Trong phiên tòa phúc thẩm xét xử hai cựu thiếu tướng quân đội và Nguyễn Văn Hậu (Hậu “Pháo”) diễn ra ngày 3-7, nhiều bị hại còn bày tỏ không muốn nhận tiền bồi thường và đề nghị tòa công nhận các hợp đồng đã ký với Tập đoàn Phúc Sơn.
Đối đáp lại, đại diện Viện kiểm sát giữ nguyên cáo buộc Nguyễn Văn Hậu phạm tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, đồng thời bác quan điểm cho rằng các nhà đầu tư là bên thứ ba ngay tình.
Sau khi đại diện Viện kiểm sát quân sự Trung ương công bố quan điểm luận tội và đề nghị mức án các bị cáo, chiều 3-7 luật sư cùng đại diện hàng trăm nhà đầu tư tham gia phần tranh luận.
Một diễn biến gây chú ý tại phiên tòa là phản ứng của gần 400 nhà đầu tư – những người được cơ quan tố tụng xác định là bị hại trong vụ án.
Trái với diễn biến thường thấy ở các vụ án lừa đảo, suốt quá trình xét hỏi và trong phiên tranh luận, nhiều nhà đầu tư liên tục khẳng định họ không bị lừa, không yêu cầu bị cáo Nguyễn Văn Hậu (cựu Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sơn) bồi thường như quan điểm của Viện kiểm sát.
Trong khi đó, Viện kiểm sát xác định cựu Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sơn chiếm đoạt hơn 7.000 tỉ đồng, nên đề nghị bị cáo phải bồi thường cho các nhà đầu tư.
Theo đại diện nhóm hơn 150 nhà đầu tư, việc họ ký kết hợp đồng được thực hiện với pháp nhân là Tập đoàn Phúc Sơn chứ không phải cá nhân Nguyễn Văn Hậu. Vì vậy, nghĩa vụ hoàn thành dự án, giao đất cho khách hàng phải thuộc về doanh nghiệp.
Nhóm nhà đầu tư cho rằng trong quá trình giao kết hợp đồng không có yếu tố gian dối. Dự án được giới thiệu công khai, dựa trên nhiều văn bản, quyết định liên quan đến quy hoạch, giao đất mà khách hàng có thể tiếp cận.
Họ cũng lập luận rằng ông Hậu không có mục đích chiếm đoạt tài sản của khách hàng. Số tiền huy động được, theo các nhà đầu tư, đã được doanh nghiệp sử dụng để đầu tư hạ tầng, giải phóng mặt bằng, nộp tiền sử dụng đất và triển khai dự án.
Theo các nhà đầu tư, nếu Hậu sử dụng tiền của khách hàng sai mục đích hoặc chuyển sang đầu tư dự án khác thì đó là trách nhiệm của doanh nghiệp với công ty, chứ không làm thay đổi bản chất quan hệ dân sự giữa doanh nghiệp với khách hàng.
Nhiều người còn cho rằng con số hơn 7.000 tỉ đồng mà Viện kiểm sát xác định mới chỉ phản ánh số tiền đã nộp, chưa tính đến thiệt hại do mất cơ hội đầu tư suốt hơn 10 năm qua.
Theo họ, đất được mua từ hơn một thập niên trước, đến nay giá trị đã tăng nhiều lần. Nếu các hợp đồng bị tuyên vô hiệu và khách hàng chỉ được nhận lại số tiền đã đóng thì quyền lợi sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, trong khi dự án vẫn có thể tiếp tục được triển khai.
Từ đó, các nhà đầu tư đề nghị hội đồng xét xử công nhận hiệu lực các hợp đồng đã ký, đồng thời làm rõ dòng tiền khách hàng đã nộp cho doanh nghiệp được sử dụng ra sao và ai là người hưởng lợi trong suốt thời gian qua.
Đồng quan điểm, luật sư bảo vệ quyền lợi cho hàng trăm nhà đầu tư đề nghị tòa xác định họ là bên thứ ba ngay tình thay vì bị hại.
