng với thanh khoản gần 334 tỷ đồng.
Nhóm ngân hàng có hiệu suất kém hơn. Trong nhóm 10 mã ảnh hưởng xấu nhất tới VN-Index, có 6 đại diện đến từ ngành này. Dẫn đầu là VCB, theo sau còn có BID, TCB, LPB, CTG và STB.
Thị trường hôm nay còn chịu áp lực bởi diễn biến đảo chiều của khối ngoại khi họ bán ròng khoản 440 tỷ đồng. Lực xả hàng tập trung ở TCB, HPG, MSN, ACB và GMD, nhưng không chỉ nhận cổ phiếu nào bị bán ròng trên trăm tỷ. Ở chiều ngược lại, VIC là mã hút tiền nhà đầu tư nước ngoài nhất khi được mua ròng hơn 298 tỷ đồng.
Trước đó, Công ty Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) nhận định thị trường đang tích lũy dưới áp lực từ nhóm vốn hóa lớn. Lúc này, nhà đầu tư nên chờ kết quả kinh doanh quý II để tái cơ cấu danh mục. Nhóm phân tích này cho rằng chất lượng thị trường vẫn đang cải thiện, nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội ở các doanh nghiệp chất lượng tốt, định giá thấp hơn so với thị trường chung.
Tuy nhiên, SHS vẫn khuyến nghị nhà đầu tư duy trì tỷ trọng hợp lý. Mục tiêu giải ngân nên hướng tới các mã có nền tảng cơ bản tốt, dẫn đầu trong các ngành chiến lược, tăng trưởng vượt trội của nền kinh tế.
Từ 25/5, Công ty cổ phần Vinhomes triển khai chương trình cho khách đang sở hữu nguồn vàng nhàn rỗi có thể quy đổi thành tiền mặt để mua bất động sản của Vinhomes. Toàn bộ quy trình đổi vàng thành tiền hoặc ngược lại sẽ được thực hiện thông qua các công ty vàng bạc đá quý.
Như vậy, Vinhomes không trực tiếp nhận vàng của khách hàng mua nhà. Thay vào đó, các công ty vàng bạc đá quý sẽ chịu trách nhiệm định giá, quy đổi thành tiền. Nhà đầu tư dùng số tiền này để mua bất động sản của Vinhomes.
Về bản chất, đây không phải đổi vàng lấy nhà mà khách hàng tham gia chương trình trên sẽ bán đứt vàng với mức giá tại thời điểm mua nhà của Vinhomes.
Vinhomes khẳng định sau 5 năm, tùy vào biên độ lợi nhuận, khách hàng có thể lựa chọn một trong hai phương án sau. Thứ nhất là tiếp tục nắm giữ bất động sản của Vinhomes.
Thứ hai, nếu khách hàng trả nhà, họ có thể nhận lại khoản tiền tương đương 110% số vàng đã chuyển đổi. Trong trường hợp thứ hai này - sau 5 năm, giá trị bất động sản không tăng như kỳ vọng hoặc không còn nhu cầu nắm giữ nhà, khách hàng có thể trả lại nhà cho Vinhomes.
Sau đó, họ được hoàn lại đủ khoản tiền để mua lại số vàng đã bỏ ra ban đầu. Cùng với đó, khách hàng còn được nhận thêm khoản lãi tương đương 10% số vàng. Đại diện Vinhomes khẳng định công ty sẽ hoàn trả tiền khách hàng "theo giá vàng tại thời điểm sau 5 năm".
Ví dụ, tháng 5/2026, ông Bắc bán 50 lượng vàng SJC với giá quanh 160 triệu đồng mỗi lượng để nhận gần 8 tỷ đồng và mua một bất động sản vừa ra mắt của Vinhomes tại dự án ở Quảng Ninh. Đến tháng 6/2031, khi thấy giá nhà không như kỳ vọng, ông Bắc chọn trả lại căn nhà cho chủ đầu tư. Giả sử khi đó giá vàng lên 200 triệu đồng mỗi lượng, ông Bắc sẽ được hoàn khoảng 10 tỷ đồng, tương đương giá trị 50 lượng vàng ban đầu theo giá thị trường tại thời điểm 6/2031. Ngoài ra, ông còn nhận thêm khoản lãi tương đương 10% số vàng đã chuyển đổi, tức khoảng 1 tỷ đồng. Tổng giá trị tiền mà khách có thể nhận lại là 11 tỷ đồng.
Trong 5 năm sở hữu nhà theo chương trình quy đổi vàng này, khách hàng được quyền chuyển nhượng hợp đồng mua bán hoặc căn nhà. Bên nhận chuyển nhượng sẽ được kế thừa chương trình này. Vinhomes và các công ty vàng bạc đá quý sẽ hỗ trợ toàn bộ thủ tục liên quan.
Chính sách mới này được Vinhomes đưa ra trong bối cảnh Chính phủ từng nhiều lần yêu cầu Ngân hàng Nhà nước sớm có giải pháp để huy động vàng nhàn rỗi cùng với ngoại tệ trong dân để phục vụ nền kinh tế.
Theo dữ liệu Hội đồng Vàng thế giới (WGC) công bố năm ngoái, Việt Nam nằm trong nhóm tiêu thụ vàng cao nhất khu vực - bình quân mỗi năm tiêu thụ khoảng 55 tấn vàng. Tuy nhiên, theo giới chuyên môn, phần lớn lượng vàng này vẫn nằm trong két của người dân, một nguồn lực khổng lồ chưa được chuyển hóa thành vốn cho nền kinh tế.
