4 tháng sau khi lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng vì đòn không kích của Mỹ – Israel hôm 28/2, hàng triệu người Iran dự kiến tham gia tang lễ kéo dài suốt một tuần qua 5 thành phố để tưởng niệm ông. Giới chức Iran kêu gọi người dân đổ ra các tuyến đường để tôn vinh và tiễn biệt cố lãnh tụ trong thời gian này.
Giới chức Iran cho biết họ đã kích hoạt một trong những chiến dịch hậu cần quy mô nhất lịch sử quốc gia. Chính phủ huy động toàn bộ lực lượng, từ công chức, nhân viên trường đại học, công đoàn, lính cứu hỏa, binh sĩ, nhân viên cứu trợ cho đến các hội đoàn tôn giáo để tổ chức tang lễ và điều phối dòng người đổ về.
Ban tổ chức ước tính sẽ có hàng triệu tín đồ hành hương qua các thành phố và thánh địa tại Iran cũng như nước láng giềng Iraq để tiễn đưa cố lãnh tụ. Nhà chức trách nước láng giềng Iraq, nơi người Hồi giáo dòng Shiite chiếm đa số, nhận định lượng người đến viếng tại nước này cũng sẽ lên tới con số hàng triệu người.
Suốt hơn một tuần qua, truyền thông Iran liên tục đưa tin về công tác chuẩn bị cho lễ tang. Các ca khúc tưởng niệm và phim tài liệu về cuộc đời ông Khamenei thế chỗ cho những thông tin về cuộc đàm phán với Mỹ từng chiếm sóng trước đó.
Theo bình luận viên Mostafa Salem và Aida Karimi từ CNN, bằng việc tổ chức lễ tang hoành tráng như vậy, Iran dường như muốn gửi thông điệp đanh thép tới Mỹ và Israel rằng họ không những vẫn đứng vững sau cuộc xung đột mà còn muốn biến hình ảnh cố lãnh tụ trở thành biểu tượng cho tinh thần kiên cường của mình.
“Chúng ta phải đứng lên và lên tiếng mạnh mẽ trước toàn thế giới để tất cả mọi người biết rằng dân tộc Iran danh giá và cao quý không bao giờ im lặng trước áp bức cũng như quyết không để máu của Lãnh tụ Tối cao đổ xuống vô ích”, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nhấn mạnh trong thông điệp được truyền thông nhà nước đăng tải hôm 2/7.
“Một đại lễ tráng lệ sẽ chứng minh cho cả thế giới thấy khí phách vĩ đại của dân tộc chúng ta”, ông tuyên bố.
Ý nghĩa biểu tượng
Một chi tiết không thể bỏ qua là dụng ý sâu xa đằng sau việc Iran lựa chọn thời gian tổ chức lễ tang. Linh cữu ông Khamenei dự kiến được quàn cho người dân đến viếng vào đúng dịp nước Mỹ kỷ niệm 250 năm quốc khánh.
Toàn bộ đại lễ cũng diễn ra đúng vào tháng Muharram theo lịch Hồi giáo. Đối với người Shiite, đây là khoảng thời gian linh thiêng để tưởng niệm cái chết của giáo chủ Hussein, một trong các vị thánh dòng Shiite mà ông Khamenei được cho là có gốc gác huyết thống.
Ông Khamenei bị hạ sát từ hôm 28/2, ngay trong ngày đầu cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel với Iran. Dù vậy, tang lễ của ông lại được tổ chức như một cuộc diễu hành chiến thắng đi qua ba thành phố lớn tại Iran và hai thánh địa ở nước láng giềng Iraq.
Theo Sina Toossi, chuyên gia nghiên cứu cao cấp tại Trung tâm Chính sách Quốc tế, trụ sở tại Washington, điều này nhằm chứng minh cho những người ủng hộ rằng ông vẫn không thất bại, ngay cả khi đã nằm xuống.