Theo luật sư, trước khi ký hợp đồng, khách hàng đã kiểm tra nhiều hồ sơ, quyết định về quy hoạch, giao đất có xác nhận của cơ quan nhà nước nên hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng tính hợp pháp của dự án, “không thể biết và cũng không buộc phải biết những sai phạm phát sinh sau này”.
Đối đáp với quan điểm của các nhà đầu tư và luật sư, đại diện Viện kiểm sát quân sự Trung ương giữ nguyên cáo buộc Nguyễn Văn Hậu phạm tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Theo Viện kiểm sát, khu đất tại sân bay Nha Trang thời điểm đó chưa đủ điều kiện để triển khai dự án như quảng cáo. Bị cáo biết rõ tình trạng pháp lý khu đất mới dừng ở chủ trương, chưa hoàn tất các thủ tục thu hồi, giao đất nhưng vẫn chỉ đạo nhân viên quảng bá dự án đã đầy đủ pháp lý để ký hợp đồng và huy động vốn từ khách hàng.
Đại diện cơ quan công tố cho rằng chính hành vi trên của Hậu đã cấu thành yếu tố gian dối, khiến các giao dịch dân sự vô hiệu. Vì vậy, Hậu phải có trách nhiệm bồi thường toàn bộ thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra.
Viện kiểm sát cũng bác quan điểm cho rằng các nhà đầu tư là bên thứ ba ngay tình. Theo cơ quan công tố, khi hành vi của bị cáo được xác định là lừa đảo thì tư cách tố tụng của người mua đất phải là bị hại theo quy định pháp luật.
“Việc các bị hại từ chối nhận tiền bồi thường là quyền của họ, nhưng cơ quan tiến hành tố tụng vẫn có trách nhiệm xác định đúng bản chất vụ án và giải quyết trách nhiệm dân sự theo quy định”, đại diện Viện kiểm sát nêu quan điểm.
Trong phần luận tội buổi sáng cùng ngày, Viện kiểm sát cũng xác định mọi hoạt động của Tập đoàn Phúc Sơn đều do Nguyễn Văn Hậu chi phối. Do đó, trách nhiệm bồi thường thuộc về bị cáo Hậu.
Ngoài việc đề nghị xử lý trách nhiệm hình sự đối với các bị cáo, Viện kiểm sát còn kiến nghị tỉnh Khánh Hòa tiếp tục hoàn thiện các thủ tục cần thiết để đưa dự án tại khu sân bay Nha Trang vào khai thác theo quy định.
Trong quá trình đại diện Viện kiểm sát nêu quan điểm đối đáp, phía dưới nhiều nhà đầu tư không giữ được bình tĩnh bày tỏ cảm xúc phản đối, khiến chủ tọa nhiều lần phải yêu cầu họ giữ trật tự.
Kết thúc phần tranh luận, hội đồng xét xử cho biết sẽ nghị án kéo dài và dự kiến tuyên án vào chiều 6-7.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ vừa ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Vũ Công Giang (SN 1989, trú tại phường Vĩnh Yên) về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Theo kết quả điều tra, Giang nguyên là cán bộ tín dụng của 1 ngân hàng thương mại cổ phần - Chi nhánh Vĩnh Phúc.
Quá trình làm việc, thay vì thực hiện các thủ tục cho vay theo đúng quy định của ngân hàng, Giang lợi dụng sự tin tưởng của một số khách hàng có nhu cầu vay vốn để thực hiện hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản.
Cụ thể, Giang đưa ra thông tin rằng cần thực hiện các thủ tục liên quan đến quyền sử dụng đất để hoàn thiện hồ sơ vay vốn. Sau khi tạo được lòng tin, đối tượng này làm thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đất của khách hàng sang tên người khác do mình mượn tên đứng hộ.
Sau khi nắm quyền kiểm soát các tài sản này, Giang tiếp tục sử dụng để làm thủ tục vay vốn ngân hàng, cầm cố, vay tiền hoặc chuyển nhượng cho người khác nhằm chiếm đoạt tiền của bị hại.
Bước đầu, cơ quan điều tra xác định Vũ Công Giang chiếm đoạt số tiền hơn 10 tỷ đồng của nhiều bị hại.
