Ukraine truy nã chỉ huy lữ đoàn bị cáo buộc bắt cóc, giết người

Tổng thống Donald Trump tối 5/5 gây bất ngờ khi thông báo dừng Dự án Tự do, chiến dịch dẫn đường cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz, chỉ sau một ngày triển khai. Ông tuyên bố muốn "xem liệu thỏa thuận với Iran có thể được hoàn tất và ký kết hay không".

Việc ông Trump phát động chiến dịch Dự án Tự do hôm 4/5 đã châm ngòi cho cuộc đấu hỏa lực giữa hai bên, khiến eo biển Hormuz tiếp tục dậy sóng sau gần một tháng yên tĩnh nhờ lệnh ngừng bắn. Trong khi Mỹ tuyên bố tấn công loạt xuồng cao tốc Iran và hộ tống một số tàu hàng đi qua Hormuz, Iran phóng tên lửa, UAV vào cơ sở dầu khí trọng yếu của UAE và bị cáo buộc tập kích các tàu thương mại gần eo biển.

Giao tranh tái bùng phát đe dọa thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa hai bên. Vài giờ trước thông báo của ông Trump, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuyên bố chiến dịch dẫn đường tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz chỉ "tạm thời và mang tính phòng vệ", khẳng định lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì.

"Động thái của Tổng thống Trump cho thấy cánh cửa ngoại giao với Iran có thể vẫn chưa khép lại", Stephen Collinson, cây viết mảng chính trị của CNN, cho biết.

Theo Collinson, đây có thể là nhượng bộ chiến thuật của ông Trump nhằm mở đường cho đối thoại, một bước điều chỉnh để giảm nguy cơ đối đầu ngoài ý muốn, hoặc là một phần trong chiến lược gây áp lực tối đa mà ông chủ Nhà Trắng thường sử dụng.

Tạo dư địa cho ngoại giao

Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran. Trong thời bình, đây là tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh. Hormuz đã bị Iran phong tỏa gần như hoàn toàn ngay khi chiến sự bùng phát ngày 28/2, chỉ cho phép tàu của quốc gia "thân thiện" đi qua. Mỹ đáp trả bằng cách áp lệnh phong tỏa với mọi cảng biển Iran từ ngày 13/4.

Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, hàng trăm tàu và khoảng 20.000 thủy thủ đã không thể đi qua Hormuz trong suốt cuộc xung đột. Tổng thống Trump ngày 3/5 cho biết nhiều nước đã liên hệ với Mỹ đề nghị hỗ trợ và Washington triển khai chiến dịch Dự án Tự do để "giải cứu" những phương tiện mắc kẹt.

Đụng độ lập tức xảy ra khi Mỹ ngày 4/5 điều các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường đi qua eo biển Hormuz và hỗ trợ hai tàu treo cờ nước này rời khỏi đây.

"Tuy nhiên, các cuộc đụng độ này chỉ ở quy mô nhỏ và không leo thang, cho thấy cả hai bên đều không muốn quay lại một cuộc chiến toàn diện", Collinson nhận định.

Cách tiếp cận cũng phản ánh phong cách quen thuộc của Tổng thống Trump trong chính sách đối ngoại. Ông thường đẩy áp lực lên mức cao, sau đó bất ngờ để ngỏ cánh cửa đối thoại khi cho rằng đối phương đã bị đặt vào tình thế phải cân nhắc thỏa hiệp.

Mỹ dừng Dự án Tự do có thể là dấu hiệu cho thấy Washington và Tehran đang tìm cách khôi phục động lực ngoại giao, sau khi các cuộc đàm phán giữa hai bên tại Pakistan hồi tháng 4 rơi vào bế tắc, một bình luận viên quốc tế khác của CNN là Nic Robertson nhận định.

Robertson cho rằng việc Mỹ ngừng "hoạt động quân sự mang tính tấn công" quanh eo biển Hormuz có thể giúp những tiếng nói ôn hòa hơn trong chính quyền Iran trở lại bàn đàm phán.

Trong khi đó, Collinson cho biết cần có thời gian để đánh giá hiệu quả của chiến lược này, bởi Iran vẫn giữ quan điểm cứng rắn về chương trình hạt nhân và khả năng kiểm soát eo biển Hormuz, điểm mấu chốt trong tiến trình đàm phán.

"Diễn biến tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc liệu Tổng thống Trump và giới lãnh đạo Iran có sẵn sàng cho nhau một lối thoát để hai bên giữ thể diện hay không", Collinson bình luận.

Giảm rủi ro xung đột

Triển vọng đàm phán là yếu tố đáng chú ý, nhưng tình hình thực địa ở eo biển Hormuz cũng cho thấy Mỹ khó có thể duy trì chiến dịch "Dự án Tự do" lâu dài. Dù chịu thiệt hại đáng kể từ đầu xung đột, Iran vẫn đủ năng lực quân sự để siết kiểm soát Hormuz. Iran còn áp đặt quy định về cấp phép và thu phí đối với tàu qua lại eo biển, rải thủy lôi để gây sức ép.