Hiện tại, Vinhomes là chủ đầu tư lớn nhất thị trường bất động sản trong nước. Năm nay, công ty mở bán ba đại dự án gồm Hải Vân Bay (Đà Nẵng), Global Gate Hạ Long (Quảng Ninh) và Đô thị Đại học Quốc tế (TP HCM).
Từ nay đến cuối năm, doanh nghiệp họ Vingroup có thể đưa ra thị trường hàng nghìn sản phẩm nhà ở. Công ty đã đặt mục tiêu doanh thu 285.000 tỷ đồng và lãi hợp nhất sau thuế ở mức kỷ lục 60.000 tỷ cả năm nay.
Nhiều đại biểu quan tâm việc áp thuế với ô tô chạy bằng pin, dự thảo đề xuất tiếp tục ưu đãi mức thuế tiêu thụ đặc biệt từ 1-3% từ ngày 1-1-2026, sau đó điều chỉnh tăng mạnh lên mức 4-11% từ ngày 1-1-2031.
Đồng tình với chính sách miễn thuế với xe điện, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho rằng chính sách này giúp khuyến khích toàn dân sử dụng xe điện và chuyển đổi xanh. Tuy nhiên cần xem xét mặt trái của xe điện, khi các đô thị sử dụng xe nhiều hơn các tỉnh.
"Thực tế, các trạm sạc ở đô thị rất hạn chế. Nhiều chung cư tại Hà Nội và TP.HCM không cho sạc và để xe điện trong chung cư. Chưa kể, pin xe điện sau sử dụng có thể gây ra độc hại, đặt ra yêu cầu về xử lý. "Xe xăng không giảm thuế trong khi xe điện giảm nên cần phải có chính sách công bằng" - đại biểu Hòa nói.
Cùng quan điểm, đại biểu Đoàn Hùng Vũ (Đồng Tháp) cũng cho rằng tiếp tục ưu đãi thuế với xe điện là phù hợp khi ô nhiễm khí thải rất nghiêm trọng. Chính sách này cũng phù hợp định hướng tăng trưởng xanh, bảo vệ môi trường, thực hiện cam kết Net Zero và mở ra cơ hội phát triển ngành công nghiệp mới, thúc đẩy tăng trưởng.
Tuy nhiên quan tâm tới rủi ro ô nhiễm môi trường khi pin hư hỏng, hết hạn sử dụng, đại biểu Vũ cho rằng cùng với ưu đãi thuế, cần hỗ trợ phát triển trạm sạc, hạ tầng kỹ thuật và khuyến khích chuyển giao công nghệ sản xuất pin thân thiện môi trường. Ban hành quy định bắt buộc về thu hồi, tái chế pin, có điểm thu gom và đầu tư công nghệ tái chế...
Quan tâm tới lộ trình tăng thuế, đại biểu Tráng A Dương (Lào Cai) bày tỏ băn khoăn khi năm 2031 mức thuế tăng mạnh từ 4-11%. Theo ông, đây là mức điều chỉnh khá đột ngột, có thể làm gián đoạn phát triển của thị trường xe điện vốn đang hình thành và cần được nuôi dưỡng.
Cùng đó, quy định đang áp dụng chung với các loại xe có mục đích sử dụng khác nhau, như xe chở người và xe chở hàng... Do đó cần rà soát để đảm bảo tính chất công bằng về mục đích sử dụng, tránh việc áp dụng mức thuế chưa đảm bảo tính chất tiêu dùng và mục đích kinh doanh.
“Cần đặt thuế tiêu thụ đặc biệt trong tổng thể chính sách khác như phí trước bạ, hạ tầng sạc, tiêu chuẩn về môi trường. Nếu chỉ ưu đãi cho giai đoạn đầu tư, tăng thuế trong khi điều kiện hỗ trợ khác chưa hoàn thiện thì hiệu quả chính sách sẽ bị hạn chế" - đại biểu nêu.
Đồng tình, đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc (TP.HCM) cho rằng với biên độ thuế suất sau ưu đãi tăng gấp 3-4 lần tiềm ẩn nhiều vấn đề. Đó là tình trạng bất ổn thị trường, tâm lý mua chạy thuế, tạo 'sốt ảo' vào thời điểm cuối năm 2030 và nguy cơ sụt giảm nghiêm trọng sức mua, đóng băng thị trường từ đầu năm 2031 do giá xe tăng đột biến.
Thêm nữa, việc áp thuế cũng làm gián đoạn đầu tư hạ tầng trạm sạc, phá vỡ phương án tài chính, thu hồi vốn của các nhà đầu tư hạ tầng. Điều này dẫn đến nguy cơ đình trệ việc mở rộng mạng lưới trạm sạc.
Đại biểu cũng lo ngại việc áp thuế như trên gây suy giảm lợi thế thu hút FDI khi chu kỳ đầu tư dự án công nghiệp ô tô và pin lưu trữ thường kéo dài từ 7-10 năm. Biên độ biến động thuế quá lớn trong ngắn hạn (5 năm) sẽ làm giảm tính dự báo, khiến các nhà đầu tư quốc tế e ngại rủi ro và chuyển hướng dòng vốn.
Do đó đại biểu Trúc đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc điều chỉnh lộ trình tăng thuế theo cơ chế "bậc thang". Tức là thay vì áp dụng mức tăng đột biến vào năm 2031, cần chia nhỏ biên độ điều chỉnh tịnh tiến theo chu kỳ 2-3 năm.
Phương án này nhằm hạn chế cú sốc về giá, đảm bảo tính ổn định của thị trường, duy trì động lực phát triển hệ sinh thái giao thông xanh và bảo đảm nguồn thu ngân sách nhà nước bền vững.