Công an đang tiếp tục điều tra mở rộng vụ án, làm rõ toàn bộ hành vi phạm tội, xác định số tiền chiếm đoạt cũng như các cá nhân, tổ chức có liên quan để xử lý theo quy định pháp luật.
Qua vụ việc, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác khi thực hiện các giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất, đặc biệt là các thủ tục vay vốn, thế chấp hoặc chuyển nhượng tài sản.
Trước khi ký kết các loại hợp đồng, giấy tờ có liên quan đến quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản, người dân cần đọc kỹ nội dung, tìm hiểu rõ bản chất giao dịch; đồng thời yêu cầu tổ chức tín dụng, công chứng và cơ quan có thẩm quyền giải thích đầy đủ quyền, nghĩa vụ pháp lý của mình.
Người dân tuyệt đối không ký các giấy tờ chuyển nhượng, ủy quyền hoặc các văn bản có nội dung làm thay đổi quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản khi chưa hiểu rõ nội dung hoặc chỉ dựa trên lời hứa hẹn, cam kết bằng miệng của người khác.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đề nghị những cá nhân đã từng giao dịch với Vũ Công Giang theo phương thức, thủ đoạn nêu trên hoặc phát hiện các trường hợp có dấu hiệu tương tự, chủ động liên hệ với cơ quan điều tra để được hướng dẫn, giải quyết theo quy định của pháp luật.
Ngày 29-5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đã thi hành lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp đối với Phan Tấn Đạt (39 tuổi, ngụ phường Tân Đông Hiệp), Lê Sơn Vân Lâm (27 tuổi, ngụ tỉnh Gia Lai), Nguyễn Đình Huy (30 tuổi, ngụ phường Bình Trị Đông), Huỳnh Minh Hoàng (29 tuổi, tỉnh Tây Ninh) và Nguyễn Đỗ Thành (20 tuổi, ngụ tỉnh Gia Lai) về hành vi “cướp tài sản”.
Riêng Trần Bá Dân (33 tuổi, ngụ tỉnh Ninh Bình) bị bắt để điều tra hành vi “không tố giác tội phạm”.
Trước đó vào khoảng 13h30 ngày 26-5, Công an phường Tân Đông Hiệp, TP.HCM tiếp nhận tin báo của bà T.T.L. (48 tuổi) về việc một nhóm đối tượng sử dụng búa đập vỡ tủ kính để cướp vàng rồi nhanh chóng tẩu thoát.
Theo trình báo ban đầu, nhóm trên đã cướp đi 23 sợi dây chuyền vàng, trị giá khoảng 770 triệu đồng.
Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Ban giám đốc Công an TP chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự khẩn trương phối hợp các đơn vị nghiệp vụ khám nghiệm hiện trường, tổ chức truy xét nóng các đối tượng gây án.
Bằng các biện pháp nghiệp vụ quyết liệt, chỉ trong thời gian 48 giờ, Công an TP.HCM đã phối hợp Cục Cảnh sát hình sự - Bộ Công an và Phòng Cảnh sát hình sự công an các tỉnh Tây Ninh, Đồng Tháp, Bình Định, Đồng Nai bắt giữ Phan Tấn Đạt, Lê Sơn Vân Lâm, Nguyễn Đình Huy, Huỳnh Minh Hoàng, Nguyễn Đỗ Thành và Trần Bá Dân.
Tại cơ quan công an, các nghi phạm khai nhận do thiếu nợ và cần tiền tiêu xài nên Đạt nảy sinh ý định cướp tiệm vàng.
Đạt đã sử dụng các hội nhóm trên mạng xã hội để tìm kiếm đồng phạm, sau đó liên lạc, trao đổi kế hoạch.
Sau khi thống nhất kế hoạch, nhóm này đã khảo sát tiệm vàng Kim Thành An Phú 2 do nhận thấy khu vực này vào buổi trưa ít người qua lại, không có bảo vệ và thuận lợi cho việc tẩu thoát.