“Việc bị hạ sát dưới tay Mỹ – Israel khiến ông Khamenei trở thành một biểu tượng mạnh mẽ hơn rất nhiều”, Toossi nói. “Ông Khamenei hiện được xây dựng như một lãnh đạo tôn giáo hy sinh vì lý tưởng, giống như các vị thánh dòng Shiite được tôn kính. Chính cái chết của ông lại trở thành bằng chứng thép cho thấy lý tưởng sống của ông là hoàn toàn đúng đắn”.
50 triệu ổ bánh mì
Iran mới chỉ hai lần tổ chức tang lễ với quy mô lớn như vậy trước đây. Đó là đám tang của người sáng lập Cộng hòa Hồi giáo Ruhollah Khomeini vào năm 1989 và của tướng Qassem Soleimani, tư lệnh lực lượng Quds, vào năm 2020. Do lượng người tham dự quá đông, cả hai tang lễ đều chứng kiến cảnh hỗn loạn và dẫn đến những vụ giẫm đạp gây chết người.
Giới chức Iran khi đó đã phải điều trực thăng vận chuyển linh cữu ông Khomeini sau khi đám đông người viếng quá khích lao vào giằng xé những tấm vải liệm trên quan tài.
Việc bảo vệ linh cữu lãnh tụ, điều phối hàng triệu người đến viếng cùng các phái đoàn quốc tế, cũng như tổ chức hàng loạt sự kiện lớn tại 5 thành phố thuộc hai quốc gia là thách thức vô cùng lớn. Nhiệm vụ này đòi hỏi một chiến dịch an ninh chưa từng có tiền lệ, trong bối cảnh Iran chưa hoàn toàn thoát khỏi bất ổn sau 4 tháng đối đầu Mỹ – Israel.
Chuỗi sự kiện tang lễ sẽ mở màn vào 6h ngày 4/7, khi linh cữu ông Khamenei được đặt trên một bục cao dựng bên trong Đại thánh đường Imam Khomeini Mosalla ở Tehran. Lực lượng cứu hỏa đã lắp đặt hơn 6.000 vòi phun nước tầm cao khắp quảng trường để hạ nhiệt cho đám đông dưới cái nắng tháng 7 oi bức.
Các sân bay quốc tế và nội địa của thủ đô sẽ đóng cửa trong những ngày diễn ra lễ tang, đồng thời người dân ở những thành phố mà linh cữu ông Khamenei đi qua cũng được nghỉ lễ.
Tehran, đô thị với 17 triệu dân, sẽ triển khai phương án phân luồng giao thông lớn chưa từng có khi cấm toàn bộ xe cá nhân gần khu vực cử hành lễ, đồng thời mở hơn 700 bãi đỗ xe để đón hàng triệu người dự kiến đổ về cùng lúc.
Lực lượng dân quân tình nguyện Basij cho biết 16 lò bánh mì lưu động sẽ được bố trí khắp thủ đô để nướng 50 triệu ổ bánh phục vụ người dân đến viếng.
Hiệp hội Trăng lưỡi liềm Đỏ cho hay Tehran cùng các thành phố lớn khác đã hoàn tất công tác chuẩn bị để đón dòng người về tưởng niệm. Theo truyền thông Iran, nhà chức trách đã huy động 2.500 xe cấp cứu, 21 trực thăng, 100 máy bay không người lái (UAV) cùng hàng nghìn nhân viên cứu hộ, đồng thời sẵn sàng hơn 20 bệnh viện, 500.000 lít dịch truyền và 20.000 phòng học để phục vụ khi cần thiết.
Chính quyền đã phát động một chiến dịch trên quy mô toàn quốc kêu gọi người dân nhường chỗ ở để đón tiếp người về chịu tang tại Tehran, Mashhad và Qom. Trong khi đó, các nhà thờ Hồi giáo, nhà thi đấu thể thao, công viên và trung tâm văn hóa tại thủ đô cũng được chuẩn bị sẵn sàng để làm nơi lưu trú cho hàng triệu người dự kiến đổ về thành phố dự tang lễ.