Theo cựu quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ Jennifer Gavito, việc vô hiệu hóa toàn bộ năng lực mà Iran có thể triển khai dọc tuyến hàng hải này là "cực kỳ khó khăn", ngay cả khi Mỹ tìm cách thiết lập một hành lang an toàn qua Hormuz cho các tàu thương mại.

"Theo tôi, gần như không thể làm được điều đó", bà Gavito nói với Bloomberg.

Hải quân Mỹ có thể dễ dàng xác định và phá hủy các mục tiêu cố định của Iran ven eo biển, nhưng sẽ rất khó đối phó với các hệ thống vũ khí cơ động. Iran có thể giấu bệ phóng tên lửa chống hạm trong hệ thống hầm ngầm ven núi, trong khi máy bay không người lái được phóng từ xe tải, còn xuồng cao tốc và thủy lôi tạo ra những mối đe dọa khó lường trên mặt biển.

Trong một ngày thực thi, Dự án Tự do đã đẩy hải quân Mỹ vào thế đối đầu trực diện với lực lượng Iran. Chỉ cần một tính toán sai ở Hormuz, xung đột có thể nhanh chóng leo thang.

Cựu phó tư lệnh tác chiến hải quân Mỹ Joe Sestak cảnh báo Iran vẫn còn khoảng 5.000 thủy lôi có thể được triển khai nhanh chóng, và nếu Washington rà quét chúng, "Tehran hoàn toàn có thể rải thêm 50 hoặc 60 quả khác". Điều đó khiến nhiệm vụ bảo đảm an toàn tuyệt đối cho tuyến hàng hải trở thành cuộc chơi tiêu hao kéo dài, tốn kém và chưa có hồi kết.

"Liệu Mỹ có thể loại bỏ hoàn toàn các mối đe dọa đó hay không?", Collin Koh, nhà nghiên cứu tại Trường S. Rajaratnam về Nghiên cứu Quốc tế ở Singapore, đặt câu hỏi.

Bài toán hộ tống cũng không đơn giản. Trước chiến sự, có hơn 100 chuyến tàu thương mại đi qua Hormuz mỗi ngày, trong khi Mỹ hiện chỉ có khoảng 12 khu trục hạm trong khu vực và mới hộ tống thành công hai tàu mang cờ Mỹ. Khoảng cách giữa quy mô nhiệm vụ và năng lực triển khai thực tế là rất lớn.

Quan trọng hơn, Iran không nhất thiết phải phong tỏa hoàn toàn Hormuz để đạt mục tiêu. Chỉ cần khiến các chủ tàu, hãng bảo hiểm và giới vận tải biển cảm thấy rủi ro quá lớn, lưu lượng hàng hải qua khu vực cũng có thể sụt giảm mạnh.

"Bạn không cần phải chặn hoàn toàn giao thông. Bạn chỉ cần khiến mọi người phải nghĩ lại trước khi đi qua", Gavito nhận định.

Tuy nhiên, việc dừng chiến dịch hộ tống không đồng nghĩa Mỹ đã từ bỏ chính sách gây sức ép với Iran. Ngay trong thông báo của mình, Tổng thống Trump đã khẳng định Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa với các cảng Iran. Theo ông chủ Nhà Trắng, biện pháp này đang khiến nền kinh tế Iran chịu áp lực nặng nề, do không thể xuất khẩu dầu bằng đường biển.

Maisoon Kafafy, cố vấn cấp cao về chương trình Trung Đông tại viện chính sách Hội đồng Đại Tây Dương, cho rằng có nhiều kịch bản có thể xảy ra trong thời gian tới.

"Kịch bản tích cực nhất là sức ép quân sự hiện nay tạo ra đòn bẩy đủ lớn để thúc đẩy một thỏa thuận ngoại giao nghiêm túc, không chỉ giải quyết vấn đề lưu thông qua eo biển mà còn xử lý cả cấu trúc an ninh nền tảng phía sau", bà Kafafy nói với ABC.

"Kịch bản đáng lo ngại hơn là thế đối đầu kéo dài, trong đó mỗi bước leo thang của một bên lại thu hẹp không gian để bên kia xuống thang mà không bị xem là nhượng bộ", bà tiếp tục.

Theo cố vấn này, ngay cả khi các điều kiện cho phép hoạt động vận tải thương mại nối lại an toàn, lưu lượng tàu thuyền qua Hormuz sẽ cần nhiều thời gian để quay lại như trước đây.

"Những gián đoạn nguồn cung hàng hóa, từ năng lượng, phân bón đến nguyên liệu đầu vào cho công nghiệp, đang từng bước tái định hình dòng chảy thương mại toàn cầu theo cách khó có thể sớm trở lại như trước", bà Kafafy nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo Hãng tin Reuters ngày 8-7, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết lực lượng hải quân và không quân của nước này đã phối hợp thực hiện chiến dịch tấn công nhắm vào 85 địa điểm thuộc "các cơ sở quân sự quan trọng của Mỹ" ở Trung Đông.

Các cuộc tấn công đã đánh trúng căn cứ của Hạm đội 5 Hải quân Mỹ tại Bahrain và căn cứ không quân Ali Al Salem ở Kuwait.

IRGC gọi đây là "phản ứng ban đầu" trước việc Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn khi tiến hành các cuộc không kích nhằm vào căn cứ ven biển và một số cơ sở phi quân sự ở miền nam Iran hôm 7-7.

IRGC cũng cáo buộc Washington mở đợt tấn công vào thời điểm Iran tổ chức các hoạt động tang lễ dành cho cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei nhằm làm lu mờ "sự kiện lịch sử" của nước này.

Trước đó, quân đội Kuwait thông báo hệ thống phòng không nước này đang ứng phó với "các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (drone) thù địch", kêu gọi người dân tuân thủ các hướng dẫn an toàn và an ninh.

Theo ghi nhận của Đài Al Jazeera, còi báo động phòng không đã được kích hoạt trên khắp lãnh thổ Kuwait.

Tại Bahrain, Bộ Nội vụ nước này cũng xác nhận còi báo động đã vang lên, yêu cầu người dân "giữ bình tĩnh và di chuyển đến nơi an toàn gần nhất".

Bahrain hiện là nơi đặt trụ sở Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ - lực lượng phụ trách hoạt động tại vịnh Ba Tư, biển Đỏ và biển Ả Rập. Các căn cứ quân sự Mỹ tại Bahrain và nhiều nước Trung Đông đã nhiều lần trở thành mục tiêu của Iran trong cuộc chiến.

Ngoài ra, IRGC cũng thông báo hệ thống phòng không Iran vừa bắn hạ một drone MQ-9 của Mỹ trên bầu trời Khormuj, thuộc tỉnh Bushehr.

Người phát ngôn IRGC Hossein Mohbi cho biết chiếc drone bị đánh trúng và rơi xuống sau hành động mà ông mô tả là "cuộc tấn công trên không" của quân đội Mỹ.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo tờ Washington Post, các luật sư di trú đại diện cho giới siêu giàu đang đồng loạt khuyến cáo khách hàng không nên chi 15.000 USD để nộp đơn cho chương trình thị thực thẻ vàng của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Lý do được đưa ra là chương trình này chưa được Quốc hội phê chuẩn, đang vướng vào các vụ kiện tụng kéo dài và tiềm ẩn nhiều bất ổn về nghĩa vụ thuế.

Ngay cả luật sư di trú Michael Wildes - người từng đại diện cho Đệ nhất phu nhân Melania Trump - cũng từ chối hỗ trợ những khách hàng quan tâm đến sáng kiến này.

"Sẽ là phi đạo đức nếu tôi nhận lời đại diện cho họ", ông khẳng định.

Tại hội nghị đầu tư vào Mỹ - nơi quy tụ các luật sư di trú đại diện cho nhà đầu tư nước ngoài - diễn ra tuần trước ở Washington (Mỹ), tấm thẻ vàng gần như không được nhắc tới.

Theo Giám đốc điều hành Aaron Grau của hiệp hội thương mại đứng sau sự kiện, khi tiếp xúc với các nhà lập pháp tại Quốc hội, ý tưởng này chỉ nhận được những "cái lắc đầu ngán ngẩm".

Các nghị sĩ khẳng định không có ý định luật hóa sắc lệnh hành pháp liên quan đến thị thực thẻ vàng.

Cuối tháng 4, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick tiết lộ với các nhà lập pháp rằng đã có một người được phê duyệt thẻ vàng.

Thông tin này ngay lập tức làm dấy lên đồn đoán trong giới luật sư di trú, nhưng không ai xác nhận có liên quan.

Có ý kiến cho rằng ông Lutnick đang ám chỉ rapper Nicki Minaj - người từng đăng ảnh tấm thẻ vàng in hình ông Trump mà cô được tặng. Tuy nhiên, một quan chức cấp cao đính chính đó chỉ là vật kỷ niệm, không phải thị thực thật.

Chính quyền từ chối cung cấp thêm thông tin, nhưng hồ sơ tòa án từ một vụ kiện liên quan đã hé lộ con số thực tế: trong số 338 đơn yêu cầu, chỉ 165 người đóng phí để tiếp tục quy trình, và chỉ 59 người tiến tới bước điền hồ sơ của Bộ An ninh nội địa.

Tài liệu này cũng xác nhận người nộp đơn thẻ vàng không được ưu tiên hơn những người xin visa EB-1 hoặc EB-2 - vốn dành cho người có tài năng đặc biệt nhưng không đòi mức phí khổng lồ.

Trước thực tế đó, nhiều luật sư khuyến khích khách hàng cân nhắc các con đường định cư lâu bền hơn. Luật sư Ron Klasko cho biết với visa EB-5, nhà đầu tư chỉ cần bỏ ra 800.000 USD để được cấp quyền cư trú cho cả vợ/chồng và con chưa thành niên, với cơ sở pháp lý rõ ràng.

Ngược lại, chương trình thẻ vàng đòi 1 triệu USD cho đương đơn và thêm 1 triệu USD cho mỗi thành viên gia đình, có thể bị hủy bất cứ lúc nào bằng sắc lệnh hành pháp khác, và chưa có luật chính thức công nhận.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