Các đối tượng chuẩn bị búa, bao tay, xe mô tô, thuê khách sạn để bàn bạc phương án thực hiện hành vi phạm tội. Theo phân công, 3 người trực tiếp vào tiệm vàng đập kính cướp tài sản, những người còn lại đứng ngoài nổ sẵn máy xe chờ hỗ trợ tẩu thoát.
Khoảng 13h ngày 26-5, các nghi phạm đi xe mô tô đến tiệm vàng Kim Thành An Phú 2. Tại đây, 2 người cầm búa xông vào đập vỡ tủ kính trưng bày vàng rồi nhanh chóng lấy tài sản. Khi bị chủ tiệm và người thân phản ứng, chúng lập tức lên xe đồng bọn chờ sẵn để bỏ trốn.
Sau khi gây án, nhóm này di chuyển đến khu vực thuộc phường Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai để thay quần áo, phi tang phương tiện, hung khí và các vật dụng liên quan nhằm tránh bị phát hiện. Sau đó cả nhóm chia số vàng cướp được, rồi bỏ trốn về nhiều địa phương khác nhau.
Qua quá trình điều tra, lực lượng công an đã thu giữ 11 sợi dây chuyền vàng, hơn 127 triệu đồng tiền mặt, 4 xe mô tô, 7 điện thoại di động cùng nhiều tang vật, phương tiện, trang phục các đối tượng sử dụng để gây án.
Cơ quan công an đã tiến hành trao trả số tài sản thu hồi được cho bị hại theo quy định.
Hiện Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP.HCM đang tiếp tục mở rộng điều tra, truy thu số tài sản còn lại đã bị các đối tượng tẩu tán, đồng thời củng cố hồ sơ, xử lý nghiêm các đối tượng theo quy định pháp luật.
Chiều 20/5, hai cựu Cục trưởng An toàn thực phẩm Bộ Y tế Nguyễn Thanh Phong và Trần Việt Nga cùng 33 người được Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại Hà Nội xem xét đơn xin giảm nhẹ hình phạt. Với cáo buộc nhận hối lộ hơn 52 tỷ đồng, ông Phong và bà Nga bị tòa sơ thẩm tuyên 20 và 15 năm tù về tội Nhận hối lộ.
Tại tòa hôm nay, cả 35 người đều giữ nguyên kháng cáo, xin giảm nhẹ hình phạt, không ai kêu oan. Nhiều bị cáo nộp thêm căn cứ về các tình tiết giảm nhẹ mới để mong tòa xem xét, riêng ông Phong nộp thêm 70 triệu đồng để khắc phục hậu quả.
Theo hồ sơ vụ án, giai đoạn 2018-2025, một số lãnh đạo, chuyên viên Cục An toàn thực phẩm Bộ Y tế bị cáo buộc đã lợi dụng quy định pháp luật còn chung chung để hình thành cơ chế "xin - cho", nhận hối lộ có hệ thống trong nhiều khâu quản lý.
Sai phạm chủ yếu xảy ra trong hoạt động thẩm định, cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; giấy xác nhận nội dung quảng cáo; thẩm định, hậu kiểm và cấp giấy chứng nhận GMP. Trong đó, việc cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm được "báo giá" từ 5 đến 10 triệu đồng mỗi hồ sơ, thông qua các cá nhân, doanh nghiệp làm dịch vụ trung gian.
Cơ quan tố tụng xác định ông Phong, bà Nga cùng 32 cấp dưới đã nhận hối lộ từ 21 cá nhân, doanh nghiệp với tổng số tiền 93,7 tỷ đồng trong cấp giấy tiếp nhận; 12,7 tỷ đồng trong cấp phép quảng cáo và một tỷ đồng liên quan GMP.
Tổng số tiền các doanh nghiệp đưa hối lộ được xác định là 77,4 tỷ đồng; còn 27,5 tỷ đồng tiếp tục được điều tra, làm rõ.
Tưởng doanh nghiệp tự đưa tiền cảm ơn thì không phải nhận hối lộ
HĐXX hỏi ông Phong: "Bị cáo cho thu tiền ngoài để làm gì? Có phải để bỏ qua sai phạm không?".