Phô trương sức mạnh
Sang ngày thứ ba, đoàn xe tang dự kiến di chuyển từ phía đông sang phía tây thủ đô. Sau đó, linh cữu của ông Khamenei sẽ được đưa đến thành phố thánh địa Qom để thực hiện thêm các nghi lễ khác trước khi di chuyển bằng máy bay tới các thánh tích Shiite tại Najaf và Karbala ở Iraq.
Cuối cùng, linh cữu sẽ được chuyển đến nơi an táng tại lăng mộ Imam Reza ở Mashhad, quê hương ông Khamenei.
Việc chuyển linh cữu cố lãnh tụ tối cao sang Iraq là cách để Iran cho thấy rằng họ luôn là một lực lượng không biên giới. Đây cũng là thông điệp mà Iran muốn khẳng định mạnh mẽ sau nhiều năm mở rộng tầm ảnh hưởng trong khu vực.
“Tín đồ của ông ấy trải khắp Iraq, Pakistan, Bahrain và các cộng đồng Shiite khác. Đó là lý do các nghi thức tiễn biệt ở Najaf và Karbala lại có ý nghĩa lớn đến vậy”, Toossi nhận xét. “Chúng làm bật lên cảm giác rằng đây không chỉ là tang lễ quốc gia của riêng Iran mà là một sự kiện mang tầm quốc tế”.
Giới chức Iran dự báo có khoảng 4 triệu đến 15 triệu người đến viếng, biến đây trở thành tang lễ lớn nhất trong lịch sử hiện đại. Họ cũng tuyên bố có tới 14.000 phóng viên, trong đó 900 nhà báo nước ngoài, sẽ đến đưa tin về sự kiện.
Phó Tổng thống Iran mô tả lễ tang cố lãnh tụ Khamenei là một trong những cột mốc quan trọng nhất thế kỷ, còn Bộ trưởng Nội vụ nước này khẳng định mục tiêu là tổ chức một lễ tiễn đưa lớn chưa từng có trong lịch sử quốc gia.
Ông Ali Akbar Pourjamshidian, chỉ huy Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) kiêm trưởng ban tổ chức, tuyên bố tang lễ này nhằm khẳng định sức mạnh của quốc gia trước cộng đồng quốc tế.
Một câu hỏi lớn hiện nay là liệu Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, con trai ông Ali Khamenei, có xuất hiện tại lễ tang hay không.
Bị thương trong cuộc tấn công của Mỹ – Israel, ông Mojtaba vẫn ẩn náu, giữ bí mật tung tích của mình kể từ khi xung đột nổ ra đến nay. Ông chỉ liên lạc với những người ủng hộ thông qua văn bản viết tay, chưa từng lộ mặt hay lên tiếng.
Tuần qua, khi được hỏi về việc liệu ông Mojtaba có xuất hiện tại lễ tang hay không, trưởng ban tổ chức đã né tránh câu hỏi và cho biết “vấn đề này không thuộc thẩm quyền của chúng tôi, quyết định hoàn toàn phụ thuộc vào văn phòng Lãnh tụ Tối cao”.
Việc ông Mojtaba xuất hiện sẽ là một dấu ấn quan trọng, giúp khẳng định tính chính danh của ông. Ngược lại, việc ông vắng mặt có thể làm gia tăng những hoài nghi trong và ngoài nước về tình trạng sức khỏe, cũng như dấy lên câu hỏi về việc ai thực sự đang điều hành đất nước.
Nhưng nếu ông thực sự vắng mặt tại tang lễ, Iran nhiều khả năng sẽ giải thích rằng đây là một biện pháp an ninh cần thiết.
Quân đội Iran đã đưa ra cảnh báo rằng họ không được phép để xảy ra bất kỳ sai lầm nào trong thời gian diễn ra tang lễ. Hôm 1/7, Ngoại trưởng Abbas Araghchi cũng tuyên bố Tehran sẽ đáp trả ngay lập tức và mạnh mẽ trước mọi mối đe dọa nhằm vào ban lãnh đạo nước này, sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz tuyên bố ông Mojtaba Khamenei đã “bị đưa vào tầm ngắm”.
Tin Gốc: Vnexpress