Cựu cục trưởng đáp rằng trong thời gian công tác, một trong những chỉ đạo quyết liệt nhất của mình là "không được bỏ qua sai phạm". Hàng năm, ông yêu cầu phòng nghiệp vụ rút ngẫu nhiên một tỷ lệ hồ sơ để kiểm tra, nếu phát hiện sai phạm thì xử lý ngay.
Theo lời ông Phong, trước khi vụ án xảy ra, Thanh tra Chính phủ và Ủy ban Kiểm tra Trung ương từng kiểm tra và xác định đơn vị không có sai phạm. Ông cho rằng bản chất các hồ sơ "nếu làm đúng chỉ cần sửa một lần là trôi".
"Tôi còn dặn chuyên viên, hồ sơ đúng là phải ký, không được vì không có tiền bôi trơn mà om hồ sơ doanh nghiệp. Còn hồ sơ chưa đủ thì dứt khoát không được trình tôi ký mà phải thật chuẩn chỉnh", ông trình bày.
Ông Phong khai nhiều doanh nghiệp không làm tốt hồ sơ, có trường hợp được hướng dẫn nhiều lần vẫn không hoàn thiện được nên chuyên viên phải hỗ trợ thêm ngoài giờ, thậm chí "mua hồ sơ hộ", rồi được doanh nghiệp cảm ơn bằng tiền.
Cựu cục trưởng nói thời điểm đó "nhận thức pháp luật không đúng", chỉ nghĩ rằng nếu làm đúng quy định rồi doanh nghiệp tự đưa tiền cảm ơn thì không phải nhận hối lộ. "Nếu ép doanh nghiệp phải đưa tiền mới xử lý hồ sơ thì mới là nhận hối lộ. Đến khi bị bắt, làm việc với công an, bị cáo mới hiểu ra sai lầm", ông khai.
'Tế nhị, kín đáo' khi nhận tiền
Người kế nhiệm ông Phong là bà Trần Việt Nga phụ trách mảng cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo. Theo cáo buộc, bà Nga yêu cầu chuyên viên đưa ít nhất 2 triệu đồng cho lãnh đạo Cục với mỗi hồ sơ trình ký nhưng phải "tế nhị, kín đáo".
Đầu mối tiếp nhận hồ sơ là Phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và thông tin truyền thông do Trần Thị Thu Liễu phụ trách. Được cho là có "bật đèn xanh" từ bà Nga, các chuyên viên đề nghị doanh nghiệp muốn được cấp giấy đúng hạn, không phải sửa đi sửa lại nhiều lần thì phải chi thêm tiền ngoài lệ phí, từ 2 đến 8 triệu đồng.
Tiền thu được, các chuyên viên chia theo từng cấp độ. Riêng bà Nga bị xác định nhận từ 2 đến 3,5 triệu đồng mỗi hồ sơ.
Tại tòa hôm nay, bà Nga không chối tội và khai "khởi nguồn sai phạm" bắt đầu từ cuộc trao đổi với cấp dưới Trần Thị Thu Liễu. Tuy nhiên, bà cho rằng mục đích chỉ là tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, không chỉ đạo hay đặt ra mức thu tiền cụ thể.
"Thế tại sao bị cáo lại nghĩ ra việc thu tiền ngoài hồ sơ?", chủ tọa truy vấn.
Bà Nga đáp rằng khi đó chỉ nghĩ mình không làm sai hồ sơ, còn sau khi chuyên viên hướng dẫn, doanh nghiệp đưa tiền thì xem như "cảm ơn".
Tòa sơ thẩm trước đó đánh giá sai phạm của các bị cáo diễn ra trong thời gian dài, có sự cấu kết giữa nhiều lãnh đạo, quản lý trong hoạt động quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Sai phạm tiềm ẩn nguy cơ để thực phẩm không đảm bảo chất lượng, không rõ nguồn gốc lưu thông trên thị trường, ảnh hưởng trực tiếp sức khỏe người tiêu dùng.
Phiên tòa tạm nghỉ, sáng 21/5 sẽ chuyển sang phần tranh luận.
